Postanowienie SN z 5 lutego 2014, sygn. V CZ 6/14
Data orzeczenia
5 lutego 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Marian Kocon
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 5 lutego 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marian Kocon (przewodniczący)
SSN Wojciech Katner
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa M. D.
przeciwko W. S.
o ustalenie i zobowiązanie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 5 lutego 2014 r.,
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 20 listopada 2013 r.,
1. oddala zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi
kasacyjnej,
2. odrzuca zażalenie w pozostałej części,
3. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1 800 (jeden
tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu zażaleniowym.
2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r. Sąd Apelacyjny:
1. odrzucił zażalenie powódki na postanowienie z dnia 31 października 2013 r.
oddalające wniosek powódki o zwolnienie od opłaty należnej od skargi kasacyjnej;
2. odrzucił skargę kasacyjną powódki od wyroku tego Sądu z dnia 28 sierpnia
2013 r., jako nieopłaconą.
Postanowienie to powódka zaskarżyła w całości. Wniosła o poddanie kontroli,
w trybie art. 380 k.p.c., prawidłowości postanowienia z dnia 31 października 2013 r.
oddalającego jej wniosek o zwolnienie od opłaty należnej od skargi kasacyjnej,
zarzuciła wadliwe ustalenie, że jest w stanie ponieść tę, wynoszącą 5 000 zł opłatę,
bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i męża. We wnioskach,
powódka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, uwzględnienia
wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania
Sądowi Apelacyjnemu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje tylko w przypadkach
wymienionych w art. 3941
§ 1 i 2 k.p.c. Tymczasem, przedstawione Sądowi
Najwyższemu zażalenie obejmuje wszystkie rozstrzygnięcia objęte postanowieniem
z dnia 20 listopada 2013 r. Zważywszy na przedmiot rozstrzygnięcia ujętego
w punkcie pierwszym tego postanowienia (przytoczonego na wstępie), stwierdzić
należy, że kierowane do Sądu Najwyższego zażalenie przeciwko takiemu
rozstrzygnięciu, musi być traktowane jako niedopuszczalne, bo nieprzewidziane
przez ustawę. Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu, zatem, zgodnie
z art. 3941
§ 3 w związku z art. 39821
i art. 373 oraz art. 397 § 2 k.p.c., orzeczono
jak w sentencji.
Rozpoznając zażalenie powódki na postanowienie o odrzuceniu skargi
kasacyjnej, zaskarżalne zgodnie z art. 3941
§ 1 pkt 1 k.p.c., Sąd Najwyższy władny
był poddać kontroli, w trybie art. 380 k.p.c., zgodnie z wnioskiem zawartym
w zażaleniu, prawidłowość niezaskarżalnego postanowienia z dnia 31 października
2013 r., przepis art. 380 k.p.c. ma bowiem odpowiednie zastosowanie
3
w postępowaniu zażaleniowym przez Sądem Najwyższym (art. 3941
§ 3 w zw. z art.
39821
k.p.c.).
Postanowieniem z dnia 31 października 2013 r. Sąd Apelacyjny oddalił
wniosek powódki o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej w kwocie 5 000 zł
oceniając, że sytuacja materialna pozwala jej opłatę tę uiścić. Ocenę tę należy
podzielić.
Powódka wskazała w oświadczeniu majątkowym dołączonym do wniosku
o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej, że prowadzi gospodarstwo domowe
z mężem, a ich łączny dochód wynosi 1 600 Euro, przy czym wskazywała, że
koszty utrzymania są wyższe od dochodów. Nie ma jednak - co do zasady -
uzasadnionych podstaw do odmiennego traktowania kosztów bieżącego
utrzymania, od wydatku jakim jest opłata od wniesionej w toczonym procesie skargi
kasacyjnej. Zwrócić należy również uwagę, że powódka przyznała, iż posiada
oszczędności, które, jak twierdziła, przeznaczyła na koszty pogrzebu. Koszty
sądowe stanowią obciążenie, które powinno zostać pokryte przez strony
z posiadanych środków, pomoc bowiem ze strony Państwa w postaci zwolnienia od
kosztów sądowych może zostać przyznana dopiero wtedy, gdy strona rzeczywiście
nie ma środków wystarczających na ich opłacenie, a nie wówczas, gdy wprawdzie
je posiada, ale zamierza przeznaczyć je na inne cele (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 21 września 2011 r., I CZ 65/11, niepubl.).
Ponadto, powódka w toku postępowania ubiegała się już o zwolnienie od
kosztów sądowych, to jest od opłaty od pozwu i jej wniosek został oddalony (k. 19,
k. 61). Do wniosku o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej załączyła
oświadczenie majątkowe o identycznej treści, jak to, które zostało złożone przy
pozwie. Trafnie w tej sytuacji Sąd Apelacyjny zauważył, że jeżeli stronie, w związku
z jej sytuacją majątkową, odmówiono już zwolnienia od kosztów sądowych, to bez
podjęcia przez stronę próby wykazania niekorzystnej zmiany tej sytuacji – o ile nie
zachodzą szczególne okoliczności – nie ma dostatecznej podstawy do zwolnienia
od opłaty od skargi kasacyjnej.
Zważywszy, że brak było podstaw do zakwestionowania prawidłowości
postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 31 października 2013 r., odrzucenie
skargi kasacyjnej powódki, wobec nieuiszczenia należnej opłaty, było prawidłowe.
4
Zażalenie zatem, na to postanowienie, jako pozbawione usprawiedliwionych
podstaw, podlegało oddaleniu (art. 39814
k.p.c. w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.).
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98
§ 1 w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w związku z § 6 ust. 6 w związku z § 12 ust. 2
pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb
Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego
ustanowionego z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
db