Postanowienie SN z 4 lutego 2015, sygn. IV CZ 101/14
Data orzeczenia
4 lutego 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Krzysztof Pietrzykowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 4 lutego 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Anna Kozłowska
SSN Agnieszka Piotrowska
w sprawie z wniosku I. P.
przy uczestnictwie Gminy Miejskiej H. i Powiatu H.
o stwierdzenie zasiedzenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 4 lutego 2015 r.,
zażalenia wnioskodawczyni
na postanowienie Sądu Okręgowego w Z.
z dnia 27 sierpnia 2014 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w H. postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r. stwierdził,
że I. P. nabyła z mocy prawa z dniem 1 października 2005 r. prawo własności
nieruchomości położonej w H. obejmującej działkę nr 1180/10 o pow. 224 m2
, a w
pozostałej części wniosek oddalił. Ustalił, że J. P., ojciec wnioskodawczyni, był
właścicielem dwóch działek o powierzchni 223,56 m2
oraz 168,9 m2
. W dniu 6 maja
1975 roku została wydana wobec J. P. decyzja o wywłaszczeniu. Pomimo to nadal
władał on tymi nieruchomościami. I. P. nabyła od swojego ojca w drodze darowizny
nieruchomość, co do której została zniesiona współwłasność.
Sąd Rejonowy przyjął, że termin zasiedzenia rozpoczął bieg dnia
1 października 1990 r., a w dniu 1 października 2005 r. doszło do nabycia prawa
własności działki przez zasiedzenie. Co do drugiej działki objętej wnioskiem Sąd
Rejonowy ustalił, że stanowi ona element pasa drogowego i nie podlega
zasiedzeniu.
Wnioskodawczyni wniosła apelację postanowienia Sądu Rejonowego, którą
Sąd Okręgowy w Z. oddalił postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 556/13
uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w części oddalającej apelację i w tym
zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania
oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Podkreślił, że ustalenia
Sądów obu instancji są zbyt ogólne w zakresie pasa drogowego, nie odtwarzają
szczegółowego przebiegu i przestrzennego ulokowania w powiązaniu z istniejącą
już drogą publiczną. Nie dają definitywnej odpowiedzi co do tego, czy sporny pas i
droga publiczna mogą istotnie stanowić funkcjonalną, techniczną i przestrzenną
całość pozwalającą na zastosowanie reżimu wyłączenia dopuszczalności
zasiedzenia przewidzianego w art. 2a ustawy o drogach publicznych. Zdaniem
Sądu Najwyższego, z ustaleń Sądów meriti nie wynika, czy w ogóle można mówić
o powstaniu pasa drogowego w rozumieniu powyższej ustawy, jaki jest przebieg i
lokalizacja tego pasa w relacji do istniejącej już drogi publicznej.
Sąd Okręgowy w Z. postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. uchylił
3
zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w H. do ponownego
rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.
Podkreślił, że wobec związania wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy
(art. 39820
k.p.c.) oraz w związku z tym, że ustalenia faktycznie dokonane w
niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy nie dają podstaw do stwierdzenia, czy
sporna nieruchomość jest pasem drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o
drogach publicznych, stało się konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji nie
rozpoznał bowiem istoty sprawy, a wydanie orzeczenia wymaga przeprowadzenia
postępowania dowodowego w całości.
Wnioskodawczyni wniosła zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego,
zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w postępowaniu
toczącym się w wyniku zażalenia złożonego na podstawie art. 3941
§ 11
k.p.c. na
orzeczenie kasatoryjne Sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy bada tylko, czy
wystąpiły wskazane przez Sąd drugiej instancji przesłanki uchylenia zaskarżonego
wyroku, którymi są: nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji,
nierozpoznanie przez ten sąd istoty sprawy oraz sytuacja, gdy wydanie wyroku
przez sąd drugiej instancji wymagałoby przeprowadzenia postępowania
dowodowego w całości. Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w postępowaniu
wywołanym wniesieniem zażalenia na podstawie art. 3941
§ 11
k.p.c. nie mogą być
żadne inne kwestie, w szczególności dotyczące oceny zasadności roszczenia ani
merytorycznego badania stanowiska prawnego sądu drugiej instancji, jak również
badania prawidłowości zastosowania przepisów prawa procesowego, które nie
odnoszą się ściśle do wskazanych przez sąd drugiej instancji podstaw uchylenia
wyroku sądu pierwszej instancji. Omawiane zażalenie nie jest bowiem środkiem
prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy wyroku ani prawidłowości
zastosowania przez sąd drugiej instancji przepisów prawa procesowego
niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi, lecz zażalenie to jest skierowane
przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania,
4
a więc ocenie może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego
przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej, jako odpowiadającej powołanej
podstawie kasatoryjnej (zob. m.in. postanowienia z dnia 12 grudnia 2013 r., V CZ
75/13, niepubl., z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013 r., nr 3,
poz. 41, z dnia 16 maja 2013 r., IV CZ 31/13, niepubl. i z dnia 21 czerwca 2013 r.,
I CZ 48/13, niepubl.).
W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie miał podstaw do wydania orzeczenia
kasatoryjnego. Sąd Okręgowy jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej
sprawie przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK
556/13. Sąd Najwyższy stwierdził w szczególności, że ustalenia Sądów obu
instancji są zbyt ogólne w zakresie pasa drogowego, nie odtwarzają
szczegółowego przebiegu i przestrzennego ulokowania w powiązaniu z istniejącą
już drogą publiczną. Takie stwierdzenie nie daje podstaw do uznania, że Sąd
Rejonowy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w całości. Sąd
Okręgowy powinien natomiast przeprowadzić uzupełniające postępowanie
dowodowe i ewentualnie orzec reformatoryjnie. Skoro nie jest trafne stwierdzenie,
że całe postępowanie dowodowe musi być przeprowadzone, należy przyjąć,
że w tej sprawie Sąd Rejonowy orzekł o jej istocie. Trafny jest zatem zarzut
naruszenia art. 386 § 4 k.p.c.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 39815
§ 1
w związku z art. 3941
§ 11
i § 3 k.p.c.).