Wyrok z 28 maja 2026, sygn. V Ca 927/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie V Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Piotr Pelc
Protokolant:	G. U.

po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. w H.

na rozprawie

sprawy z powództwa X. U. i P. U.

przeciwko Bankowi (...) Spółka Akcyjna

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie

z dnia 11 lipca 2025 r. sygn. akt XI C 1141/24

I.  oddala apelację,

II.  zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 1.800,00 zł (słownie: jeden tysiąc osiemset złotych 00/100) tytułem zwrotu koszów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

SSO Piotr Pelc

Sygn. akt VCa 927/25

Uzasadnienie wyroku z dnia 28.5.2026

Wyrokiem z dnia 11.7.2025 sygn. akt XIC 1141/24 Sąd Rejonowy w Rzeszowie:

1.  zasądził od pozwanego Banku (...) S.A. w P. na rzecz powodów X. U. i P. U. kwotę 25.517,50 zł (dwadzieścia pięć tysięcy pięćset siedemnaście złotych pięćdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

- od kwoty 14.117,80 zł (czternaście tysięcy sto siedemnaście złotych osiemdziesiąt groszy) od dnia 1 października 2024 roku do dnia zapłaty,

- od kwoty 11.399,70 zł (jedenaście tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt dziewięć złotych siedemdziesiąt groszy) od dnia 4 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty;

2.  oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3.  zasądził od pozwanego Banku (...) S.A. w P. na rzecz powodów X. U. i P. U. kwotę 4.291,35 zł (cztery tysiące dwieście dziewięćdziesiąt jeden złotych trzydzieści pięć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

Orzeczenie zapadło na podstawie następujących ustaleń faktycznych:

Na podstawie umowy pożyczki ekspresowej nr (...) z dnia 27 lipca 2023 r. Bank (...) S.A. udzielił P. U. i X. U. pożyczki w kwocie 129 566 zł.

Zgodnie z § 1.2. pożyczka udzielona była na:

- cel konsumpcyjny – 53 520,84 zł,

- spłatę pożyczki (kredytu) – 69 683,47 zł,

- prowizję za udzielenie pożyczki – 6 361,69 zł (o tę kwotę Bank automatycznie pomniejszał wysokość pożyczki).

Całkowita kwota pożyczki wynosiła 123 204,31 zł i była sumą kwot pożyczki przeznaczonej na cel konsumpcyjny i spłatę kredytu.

Kwota pożyczki była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej. W dniu zawarcia umowy oprocentowanie wynosiło 12,51% w stosunku rocznym. Stopa bazowa wyniosła 6,90%, natomiast marża 5,61%. W okresie obowiązywania umowy marża była stała.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 14,95%. W § 3 umowy Bank wskazał jakie założenia przyjął do obliczenia (...), tj. wypłacenie pożyczki w dniu zawarcia umowy, obowiązywanie umowy od 27 lipca 2023 r. do 30 lipca 2031 r., wzajemne wypełnianie przez strony zobowiązań wynikających w umowy, we wskazanych w umowie terminach, a także spłacanie pożyczki w równych ratach co miesiąc 30 dnia miesiąca.

Całkowity koszt pożyczki wynosił 82 648,97 zł i obejmował:

- odsetki w kwocie 76 287,28 zł,

- prowizję za udzielenie pożyczki 6 361,69 zł (§ 6.1. umowy).

W dniu zawarcia umowy całkowita kwota do zapłaty wynosiła 205 853,28 zł (§ 6.3. umowy).

Umowa pożyczki miała obowiązywać od 27 lipca 2023 r. do 30 lipca 2031 r. W dniu zawarcia umowy rata wyniosła 2 144,52 zł. Kwota pożyczki miała być spłacana w równych ratach kapitałowo-odsetkowych, wyjątkiem była ostatnia rata – wyrównująca.

W § 12. umowy wskazano, że kredytobiorca może wcześniej spłacić część lub całość pożyczki, a w takim przypadku Bank nie pobierze prowizji. Procedurę związaną z ewentualną wcześniejszą spłatą kredytu oraz zasady jego rozliczenia określono w § 13. umowy. Wskazano, że w przypadku wcześniejszej całkowitej spłaty kredytu bank rozliczy ją w ciągu 14 dni od wpłaty. Natomiast w przypadku gdy pożyczkobiorca spłaci więcej – w ciągu 3 dni od wpłaty otrzyma zwrot nadpłaconej kwoty na rachunek, na który spłaca raty.

W dniu 17 września 2024 r. X. i P. U. sformułowali adresowane do pozwanego oświadczenie oparte na art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W uzasadnieniu tego pisma powodowie wskazali, iż w ich ocenie Bank niezgodnie z ww. ustawą: naliczył odsetki kapitałowe od kwoty pobranej prowizji, co doprowadziło do błędnego wyliczenia (...) oraz całkowitej kwoty do zapłaty, nie wyjaśnił kwestii związanej z oprocentowaniem pożyczki, mechanizmem ustalania marży oraz brak było informacji czy marża jest stała, a także brak określenia procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, zwłaszcza gdy następuje jego wcześniejsza całkowita spłata. Ponadto zarzucili, że bank nie poinformował o prawie odstąpienia od umowy kredytu w sytuacji opisanej w art. 53 ust. 2 u.k.k. Jednocześnie złożyli reklamację w zakresie pobranego świadczenia z tytułu odsetek i prowizji oraz wezwali do zapłaty kwoty 52 380,53 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania ww. pisma. Wezwanie doręczono 23 września 2024 r.

W dniu 24 września 2024 r. pozwany Bank złożył odpowiedź na reklamację powodów. Pozwany nie zgodził się z zarzutami powodów, co skutkowało negatywnym rozpatrzeniem reklamacji. Bank wskazał, że zrealizował wszystkie obowiązki informacyjne wynikające z ustawy oraz nie znalazł przesłanek uznania skuteczności oświadczenia opartego na art. 45 u.k.k.

W piśmie z dnia 23 lipca 2024 r. Bank wskazał, iż według stanu na dzień sporządzenia pisma kredytobiorcy spłacili kredyt do wysokości 23 700,43 zł, w tym w zakresie odsetek do kwoty 13 622,86 zł oraz w zakresie kapitału do kwoty 10 077,57 zł. Z kolei w piśmie z dnia 14 maja 2025 r. Bank wskazał, że według stanu na dzień sporządzenia pisma kredytobiorcy spłacili kredyt do wysokości 44 259,03 zł, w tym w zakresie odsetek do kwoty 24 549,89 zł oraz w zakresie kapitału do kwoty 19 708,54 zł.

Z tak ustalonego stanu faktycznego sad pierwszej instancji wyprowadził następujące wnioski prawne:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.

Powodowie dochodzili od pozwanego zwrotu części odsetek kapitałowych i prowizji uiszczonych na rzecz pozwanego, opierając swoje żądanie na przepisach ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej skrótowo jako „u.k.k.”) regulujących kwestię sankcji kredytu darmowego.

W sprawie bezsporne było, że zawierając przedmiotową umowę pożyczki z dnia 27 lipca 2023 r. powodowie działali jako konsumenci w rozumieniu art. 22 ¹ k.c. a łączący strony stosunek prawny stanowi umowę kredytu konsumenckiego w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 2 u.k.k. Strony pozostawały natomiast w sporze co do zgodności postanowień łączącej je umowy kredytu z wymogami przewidzianymi w art. 30 ust. 1 u.k.k.

W myśl art. 45 ust. 1 u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c u.k.k., konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Powodowie zarzucali, iż treść łączącej strony umowy zawierała postanowienia sformułowane wbrew wymogom określonym w art. 30 u.k.k., a to: błędne naliczanie odsetek od kwoty pobranej prowizji podczas gdy uprawnienie kredytodawcy do naliczania odsetek jest ograniczone wyłącznie do kwoty pozostawionej do dyspozycji kredytobiorcy, czyli całkowitej kwoty kredytu, która została przekazana na realizację jego celów oraz błędne wyliczenie wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty, a także brak wskazania wzoru, z którego bank korzystał przy ustalaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i wszystkich założeń przyjętych do dokonania wyliczenia (art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7 u.k.k.), brak określenia procedury i warunków w jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie w przypadku jego wcześniejszej spłaty (art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 u.k.k.), niepoinformowanie kredytobiorcy o prawie odstąpienia od umowy kredytu w sytuacji opisanej w art. 53 ust. 2 u.k.k. (art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k.).

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33 u.k.k., powinna określać m.in.: 4) całkowitą kwotę kredytu; 6) stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; 7) rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia; 10) informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie; 15) termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; 16) prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem.

W świetle art. 5 pkt 7 u.k.k., całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych, nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (…). W myśl art. 5 pkt 6 u.k.k., kredytowane koszty kredytu to odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych. Stosownie do treści art. 5 pkt 10 u.k.k., stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Zgodnie z art. 5 pkt 12 u.k.k., rzeczywista roczna stopa oprocentowania - całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.

Z ustalonych w sprawie okoliczności wynika, że pozwany Bank w § 1.1. łączącej strony umowie wskazał, iż całkowita kwota kredytu wynosi 123 204,31 zł i jest to kwota, która obejmuje wyłącznie środki faktycznie wypłacone kredytobiorcy. Natomiast Bank wskazał również, że udziela kredytobiorcy pożyczki w kwocie 129 566 zł, która jest sumą środków wypłacanych kredytobiorcy oraz kredytowanej prowizji. Od tej kwoty Bank naliczał odsetki kapitałowe, co było bezsporne. W poczet świadczeń składających się na całkowity koszt kredytu w wysokości 82 648,97 zł pozwany zaliczył sumę prowizji za udzielenie kredytu oraz odsetek za cały okres obowiązywania umowy.

Sąd podziela stanowisko powodów oraz przytoczone na jego poparcie argumenty, że łącząca strony umowa kredytowa narusza dyspozycję art. 30 ust. 6 i 7 u.k.k. W tej kwestii należy podnieść, że w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r., C-377/14 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, iż całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta są pojęciami odrębnymi i w związku z tym całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. i oraz art. 10 ust. 2 Dyrektywy 2008/48 nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredytu czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument. Identyczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18 (LEX nr 2643248), wskazując, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. I to nawet wówczas, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę. Za taką tezą, jak podniósł Sąd Najwyższy, przemawia wyraźna treść art. 5 pkt 7 u.k.k.

Nie ulega wątpliwości, że ujęcie w sumie wypłaconej kredytobiorcy kwoty prowizji (a więc kosztów należących do całkowitych kosztów kredytu) sztucznie obniża (...) powodując, że wszystkie ww. koszty obliczane są od wyższej kwoty, a więc stanowią procentowo mniejszą część kredytu, a właśnie stosunek tych kosztów i całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym stanowi (...) (art. 5 pkt 12 u.k.k., art. 3 lit. i Dyrektywy 2008/48). Skoro kwota wypłaty jest pojęciowo tożsama z całkowitą kwotą kredytu, zaś tym pojęciem ustawodawca wspólnotowy, a za nim krajowy posługuje się na określenie kwoty od której możliwe jest naliczanie oprocentowania, to należy uznać, że praktyka polegająca na pobieraniu odsetek kapitałowych nie tylko od kwoty wypłaconej, ale także od kosztów kredytu (prowizji), jest sprzeczna z przepisami u.k.k. i Dyrektywy 2008/48 (zob. m.in. wyroki Sądu Okręgowego w Warszawie: z dnia 20 lutego 2024 r. V Ca 3268/23, z dnia 16 maja 2024 r. V Ca 1279/23, z dnia 21 maja 2024 r. I C 796/23, z dnia 25 maja 2024 r. V Ca 1170/23, z dnia 6 czerwca 2024 r. V Ca 1495/23, z dnia 15 lipca 2024 r. V Ca 2028/23, z dnia 9 sierpnia 2024 r. V Ca 213/24, z dnia 21 sierpnia 2024 r. V Ca 240/24, z dnia 8 listopada 2024 r. V Ca 2330/24, z dnia 8 listopada 2024 r. V Ca 3480/23, wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 13 października 2022 r., I C (...)/22, wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 20 maja 2021 r. III Ca 339/20, wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 14 marca 2023 r. II Ca 98/23, wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 marca 2024 r. I C 776/23 oraz wyroki Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2024 r. XV Ca 150/24 i z dnia 10 lutego 2025 r. II Ca 115/24).

Stanowisko to zaakceptował także Sąd Okręgowy w Rzeszowie w wyroku z 30 stycznia 2025 roku V Ca 1067/24 wydanym w sprawie o podobnym stanie faktycznym, oddalając apelację banku od korzystnego dla konsumenta wyroku. Co istotne, w postanowieniu z dnia 3 października 2023 r. I CSK 2633/23 Sąd Najwyższy, odwołując się do wyroku tego Sądu w sprawie I NSK 9/18 wskazał, że na tle przepisów ustawy o kredycie konsumenckim oraz dyrektywy 2008/48 nie ma podstaw do obciążania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w wypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowania tych kosztów.

Sąd w tym składzie w pełni aprobuje ww. stanowisko. Dodać należy, że za jego zasadnością przemawia również treść art. 5 pkt 10 u.k.k., gdzie wyraźnie wskazano, iż stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Ustawodawca posłużył się tu sformułowaniem „wypłacona kwota”, co jest o tyle istotne, że w przypadku pozaodsetkowych kosztów kredytu kredytowanych przez kredytodawcę, nie dochodzi do ich rzeczywistej wypłaty na rzecz kredytobiorcy. Prawidłowość zaprezentowanego stanowiska potwierdza nadto natura odsetek kapitałowych. Na gruncie art. 359 § 1 k.c. odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. W literaturze zauważa się, że odsetki kapitałowe stanowią „wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy (albo też innych zamiennych rzeczy ruchomych) lub za obracanie własnymi pieniędzmi w cudzym interesie. Są to odsetki zwykłe, mające charakter kredytowy.” (T. Wiśniewski, komentarz do art. 359 k.c. [w:] J. Gudowski [red.] i inni, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, WKP 2018, teza 2, LEX). „Odsetki zawsze są świadczeniem osoby korzystającej z kapitału na rzecz właściciela (w sensie ekonomicznym) tego kapitału, a świadczenie to jest wynagrodzeniem za korzystanie z udostępnionych aktywów” (J.M. Kondek, W. Somerski, Dopuszczalność ujemnego oprocentowania kredytów w świetle obecnej sytuacji gospodarczej, Przegląd Prawa Handlowego z 2015 roku, nr 12, s. 12-18, teza 3, LEX).

Sąd nie podziela stanowiska, że instytucja kredytowa ma prawo pobierać odsetki kapitałowe od kredytowanych kosztów kredytu, gdyż gdyby nie kredytowała tych kosztów, to kredytobiorca musiałby je wyłożyć z własnej kieszeni. Należy zwrócić uwagę, że w istocie takie rozwiązanie byłoby korzystniejsze dla kredytobiorcy, który nie musiałby uiszczać odsetek od kredytowanego kosztu kredytu. W kontekście ochrony interesów konsumenta oraz obowiązków informacyjnych wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim, należy zadać retoryczne pytanie, czy pozwany bank dopuszczał w swojej praktyce obrotu możliwość samodzielnego sfinansowania przez kredytobiorcę kosztów kredytu oraz czy należycie informował kredytobiorcę, że od skredytowanych kosztów (prowizja), które nie są faktycznie udostępniane do korzystania, zostaną naliczone odsetki kapitałowe. Nawet gdyby dopuścić możliwość pobierania przez bank odsetek od kredytowanych kosztów, to bank każdorazowo winien wyczerpująco poinformować kredytobiorcę, że od skredytowanych kosztów będą pobierane odsetki oraz umożliwić kredytobiorcy pokrycie tych kosztów w inny sposób, np. z własnych środków, tym bardziej, że koszty pozaodsetkowe są zwyczajowo niewielkie w stosunku do kwoty udzielanego kredytu. Pozwany nie wykazał, aby udzielił kredytobiorcy wyczerpujących informacji w ww. zakresie. Z treści umowy i formularza informacyjnego nie wynika od jakiej kwoty Bank będzie naliczał odsetki kapitałowe.

W ocenie Sądu pozwany błędnie oznaczył w umowie całkowity koszt kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty, gdyż naliczał odsetki kapitałowe od kredytowanych kosztów (prowizji), do czego nie miał prawa. Z tego powodu wadliwie ustalono w umowie kredytowej wartość (...), który jest współczynnikiem procentowym, a zatem przyjęcie do jego wyliczenia wyższej podstawy daje mylne wrażenie, iż umowa stron była korzystniejsza niż gdyby to jego wyliczenia przyjęto prawidłową, niższą całkowitą kwotę kredytu. Niewątpliwie zatem konsument zostaje w ten sposób wprowadzony w błąd co do opłacalności skorzystania z oferty kredytowej pozwanego.

W tej mierze należy wskazać, że jak wynika z umowy, całkowity koszt kredytu został ustalony na kwotę 82 648,97 zł, w tym prowizja – 6 361,69 zł i odsetki kapitałowe – 76 287,28 zł, całkowita kwota do zapłaty na kwotę 205 853,28 zł, oprocentowanie na poziomie 12,51%, a (...) na poziomie 14,95%. Z wyliczeń Sądu dokonanych przy pomocy internetowego kalkulatora kredytowego (https://www.infor.pl/kalkulatory/ kredyty.html) wynika, że gdyby w umowie naliczono odsetki kapitałowe jedynie od rzeczywiście udostępnionego kredytobiorcy kapitału, to odsetki te wyniosłyby 72 357,60 zł, a więc o 3 929,68 zł mniej niż w umowie. Jest oczywiste, że w takim przypadku niższe byłoby (...) oraz wysokość miesięcznej raty. Zatem już prima facie widać, że postępowanie pozwanego banku nie miało charakteru tylko teoretycznego. Różnice są widoczne i ekonomicznie dla konsumenta odczuwalne. Pozwany bank obciążył konsumenta dodatkowym kosztem – odsetkami od prowizji. W istocie koszt ten został ukryty, choć ekonomicznie obciążał konsumenta bezpośrednio, znacznie zwiększając zakres jego zobowiązania. Co istotne, Bank nie poniósł żadnych realnych kosztów skredytowania prowizji, gdyż skoro jej realnie nie wypłacił konsumentowi, to nie musiał uzyskać środków na jej sfinansowanie np. w drodze pożyczki w banku centralnym. Nie ponosił też ryzyka utraty wartości pieniądza w czasie, bo prowizja została zapłacona (potrącona) od razu przy uruchomieniu kredytu.

Należy przy tym podkreślić, że z punktu widzenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. nie ma znaczenia czy w umowie zawyżono czy zaniżono (...). Istotne jest tylko to, że podano w tym zakresie wartość nieprawidłową.

Jak już wyżej sygnalizowano, do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 i 10 u.k.k. doszło także poprzez niewskazanie w umowie kredytowej rzetelnej informacji, że odsetki kapitałowe naliczane są nie tylko od udostępnionego kredytobiorcy kapitału, ale także od kredytowanych kosztów w postaci prowizji. Nie ulega wątpliwości, że celem ww. przepisów jest podanie konsumentowi danych o rzeczywistych kosztach kredytu i sposobie ustalenia tych kosztów, tak aby konsument mógł zweryfikować prawidłowość ich naliczenia oraz podjąć racjonalną decyzję o zawarciu umowy. Nieudzielenie konsumentowi informacji o sposobie wyliczenia odsetek kapitałowych, w tym kwoty bazowej wyliczenia (kapitał czy też kapitał + prowizja), stanowi istotne ograniczenie prawa do informacji o koszcie kredytu i (...).

Rację ma strona powodowa, że w przedmiotowej umowie bank naruszył art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 u.k.k. Jak wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości - jeżeli dyrektywa 2008/48 nakłada na przedsiębiorcę obowiązek podania do wiadomości konsumenta treści zaproponowanego mu zobowiązania umownego, którego pewne elementy wynikają z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawowych lub wykonawczych państwa członkowskiego, przedsiębiorca ten jest zobowiązany poinformować konsumenta o treści tych przepisów, tak aby mógł on poznać swe prawa i obowiązki (zob. wyrok z dnia 26 marca 2020 r., X. R., C-66/19, EU:C:2020:242, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo). W wyroku z dnia 9 września 2021 r. w sprawie C-33/20 Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że o ile w odniesieniu do rekompensaty należnej w przypadku przedterminowej spłaty, o której mowa w art. 10 ust. 2 lit. r) dyrektywy 2008/48, nie jest w tym względzie konieczne, aby umowa o kredyt określała wzór arytmetyczny, za pomocą którego owa rekompensata zostanie obliczona, o tyle jednak powinna ona wskazywać sposób obliczania tej rekompensaty w sposób konkretny i łatwy do zrozumienia dla przeciętnego konsumenta, tak aby mógł on ustalić kwotę rekompensaty należnej w przypadku przedterminowej spłaty na podstawie informacji dostarczonych w umowie o kredyt.

W ocenie Sądu zawarte w umowie kredytowej z 27 lipca 2023 r. postanowienia dotyczące przedterminowej spłaty (§ 12 i 13 umowy) nie spełniają ww. wymogów jasności i konkretności. W umowie w sposób ogólny stwierdzono, że kredytobiorca ma prawo spłacić całość lub część kredytu przed terminem oraz że przedterminowa spłata kredytu zmniejsza jego koszt. Brak jest natomiast wskazania jasnego sposobu ustalenia wysokości zwracanych kosztów, co czyni niemożliwym samodzielne ustalenie przez konsumenta wysokości należnej mu rekompensaty.

Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia w umowie kredytowej art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. poprzez rzekomo nieprecyzyjne sformułowanie postanowień dotyczących odstąpienia od umowy. W ocenie Sądu w § 11 umowy Bank w sposób jasny i klarowny wyjaśnił zarówno kwestię sposobu odstąpienia od umowy, jego skutków, w tym ponoszenia kosztów.

Podkreślić należy, że brzmienie art. 45 ust 1 u.k.k. nie daje podstaw do ustalenia, że uprawnienie konsumenta do skorzystania z tej instytucji prawnej, zależne jest od charakteru i stopnia naruszenia jakiego dopuścił się kredytodawca. Podnoszona przez pozwanego kwestia proporcjonalności sankcji kredytu darmowego do rodzaju uchybienia banku, lub wpływu uchybienia na decyzję kredytobiorcy o zawarciu umowy, nie ma zatem żadnego znaczenia. Przyjęcie odmiennej optyki godziłoby w realizację celów dyrektywy 2008/48 w zakresie ochrony interesów kredytobiorców-konsumentów. Przecież bank mógłby celowo naruszać przepisy u.k.k., czerpiąc z tego tytułu korzyści, zaś po skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego przez konsumenta, mógłby twierdzić, że przecież uchybienia nie miały wpływu na decyzję konsumenta o zawarciu umowy. Co istotne w wyroku z dnia 13 lutego 2025 roku wydanym w sprawie C-472/23 Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że art. 23 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje - w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy - jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.

Nie ulega wątpliwości, że oświadczenie powodów o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone w ustawowym rocznym terminie (art. 45 ust. 5 u.k.k.), albowiem jak wynika z okoliczności umowa kredytowa obowiązuje do 2031 r. i nie została w pełni wykonana przez powodów.

W doktrynie i rzecznictwie wskazuje się, że przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego. Chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo. W typowych przypadkach umowę o kredyt konsumencki uznaje się za wykonaną w dniu, w którym konsument spłacił ostatnią należność z tytułu tej umowy na rzecz kredytodawcy. Wykonanie umowy następuje w dniu, w którym strony wywiążą się z wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy (komentarze do art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim: T. Czech, (...) 2018, SIP LEX, M. Stanisławska, Warszawa 2018, SIP M. oraz wyroki: Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2019 r., V ACa 118/18, Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 października 2021 r. I ACa 59/21, Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 27 kwietnia 2023 r., I ACa 368/22 i Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 21 listopada 2024 r., II Ca 1723/24).

Konsekwencją skutecznego skorzystania przez powodów z sankcji kredytu darmowego jest to, że mają oni obowiązek zwrócić jedynie udostępniony im kapitał, bez odsetek i prowizji. Oznacza to, że wartość odsetek i prowizji, którą uiścili na rzecz pozwanego stanowiła świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

W przedmiotowej sprawie powodowie dochodzili zwrotu od pozwanego odsetek kapitałowych uiszczonych do dnia 30 kwietnia 2025 roku w kwocie 24 549,89 zł (k. 112) oraz części prowizji uiszczonej do ww. daty, która według powodów wynosi 2 173,13 zł (dokładne wyliczenie strona powodowa przedstawiła w piśmie z 26 maja 2025 roku k. 108-110). Roszczenie w zakresie zwrotu odsetek kapitałowych nie było kwestionowane przez pozwanego co do wysokości. Pozwany zakwestionował natomiast wysokość roszczenia w zakresie zwrotu prowizji wskazując, że skoro skredytowana prowizja była spłacana przez powodów w ramach kolejnych rat, to do dnia 30 kwietnia 2025 roku powodowie spłacili prowizję do kwoty 1 391,67 zł (protokół rozprawy k. 119). Przedstawione przez obie strony wyliczenia prowizji spłaconej do 30 kwietnia 2025 roku są błędne. Strona powodowa wyliczała należność z ww. tytułu przyjmując jako bazową kwotę 44 259,03 zł, która stanowiła całość spłat pożyczki i obejmowała kapitał (w tym prowizję) – 19 708,54 zł oraz odsetki kapitałowe 24 549,89 zł. Tymczasem proporcja spłaty prowizji winna być liczona wyłącznie od kwoty spłaconego kapitału, obejmującego prowizję. Z kolei strona pozwana dokonując wyliczeń podzieliła wartość prowizji przez liczbę miesięcznych rat pożyczki (k. 42), co dało kwotę 66,27 zł na każdą miesięczną ratę, a następnie wyliczała spłaconą prowizję jako iloczyn tej kwoty i liczby spłaconych miesięcznych rat. Strona pozwana nie zauważyła jednak, że wartość kapitału w każdej kolejnej racie nie była taka sama (k. 27, 61-70 i 111-112). Wartość prowizji przypadająca na każdą ratę nie była więc stała.

Z ustalonych w sprawie okoliczności wynika, że całkowita kwota pożyczki wynosiła 129 566 zł (kapitał, prowizja), natomiast na dzień 30 kwietnia 2025 r. dokonano spłaty kapitału (w tym prowizji) do kwoty 19 708,54 zł, a więc w 15,21%. Jeżeli zatem prowizja wynosiła 6 361,69 zł i była spłacana w ramach całkowitej kwoty pożyczki, to do dnia 30 kwietnia 2025 r. została spłacona do kwoty 967,61 zł (15,21% z 6 361,69 zł). Łącznie zatem powodowie mogli domagać się od pozwanego zwrotu kwoty 25 517,50 zł (24 549,89 zł – odsetki i 967,61 zł – prowizja). W pozostałej części roszczenie powodów było niezasadne.

Rozstrzygnięcie o odsetkach Sąd oparł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 455 k.c. Powodowie żądali odsetek od kwoty 19 984,55 zł od 30 września 2024 r., a od kwoty 6 738,47 zł od dnia doręczenia pisma z dnia 26 maja 2025 r. Roszczenie powodów było uzasadnione w części.

Pismem z dnia 17 września 2024 r., doręczonym 23 września 2024 r., powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 52 380,53 zł tytułem zwrotu odsetek i prowizji, w terminie 7 dni. Wezwanie doręczono 23 września 2024 r. Formułując roszczenie oznaczone w pozwie powodowie oparli się na zaświadczeniu Banku z 23 lipca 2024 r. z którego wynika, że do dnia wystawienia pisma powodowie spłacili odsetki w kwocie 13 622,86 zł oraz kapitał (w tym prowizję) w kwocie 10 077,57 zł, co stanowiło 7,78% ustalonej w umowie kwoty pożyczki obejmującej kapitał i prowizję (129 566 zł). Do dnia wydania zaświadczenia powodowie spłacili zatem prowizję do kwoty 494,94 zł (7,78% z 6 361,69 zł). W tej sytuacji, bazując na ww. zaświadczeniu, Sąd uznał, że na dzień 1 października 2024 r. (upływ 7 dniowego terminu na spełnienie świadczenia), roszczenie powodów było wymagalne do kwoty 14 117,80 zł (13 622,86 zł - odsetki kapitałowe oraz 494,94 zł – prowizja). W zakresie dalszych spłaconych odsetek w kwocie 10 927,03 zł (24 549,89 zł - 13 622,86 zł) oraz prowizji w kwocie 472,67 zł (967,61 zł - 494,94 zł), tj. łącznie 11 399,70 zł, roszczenie powodów stało się wymagalne następnego dnia po doręczeniu pozwanemu odpisu pisma z dnia 26 maja 2025 roku, co nastąpiło 3 czerwca 2025 r. (k. 115). Sąd zasadził zatem odsetki od kwoty 11 399,70 zł od dnia 4 czerwca 2025 r.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 zd. pierwsze k.p.c. w zw. z art. 98 § 3 k.p.c. rozdzielając je stosunkowo, przy przyjęciu, że strona powodowa wygrała sprawę w 95,50% (dochodziła 26 723,02 zł, a zasądzono na jej rzecz 25 517,50 zł). Na poniesione przez powodów koszty w łącznej kwocie 4 664 zł złożyły się: opłata od pozwu – 1 000 zł i 30 zł, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – 3 600 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł. Z kolei na poniesione przez pozwanego koszty procesu w łącznej kwocie 3 617 zł złożyły się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – 3 600 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł. Skoro powodowie wygrali w 95,50%, to należy się im od pozwanego zwrot kosztów w kwocie 4 454,12 zł (95,50 zł z 4 664 zł), natomiast pozwanemu, który wygrał w 4,50% należy się od powodów zwrot kosztów w kwocie 162,76 zł (4,50% z 3 617 zł). Po wzajemnej kompensacji pozwany winien zapłacić powodom kwotę 4 291,35 zł.

Wyżej opisane orzeczenie zaskarżył w całości apelacją z dnia 28.8.2025 r pozwany zarzucając:

1)  uchybienie przepisom postępowania mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. oraz 232 k.c. przez dokonanie bez oparcia w materiale dowodowym i wbrew twierdzeniom strony powodowej ustalenia, że strona powodowa zapłaciła na rzecz Banku 967,61 zł tytułem zapłaty prowizji, w sytuacji, gdy strona powodowa obliczała wysokość zapłaconej prowizji według odmiennej niż Sąd i instancji metodologii i nie zaoferowała dowodów celem wykazania swojego roszczenia, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia sposobu kalkulacji roszczenia strony powodowej Sąd powinien powództwo częściowo oddalić, a nie wyliczać dochodzoną kwotę w zastępstwie strony powodowej.

2)  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a)  art. 45 ust. 5 UKK w zw. z art. 45 ust. 1UKK poprzez ich błędne zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie przez Sąd I instancji, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji darmowego kredytu zostało złożone w ustawowym terminie, w sytuacji, gdy umowa została wykonana (środki zostały uruchomione) w dniu 27.07.2023 r., natomiast oświadczenie o skorzystaniu z sankcji darmowego kredytu zostało złożone (dotarło do Banku) w dniu 23.09.2024 r. a przepis art. 45 ust. 5 UKK przewiduje roczny termin o charakterze prekluzyjnym na jego złożenie, którego Powód nie dochował;

b)  art. 45 ust. 1 (...) w zw. z art. 30 UKK poprzez ich błędne zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie, przez Sąd I instancji, iż Pozwany naruszył w jakikolwiek sposób obowiązki informacyjne zawarte w powołanym przepisie i tym samym został objęty sankcją kredytu darmowego przewidzianą w (...), podczas gdy Pozwany wypełnił wszelkie należące do niego obowiązki informacyjne wobec Kredytobiorcy przewidziane w art. 30 UKK, ponadto nawet jeżeliby przyjąć, iż jedna z informacji wymienionych przez Sąd nie została udzielona w sposób wyczerpujący, brak jest podstaw do przyjęcia, że którakolwiek z nich wpłynęła na zniekształcenie procesu decyzyjnego po stronie kredytobiorcy oraz powinna skutkować zastosowaniem tak nieproporcjonalnej sankcji jak sankcja kredytu darmowego;

c)  art. 45 ust. 1 UKK w zw. z art. 23 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 133, str. 66 z późn. zm.) (dalej jako „Dyrektywa”) oraz art. 5 k.c., poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 45 ust. 1 UKK, podczas gdy sankcja ta powinna być stosowana z uwzględnieniem zasady proporcjonalności przewidzianej w art. 23 Dyrektywy;

d)  art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7 UKK w zw. z art. 45 ust. 1 UKK w zw. z art. 5 pkt 6,7,8 i 12 UKK poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że Bank nie był uprawniony do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki, a ponadto, że w umowie kredytu Bank nie określił w sposób prawidłowy całkowitej kwoty kredytu, rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu, całkowitej kwoty do zapłaty oraz całkowitego kosztu kredytu w sytuacji, gdy Umowa w sposób kompleksowy i wyczerpujący określała te parametry,

e)  art. 30 ust 1 pkt 10 i 15 UKK w zw. z art. 45 ust. 1UKK i art. 49 UKK poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że Bank był obowiązany do wskazania w umowie dokładnego algorytmu wyliczenia kosztów podlegających zwrotowi na rzecz klienta w sytuacji wcześniejszej całkowitej spłaty zadłużenia, w sytuacji, gdy wskazane przez Sąd I instancji przepisy nie formułują takiego wymogu.

Na podstawie tak przedstawionych zarzutów skarżący wniósł o:

zmianę zaskarżonego Wyroku w całości poprzez oddalenie powództwa w całości;

ewentualnie o:

uchylenie Wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

Sąd okręgowy zważył co następuje:

Apelacja nie jest zasadna. Sąd drugiej instancji w całości podziela i uznaje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i wyprowadzone z nich wnioski prawne.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że nie doszło do zarzucanej obrazy przepisów postępowania.

Przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji rozumowanie odnośnie wysokości zapłaconej przez powodów prowizji jest właśnie przejawem właściwego zastosowania art. 233 §1 kpc. Sad ocenił wiarygodność i moc dowodów na podstawie swojego przekonania w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego. Powodowie przedstawili dowody zgodnie z art. 232 kpc, ale prawidłowe rozumowanie Sądu Rejonowego doprowadziło do uznania jedynie części ich roszczenia za zasadne. Wbrew twierdzeniom skarżącego okoliczność, ze powodowie nie wykazali swojego roszczenia w całości jest podstawą do uwzględnienia jedynie części żądania pozwu, a nie oddalenia ich żądania w całości.

Brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia art. 45 ust. 5 UKK w zw. z art. 45 ust. 1UKK poprzez ich błędne zastosowanie i bezpodstawne stwierdzenie przez Sąd I instancji, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji darmowego kredytu zostało złożone w ustawowym terminie.

Sad Rejonowy prawidłowo ocenił, że powodowie zachowali roczny termin do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Art. 54 ust 5 ustawy o kredycie konsumenckim określa, że uprawnienie wygasa po roku od wykonania umowy. Ustawodawca nie precyzuje jakie zdarzenie uznać należy za wykonanie umowy, ani też nie wskazuje strony, której czynności prowadziły by do uznania, że umowa została wykonana. Z umowy o kredyt konsumencki wynikają obowiązki obu stron, zatem zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie dopiero wykonanie obowiązków przez obie strony pozwala uznać, że umowa jest wykonana.

Przedstawiony wyżej pogląd znajduje również oparcie w analizie zmian w treści przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.

Analizowany przepis art. 45 ust 5. nie zmienił swojego brzmienia od początku obowiązywania ustawy.

Do dnia 22.7.2017 istniał w ustawie o kredycie konsumenckim przepis art. 46 ust 1. o treści następującej:

„W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 35, konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia tego oświadczenia i w sposób ustalony w umowie.”

Skoro zatem ustawodawca przewidywał możliwość zwrotu kredytu za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia oświadczenia, to jasnym jest, że termin prekluzyjny dla konsumenta nie mógł rozpoczynać swojego biegu z chwilą wykonania zobowiązania przez kredytodawcę, gdyż niweczyło by to uprawnienie konsumenta w zakresie przekraczającym jeden rok od daty wypłaty kredytu.

Skoro zatem usunięcie z ustawy art. 46 nie wiązało się z doprecyzowaniem art. 45 ust 5, to wnioskować należy, że tak jak przed nowelizacją bieg terminu liczyć należy od wykonania obowiązków wynikających z umowy przez obie strony.

W wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r. C-744/24 (...) wskazał, że Art. 3 lit. g i j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą 2021/2167, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.

Dla pełnej jasności przytoczyć należy obszerny fragment przywołanego wyżej orzeczenia:

„celem dyrektywy 2008/48 jest, zgodnie z jej art. 1, harmonizacja niektórych aspektów przepisów państw członkowskich dotyczących umów o kredyt konsumencki.

48 Poza tym z art. 22 ust. 1 tej dyrektywy wynika, że w zakresie, w jakim zawiera ona zharmonizowane przepisy, państwa członkowskie nie mogą utrzymywać ani wprowadzać przepisów krajowych innych niż przewidziane w tej dyrektywie.

49 Jak wynika z definicji zawartych w art. 3 dyrektywy, pojęcie 'całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta' jest związane z pojęciem 'całkowitej kwoty kredytu' i z pojęciem 'całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta' do celów obliczenia (...) (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., R. (...), C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 38).

50 Jako że w odniesieniu do tych pojęć art. 3 omawianej dyrektywy nie zawiera żadnego odesłania do prawa krajowego, każde z tych pojęć należy uznać za autonomiczne pojęcie prawa Unii, które podlega jednolitej wykładni na jej terytorium (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., R. (...), C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

51 Po pierwsze, jeśli chodzi o pojęcie 'całkowitej kwoty kredytu' w rozumieniu dyrektywy 2008/48, zostało ono zdefiniowane w art. 3 lit. l) jako maksymalna kwota lub łączne kwoty udostępnione na podstawie umowy o kredyt.

52 Następnie, jak wynika z orzecznictwa Trybunału, aby zapewnić konsumentom obszerną ochronę, prawodawca Unii przyjął w art. 3 lit. g) tej dyrektywy szeroką definicję pojęcia 'całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta', stanowiąc, że obejmuje on wszystkie koszty łącznie z odsetkami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, jakie konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych (wyrok z dnia 26 marca 2020 r., V. i H. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, C-779/18, EU:C:2020:236, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto zgodnie z art. 3 lit. i) owej dyrektywy (...) oznacza 'całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta', wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym, w odpowiednich przypadkach wraz z kosztami, o których mowa w art. 19 ust. 2 tej dyrektywy.

53 Wreszcie należy zauważyć, że ponieważ pojęcie 'całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta' zostało zdefiniowane w art. 3 lit. h) dyrektywy 2008/48 jako 'suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta', wynika z tego, że 'całkowita kwota kredytu' i 'całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta' są pojęciami odrębnymi i że w związku z tym 'całkowita kwota kredytu' nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (wyroki: z dnia 21 kwietnia 2016 r., H. i H., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 85; z dnia 16 lipca 2020 r., R. (...), C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 42).

54 I tak dyrektywa 2008/48 zawiera kompletną koncepcję podziału kwot należących do umów o kredyt konsumencki (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., R. (...), C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 43).

55 Co się tyczy 'stopy oprocentowania kredytu', która została zdefiniowana w art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48 jako 'oprocentowanie stosowane [...] do wypłaconej kwoty kredytu', należy zauważyć, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi (wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., H. i H., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 91).

56 W pkt 87 i 88 wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r., H. i H. (C-377/14, EU:C:2016:283), po podkreśleniu, że obliczenie (...) zależy od całkowitej kwoty kredytu i że zgodnie z dyrektywą 2008/48 równanie podstawowe definiujące (...) wyraża w ujęciu rocznym równość między, z jednej strony, sumą zaktualizowanych wartości wypłat, a z drugiej strony, sumą zaktualizowanych wartości spłat i opłat, Trybunał uznał, że w konsekwencji kwota wypłat w rozumieniu części I załącznika I do tej dyrektywy odpowiada całkowitej kwocie kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l) tej dyrektywy.

57 Tym samym ani całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, ani wypłacona kwota kredytu w rozumieniu art. 3) lit. j) dyrektywy 2008/48 nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, prowizje czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument (zob. podobnie wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., H. i H., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 86).

58 Dotyczy to również kosztów ubezpieczenia, które zostały zakwalifikowane przez sąd odsyłający jako pozaodsetkowe koszty kredytu, które stanowią, jak wynika z pkt 39 i 41 niniejszego wyroku, podkategorię 'całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta' w rozumieniu art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48.

59 Należy uściślić, że takie rozwiązanie, jak wynikające z wyroków z dnia 21 kwietnia 2016 r., H. i H. (C-377/14, EU:C:2016:283), z dnia 26 marca 2020 r., V. i H. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (C-779/18, EU:C:2020:236) i z dnia 16 lipca 2020 r., R. (...) (C-686/19, EU:C:2020:582), nie skutkuje ograniczeniem rodzajów kosztów lub opłat, jakie kredytodawca może nałożyć na konsumenta w ramach umowy o kredyt.

60 Kredytodawca może bowiem nie stosować umownej stopy oprocentowania do kwot odpowiadających kosztowi kredytu, unikając jednocześnie stopniowej utraty wartości pieniądza w czasie poprzez proporcjonalnie wyższą stopę oprocentowania kredytu, odzwierciedlającą koszt niepobierania odsetek od kwot odpowiadających kosztowi kredytu. Kredytodawca może zatem udostępnić kredyt również konsumentom, którzy nie dysponują żadnym kapitałem początkowym, w celu sfinansowania kosztów wynikających z zawarcia umowy o kredyt.

61 Takie rozwiązanie jest ponadto zgodne z celami dyrektywy 2008/48.

62 W tym względzie należy przypomnieć, że dyrektywa 2008/48 została przyjęta w podwójnym celu związanym z zapewnieniem wszystkim konsumentom w Unii wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów oraz z ułatwieniem powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich. Z motywu 19 tej dyrektywy wynika, że zmierza ona w szczególności do zagwarantowania, by przed zawarciem umowy o kredyt konsument otrzymał odpowiednie informacje, dotyczące w szczególności (...) w całej Unii, tak aby miał on możliwość porównania praktykowanych stóp oprocentowania (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., R. (...), C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).

63 -Takie poinformowanie konsumenta o całkowitym koszcie kredytu w postaci stopy oprocentowania obliczanej za pomocą swoistej formuły matematycznej jest więc, jak wskazują w istocie motywy 31 i 43 dyrektywy 2008/48, niezmiernie istotne. Po pierwsze bowiem, informacja ta przyczynia się do przejrzystości rynku, ponieważ umożliwia ona konsumentowi porównanie ofert kredytowych. Po drugie, umożliwia ona konsumentowi dokonanie oceny zakresu podejmowanego zobowiązania (wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., H. i H., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo).

64 Taka przejrzystość rynku byłaby zagrożona, gdyby można było dokonać rozróżnienia między kilkoma stopami oprocentowania, a w szczególności między stopą oprocentowania kredytu, która ma zastosowanie do wypłaconej kwoty kredytu, a innymi stopami oprocentowania stosowanymi w państwach członkowskich do kwot kredytowanych, które nie wchodzą w zakres tej definicji wypłaconej kwoty kredytu.”

W kontekście wyżej przedstawionych rozważań za prawidłowe uznać należy ustalenia sądu pierwszej instancji, że pozwany błędnie oznaczył w umowie całkowity koszt kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty, gdyż naliczał odsetki kapitałowe od kredytowanych kosztów(prowizji) do czego nie miał prawa.

Opisane naruszenie skutkowało błędnym wyliczeniem (...) dającym konsumentom mylne wyobrażenie o tym, że umowa jest dla nich korzystniejsza niż w rzeczywistości. Słusznie zatem przyjął sąd pierwszej instancji, że pozwany bank obciążył konsumentów dodatkowymi kosztami w postaci odsetek od prowizji, które nie były widoczne w prezentowanych im wyliczeniach.

Na aprobatę zasługuje również ocena sądu pierwszej instancji, że pozwany naruszył art. 30 ust1 pkt. 10 i 16 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez zbyt ogólne poinformowanie konsumentów o warunkach przedterminowej spłaty i skutkach takiego zdarzenia dla wysokości zobowiązań konsumentów.

Niewątpliwym jest, jak twierdzi skarżący, że ustawa nie wymaga podania algorytmu wyliczenia zmniejszenia wysokości kosztów obciążających konsumentów, ale nie zmienia to oceny wyrażonej przez sąd pierwszej instancji, że postanowienia §12 i 13 umowy nie spełniają wymogów jasności i konkretności. Z ich lektury nie sposób wywnioskować o czymkolwiek ponad to, że przedterminowa spłata całości lub części kredytu zmniejszy jego koszt. Na podstawie tak niejasno i niekonkretnie zredagowanych postanowień umowy konsumenci nie maja możliwości chociażby przybliżonego określenia ekonomicznych konsekwencji przedterminowej spłaty zobowiązania.

Nie doszło również do zarzucanego przez skarżącego naruszenia art. 45 ust. 1 UKK w zw. z art. 23 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG.

Wspomniana dyrektywa wymaga aby sankcje były skuteczne proporcjonalne i odstraszające. Ocena spełnienia wymogów dyrektywy możliwa jest tylko przy uwzględnieniu wszystkich wyżej wymienionych kryteriów. W rozpoznawanej sprawie sankcje ocenić należy jako proporcjonalną do skali naruszenia – nałożenia na konsumentów obowiązku spłaty nienależnych kosztów kredytowania prowizji oraz pozbawienia go możliwości realnej oceny wysokości zobowiązania, a przez to braku możliwości rzetelnego porównania ofert na wolnym rynku. Odstąpienie od zastosowania sankcji kredytu darmowego w realiach niniejszej sprawy oznaczało by aprobatę dla nieuczciwych praktyk silniejszego ekonomicznie uczestnika obrotu gospodarczego. Stan taki godzi w obowiązek dbania aby sankcje były skuteczne i odstraszające.

Skoro zatem nie doszło do zarzucanych przez skarżącego naruszeń apelację jako bezzasadna należało na podstawie art. 385 kpc oddalić.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kpc mając na względzie zasadę odpowiedzialności za wynik sporu.