Zarządzenie z 28 lipca 2026, sygn. IX P 161/26

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 5 marca 2026 r. K. Ł. (po sprecyzowaniu żądania, k. 32) wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego Funduszu (...) zastępowanego przez Marszałka Województwa Z. w S.kwoty 12.876 zł, tytułem niewypłaconej jej przez pracodawcę odprawy pieniężnej należnej w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika.

W uzasadnieniu powódka wskazała, że w dniu 31 marca 2024 r. ustał stosunek pracy, który łączył ją z pracodawcą P.spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w S.. Przedstawiając chronologię zdarzeń uzasadniającą wystąpienie z roszczeniem wskazała, że wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 11 października 2024 r. sprostowano jej świadectwo pracy poprzez wskazanie, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w ramach zwolnień grupowych, a nadto zasądzono na jej rzecz kwotę 12.876 zł tytułem odprawy pieniężnej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2024 r. Wyrokowi nadano klauzulę wykonalności z 25 października 2024 r. W dniu 20 sierpnia 2025 r. oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości pracodawcy z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania, co potwierdziło, w ocenie powódki, ustawową przesłankę niewypłacalności. Natomiast postępowanie egzekucyjne zakończyło się 23 grudnia 2025 r. postanowieniem o jego bezskuteczności z powodu braku majątku pracodawcy. K. Ł. podniosła, że z pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że 18 grudnia 2023 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki (...) Sp. z o.o. podjęło uchwałę nr 1/2023 o rozwiązaniu spółki i otwarciu jej likwidacji, co oznacza, że proces zakończenia działalności pracodawcy rozpoczął się jeszcze przed ustaniem jej stosunku pracy i pozostaje spójny z późniejszym ustaleniem przez sąd upadłościowy stanu niewypłacalności.

Powódka stanęła na stanowisku, że przekroczenie ustawowego terminu na dochodzenie roszczeń od Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nastąpiło z przyczyn całkowicie niezależnych od powódki. Zdaniem K. Ł. wytoczenie powództwa było uzależnione od wcześniejszego prawomocnego ustalenia przez sąd rzeczywistej przyczyny rozwiązania stosunku pracy, a następnie od przeprowadzenia bezskutecznego postępowania egzekucyjnego wobec niewypłacalnego pracodawcy. Powódka argumentowała, że na każdym etapie podejmowała wszelkie niezbędne czynności bez zbędnej zwłoki, natomiast czas trwania postępowań oraz niewypłacalność pracodawcy pozostawały poza jej wpływem. W tych okolicznościach odmowa przyznania świadczenia z F. prowadzi do przerzucenia na pracownika skutków bezprawnego działania pracodawcy oraz przewlekłości postępowań, pozostając w sprzeczności z ochronnym celem ustawy, zasadami prawa pracy oraz konstytucyjną zasadą ochrony pracy i sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na pozew Fundusz (...) zastępowany przez M.Województwa Z. w S. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu wskazał, że K. Ł. złożyła w dniu 24 lutego 2026 r. wniosek o wypłatę świadczeń w trybie art. 16 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Przedmiotowy wniosek pozwany rozpoznał odmownie wobec stwierdzenia braku podstawy prawnej dla wypłaty świadczeń ze środków (...), z uwagi na okoliczność, iż minęło więcej niż 12 miesięcy od daty ustania stosunku pracy do daty niewypłacalności byłego pracodawcy. Stosunek pracy powódki ustał w dniu 31 marca 2024 r. a niewypłacalność pracodawcy nastąpiła w dniu 20 sierpnia 2025 r. W tym dniu Sąd Rejonowy K. (...) Wydział Gospodarczy postanowieniem w sprawie prowadzonej pod sygnaturą (...) oddalił wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłościP.spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w S. Pozwany argumentował, że kwestia rozwiązania stosunku pracy w ramach zwolnień grupowych nie ma okolicznościach sprawy wpływu na spełnienie przesłanek dla zaspokojenia roszczeń pracowniczych ze środków pozwanego Funduszu. Podobnie kwestia podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji w 2023 r. nie ma w tym przypadku wpływu na spełnienie przesłanek dla zaspokojenia roszczeń pracowniczych ze środków pozwanego Funduszu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

K. Ł. w okresie od 1 lipca 1998 r. do 31 marca 2024 r. była zatrudniona w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na stanowisku szwaczki w pełnym wymiarze czasu pracy. Stosunek pracy na skutek wypowiedzenia umowy o pracę w którym wskazano jako przyczynę likwidację firmy - art. 30 § 1 pkt 2 w zw. z art. 41(1) § 1 k.p. Po rozwiązaniu umowy o pracę cała załoga (ponad dwudziestu pracowników) nie otrzymała odprawy z związku z rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników.

Niesporne, nadto dowód: wyrok Sądu Rejonowego w S. zapadły w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt (...)– k. 9-10v, świadectwo pracy – k. 17, przesłuchanie powódki – k. 128 - 129.

W dniu 18 grudnia 2023 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. podjęło uchwałę nr 1/2023 o rozwiązaniu spółki i otwarciu jej likwidacji.

Niesporne, nadto dowód: odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący pozwanej spółki (KRS nr (...)) – k. 22 - 25.

Wyrokiem z dnia 11 października 2024 r. Sąd Rejonowy w S. (...)Wydział Pracy po rozpoznaniu sprawy z powództwa K. Ł. i innych pracowników przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w S. zasądził od pracodawcy na rzecz K. Ł. kwotę 12.876 zł tytułem odprawy pieniężnej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2024 r. oraz nakazał pracodawcy sprostować świadectwo pracy poprzez wpisanie w jego punkcie 4, że stosunek pracy ustał w wyniku likwidacji firmy art. 30 § 1 pkt 2 k.p. w zw. z art. 41 ^{( 1)} § 1 k.p. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Wyrok uprawomocnił się z dniem 19 października 2024 r. Żadna ze stron nie wniosła środków zaskarżenia.

Niesporne , nadto dowód: wyrok Sądu Rejonowego w S. zapadły w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt (...) – k. 9-10v, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności – k. 11, przesłuchanie powódki – k. 128 - 129.

Sąd RejonowyK. (...) Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2025 r. wydanym w sprawie o ogłoszenie upadłości dłużnika, którym była (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji prowadzonej pod sygnaturą (...) oddalił wniosek złożony w dniu 25 lutego 2025 r. wierzycielek B. C. i M. H. o ogłoszenie upadłości (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w S., ustalając, że materiał zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do rozwiązania podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Sąd upadłościowy ustalił, że pomimo niewypłacalności spółki nie było podstaw do ogłoszenia upadłości wobec braku majątku dłużnika wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.

Niesporne, nadto dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w K. (...)Wydziału Gospodarczego z 20 sierpnia 2025 r. – k. 19 – 21, przesłuchanie powódki – k. 128 – 129.

Postępowanie egzekucyjne zainicjowane przez K. Ł. w celu egzekucji odprawy pieniężnej zasądzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w S. zakończyło się 23 grudnia 2025 r. postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. K. W. o umorzeniu postępowania wobec jego bezskuteczności z powodu braku majątku pracodawcy. W toku egzekucji wyegzekwowano na poczet odsetek kwotę 247, 36 zł.

Niesporne , nadto dowód: postanowienie z 23 grudnia 2025 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w (...) K. W. wydane w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt komorniczych(...) – k. 12-13, wzmianka o wyniku egzekucji – k. 16, przesłuchanie powódki – k. 128 -129.

Wnioskiem z 20 lutego 2026 r. K. Ł.zwróciła się do Funduszu G.o wypłatę odprawy pieniężnej jako należności wynikającej ze stosunku pracy łączącego ją z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w S..

Decyzją z 25 lutego 2026 r. Fundusz G.odmówił w całości wypłaty świadczeń pracowniczych wskazując, że od ustania stosunku pracy (31 marca 2024 r.) do powstania stanu niewypłacalności pracodawcy (20 sierpnia 2025 r.) minęło ponad 12 miesięcy.

Niesporne , nadto dowód: wniosek o wypłatę świadczeń z tytułu niezaspokojonych roszczeń pracowniczych z dnia 20 lutego 2026 r. – k. 119 – 120, decyzja Funduszu G. z 25 lutego 2026 r., znak (...) (...) – k. 7-7, przesłuchanie powódki – k. 128 -129.

Sąd zważył co następuje:

Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie, który był zasadniczo niesporny, Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych do akt przez strony (szczegółowo wymienionych powyżej) oraz przesłuchania powódki. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron procesu. Nie budziły one także wątpliwości Sądu. Sąd uznał zeznania powódki za wiarygodne. Powódka w zasadzie potwierdziła w nich informacje wynikające z dokumentów.

Osią sporu między stronami był w istocie charakter prawny terminu do złożenia wniosku do Funduszu G. o wypłatę należności ze stosunku pracy wobec niewypłacalności pracodawcy. Powódka stanęła na stanowisku, że przekroczenie ustawowo określonego terminu nie zawsze powinno skutkować utratą uprawnienia do świadczenia z Funduszu. Podkreślała, że należy wziąć pod uwagę przyczyny opóźnienia oraz brak zawinienia w niedochowaniu terminu. Przyjęcie odmiennego poglądu, w ocenie powódki, prowadzi do naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej. Odmiennie argumentował pozwany podnosząc, że termin ma charakter zawity, którego przekroczenie skutkuje bezwzględną i nie podlegającą konwalidacji utratą uprawnienia do świadczenia.

Zdaniem Sądu, na aprobatę zasługuje drugi z zaprezentowanych poglądów.

Podstawę prawną zapadłego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2026 r. poz. 186 – dalej: ustawa o ochronie roszczeń). Ustawa ta reguluje zasady, zakres i tryb ochrony roszczeń pracowniczych w razie niemożności ich zaspokojenia z powodu niewypłacalności pracodawcy.

Przepisy ustawy stosuje się w przypadku niewypłacalności pracodawcy będącego przedsiębiorcą o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, 1795 i 1826). Pracodawca powódki - (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako osoba prawna wykonująca działalność gospodarczą, posiadała status przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców. Fakt postawienia spółki w stan likwidacji nie pociągał za sobą utraty statusu przedsiębiorcy, bowiem likwidacja nie powoduje utraty jej bytu prawnego ani statusu przedsiębiorcy, lecz służy zakończeniu prowadzonej działalności i jej spraw majątkowych w sposób prawnie uregulowany. Spółka prawa handlowego stanowi bowiem sformalizowany byt prawny i proces jej finalnej likwidacji jest rozciągnięty w czasie.

Kategoria świadczeń podlegających zaspokojeniu w trybie ustawy jest ściśle limitowana. Zgodnie z art. 12 przywołanej ustawy zaspokojeniu ze środków Funduszu podlegają należności główne z tytułu: 1) wynagrodzenia za pracę; 2) przysługujących pracownikowi na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy takie jak: a) wynagrodzenie za czas niezawinionego przez pracownika przestoju, za czas niewykonywania pracy (zwolnienia od pracy) i za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, b) wynagrodzenie za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby, o którym mowa w art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807, (...) i (...) oraz z 2026 r. poz. 25), c)wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego, d) odprawa pieniężnej przysługującej na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, e) ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, o którym mowa w art. 171 § 1 Kodeksu pracy, przysługujący za rok kalendarzowy, w którym ustał stosunek pracy, oraz za rok bezpośrednio go poprzedzający, f) odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ¹ § 1 Kodeksu pracy, g) dodatek wyrównawczy, o którym mowa w art. 230 i 231 Kodeksu pracy; 3) składek na ubezpieczenia społeczne należnych od pracodawców na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, przysługujących od świadczeń wypłaconych ze środków Funduszu.

Nie budzi wątpliwości zatem, że odprawa pieniężna przysługująca na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, której dochodziła w niniejszym postępowaniu powódka, mieści się w ustawowym katalogu świadczeń podlegających zaspokojeniu ze środków Funduszu. W konsekwencji należało zbadać, czy w sprawie została spełniona kolejna z ustawowych przesłanek warunkujących zaspokojenie roszczenia, to jest niewypłacalność pracodawcy, a także ustalić moment jej wystąpienia.

Definicję legalną niewypłacalności pracodawcy zawierają art. 3 do 6 oraz art. 8 ustawy o ochronie roszczeń, przyjmując postać zamkniętego katalogu przypadków równoznacznych z niewypłacalnością. Niewypłacalność pracodawcy, zgodnie z art. 3 ustawy, zachodzi, gdy sąd upadłościowy lub restrukturyzacyjny, na podstawie przepisów Prawa upadłościowego lub Prawa restrukturyzacyjnego, wyda postanowienie o:

1.  ogłoszeniu upadłości pracodawcy lub wszczęciu wobec niego wtórnego postępowania upadłościowego;

2.  otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, o którym mowa w art. 2 pkt 2-4 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1428 oraz z 2025 r. poz. 1085, 1170 i 1172);

3.  oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy, jeżeli jego majątek nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania;

4.  oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości w przypadku stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

Datą niewypłacalności jest data wydania postanowienia sądu upadłościowego o ogłoszeniu upadłości lub wszczęciu wtórnego postępowania upadłościowego pracodawcy, data wydania postanowienia sądu restrukturyzacyjnego o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego pracodawcy, data postanowienia sądu upadłościowego o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4.

Niewypłacalność pracodawcy, zgodnie z art. 8 ustawy, zachodzi również, gdy w postępowaniu krajowym w razie niezaspokojenia przez pracodawcę roszczeń pracowniczych z powodu braku środków finansowych:

1.  na podstawie przepisów Prawa upadłościowego sąd upadłościowy wyda postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, jeżeli:

a)  majątek pozostały po wyłączeniu z niego przedmiotów majątkowych dłużnika obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania,

b)  wierzyciele zobowiązani uchwałą zgromadzenia wierzycieli albo postanowieniem sędziego-komisarza nie złożyli w wyznaczonym terminie zaliczki na koszty postępowania, a brak jest płynnych funduszów na te koszty;

2.  organ założycielski podejmie decyzję o wdrożeniu postępowania likwidacyjnego wobec przedsiębiorstwa państwowego, o ile likwidacja nie jest skutkiem przekształcenia, łączenia lub podziału tego przedsiębiorstwa;

3.  sąd orzeknie rozwiązanie spółki handlowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96);

4.  minister właściwy do spraw gospodarki wyda, na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, decyzję o zakazie wykonywania działalności gospodarczej, wykonywanej na takich samych zasadach jak przez przedsiębiorców polskich, przez przedsiębiorcę zagranicznego w ramach utworzonego oddziału z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5.  minister właściwy do spraw gospodarki wyda, na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, decyzję o wykreśleniu przedstawicielstwa przedsiębiorcy zagranicznego z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z rejestru przedstawicielstw;

6.  zgodnie z przepisami art. 7-7i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. poz. 1178, z późn. zm.) 2 lub przepisami o swobodzie działalności gospodarczej organ ewidencyjny wykreśli pracodawcę będącego osobą fizyczną z Ewidencji Działalności Gospodarczej 3 w wyniku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej lub stwierdzenia trwałego zaprzestania wykonywania przez pracodawcę działalności gospodarczej;

7.  zgodnie z przepisami rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o (...) Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 30) organ ewidencyjny wykreśli pracodawcę będącego osobą fizyczną z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w wyniku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej lub stwierdzenia trwałego zaprzestania wykonywania przez pracodawcę działalności gospodarczej.

W tym miejscu należy także odnotować, że historycznie katalog przesłanek niewypłacalności pracodawcy obejmował również inną podstawę, która została wyeliminowana z porządku prawnego 9 maja 2017 r. i jako taka nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Nieobowiązujący aktualnie art. 8a ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy stanowił, że niewypłacalność pracodawcy zachodziła również w razie niezaspokojenia roszczeń pracowniczych z powodu braku środków finansowych w przypadku faktycznego zaprzestania działalności przez pracodawcę, trwającego dłużej niż 2 miesiące. Za datę wystąpienia niewypłacalności w takim wypadku ustawa uznawała dzień upływu dwumiesięcznego okresu faktycznego zaprzestania działalności przez pracodawcę. Był to kolejny z normowanych w ustawie wypadków pozwalających na określenie niewypłacalności pracodawcy, który pozostawiał Sądowi możliwość dokonania oceny konkretnych okoliczności faktycznych występujących w danej sprawie, jednak jak wspomniano utrata mocy obowiązującej przez ten przepis nie pozwalała na jego zastosowanie. Do tej przesłanki „niewypłacalności pracodawcy” odnosiło się przywołane w pozwie orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie (...), które straciło na aktualności w związku z uchyleniem przepisu art. 8a ww. ustawy z dniem 9 maja 2017 r. Drugie z przywołanych przez nią orzeczeń – wyrok Sąd Najwyższego z dnia 23 stycznia 2023 r. w sprawie (...) odnosił się zaś do innych kwestii niż te, na okoliczność których je przywołano i których dotyczy niniejsza sprawa, a mianowicie odnosiło się on do relacji ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

W zaistniałym stanie faktycznym, bezspornym było, iż postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2025 r. oddalony został wniosek o ogłoszenie upadłości pracodawcy powódki wobec stwierdzenia, że jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Tę datę Sąd przyjął jako datę niewypłacalności pracodawcy. W realiach niniejszej sprawy żaden z pozostałych ustawowych przypadków niewypłacalności pracodawcy nie znajdował zastosowania. Punktem odniesienia nie mógł być fakt postawienia spółki w stan likwidacji, bowiem przesłanka ta odnosi się do przedsiębiorstw państwowych, wobec których organ założycielski może podjąć decyzję o wdrożeniu postępowania likwidacyjnego. Tymczasem pracodawca powódki nie był takim podmiotem, a spółką prawa handlowego i o zakończeniu jego działalności 18 grudnia 2023 r. zadecydowało Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników. Nadto, abstrahując od powyższego należy zauważyć, że otwarcie likwidacji nastąpiło już w 2023 r., podczas gdy postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości zostało wydane w 2025 r. Przyjęcie daty wcześniejszej byłoby zatem tym bardziej niekorzystne dla powódki, z względów opisanych poniżej. W konsekwencji, jedynym momentem odpowiadającym przesłankom określonym w ustawie była data oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Kluczowe znaczenie dla oceny zasadności wniosku powódki, a tym samym powództwa miał znaczenie termin zaspokojenia roszczeń, który określa ust. 5 art. 12 ustawy o ochronie roszczeń. Roszczenie z tytułu odprawy pieniężnej przysługującej na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników podlegają zaspokojeniu, jeżeli ustanie stosunku pracy nastąpiło w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy poprzedzających datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy lub w okresie nie dłuższym niż 4 miesiące następujące po tej dacie. Określone w tym przepisie terminy wyznaczają ustawowe granice ochrony roszczeń pracowniczych finansowanych ze środków Funduszu i mają charakter materialnoprawny (prekluzyjny). Oznacza to, że niespełnienie przesłanki, dotyczącej relacji czasowej pomiędzy zdarzeniami wskazanymi w ustawie wyłącza możliwość zaspokojenia roszczenia ze środków Funduszu, niezależnie od tego, czy samo roszczenie przysługuje pracownikowi na gruncie prawa pracy. Terminy te nie podlegają bowiem przywróceniu ani modyfikacji w drodze wykładni. Ewentualne wyjątki od skutków ich niezachowania winny, zdaniem Sądu, wynikać z wyraźnej regulacji ustawowej a nie oceny okoliczności faktycznych dokonywanej przez Fundusz, czy następczo przez sąd.

Nie należy tracić także z pola uwagi, że ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy implementuje również do krajowego porządku prawnego przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94 z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy 2008/94. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 6 marca 2024 r. (sygn. (...)) potwierdził, że przepisy te, jak i okresy referencyjne, są zgodne z dyrektywą unijną, która pozostawia państwom członkowskim swobodę w określaniu daty niewypłacalności. Zgodnie z ustawą o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, datą niewypłacalności jest data wydania postanowienia przez sąd upadłościowy, a nie data złożenia wniosku o upadłość. Sąd Najwyższy podkreślił także, że przepisy ustawy o ochronie roszczeń w zakresie, w jakim uzależniają datę niewypłacalności pracodawcy od wydania stosowanego postanowienia przez sąd upadłościowy lub sąd restrukturyzacyjny, nie kolidują z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe nie godzi także w konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej. Nie oznacza ona bowiem obowiązku pełnego zaspokojenia każdego roszczenia pracownika niezależnie od okoliczności. Przeciwnie, ustawodawca może wprowadzać racjonalne i proporcjonalne ograniczenia korzystania ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych, ograniczenia te powinny służyć realizacji dobra wspólnego oraz zapewnieniu równego traktowania wszystkich uprawnionych. Nie wykraczając poza ramy niniejszego uzasadnienia, wyłącznie na potrzeby dalszych rozważań Sąd zauważa, że ograniczenie odpowiedzialności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do roszczeń mieszczących się w określonym przedziale czasowym jest rozwiązaniem racjonalnym, nie naruszającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu przywołanego orzeczenia, zarówno art. 3, jak i art. 12 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy uwzględniają przepisy dyrektywy 2008/94 i podkreślił, że przewidziane obecnie w art. 12 tej ustawy 12-miesięczne okresy między ustaniem stosunku pracy a datą wystąpienia niewypłacalności pracodawcy zastąpiły od dnia 5 września 2017 r., z mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1557), wcześniej określone w tym przepisie okresy wynoszące dziewięć miesięcy. Okresy te w istotny sposób zostały zatem wydłużone.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że dla oceny zasadności dochodzonego przez powódkę roszczenia decydujące znaczenie miało ustalenie, czy ustanie stosunku pracy nastąpiło w jednym z okresów referencyjnych określonych w art. 12 ust. 5 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Jak wskazano wyżej, datą niewypłacalności pracodawcy w niniejszej sprawie był dzień 20 sierpnia 2025 r., tj. dzień wydania przez sąd upadłościowy postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Bezsporne pozostawało natomiast, że stosunek pracy powódki ustał w dniu 31 marca 2024 r. Oznacza to, że pomiędzy datą ustania stosunku pracy a datą wystąpienia niewypłacalności pracodawcy upłynął okres przekraczający 12 miesięcy. Tym samym ustanie stosunku pracy nie nastąpiło ani w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy poprzedzających datę niewypłacalności pracodawcy, ani – co oczywiste – w okresie 4 miesięcy następujących po tej dacie. W konsekwencji nie została spełniona materialnoprawna przesłanka warunkująca zaspokojenie roszczenia ze środków Funduszu. Okoliczność, że powódce przysługiwało wobec pracodawcy roszczenie o odprawę pieniężną na gruncie przepisów prawa pracy, pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności żądania skierowanego przeciwko Funduszowi, którego odpowiedzialność została przez ustawodawcę ograniczona do przypadków wyraźnie wskazanych w ustawie. Wobec prekluzyjnego charakteru terminów określonych w art. 12 ust. 5 ustawy Sąd nie był uprawniony do ich modyfikowania ani do przyjęcia innej daty niewypłacalności niż wynikająca z przepisów ustawy.

Dokonawszy analizy całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie, Sąd nie dostrzegł przeszkód prawnych bądź faktycznych uniemożliwiających złożenie przez powódkę wniosku o wypłatę świadczeń przed upływem omawianych terminów. W szczególności za taką przeszkodę nie można było poczytać trwającego postępowania egzekucyjnego, gdyż możliwość uzyskania tych świadczeń nie jest uzależniona od uprzedniego prowadzenia lub zakończenia egzekucji przeciwko pracodawcy. Postępowanie egzekucyjne nie zawieszało również biegu ustawowych terminów określonych w art. 12 ust. 5 ustawy ani nie stanowiło przesłanki wyłączającej ich prekluzyjny charakter. Kluczowym i nadrzędnym warunkiem do uzyskania z Funduszu świadczeń niewypłaconych przez pracodawcę jest natomiast jest wystąpienie niewypłacalności pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. W niniejszej sprawie potwierdzeniem niewypłacalności pracodawcy było wydanie postanowienia z dnia 20 sierpnia 2025 r. przez Sąd Rejonowy K. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w S. wobec braku majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Aby złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki nie było jednak koniecznym oczekiwanie na wyrok Sądu, zasądzający odprawę powódce. Powódka, której przysługiwała odprawa w związku z samą treścią wypowiedzenia umowy o pracę i wskazaniem w niej jako przyczyny likwidacji firmy, a więc przyczyny niedotyczącej pracownika, miała prawo wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości krótko po zakończeniu stosunku pracy (31.03.2024 r.), kiedy wraz z około dwudziestoma innymi pracownikami nie otrzymała należnej odprawy. Świadectwo pracy z dnia 2 kwietnia 2024 r. otrzymane od pracodawcy także potwierdzało powyższą przyczynę wypowiedzenia. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 11 października 2024 r. jedynie nakazano sprostowanie świadectwa pracy poprzez wskazanie w nim jako podstawy poza art. 30 § 1 pkt 2 w zw. z art. 41(1) § 1 k.p. także art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, co nie zmieniało faktu, że przyczyną rozwiązania stosunku pracy powódki, od początku uznawaną przez pracodawcę, była likwidacja firmy i była to przyczyna niedotycząca pracownika. Ponadto należy zauważyć, że wyrok ten, na podstawie którego zasądzono także odprawę na rzecz powódki, uprawomocnił się w dniu 19 października 2024 r., zaś wniosek o ogłoszenie upadłości byłego pracodawcy został złożony (przez innych pracowników) dopiero w dniu 25 lutego 2025 r. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - postanowienie w sprawie ogłoszenia upadłości sąd wydaje w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. Zażalenie na postanowienie w sprawie ogłoszenia upadłości sąd drugiej instancji rozpoznaje w terminie miesiąca od dnia przedstawienia mu akt sprawy. Co do zasady sąd orzeka w przedmiocie wniosku o upadłość w terminie 2 miesięcy. Gdyby powódka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości we wcześniejszym terminie niż jej współpracownice, choćby zaraz po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w S., to byłaby realna szansa, na rozpoznanie wniosku o upadłość jeszcze przed upływem terminu, o którym mowa w art. 12 ust. 5 powoływanej ustawy, tj. przed upływem 12 miesięcy od dnia rozwiązania stosunku pracy powódki, a więc przed datą 31 marca 2025 r.

Marginalnie można zauważyć jedynie, że brak podstaw do zaspokojenia roszczenia ze środków Funduszu nie oznacza wygaśnięcia samego roszczenia powódki ani nie pozbawia jej możliwości poszukiwania ochrony prawnej na innych podstawach, w tym w ramach odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przewidzianej w art. 299 k.s.h., przy spełnieniu określonych w tym przepisie przesłanek.

Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż brak było podstaw prawnych do uwzględnienia żądania powódki i dlatego powództwo podlegało w całości oddaleniu w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku odstępując, na podstawie art. 102 k.p.c., od obciążenia powódki kosztami zastępstwa procesowego należnymi stronie pozwanej. Zasadą jest, w myśl art. 98 § 1 i 3 k.p.c., że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątkiem od powyższej zasady odpowiedzialności za wynik procesu jest norma wysłowiona w art. 102 k.p.c., zgodnie z którą w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sposób skorzystania z przepisu art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej spór (tak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie (...)). W ocenie Sądu, całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz jej przedmiot uzasadnia zastosowanie tego wyjątku. Powódka poszukiwała ochrony prawnej dla swojego roszczenia i dążyła do odzyskania przysługującej jej a niewypłaconej odprawy pieniężnej. Sąd uznał, że obciążenie jej kosztami procesu pozostawałoby sprzeczne z zasadami słuszności. Powódka mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu co do zasadności dochodzonego roszczenia, zwłaszcza wobec istnienia regulacji ustawowych przewidujących możliwość zaspokojenia określonych należności pracowniczych ze środków Funduszu. W konsekwencji, pomimo nieuwzględnienia powództwa, zachodzi szczególny wypadek uzasadniający odstąpienie od obciążania powódki kosztami procesu.

ZARZĄDZENIE

1.  (...);

2.  (...),

3.  (...),

4.  (...)

5.  (...).

28.07.2026 r.