Wyrok z 24 czerwca 2026, sygn. I C 1142/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 czerwca 2026r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:

Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek

Protokolant: Anna Dulas

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2026r. w F.

sprawy z powództwa R. H. (PESEL (...))

przeciwko pozwanemu (...) Zakładowi (...) S.A. z/s w S. (KRS (...))

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu (...) S.A. z/s w S. na rzecz powódki R. H. kwotę 37.300,00zł (trzydzieści siedem tysięcy trzysta złotych 00/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 sierpnia 2025r. do dnia zapłaty,

2.  nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu tytułem zwrotu części nieuiszczonych wydatków od pozwanego (...) Zakładu Ubezpieczeń S.A. z/s w S. kwotę 944,24zł (dziewięćset czterdzieści cztery złote 24/100),

3.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu Ubezpieczeń S.A. z/s w S. na rzecz powódki R. H. kwotę 3.482,00zł (trzy tysiące czterysta osiemdziesiąt dwa złote 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 900,00zł (dziewięćset złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Michał Włodarek

Sygn. akt I C 1142/25

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 5 września 2025 r. powódka R. H. wniosła przeciwko pozwanemu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w S. o zasądzenie na jej rzecz kwoty 3.300,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia 31 sierpnia 2025 r. do dnia zapłaty, tytułem dalszego zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w następstwie zdarzenia z dnia 14 maja 2025 r. Powódka wniosła również o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadniając żądanie pozwu, powódka wskazała, że w dniu 14 maja 2025 r. zgłosiła się do poradni okulistycznej mieszczącej się w placówce medycznej (...) przy ul. (...) w F.. Około godziny 11:30, opuszczając placówkę, upadła na schodach prowadzących z budynku na zewnątrz, w następstwie czego doznała urazu twarzoczaszki. Bezpośrednio po zdarzeniu pomocy udzieliły jej osoby obecne na miejscu, a następnie jedna z nich przewiozła powódkę do szpitala przy ul. (...) w F.. W placówce tej wykonano badania diagnostyczne, rozpoznano złamanie kości nosowych oraz chirurgicznie zaopatrzono ranę dolnej wargi przez założenie szwów.

Powódka podała, że po zdarzeniu pozostawała pod opieką lekarza chorób wewnętrznych oraz korzystała z leczenia w poradni otolaryngologicznej. Wskazywała również na utrzymujące się dolegliwości fizyczne i psychiczne, zaburzenia oddychania, dolegliwości bólowe, utrwalone następstwa estetyczne urazu oraz negatywny wpływ zdarzenia na jej codzienne funkcjonowanie. Powódka podnosiła nadto zastrzeżenia dotyczące zachowania personelu placówki bezpośrednio po wypadku, wskazując, że nie uzyskała oczekiwanej pomocy medycznej na miejscu zdarzenia.

Jako podstawę dochodzonego roszczenia powódka powołała przepisy prawa cywilnego dotyczące zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, w szczególności art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c., a także przepisy prawa budowlanego oraz przepisy techniczno-budowlane odnoszące się do konstrukcji i bezpieczeństwa użytkowania schodów.

Powódka wskazała, że zgłosiła szkodę pozwanemu ubezpieczycielowi, który przyjął odpowiedzialność za zdarzenie i wypłacił jej kwotę 6.700,00 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 100,00 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia. W ocenie powódki przyznane zadośćuczynienie było rażąco zaniżone i nie odpowiadało rzeczywistemu rozmiarowi doznanej krzywdy.

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pozwany zakwestionował żądanie pozwu co do wysokości. Pozwany wskazał, że wypłacona dotychczas kwota 6.700,00 zł w pełni kompensuje krzywdę powódki pozostającą w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem z dnia 14 maja 2025 r., a dochodzona dalsza kwota zadośćuczynienia jest wygórowana i nie znajduje uzasadnienia w rodzaju oraz rozmiarze następstw zdrowotnych wypadku.

Pismem procesowym z dnia 30 kwietnia 2026 r. powódka rozszerzyła powództwo, wnosząc o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 37.300,00 zł zamiast pierwotnie dochodzonej kwoty 3.300,00 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 31 sierpnia 2025 r. do dnia zapłaty, tytułem dalszego zadośćuczynienia. Powódka podtrzymała również żądanie zasądzenia od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na rozszerzenie powództwa pozwany wniósł o oddalenie powództwa także w zakresie objętym zmianą ilościową, podtrzymując dotychczasz zajęte stanowisko.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 14 maja 2025 r. powódka R. H. zgłosiła się do poradni okulistycznej znajdującej się w placówce medycznej (...) przy ul. (...) w F.. Po zakończeniu wizyty, około godziny 11:30, powódka opuszczała budynek placówki, poruszając się po schodach prowadzących na zewnątrz obiektu. W trakcie schodzenia powódka straciła równowagę i upadła, uderzając twarzą o podłoże. W następstwie tego zdarzenia doznała urazu twarzoczaszki.

(okoliczność bezsporna, oświadczenia świadków zdarzenia k. 15, 16, 17, dokumenty akt szkodowych zapisane na płycie CD k. 58, zdjęcie k. 60, przesłuchanie powódki R. H. k. 55, 00:04:49-00:30:09)

Bezpośrednio po zdarzeniu powódka została przewieziona do Wojewódzkiego Szpitala (...) w F., gdzie udzielono jej pomocy ambulatoryjnej w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym.

U powódki rozpoznano złamanie kości nosowych oraz ranę wargi dolnej. Rana została chirurgicznie zaopatrzona przez założenie niewchłanialnych szwów 4-0 w znieczuleniu nasiękowym. Powódce zalecono przyjmowanie leków oraz kontrolę w poradni laryngologicznej.

Następnie powódka kontynuowała leczenie specjalistyczne oraz pozostawała pod opieką lekarza chorób wewnętrznych.

Powódka nadal odczuwa następstwa zdarzenia zarówno w sferze zdrowia fizycznego, jak i funkcjonowania psychicznego.

(karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 12, historia choroby k. 13-14, 41, 61, zdjęcie k. 42, dokumenty akt szkodowych zapisane na płycie CD k. 58, przesłuchanie powódki R. H. k. 55, 00:04:49-00:30:09)

Na skutek wypadku z dnia 14 maja 2025 r. powódka doznała urazu twarzoczaszki.

Bezpośrednim następstwem tego urazu było złamanie kości nosa oraz rana wargi dolnej. Złamanie kości nosa spowodowało przemieszczenie piramidy nosa zewnętrznego w stronę lewą oraz skrzywienie przegrody nosa po stronie prawej, skutkujące zwężeniem prawego przewodu nosowego i zaburzeniami oddychania po tej stronie. Rana wargi dolnej wymagała zaopatrzenia chirurgicznego, a jej następstwem jest blizna.

U powódki wystąpił trwały uszczerbek na zdrowiu pozostający w związku przyczynowym ze zdarzeniem.

Złamanie kości nosa, skutkujące deformacją nosa zewnętrznego oraz zaburzeniami oddychania po stronie prawej, odpowiada 10% trwałego uszczerbku na zdrowiu. Rana wargi dolnej, wymagająca zaopatrzenia chirurgicznego i skutkująca powstaniem blizny, odpowiada 1% trwałego uszczerbku na zdrowiu. Łączny trwały uszczerbek na zdrowiu powódki pozostający w związku przyczynowym ze zdarzeniem z dnia 14 maja 2025 r. wynosi 11%.

Następstwami zdarzenia są utrwalona deformacja nosa zewnętrznego z zaburzeniami oddychania po stronie prawej oraz blizna po szyciu wargi dolnej.

Wypadek nie skutkował u powódki niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Aktualnie rana jest wygojona, a kości nosa uległy zrostowi. Powódka nie wymaga dalszego leczenia ani rehabilitacji. Powódka nie zgłasza również zaburzeń foniatrycznych, które mogłyby pozostawać w związku z przebytym urazem.

(opinia biegłego otolaryngologa k. 68-69, dokumenty akt szkodowych zapisane na płycie CD k. 58)

Powódka R. H. zgłosiła szkodę pozwanemu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w S..

Postępowanie likwidacyjne zostało zarejestrowane pod numerem (...).

Decyzjami z dnia 27 sierpnia 2025 r. oraz z dnia 29 sierpnia 2025 r. pozwany przyznał powódce zadośćuczynienie w łącznej kwocie 6.700,00 zł, a ponadto zrefundował poniesione przez powódkę koszty leczenia w wysokości 100,00 zł.

W pozostałym zakresie pozwany odmówił wypłaty dalszego zadośćuczynienia.

(zgłoszenie roszczenia k. 18, decyzje pozwanego k. 19, 20, 31, dokumenty akt szkodowych zapisane na płycie CD k. 58, przesłuchanie powódki R. H. k. 55, 00:04:49-00:30:09)

Sąd uznał opinię biegłego sądowego z zakresu otolaryngologii za w pełni przydatną do poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie następstw zdarzenia z dnia 14 maja 2025 r. dla stanu zdrowia powódki. Opinia obejmowała ocenę rodzaju doznanych obrażeń, ich związku przyczynowego z upadkiem na schodach, wysokości trwałego uszczerbku na zdrowiu, przebiegu leczenia, aktualnego stanu zdrowia powódki oraz rokowań na przyszłość. Została sporządzona przez osobę posiadającą wiadomości specjalne z dziedziny właściwej dla oceny następstw urazów nosa, twarzoczaszki oraz górnych dróg oddechowych, w granicach zakreślonej tezy dowodowej i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności dokumentację medyczną powódki.

Wnioski opinii pozostają logicznie powiązane z analizowanym materiałem źródłowym, a jej uzasadnienie pozwala prześledzić tok rozumowania biegłego. Opinia spełnia kryteria zupełności, jasności, logiczności i wewnętrznej spójności. Nie zawiera sprzeczności, niejasności ani luk, które uniemożliwiałyby wykorzystanie jej jako podstawy ustaleń faktycznych. Biegły w sposób jednoznaczny wskazał, że w następstwie zdarzenia z dnia 14 maja 2025 r. powódka doznała urazu twarzoczaszki, którego bezpośrednimi następstwami były złamanie kości nosa oraz rana wargi dolnej wymagająca zaopatrzenia chirurgicznego. Biegły określił trwały uszczerbek na zdrowiu powódki na łącznym poziomie 11% i wskazał, które następstwa mają charakter utrwalony.

Przedmiotowa opinia nie była kwestionowana przez żadną ze stron.

Za wiarygodne Sąd uznał również dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, w szczególności dokumentację medyczną, dokumenty z postępowania likwidacyjnego oraz dokumenty prywatne odnoszące się do przebiegu zdarzenia i leczenia powódki. Dokumenty te zostały sporządzone przez uprawnione podmioty albo osoby, w zakresie ich kompetencji lub wiedzy, a ich treść nie budziła wątpliwości Sądu co do autentyczności i rzetelności. Żadna ze stron nie wykazała okoliczności, które podważałyby ich wiarygodność lub moc dowodową.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje.

Powództwo, jako zasadne i udowodnione, podlegało uwzględnieniu w całości w zakresie dochodzonego dalszego zadośćuczynienia.

Na wstępie wymaga podkreślenia, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostawała sama zasada odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela.

Pozwany nie kwestionował czasu, miejsca, okoliczności ani przyczyn zdarzenia wypadkowego z dnia 14 maja 2025 r. Nie przeczył, że do zdarzenia doszło na schodach prowadzących do placówki medycznej, że powódka w tym miejscu upadła, ani że upadek spowodował uraz twarzoczaszki, a w konsekwencji trwały uszczerbek na zdrowiu oraz cierpienia fizyczne i psychiczne. Pozwany nie kwestionował także objęcia odpowiedzialności cywilnej podmiotu odpowiedzialnego ochroną ubezpieczeniową ani własnej legitymacji biernej wynikającej z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Zakres sporu został zatem ograniczony wyłącznie do wysokości dochodzonego roszczenia.

Okoliczności dotyczące samego przebiegu zdarzenia, jego lokalizacji, mechanizmu upadku oraz podstawowego związku między upadkiem a doznanym urazem należało traktować jako przyznane albo co najmniej niezaprzeczone w rozumieniu art. 229 i art. 230 k.p.c. Skoro ich przyjęcie nie budziło wątpliwości w świetle całokształtu materiału sprawy, Sąd nie był obowiązany prowadzić dalszego postępowania dowodowego dla ponownego wykazywania samej zasady odpowiedzialności. Przedmiotem oceny pozostawały natomiast skutki prawne zdarzenia, rodzaj i rozmiar następstw zdrowotnych, wysokość trwałego uszczerbku na zdrowiu, rozmiar krzywdy oraz odpowiednia suma zadośćuczynienia należnego powódce na podstawie art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c.

Zatem przy przyjęciu odpowiedzialności ubezpieczyciela co do zasady dalsza ocena sądu koncentruje się na rozmiarze szkody niemajątkowej i wysokości świadczenia kompensacyjnego, a nie na ponownej analizie samej podstawy odpowiedzialności.

Podstawę odpowiedzialności ubezpieczyciela stanowił art. 822 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Zgodnie z art. 822 § 2 k.c., jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. Na podstawie art. 822 § 4 k.c. uprawniony do odszkodowania może zaś dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Regulacja ta pozostaje w związku z ogólną konstrukcją umowy ubezpieczenia wynikającą z art. 805 § 1 k.c., według którego ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Zakres ochrony ubezpieczeniowej powinien być oceniany z uwzględnieniem treści konkretnej umowy i ogólnych warunków ubezpieczenia. Z art. 15 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. 2025.1526 – t.j.) wynika, że zakład ubezpieczeń udziela ochrony ubezpieczeniowej na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej z ubezpieczającym, natomiast art. 16 tej ustawy stanowi, że ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności prawa i obowiązki każdej ze stron oraz zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.

Wypadkiem ubezpieczeniowym jest zdarzenie przyszłe i niepewne, którego ziszczenie powoduje powstanie po stronie ubezpieczyciela obowiązku spełnienia świadczenia przewidzianego umową. W świetle art. 3 ust. 1 pkt 57 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej zdarzeniem losowym jest niezależne od woli ubezpieczającego lub ubezpieczonego zdarzenie przyszłe i niepewne, którego wystąpienie powoduje uszczerbek w dobrach osobistych lub majątkowych albo zwiększenie potrzeb majątkowych po stronie ubezpieczającego lub innej osoby objętej ochroną ubezpieczeniową. Z kolei art. 4 ust. 1 tej ustawy wiąże działalność ubezpieczeniową z udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych. O powstaniu odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń decyduje zatem zajście zdarzenia określonego w umowie jako wypadek ubezpieczeniowy oraz objęcie jego następstw zakresem udzielonej ochrony.

Określenie wypadku ubezpieczeniowego oraz dalszych okoliczności, od których zależy świadczenie ubezpieczyciela, powinno wynikać z treści umowy ubezpieczenia albo z ogólnych warunków ubezpieczenia. Ustalenie, jakie zdarzenie stanowi wypadek ubezpieczeniowy, wymaga wykładni umowy ubezpieczenia oraz ogólnych warunków ubezpieczenia według reguł określonych w art. 65 k.c. – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2017 r., IV CSK 730/16, opubl. Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2019 r., IV CSK 516/17, opubl. Legalis. W razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w granicach wynikających z umowy, przy czym górną granicę świadczenia wyznacza, o ile nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia stosownie do art. 824 § 1 k.c., nawet jeżeli rozmiar szkody byłby wyższy – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 1990 r., I CR 451/90, opubl. Legalis.

Odpowiedzialność podmiotu ubezpieczonego za stan schodów prowadzących do placówki medycznej należało oceniać na gruncie art. 415 k.c., art. 416 k.c., art. 355 k.c. oraz art. 361 § 1 i 2 k.c.

Zgodnie z art. 415 k.c. ten, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia, zaś osoba prawna ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną z winy jej organu na podstawie art. 416 k.c. Wina w rozumieniu art. 415 k.c. może przejawiać się zarówno w działaniu, jak i w zaniechaniu, w szczególności w niezachowaniu należytej staranności wymaganej w danych stosunkach. Miernik tej staranności wyznacza art. 355 § 1 k.c., a w stosunkach związanych z zawodowym zarządem, utrzymaniem lub eksploatacją nieruchomości wymóg ten podlega ocenie z uwzględnieniem profesjonalnego charakteru działalności, stosownie do art. 355 § 2 k.c. Odpowiedzialność odszkodowawcza wymaga ponadto ustalenia szkody oraz adekwatnego związku przyczynowego między zawinionym zachowaniem lub zaniechaniem a szkodą, zgodnie z art. 361 § 1 k.c. W granicach tego związku naprawienie szkody obejmuje straty poniesione przez poszkodowanego oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono, o czym stanowi art. 361 § 2 k.c.

Obowiązek właściciela, zarządcy albo innego dysponenta nieruchomości w zakresie zapewnienia bezpiecznego korzystania ze schodów prowadzących do budynku wynika nie tylko z ogólnych reguł odpowiedzialności deliktowej, lecz także z przepisów prawa budowlanego i przepisów techniczno-budowlanych. Z art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. 2026.524 – t.j.) wynika obowiązek użytkowania obiektu budowlanego w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, bez dopuszczania do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników oddziałujących na obiekt. Uzupełnieniem tych obowiązków jest art. 62 Prawa budowlanego, przewidujący obowiązek poddawania obiektów budowlanych okresowym kontrolom stanu technicznego. Obowiązki te konkretyzują cywilnoprawny wzorzec staranności.

Szczególne znaczenie w niniejszej sprawie mają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022.1225 – t.j.). Placówka medyczna, jako obiekt przeznaczony do udzielania świadczeń zdrowotnych, mieści się w kategorii budynków użyteczności publicznej w rozumieniu § 3 pkt 6 rozporządzenia. Schody prowadzące do takiego obiektu nie są elementem obojętnym z punktu widzenia bezpieczeństwa użytkowania nieruchomości, lecz stanowią część ciągu komunikacyjnego, z którego korzystają także pacjenci, osoby starsze, chore, po zabiegach, z ograniczeniami ruchowymi albo znajdujące się w stanie obniżonej sprawności fizycznej. Z tego względu standard bezpieczeństwa schodów prowadzących do placówki medycznej powinien być oceniany szczególnie rygorystycznie. § 68 - § 69 w/w rozporządzenia określają graniczne wymiary schodów stałych w budynkach o różnym przeznaczeniu. Równie istotne są wymagania dotyczące zabezpieczeń w postaci balustrad i poręczy – por. § 296, § 291 i § 305 w/w rozporządzenia.

Z powyższych regulacji wynika, że prawidłowe schody prowadzące do placówki medycznej powinny posiadać właściwe parametry konstrukcyjne, w tym odpowiednią i jednolitą wysokość stopni, prawidłową głębokość stopnic, właściwą szerokość użytkową, bezpieczną nawierzchnię, czytelne ukształtowanie krawędzi i różnic poziomów, a w razie przekroczenia wysokości określonej w przepisach wymagane balustrady lub poręcze. Brak takich zabezpieczeń, zróżnicowanie wysokości stopni, nieprawidłowa głębokość stopnic, brak jednolitego rytmu biegu, niewłaściwe oświetlenie, uszkodzone krawędzie stopni, śliska nawierzchnia albo brak poręczy umożliwiających bezpieczne korzystanie ze schodów stanowią uchybienia bezpośrednio dotyczące bezpieczeństwa użytkowania obiektu i pozostające w ścisłym związku z ryzykiem upadku osoby korzystającej ze schodów.

Zaniechanie właściciela, zarządcy albo dysponenta nieruchomości polegające na utrzymywaniu schodów prowadzących do placówki medycznej w stanie sprzecznym z wymaganiami techniczno-budowlanymi stanowi naruszenie obiektywnego wzorca należytej staranności. W realiach takiej nieruchomości powinność zapobiegania ryzyku upadku ma charakter elementarny. Podmiot zarządzający obiektem, do którego przychodzą pacjenci, powinien przewidywać, że nawet pozornie niewielkie odchylenia parametrów schodów, brak poręczy albo wadliwe zabezpieczenie krawędzi mogą doprowadzić do potknięcia, utraty równowagi i upadku, zwłaszcza u osób korzystających z placówki medycznej. Jeżeli zatem schody nie spełniają stosownych wymagań, uzasadnia to przypisanie właścicielowi, zarządcy lub innemu dysponentowi nieruchomości winy co najmniej w postaci niedbalstwa.

W orzecznictwie przyjmuje się konsekwentnie, że podmiot udostępniający nieruchomość dla ruchu osób trzecich jest obowiązany utrzymywać schody jako ciąg komunikacyjny w stanie zapewniającym bezpieczne korzystanie – por. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 8 lutego 2016 r., III Ca 1514/15, opubl. Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2015 r., I ACa 452/15, opubl. Legalis. Zaniechanie albo nienależyte wykonanie przez właściciela budynku obowiązków określonych w art. 61 i art. 62 Prawa budowlanego może być źródłem jego odpowiedzialności odszkodowawczej wobec osób trzecich na podstawie art. 415 k.c. – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2023 r., II CSKP 1256/22, opubl. Legalis, wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 28 października 2015 r., I C 56/15, opubl. Legalis.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż utrzymywanie schodów prowadzących do placówki medycznej w stanie nieodpowiadającym wymaganiom bezpieczeństwa użytkowania stanowi zawinione zaniechanie właściciela, zarządcy lub dysponenta nieruchomości. Normalnym następstwem tego rodzaju zaniedbań jest zwiększenie ryzyka potknięcia, poślizgnięcia, utraty równowagi i upadku osoby korzystającej ze schodów. Wypadek polegający na upadku osoby korzystającej z nieprawidłowo wykonanych albo niewłaściwie zabezpieczonych schodów nie jest skutkiem nadzwyczajnym, lecz typowym i przewidywalnym następstwem naruszenia zasad bezpieczeństwa użytkowania ciągu komunikacyjnego.

Odpowiedzialność ubezpieczyciela i odpowiedzialność podmiotu ubezpieczonego, będącego właścicielem, zarządcą albo dysponentem nieruchomości, nie ma charakteru solidarności ustawowej w rozumieniu art. 369 k.c., lecz charakter odpowiedzialności in solidum.

Podmioty te odpowiadają wobec tej samej poszkodowanej za tę samą szkodę, lecz z odmiennych podstaw prawnych, ubezpieczony z czynu niedozwolonego, w szczególności z art. 415 k.c. lub art. 416 k.c., natomiast ubezpieczyciel z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i art. 822 k.c. Istota tej konstrukcji polega na tym, że spełnienie świadczenia przez jednego z zobowiązanych zwalnia drugiego w zakresie dokonanej zapłaty - por. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2018 r., II C 325/16, opubl. Legalis, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 1972 r., II CR 57/72, OSNCP 1972/10/183, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1974 r., III CZP 75/73, OSNCP 1974/7-8/123, wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 czerwca 2017 r., III Ca 1878/16, opubl. Legalis.

Dla ustalenia odpowiedzialności za szkodę majątkową i niemajątkową konieczne jest istnienie adekwatnego związku przyczynowego między zdarzeniem a doznanym uszczerbkiem. Na gruncie art. 361 § 1 k.c. nie jest rozstrzygające, czy związek przyczynowy ma charakter bezpośredni czy pośredni, ani czy przebieg kauzalny jest prosty czy wieloczłonowy. Odpowiedzialność cywilną uzasadnia jednak wyłącznie taki związek przyczynowy, w którym pomiędzy poszczególnymi ogniwami zachodzi normalna, typowa zależność przyczynowa. Każde ogniwo tego związku podlega ocenie z punktu widzenia przyczynowości adekwatnej.

Norma art. 361 § 1 k.c. opiera się na obiektywnej teorii adekwatnego, czyli normalnego, związku przyczynowego. Nie wystarcza samo stwierdzenie, że określone zdarzenie pozostaje w jakimkolwiek związku faktycznym ze szkodą. Konieczne jest ustalenie, że skutek mieści się w granicach następstw normalnych, typowych, dających się przewidzieć w zwykłym porządku rzeczy przy uwzględnieniu zasad wiedzy i doświadczenia życiowego. Związek przyczynowy należy pojmować jako obiektywne powiązanie zjawiska będącego przyczyną ze zjawiskiem stanowiącym skutek, determinowane konkretnymi okolicznościami faktycznymi sprawy.

Ocena ta wymaga w pierwszej kolejności zastosowania testu conditio sine qua non, a więc zbadania, czy określony skutek wystąpiłby także w razie braku zdarzenia wskazywanego jako jego przyczyna. Jeżeli skutek nastąpiłby również mimo nieobecności tej przyczyny, brak jest obiektywnego związku przyczynowego i nie zachodzi potrzeba dalszego badania adekwatności relacji między zdarzeniem a skutkiem. Dopiero pozytywne ustalenie, że dane zdarzenie było koniecznym warunkiem wystąpienia skutku, otwiera dalszy etap oceny, polegający na rozważeniu, czy następstwo to ma charakter normalny, typowy i oczekiwany. Poza zakresem adekwatnego związku przyczynowego pozostają skutki nadzwyczajne, nietypowe, zależne w istocie od innych zdarzeń, które w zbiegu z przyczyną pierwotną jawią się jedynie jako przypadkowy zbieg okoliczności.

W przypadku gdy zdarzenie szkodzące przybiera postać zaniechania, przeprowadzenie testu conditio sine qua non wymaga oceny, według zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, z jakim prawdopodobieństwem ukształtowałby się stan faktyczny, gdyby podmiot zobowiązany podjął działanie, którego zaniechał – por. art. 444-445 k.c., art. 448 k.c. i art. 361 § 1 k.c.; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 marca 2014 r., I ACa 1184/13, opubl. LEX nr 1454546; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2014 r., I ACa 8/14, opubl. LEX nr 1500753; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 marca 2014 r., I ACa 1193/13, opubl. LEX nr 1451641; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2015 r., I ACa 968/14, opubl. LEX nr 1770850; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 kwietnia 2015 r., I ACa 959/14, opubl. LEX nr 1667508; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2014 r., VI ACa 68/14, opubl. LEX nr 1624064; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 października 2014 r., I ACa 824/14, opubl. LEX nr 1554766.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd przyjął, że pomiędzy zdarzeniem z dnia 14 maja 2025 r. a powstałą u powódki szkodą niemajątkową istnieje adekwatny związek przyczynowy. Uraz twarzoczaszki, złamanie kości nosa, deformacja nosa zewnętrznego, skrzywienie przegrody nosa po stronie prawej, zwężenie prawego przewodu nosowego, zaburzenia oddychania oraz blizna po ranie wargi dolnej są typowymi następstwami upadku na twarz. Nie ujawniono zarazem podstaw do przyjęcia, aby stwierdzone następstwa zdrowotne wynikały wyłącznie ze schorzeń samoistnych powódki albo z innych okoliczności zewnętrznych niezależnych od przedmiotowego wypadku.

Roszczenie powódki o zadośćuczynienie znajdowało podstawę w art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c.

Zadośćuczynienie pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Jego rolą jest wynagrodzenie krzywdy, czyli szkody niemajątkowej, rozumianej jako cierpienia fizyczne, w tym ból i inne dolegliwości, oraz cierpienia psychiczne, obejmujące ujemne przeżycia związane z uszkodzeniem ciała, rozstrojem zdrowia, leczeniem, ograniczeniami funkcjonalnymi i następstwami urazu. Celem zadośćuczynienia jest przynajmniej częściowe przywrócenie równowagi naruszonej wskutek zdarzenia szkodzącego.

O rozmiarze należnego zadośćuczynienia decydują w pierwszej kolejności rozmiar i natężenie krzywdy, a więc rodzaj, charakter i długotrwałość cierpień fizycznych oraz ujemnych doznań psychicznych, ich intensywność, nieodwracalność negatywnych skutków zdrowotnych, stopień i trwałość następstw, potrzeba leczenia, konieczność przyjmowania środków farmakologicznych, utrata perspektyw na przyszłość, konieczność korzystania z pomocy osób trzecich, poczucie bezradności, obniżenie samodzielności, a także rokowania na przyszłość. Znaczenie mają również wiek poszkodowanego, wpływ zdarzenia na aktywność rodzinną, społeczną i zawodową, możliwość realizowania dotychczasowych zainteresowań, utrzymywania kontaktów towarzyskich oraz zmiana trybu życia i sposobu codziennego funkcjonowania.

Zmierzenie rozmiaru krzywdy w sposób ścisły nie jest możliwe, gdyż krzywda stanowi przeżycie subiektywne. Nie oznacza to jednak dowolności w określaniu wysokości zadośćuczynienia. Konieczne jest odniesienie żądanej kwoty do obiektywnych okoliczności konkretnej sprawy, a nie wyłącznie do subiektywnego poczucia pokrzywdzenia osoby uprawnionej. Wysokość zadośćuczynienia powinna być odczuwalna ekonomicznie dla poszkodowanego i przynosić mu realną kompensację naruszonej równowagi emocjonalnej. Zadośćuczynienie przyznawane jest jednorazowo, a zatem powinno rekompensować całą krzywdę, obejmując zarówno cierpienia fizyczne i psychiczne już doznane, jak i te, które jako możliwe do przewidzenia następstwa uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia wystąpią w przyszłości – por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2014 r., I ACa 1670/13, opubl. LEX nr 1509116; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2014 r., I ACa 1622/13, opubl. LEX nr 1563513; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 listopada 2014 r., I ACa 615/14, opubl. LEX nr 1587268; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 listopada 2014 r., I ACa 457/14, opubl. LEX nr 1554625; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 2014 r., I ACa 936/13, opubl. LEX nr 1439218; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2014 r., I ACa 1593/13, opubl. LEX nr 1480479; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 grudnia 2013 r., I ACa 829/13, opubl. LEX nr 1416140; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2014 r., V ACa 755/13, opubl. LEX nr 1454457.

Ustalenie procentowego uszczerbku na zdrowiu nie wyczerpuje oceny rozmiaru krzywdy i nie może prowadzić do mechanicznego przeliczania zadośćuczynienia według określonej stawki za jeden procent uszczerbku. Procentowy uszczerbek stanowi kryterium pomocnicze i orientacyjne. Decydujące znaczenie ma całokształt okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności rodzaj doznanych obrażeń, czas i przebieg leczenia, dolegliwości bólowe, ograniczenia w życiu codziennym, skutki psychiczne zdarzenia, trwałość następstw oraz wpływ urazu na dotychczasowy sposób funkcjonowania poszkodowanego – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2018 r., II CSK 170/18, opubl. Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2019 r., I PK 68/18, opubl. Legalis.

Kwota zadośćuczynienia nie może stanowić źródła wzbogacenia poszkodowanego. Jedynym zasadniczym kryterium oceny wysokości zadośćuczynienia pozostaje rozmiar krzywdy doznanej przez poszkodowanego. Zadośćuczynienie powinno być środkiem realnej pomocy i pozostawać w odpowiednim stosunku do rozmiaru krzywdy. Powinno ono również uwzględniać aktualne warunki oraz przeciętną stopę życiową społeczeństwa, przy czym rozmiar szkody niemajątkowej ustala się według stanu na moment wyrokowania - por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2013 r., I CSK 667/12, opubl. LEX nr 1391106; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r., VI ACa 974/12, opubl. LEX nr 1362966; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 kwietnia 2014 r., I ACa 940/13, opubl. LEX nr 1466803; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2014 r., II CSK 595/13, opubl. LEX nr 1504837.

Przenosząc te kryteria na grunt niniejszej sprawy, Sąd uwzględnił, że powódka doznała urazu twarzoczaszki, którego bezpośrednimi następstwami były złamanie kości nosa oraz rana wargi dolnej wymagająca chirurgicznego zaopatrzenia. Złamanie kości nosa doprowadziło do przemieszczenia piramidy nosa zewnętrznego w stronę lewą, skrzywienia przegrody nosa po stronie prawej, zwężenia prawego przewodu nosowego oraz zaburzeń oddychania po tej stronie. Rana wargi dolnej pozostawiła bliznę. Łączny trwały uszczerbek na zdrowiu powódki wynosi 11%, z czego 10% przypada na deformację nosa zewnętrznego z zaburzeniami oddychania, a 1% na bliznę po ranie wargi dolnej.

Sąd miał na względzie, że następstwa wypadku dotyczą okolicy twarzy, a więc tej części ciała, która ma szczególne znaczenie zarówno funkcjonalne, jak i estetyczne oraz psychologiczne. Deformacja nosa zewnętrznego, utrudnienie oddychania po stronie prawej i blizna wargi dolnej nie są następstwami wyłącznie przejściowymi. Wpływają na poczucie komfortu powódki, jej samoocenę, sposób postrzegania własnego wyglądu oraz codzienne funkcjonowanie. Zdarzenie miało charakter nagły, stresogenny i wiązało się z dolegliwościami bólowymi, koniecznością pilnej pomocy medycznej, zaopatrzenia rany, dalszego leczenia specjalistycznego oraz znoszenia ujemnych następstw urazu w okresie po wypadku.

Sąd uwzględnił również, że wypadek nie spowodował u powódki niezdolności do samodzielnej egzystencji, obecnie rana jest wygojona, kości nosa uległy zrostowi, powódka nie wymaga dalszego leczenia ani rehabilitacji, a biegły nie stwierdził zaburzeń foniatrycznych pozostających w związku z przebytym urazem. Okoliczności te nie niweczą jednak znaczenia trwałych następstw wypadku, jak również doznanych przez powódkę cierpień fizycznych i psychicznych.

W ocenie Sądu kwota wypłacona przez pozwanego w postępowaniu likwidacyjnym, tj. 6.700,00 zł, nie rekompensowała w sposób pełny krzywdy doznanej przez powódkę. Łączna ocena rodzaju i charakteru urazu, trwałości jego następstw, wysokości trwałego uszczerbku na zdrowiu, dolegliwości bólowych, uciążliwości leczenia, skutków estetycznych, zaburzeń oddychania oraz przeżyć psychicznych związanych z nagłym wypadkiem uzasadniała przyznanie powódce dalszego zadośćuczynienia w wysokości 37.300,00 zł. Kwota ta, po doliczeniu świadczenia wypłaconego w toku postępowania likwidacyjnego, daje łącznie 44.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia, co w realiach niniejszej sprawy odpowiada rozmiarowi krzywdy powódki i spełnia kompensacyjny charakter tego świadczenia.

Odczucie krzywdy jest pojęciem subiektywnym i niewymiernym, jednak przy określaniu wysokości zadośćuczynienia Sąd kierował się przesłankami obiektywnymi. Uwzględnił cierpienia fizyczne i psychiczne powódki, skutki zdarzenia dla jej zdrowia i wyglądu, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, wpływ wypadku na poczucie bezpieczeństwa oraz charakter i trwałość następstw. Przyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia oznacza przyznanie takiej kwoty, która rozsądnie oceniana może zostać uznana za godziwą w realiach konkretnej sprawy. W ocenie Sądu dochodzona przez powódkę dalsza kwota 37.300,00 zł nie jest rażąco wygórowana ani nieadekwatna do rozmiaru doznanej krzywdy.

Sąd miał również na uwadze reguły rozkładu ciężaru dowodu obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Obowiązkiem stron było przytoczenie okoliczności faktycznych, z których wywodziły skutki prawne, zgodnie z art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c., oraz wskazanie dowodów na poparcie swoich twierdzeń, stosownie do art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. Zgodnie z zasadami kontradyktoryjnego procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału procesowego spoczywa na stronach, co wynika z art. 3 k.p.c., art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. Istota ciężaru dowodu sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji procesowych niewykazania faktów, z których wywodzi ona skutki prawne. Skutkiem niewykazania twierdzeń o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia jest to, że twierdzenia te co do zasady nie mogą stanowić podstawy sądowego rozstrzygnięcia - por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2014 r., I ACa 286/14, opubl. LEX nr 1511625.

W niniejszej sprawie powódka wykazała przesłanki odpowiedzialności pozwanego oraz rozmiar doznanej krzywdy w zakresie uzasadniającym uwzględnienie żądania. Z kolei pozwany, poza ogólnym kwestionowaniem wysokości dochodzonego roszczenia, nie wykazał okoliczności mogących prowadzić do ograniczenia jego odpowiedzialności albo do uznania, że świadczenie spełnione w toku postępowania likwidacyjnego w pełni skompensowało krzywdę powódki.

O roszczeniu odsetkowym Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2011 r., V CSK 38/11, opubl. LEX nr 1129170.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1, § 1 ¹ i § 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustalono na podstawie § 2 pkt 5 oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118), z uwzględnieniem wartości przedmiotu sporu po rozszerzeniu powództwa. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych oparto na podstawie art. 13 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.) oraz na art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1154 ze zm.).

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

sędzia Michał Włodarek