Postanowienie SN z 20 listopada 2014, sygn. IV CSK 349/14
Data orzeczenia
20 listopada 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Dariusz Dończyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 20 listopada 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta G.
przy uczestnictwie M. Ł., J. K., Skarbu Państwa - Ministerstwa Obrony Narodowej -
Rejonowego Zarządu Infrastruktury w G. i J. R.
o stwierdzenie zasiedzenia,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 listopada 2014 r.,
na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w G.
z dnia 18 września 2013 r.,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) oddala wniosek uczestników postępowania: M. Ł., J. K. i J.
R. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed Sądem
Najwyższym.
UZASADNIENIE
2
Określone w art. 3984
§ 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia
w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli
skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984
§ 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez
powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym,
które - zgodnie z art. 3989
§ 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi
kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach
Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Wnioskodawca Skarb Państwa - Prezydent Miasta G. we wniesionej skardze
kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 18 września 2013 r.
wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania oparł na przesłance wskazanej w art. 3989
§
1 pkt 4 k.p.c. Szczegółowa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, że skarga wnioskodawcy
jest oczywiście uzasadniona, co zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów
podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy
prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo
procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej,
o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu
rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą
i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na
zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście
błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym.
Taka sytuacja nie zachodzi w odniesieniu do orzeczenia zaskarżonego skargą
kasacyjną. Podkreślić bowiem należy, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego
przyjmuje się jednolicie, że istnienie siły wyższej, jako przyczyny zawieszenia biegu
zasiedzenia musi mieć charakter obiektywny i można ją przyjmować tylko wówczas,
gdy uczestnik postępowania wykaże, że w ramach dopuszczalnych środków
3
prawnych rzeczywiście podejmował próby odzyskania nieruchomości albo nie
podejmował ich dlatego, że nawet gdyby to uczynił, to wyjątkowo ze względu na
sytuację osobistą lub przynależność do określonej grupy społecznej, nie uzyskałby
korzystnego rozstrzygnięcia (por. m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia
13 grudnia 2001 r., IV CKN 307/01, OSNC 2002, nr 10, poz. 124, z dnia
30 października 2008 r., II CK 24/08, z dnia 21 listopada 2008 r., II CSK 169/07,
z dnia 20 stycznia 2009 r., II CSK 412/08 i z dnia 23 stycznia 2009 r., II CSK 93/08
- nie publ.). Ponadto przyjęto w orzecznictwie, że w okresie PRL istnienie takiego
stanu mogło łączyć się w szczególności z niemającą podstaw prawnych praktyką
wyłączania niektórych spraw z drogi sądowej i rozpoznawania ich w postępowaniu
administracyjnym, niedostępnością środków prawnych pozwalających skutecznie
podważyć wadliwe decyzje administracyjne (brak sądowej kontroli decyzji
administracyjnych) i ówczesną powszechną praktyką stosowania prawa,
niezapewniającą realnych możliwości uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia
(por. uzasadnienie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r.,
IV CSK 184/13, nie publ.). Wszystkie wskazane wyżej przyczyny uzasadniające
przyjęcie zawieszenia biegu terminu zasiedzenia w jakimś stopniu wystąpiły
w rozpoznanej sprawie. Uwzględniając powyższe, mimo że Sąd drugiej instancji nie
odniósł się bardziej szczegółowo do części kwestii wskazanych bliżej
w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie można przyjąć, aby z tej przyczyny była ona
uzasadniona w sposób oczywisty.
Wskazać należy, że nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813
§ 1
k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989
§ 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
Oddalając wniosek M. Ł., J. K. oraz J. R. o zasądzenie kosztów postępowania ze
skargi, Sąd Najwyższy miał na uwadze, że ich pismo procesowe, mające stanowić
odpowiedź na skargę kasacyjną wnioskodawcy na skutek zarządzenia jego zwrotu,
zostało wniesione ponownie już po upływie dwutygodniowego terminu
przewidzianego w art. 3987
§ 1 k.p.c. dla podjęcia tego rodzaju czynności. Pismo to
nie mogło być zatem za taką odpowiedź uznane (art. 167 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.),
4
co wyłączało przyznanie zwrotu kosztów wiążących się z jej sporządzeniem i
wniesieniem.