Wyrok z 29 września 2021, sygn. I C 432/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 września 2021 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Katarzyna Sznajder
Protokolant:	sekretarz sądowy Julia Piątek

po rozpoznaniu w dniu 6 września 2021 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa W. D.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 840.000 (osiemset czterdzieści tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot:

- 458.000 (czterysta pięćdziesiąt osiem tysięcy) złotych od dnia 21 grudnia 2016 roku;

- 382.000 (trzysta osiemdziesiąt dwa tysiące) złotych od dnia 4 lipca 2017 roku;

2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 58.415,89 (pięćdziesiąt osiem tysięcy czterysta piętnaście 89/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot:

- 29.164,63 (dwadzieścia dziewięć tysięcy sto sześćdziesiąt cztery 63/100) złote od dnia 10 lutego 2018 roku;

- 29.251,26 (dwadzieścia dziewięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt jeden 26/100) złoty od dnia 4 stycznia 2019 roku;

3. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 9.912,11 (dziewięć tysięcy dziewięćset dwanaście 11/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 maja 2017 roku;

4. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwoty 421.810,89 (czterysta dwadzieścia jeden tysięcy osiemset dziesięć 89/100) złotych tytułem skapitalizowanej renty z tytułu zwiększonych potrzeb za okres od dnia 1 października 2018 roku do 29 września 2021 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 września 2021 roku oraz dalszą rentę w kwocie 20.830,59 (dwadzieścia tysięcy osiemset trzydzieści 59/100) złotych płatną miesięcznie do 5-go dnia każdego miesiąca począwszy od października 2021 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie którejkolwiek z rat;

5. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

6. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwoty 103.330,00 (sto trzy tysiące trzysta trzydzieści) złotych tytułem opłaty sądowej;

7. koszty zastępstwa procesowego wzajemnie znosi;

8. odstępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi.

SSO Katarzyna Sznajder

Sygn. akt I C 432/18

UZASADNIENIE

Powód W. D. ostatecznie wniósł o zasądzenie od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w W. :

- kwoty 1.840.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 458.000 zł od dnia 21 grudnia 2016 roku do 5 kwietnia 2017 roku, od kwoty 1.958.000 zł od dnia 6 kwietnia 2017 roku do 11 października 2017 roku, od kwoty 1840.000 zł od dnia 12 października 2017 roku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznana krzywdę ;

- kwoty 58.606,76 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 29.355,50 zł od dnia 10 lutego 2018 roku, od kwoty 7425,69 zł od dnia 28 kwietnia 2018 roku, od kwoty 21.825,57 zł od dnia następnego po upływie 30 dni od daty doręczenia pisma w którym zgłoszone zostało żądanie ( pismo powoda k- 378 ) tytułem zwrotu kosztów leczenia;

- kwoty 24. 611,63 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 maja 2017 roku tytułem zwrotu kosztów przystosowania mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej;

- renty z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości 20.830, 59 zł miesięcznie płatnej do 5. każdego miesiąca począwszy od 1 października 2018 roku z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie którejkolwiek z rat ( pismo powoda k- 699).

Wniósł również o zasądzenie kosztów procesu.

Na uzasadnienie żądań podał, że uległ wypadkowi do którego doszło z winny osoby ubezpieczonej u pozwanej, w wyniku którego doznał rozległych obrażeń ciała, które spowodowały że obecnie jest osobą niepełnosprawną, całkowicie uzależnioną od pomocy osób drugich i wymagającą tej pomocy przez 24 godz. na dobę.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że nie neguje swojej odpowiedzialności za skutki wypadku ale w toku postępowania likwidacyjnego wypłaciła powodowi kwotę 160.000 zł tytułem zadośćuczynienia , 10.000 zł z tytułu zwrotu kosztów przystosowania mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej, kwotę 42.000 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia oraz wypłaca rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie 2340,11 zł. Zdaniem pozwanej wypłacone powodowi kwoty w pełni rekompensują doznaną przez niego krzywdę a także szkodę.

W toku postępowania sąd postanowieniem z dnia 13 marca 2019 roku zabezpieczył roszczenia powoda w ten sposób, że zobowiązał pozwana do płacenia powodowi kwoty 8761,26 zł miesięcznie płatnych do 5. każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności którejkolwiek z rat tytułem renty z powodu zwiększonych potrzeb. ( postanowienie k- 487, k- 505 ) .

Są ustalił następujący stan faktyczny:

w dniu 21 września 2016 roku miał miejsce wypadek samochodowy – samochód ciężarowy zjechał na przeciwległy pas ruchu i uderzył w prawidłowo jadący samochód kierowany przez powoda . W wyniku wypadku powód doznał licznych obrażeń ciała w postaci urazu śródczaszkowego, krwiaka wzgórza strony lewej, ukrwotocznionego stłuczenia płata skroniowego lewego, krwawienia przymózgowego, złamania przedramienia, złamania nasady bliższej kości łokciowej lewej, złamania kości udowej, złamania nasady dalszej kości udowej prawej i złamania trzonu kości udowej lewej, uszkodzenia głowy bocznej mięśnia czworogłowego uda lewego, rozległej rany tłuczonej tkanek miękkich głowy w okolicy ciemieniowo-potylicznej lewej, śpiączki mózgowej, które to obrażenia stanowią ciężki uszczerbek na zdrowiu - urazu wielomiejscowego, wymagającego mechanicznej wentylacji oraz przetłoczenia preparatów krwi w warunkach oddziału intensywnej terapii.

Po wypadku powód był w śpiączce mózgowej, był mechanicznie wentylowany i przebywał w (...) w G., gdzie przebył operacje zespolenia złamań obu nóg, lewej ręki, zabieg tracheotomii, który pozwolił na zakończenie wentylacji mechanicznej. W dniu 10 października 2016 r. powód został przetransportowany przez (...) (...) do Oddziału (...) Szpitala (...) im. (...) w P., gdzie dodatkowo stwierdzono zapaleni płuc. W dacie wypisu nadal był głęboko nieprzytomny (śpiączka mózgowa), pozostawał na oddechu własnym z dodatkiem tlenu przez tracheostomię, był stabilny krążeniowo, miał odleżyny pierwszego stopnia na obu piętach, założony cewnik. Następnie, w dniu 15 listopada 2016 r. powoda w stanie stabilnym przekazano transportem sanitarnym do Ośrodka (...) w I., gdzie odzyskał przytomność, lecz proces leczenia i rehabilitacji trwał w tym ośrodku do 17 marca 2017 r. Następnie powód kilkukrotnie przebywał w (...) im. (...)w P. tj. w dniach od 13 do 20 czerwca 2017 r. wykonano kolejne zabiegi operacyjne oraz wdrożono leczenie w związku z jego stanem zdrowia; w dniach od 21 do 23 września 2017 r. dokonano usunięcia materiału zespalającego oraz wykonano leczenie operacyjne; w dniach od 25 do 31 października 2017 r. usunięto materiał zespalający z kości udowej prawej oraz w dniach od 12 do 17 lipca 2018 r. przeprowadzono operację polegającą na wydłużeniu i plastyce ścięgna Achillesa lewego. Powód leczył się również ambulatoryjnie w ww. szpitalu oraz w (...) G. w dniach od 12 lipca 2017 r. do 12 października 2017 r.

Powód był poddawany również licznym rehabilitacjom m.in. w (...), gdzie rozpoczął rehabilitację w dniu 20 marca 2017 r., która trwała kilka miesięcy lecz z uwagi na odległość zrezygnowano z usług tej placówki; następnie od czerwca 2017 r. do lutego 2018 r. powód rehabilitował się metodą Vojty u E. G.; od maja 2017 r. do października 2017 r. rehabilitował się w trakcie 40 sesji u P. P.; od czerwca 2017 r. do września 2018 r. odbywała się neurorehabilitacja w (...) u M. R. w G.. Proces rehabilitacji powoda trwa do nadal. Powód korzysta pięć razy w tygodniu z zajęć z fizjoterapeutą we własnym mieszkaniu oraz raz w tygodniu odbywają się zajęcia z logopedą. Zajęcie te są konieczne i uzasadnione dla utrzymani obecnej sprawności. Wskazana jest również dalsza rehabilitacja na wyjazdowych turnusach rehabilitacyjnych.

Obecnie powód jest osobą leżącą, nie jest w stanie sam się poruszać, dzięki rehabilitacji odzyskał częściowa sprawność w jednej ręce. Ma niedowład czterokończynowy z towarzyszącymi objawami spastycznymi i jest on utrwalony bez możliwości istotnej poprawy w przyszłości. Sygnalizuje potrzeby fizjologiczne, ale nie jest w stanie samodzielnie załatwić tych potrzeb, w tym sensie, że potrzebuje pomocy innych osób, potrzebuje pomocy przy kąpieli, która odbywa się na specjalnym wózku. Powód nie jest w stanie samodzielnie przemieścić się z łóżka na wózek, nie jest również w stanie samodzielnie się na tym wózku poruszać. Potrzebuje opieki drugiej osoby we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Powróciła mowa ale nie potrafi precyzyjnie się wysławiać, posiada bóle stawu kolanowego prawego z towarzyszącym obrzękiem i barku prawego w związku z czym istnieje konieczność zażywania leków przeciwbólowych jak również stale przyjmowanie leków związanych z przebytym urazem wymienianych szczegółowo w opinii k- 543. Pozycja stojąca jedynie w asekuracji innych osób - terapeutów i to tylko, maksymalnie do dwóch minut, czas siedzenia w wózku inwalidzkim maksymalnie do trzech godzin. Powód pamięta wydarzenia z życia sprzed wypadku, wypadku nie pamięta, ma trudności z zapamiętywaniem nowych wydarzeń i ma problemy z pamięcią świeżą . Ma ograniczoną chwiejność afektywną charakteryzująca się występowaniem labilności emocjonalnej i uczuciowej, niekontrolowanymi wybuchami zmiennych emocji . Zmiany te są spowodowane doznanymi w czasie wypadku urazami mózgu i są trwałe. Powód nie chce opowiadać o swojej obecnej sytuacji, do bliskich mówi że jest tylko dla nich ciężarem, prosi aby go oddali do zakładu , nie ma w nim woli życia.. Powodowi w związku z uciskiem na klatę piersiową trudno skoordynować oddychanie i mówienie. Mówi zrozumiale lecz niewyraźnie. Dodatkowo ma liczne blizny po odbytych operacjach i urazach.

Przed wypadkiem był osobą aktywną, grał w squash, jeździł na rowerze, był aktywny fizycznie lubił sport, wędkarz śródlądowy i morski, po wypadku całkowity brak możliwości uprawiania sportu. Był osobą czynny zawodowo, towarzyszki miał przyjaciół którzy odwiedzają go również obecnie.

Powód ma stały uszczerbek na zdrowiu będący konsekwencją wypadku, który został oceniony przez biegłych łącznie w 222%, na co składa się: według poz. tabeli: 5a - 100% ocena uzasadniona dysfunkcją neurologiczną uniemożliwiająca samodzielne stanie i chodzenie, co wynika z obecności niedowładu czterokończynowego z towarzyszącymi objawami spastycznymi. Dysfunkcja neurologiczna ma charakter utrwalony, bez możliwości istotnej poprawy w przyszłości; według poz. tabeli: 119b/L - 15% ocena uzasadniona deficytem ruchomości oraz całkowitym brakiem ruchów obrotowych; według poz. tabeli: 97a - 10% ocena uzasadniona przebytym złamaniem dna panewki bez zwichnięcia centralnego które wygoiło się z bólowym ograniczeniem ruchomości stawu; według poz. tabeli: 147b - 20% decyzja uzasadniona przebytym wysoko energetycznym urazem dalszej nasady kości udowej tworzącej staw kolanowy, wygojonym z niestabilnością tego stawu, ograniczeniem ruchomości, zaburzeniami dynamiki chodu krótkodystansowego i długodystansowego; według poz. tabeli: 147a - 7% decyzja uzasadniona trwałą deformacją struktury anatomicznej kości udowej oraz przebytym uszkodzeniem głowy bocznej mięśnia czworogłowego, które wygoiły się bez możliwych do stwierdzenia zaburzeń strukturalnych; według poz. tabeli: 9b - 70% ocena uzasadniona dysfunkcjami psychologiczno-psychiatrycznymi i dysfunkcjami neurologicznymi.

Proces leczenia i rehabilitacji trwa nadal i będzie trwał, powód do końca życia będzie całkowicie zależny od innych osób. Powód nie wróci nigdy do sprawności, jaką miał przed wypadkiem. Sprawność powoda jest ograniczona do możliwości zjedzenia przygotowanego jedzenia jedną ręką, ograniczonej obsługi głowy i górnej części ciała przez prawą rękę. Wszystkie czynności życia codziennego wymagają wykonania przez osoby trzecie lub pomocy w ich wykonaniu. Całościowa toaleta, dbałość o higienę, poruszanie się samodzielne w tym na wózku jest niemożliwe, przygotowanie posiłków, korzystanie ze środków transportu, robienie zakupów, sprzątanie. Powód kontroluje zwieracze i sygnalizuje konieczność oddawania moczu i stolca ale wymaga pomocy w dotarciu do łazienki. Czas pomocy ze strony osób trzecich został oceniony na 8 godzin dziennie, przy czym chodzi o pomoc świadczoną całodobowo i polegającą na wykonywaniu różnych czynności o różnych porach dnia i nocy takich jak: przygotowanie posiłków, wykonywanie czynności higienicznych, zakupów, sprzątanie, podane picia czy pomoc w odwróceniu się na drugi bok w czasie snu , co w rzeczywistości sprowadza się do konieczności obecności osób drugich przez całą dobę i tak faktycznie jest. Spożywane przez powoda leki są uzasadnione, powód korzysta z łóżka ortopedycznego, materaca przeciwodleżynowego, wózka inwalidzkiego, balkonika, rotora mechanicznego, nasadki na sedes, które są potrzebne i niezbędne.

W związku z powyższym uznano, że większość ponoszonych przez powoda wydatków była zasadna bowiem były one związane z wypadkiem, jednak z wyłączeniem faktur dot. zakupu leków kardiologicznych (k. 169 poz. 7-9; k. 173 poz. 4-5; k. 177 poz. 5; k. 179 poz. 6; k. 192 poz. 4; k. 217 poz. 3; k. 219 poz. 4; k. 227 poz. 1 i 9; k. 391 poz. 1), co wiąże się z przebytymi dwoma zawałami serca, które miały miejsce przed wypadkiem i nie mają związku ze sprawą. W okresie od wypadku do stycznia 2019 roku koszty leczenia, ponad to co wypłacił pozwana, wyniosły kwotę 58.415,89 zł. W 2017 roku powód poniósł koszty zajęć z logopedą w wysokości 3730 zł. Pobyt w Ośrodku (...) w I. w okresie od listopada 2016 do marca 2017 roku wynosił kwotę 64835 zł. Zajęcia rehabilitacyjne w okresie od w 2017 roku wynosiły kwotę 43475, 50 zł. W grudniu 2017 roku powód łącznie na swoja rehabilitacje i dalsze leczenie przeznaczył kwotę 6298, 86 zł , w styczniu 2018 roku kwota ta wyniosła 6925,43 zł. Na koszty składają się opłaty związane z rehabilitacją logopedyczna i fizjoterapeutyczna oraz koszty zakupu leków i sprzętów niezbędnych do terapii. W dalszych miesiącach powód zmuszony był ograniczyć wydatki na rehabilitacje i leczenie z uwagi na brak środków finansowych ale średnio wynosiły one około 4700 zł – do września 2018 roku. Postanowieniem z dnia 13 marca 2019 roku sąd zabezpieczył roszczenia powoda z tytułu renty w związku ze zwiększonymi potrzebami zobowiązując pozwaną do wypłaty począwszy od stycznia 2019 roku rentę w kocie po 8761,26 zł. Na kwotę renty oprócz wydatków związanych z rehabilitacja i leczeniem w kwocie 6600 zł miesięcznie składały się ponadto koszty opieki sprawowanej nad powodem przy założeniu 8 godzin dziennie i przyjęciu stawki 18,50 zł za godzinę łącznie 4501,67 zł. Sąd uznał, że łączna kwota renty wynosić powinna kwotę 11101,67 zł ale zgodnie z żądaniem powoda uwzględniono ,że pozwana dobrowolnie wypłaca powodowi rentę z tytułu zwiększonych potrzeb wysokości 2340,11 zł. zabezpieczono ją w wysokości wskazanej powyżej. ( postanowienia k- 487, k- 505 ) .

Opiekę nad powodem do września 2018 r. sprawowała jego matka, lecz zmarła w dniu 5 września 2018 r., następnie opiekę przejął ojciec, który sam jest rencistą z uwagi na schorzenia. Siostra powoda ma własną rodzinę lecz codziennie pomaga przy bracie, organizowała również szeroko rozumianą pomoc medyczną i fizjoterapeutyczną dla powoda. Powód wymaga opieki osób drugich przez cała dobę. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta G. w sprawie szczególnych warunków przyznawania i ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze wynika ,że w okresie do 8 styczni 2018 roku stawka za jedną godzinę wynosiła 18,50 zł ( obowiązywała w czasie wydawania postanowienia o zabezpieczeniu ) a od stycznia 2020 roku stawka ta wynosi kwotę 22,70 zł za godzinę. ( okoliczność bezsporna , uchwała k- 700 ). Do powoda na 8 godzin dziennie przychodzi opiekunka w pozostałym czasie jest zawsze obecny ojciec, nigdy powód nie zostaje sam. Nawet nocą ojciec powoda śpi w pokoju obok tak aby mógł usłyszeć jego wołanie gdy powód będzie czegoś potrzebował. (zeznania powoda k- 763).

Powód mieszka w 36-metrowym mieszkaniu składającym się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki na drugim piętrze w bloku z windą, które zostało specjalnie wyremontowane w związku z potrzebami osoby niepełnosprawnej. Roboty budowlane polegały na poszerzeniu wszystkich otworów drzwiowych, likwidacji progów, wyrównaniu podłogi w mieszkaniu do jednego poziomu w związku z czym zostały skute i uszkodzone tynki oraz powłoka malarska, co uzasadniało wykonanie nowych tynków wewnętrznych i pomalowanie ścian wewnętrznych i sufitów. Całkowitej przebudowy wymagała łazienka (wymiana wanny na prysznic, zmiana położenia i wielkości pozostałych urządzeń sanitarnych). Całkowity koszt adaptacji mieszkania według biegłej z zakresu budownictwa wyniósł 19.912,11 zł brutto. Pozwany wypłacił z tego tytułu kwotę 10.000 zł.

Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 21.03.2017 r. powód został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy oraz całkowicie niezdolnego do samodzielnej egzystencji od dnia 21.09.2016 r. do dnia 31.05.2018 r. W związku z powyższym powodowi przyznano rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 22.03.2017 r. do 31.05.2018 r. Powód ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.

Pozwany - (...) S.A. w W., u którego właściciel pojazdu posiadał ubezpieczenie w zakresie odpowiedzialności cywilnej konsekwentnie wnosił o oddalenie powództwa.

dowód: dokumentacja medyczna powoda (k. 22-136, 462-466, 591-598, 602-604, 607-608, 618-620, 626-628, 632-633, 635-636, 638-639, 646-648, 656, 680, ), faktury i rachunki (k. 137-304, 384-461, 467, 576-590, 599-601, 605-606, 609-617, 621-625, 629-631, 634, 637, 640-645, 649-655, 657-679, 681-685), orzeczenie lekarza orzecznika ZUS (k. 305), decyzja ZUS o przyznaniu renty (k. 306), dokumentacja odszkodowawcza (k. 306-338), opinia biegłych sądowych z zakresu medycyny (k. 538-543), uzupełniająca opinia biegłych sądowych z zakresu medycyny (k. 689-690), opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa (k. 721-739),

zeznania świadka M. S. (k. 368-370), zeznania powoda (k. 762-763)

Ustaleń w zakresie stanu faktycznego przyjętego za podstawę do przeprowadzenia rozważań sąd dokonał w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w zakresie w pełni odpowiadającym inicjatywie dowodowej stron, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c., 229 k.p.c. i 230 k.p.c. W istocie okoliczności faktyczne sprawy winny mieć status bezspornych. Wszelkie dokumenty wskazywane przez strony nie były kwestionowane w zakresie autentyczności, ani treści, a zatem mogły stanowić podstawę do dokonywanych w oparciu o nie ustaleń. Zeznania świadka i powoda były spójne i logicznie uzupełniły obraz stanu faktycznego. Faktem jest ,że powód ma problemy z mówieniem i nie pamiętał przebiegu zdarzenia jak również niczego co dział się po wypadku to w zakresie w którym złożył zeznania są one wiarygodne i umożliwiały ocenę doznanej przez niego krzywdy. Opinia biegłych ortopedy, neurologia, biegłego z zakresu rehabilitacji medycznej, psychiatry i psychologa została zasadniczo zaakceptowana przez powoda za wyjątkiem godzin poświęcanych na opiekę, co zostało jednak doprecyzowane w opinii uzupełniającej, gdzie biegli jednoznacznie wskazali ,że powód potrzebuje opieki przez 24 godziny a jedynie przy zliczeniu wszystkich czynności które wykonuje się w czasie doby wskazali liczbę 8 godzin . Pozwany konsekwentnie wskazywał, że wymienione przez ww. biegłych uszczerbki, o których mowa w poz. 9 i 5 powinny w zasadzie znaleźć się wyłącznie w poz. 9, jednak biegli konsekwentnie popierali swoją opinię, w tym również w opinii uzupełniającej. Okoliczność ta nie była na tyle istotne, tak że sąd nie widział konieczności dodatkowego uzupełniania opinii albowiem przy ocenie krzywdy, procentowy uszczerbek na zdrowiu jest jedynie dodatkową informacją świadcząca o jej rozmiarze ale nie najważniejszą.

Sąd zważył, co następuje:

w sprawie poza sporem jest, że pozwana ponosi odpowiedzialność cywilną za skutki wypadku powoda z dnia 21 września 2016 r., jako ubezpieczyciel sprawcy zdarzenia. Niesporne są ponadto kwoty, które w toku postępowania likwidacyjnego pozwana, uznając swoją odpowiedzialność, wypłaciła powodowi. Strony nie kwestionowały również skutków wypadku dla zdrowia powoda w aspekcie medycznym, albowiem okoliczności wynikające z opinii biegłych – zyskały status niespornych w tym znaczeniu, że nie kwestionowana była odpowiedzialność pozwanego w zakresie kosztów leczenia, renty z tytułu zwiększonych potrzeb, zwrotu kosztów potrzebnych do przystosowania mieszkania dla osoby niepełnosprawnej.

Spór w głównej mierze sprowadzał się do oceny wysokości należnego powodowi – na podstawie art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 444 § 1 k.c. - zadośćuczynienia za doznaną krzywdę a także wysokości pozostałych kwot żądanych w pozwie.

W pierwszej kolejności sąd omówi kwestie związane z zadośćuczynieniem. Przez krzywdę w rozumieniu powołanych przepisów rozumie się cierpienie fizyczne, a więc ból i inne dolegliwości oraz negatywne przeżycia psychiczne, jak również dalsze następstwa w postaci odczuwanego dyskomfortu w wyglądzie, mobilności, poczuciu osamotnienia, nieprzydatności społecznej. Zadośćuczynienie, którego celem jest złagodzenie cierpień, powinno mieć charakter całościowy i obejmować wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno te już doznane jak i te, które przy uwzględnieniu aktualnego stanu zdrowia poszkodowanego w sposób przewidywalny mogą wystąpić w przyszłości.. Rozstrzygając kwestię zadośćuczynienia sąd musiał rozważyć jaka jego wysokość będzie odpowiednia dla powoda i pozwoli na zrekompensowanie doznanej krzywdy, której nie sposób przecież wyliczyć w sposób ścisły. Wynika to bowiem z charakteru krzywdy - z braku możliwości przedstawienia wartości niemajątkowej w kategoriach finansowych i ekonomicznych, doznanego cierpienia fizycznego i psychicznego nie można bowiem wycenić, a przyznawana suma pieniężna nie odzwierciedla w sposób policzalny rzeczywistego rozmiaru negatywnych odczuć pokrzywdzonego. Rozmiar doznanej krzywdy zależy od wielu czynników, np. wieku, nieodwracalności skutków naruszenia, osobistej sytuacji poszkodowanego, w tym również przyszłych perspektyw życiowych. Należy pamiętać, iż wysokość zasądzonej sumy powinna być tak ukształtowana, aby stanowiła odzwierciedlenie doznanego uszczerbku, a więc była zauważalna i przynosiła poszkodowanemu satysfakcję, kompensacja bowiem dokonuje się głównie w sferze psychicznej poszkodowanego. Przywrócona zostaje wtedy pewna równowaga emocjonalna, naruszona przez doznane cierpnie psychiczne /za dr Justyna Matys, Glosa do wyroku SN z dnia 10.03.2006r., IV CSK 80/05, Monitor Prawniczy 2/2008/. Ustalając kryteria mające wpływ na wysokość zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową wynikającą z naruszenia zdrowia doktryna i orzecznictwo wskazują, że należy także uwzględniać ciężkie następstwa, czas trwania cierpień, ich intensywność, długotrwałość, rodzaj odniesionych obrażeń, wpływ na dalsze życie poszkodowanego, trwałe zmiany w psychice, trwałe kalectwo, poczucie bezradności, brak możliwości korzystania z określonych rozrywek, wykonywania określonej pracy, konsekwencji w życiu społecznym i osobistym /por. między innymi wyrok SN z dnia 29 września 2004 r., II CK 531/03, LEX nr 137577; wyrok SA w Białymstoku z dnia 1 lutego 2005 r., III APa 9/04, OSA 2005, z. 2, poz. 40/. Niewątpliwie do czynników zwiększających poczucie krzywdy należy zaliczyć również poczucie nieprzydatności w życiu rodzinnym i społecznym, konieczność pomocy osób trzecich w czynnościach życiowych, rezygnację z wykonywania ulubionych zajęć, itp.

Mając na uwadze powyższe , a także uwzględniając takie okoliczności jak zakres i nasilenie fizycznych cierpień, długotrwałą zależność od opieki i pomocy innych osób, zakres i trwałość doznanego uszczerbku na zdrowiu, konieczność zmiany trybu życia i rezygnacji z dotychczasowych form aktywności oraz wszelkie inne ograniczenia sąd uznał, iż doznana przez powoda krzywda jest niezwykle istotna. Wypadek spowodował zakłócenie funkcjonowania powoda we wszystkich sferach życia: fizycznej, psychicznej, zawodowej, rodzinnej. Doznane przez powoda krzywdy szczegółowo opisane zostały w stanie faktycznym i nie ma konieczności powtarzania ich w tej części uzasadnienia. Jedynie podkreślić należy, że od wypadku do 17 marca 2017 roku był w śpiączce ,po wybudzaniu był osobą całkowicie niesprawną, nic nie pamiętał , nie potrafił się poruszać. Od tego czasu rozpoczął się okres jego rehabilitacji który twa do nadal i będzie trwał przez całe jego życie. Na skutek wypadku doszło u powoda do trwałego uszkodzenia mózgu i czterokończynowego niedowładu spastycznego. Liczne złamania w obrębie kończyn doprowadziły do ograniczenia zakresu ruchu i przykurczy w stawach. Obecnie powód jest osobą całkowicie leżącą z możliwością siedzenia do 3 godzin i stania do 2 minut oczywiście wszystkie te czynności wykonane muszą być przy pomocy i udziale osób drugich. Stan jest utrwalony i nie rokuje poprawy. Powód jest całkowicie uzależniony od innych osób potrzebuje pomocy we wszystkich dziedzinach życia . Dzięki szerokiej rehabilitacji powód obecnie potrafi mówić, choć jest to mowa niewyraźna na można z nim nawiązać kontakt, wróciły mu również funkcje poznawcze i częściowa pamięć. Obecnie powód ma pełną świadomość sytuacji w jakiej się znajduje, zdaje sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia i wszystkich ograniczeń, które się z nim łączą co pogarsza dodatkowo stan psychiczny powoda. Powód utracił całkowicie i nieodwracalnie możliwość korzystania z życia w jego podstawowych aspektach nie mówiąc już o możliwość rozwijania swoich pasji ( wędkarstwo , sport, wycieczki kutrami rybackimi) czy pracy . Wszystkie te okoliczności są tym bardzie dotkliwe, że powód w chwili wypadku był osoba stosunkowo młodą, które utraciła nadzieję na normalne życie zawodowe, rodzinne , towarzyskie.

Ustalając wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia sąd wziął pod uwagę takie kryteria jak rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych związanych z samym wypadkiem, dolegliwości bólowe powstałe w następstwie urazu, trudne i długotrwałe leczenie, które przynosi efekty ale nigdy nie doprowadzi do wyleczenia( doznane uszkodzenie mózgu jest trwale), a także wiek poszkodowanego i jego sytuację materialną i rodzinną. Powód utracił reale szanse na założenie rodzinny, dzieci. Decyzję o wysokości tego rodzaju świadczenia ustawodawca pozostawił do sędziowskiego uznania. Należy też podkreślić, że nie ma żadnych podstaw do tego, aby procentowo określać uszczerbek, jakiego doznał powód na zdrowiu, albowiem takie mierniki nie istnieją. Niemniej zakres doznanego trwałego i długotrwałego uszczerbku na zdrowiu powoda biegli ortopeda i neurolog, badający powoda na potrzeby zleconej przez sąd opinii, określili łącznie na 222%. Powoływane przez biegłych Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej oczywiście nie może mieć zastosowania do zdefiniowania uszczerbku na zdrowiu w niniejszej sprawie, ale odniesienie się do niego służyło uzmysłowieniu zakresu rozstroju zdrowia powoda i wychodziło naprzeciw oczekiwaniom stron, co do uzyskania zobiektywizowanych kryteriów oceny tego uszczerbku. Jednakże nawet bez wyrażania tego rodzaju wartości oczywistym jest, że krzywda powoda jest niezwykle istotna. Nie można przy tym porównywać sytuacji powoda do innych osób, którym sąd przyznawał zadośćuczynienie za utratę zdrowia, albowiem świadczenie tego rodzaju ma wymiar bardzo indywidualny, zależny od wielu subiektywnych czynników /wiek, stan zdrowia, tryb życia, charakter następstw, stan majątkowy itd./. W ocenie sądu zadośćuczynienie przyznane przez ubezpieczyciela na poziomie 160.000zł ocenić należało jako rażąco niewspółmierne w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Powód doznał bowiem niezwykle istotnej, bolesnej, długotrwałej i nieodwracalnej ingerencji w zakresie najmocniej chronionego dobra, jakim jest ludzkie zdrowie. W ocenie sądu powodowi należało przyznać dalszą kwotę zadośćuczynienia w wysokości 840.000zł. Dopiero suma obu kwot, tj.1.000 000 zł może być uznana za w pełni adekwatną, określoną na rozsądnym pułapie. Odnosząc tę kwotę do obiektywnych mierników należy zauważyć, że wysokość tak ustalonego zadośćuczynienia jest wysoka ale krzywda powoda ma charakter trwały i nieodwracalny. Zadośćuczynienie na tym poziomie spełnia więc funkcję kompensacyjną, jest relatywnie wysokie, ale jednocześnie mając na uwadze rodzaj i zakres naruszonego dobra trudno doszukiwać się w jego wysokości przesłanek wzbogacenia. Dlatego świadczenie żądane ponad tę kwotę należało już uznać za wygórowane i nie znajdujące uzasadnienia w ramach rozmiaru naruszonych dóbr, wykraczające poza funkcję kompensacyjną. Zatem przyznanie wyższego zadośćuczynienia jest w ocenie sąd nieuzasadnione, wykraczałoby już poza funkcję kompensacyjną i abstrahowało od stosunków majątkowych panujących w społeczeństwie.

Przechodząc do oceny roszczenia odszkodowawczego powoda należy wskazać, że znajduje ono podstawę w art. 444 § 1 k.c.. Pozwany ubezpieczyciel i w tym zakresie uznawał swoją odpowiedzialność. Powód udokumentował łączną sumę poniesionych wydatków na leczenie i rehabilitację, które miały charakter uzasadniony. Pozwana nie może kwestionować prawa do prywatnego leczenia i rehabilitacji, które w oczywisty sposób przyspieszały proces rehabilitacji i dochodzenia powoda od stanu w którym obecnie się znajduje , a tym samym ograniczały rozmiar jego krzywdy. Pozwana nie wykazała przy tym, aby w tych samych terminach powód miał możliwość skorzystania z bezpłatnej opieki zdrowotnej która w tak istotny sposób poprawiłaby jego stan zdrowia. Łączny koszt poniesionych przez powoda wydatków w okresie od wypadki do października 2018 roku, ponadto co wypłaciła pozwana, wynosił 58. 415,89 zł . W ramach tej części roszczenia ( powód domagał się kwoty 58.606,76 zł ) sąd nie uwzględnił kosztów wskazanych przez biegłych jako te niezwiązane z leczeniem skutków wypadku , co łącznie stanowiło kwotę 190,87 zł. ( pkt 2 wyroku).

Uwzględnić należało też roszczenie powoda o zwrot kosztów przystosowania mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Koszty dokonanych remontów wyliczyła biegła i zgodnie z niekwestionowaną przez strony opinią wyniosły one kwotę 19.912 ,11 zł co przy przyjęciu, że pozwana wypłaciła powodowi 10.000 zł, sąd w pkt 3 wyroku zasądził kwotę 9.912, 11 zł.

Sąd uwzględnił również żądanie powoda zasądzenia renty z tytułu zwiększonych potrzeb. Do powstania roszczenia o rentę wystarcza wystąpienie jednej z podanych w przepisie art. 444 § 2 k.c. okoliczności, choć w praktyce zazwyczaj splatają się one ze sobą. Konieczną przesłanką jej uzyskania jest wystąpienie - w następstwie tych okoliczności - szkody w postaci zwiększenia się wydatków lub zmniejszenia dochodów, a także to, aby w następstwa uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia miały charakter trwały, co nie oznacza, że nieodwracalny. Ponieważ renta ma wyrównać szkodę w między innymi postaci wydatków na zwiększone potrzeby, określenie tych wydatków ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości renty. Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego stanowi szkodę przyszłą, wyrażającą się w stale powtarzających się wydatkach na ich zaspokojenie, np. konieczność stałych zabiegów, rehabilitacji, specjalnego odżywiania, wówczas wystarczające jest wykazanie przez poszkodowanego istnienia zwiększonych potrzeb stanowiących następstwo czynu niedozwolonego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2005 r., III CK 392/04, LEX nr 177203). Natomiast przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1976 r., IV CR 50/76, OSNCP 1977, Nr 1, poz. 11). Przy obliczaniu wysokości tej renty sąd może sięgnąć do art. 322 k.p.c., a więc poszkodowany nie ma obowiązku ścisłego udowodnienia wysokości szkody. Ponieważ chodzi o kompensację szkody przyszłej, jej wartość będzie z natury rzeczy przybliżona .

W niniejszej sprawie dotychczasowe postępowanie dowodowe wykazało, że stan zdrowia powoda jest nadal bardzo ciężki, co wiąże się z koniecznością przyjmowania leków, a także kontynuowanie rehabilitacji celem utrzymania dotychczas osiągniętych skutków procesów leczniczych i uniknięcia pogorszenia istniejącego stanu, a także konsultacji lekarskich celem zapewnienia odpowiedniego postępowania medycznego. Konieczna jest także stała opieka osób drugich bez pomocy których powód nie może funkcjonować. Na podstawie dołączonych do akt zaświadczeń rachunków, faktur, wykazane zostało, że powód przeznaczał na swoje zwiększone potrzeby związane z rehabilitacją i leczeniem kwotę około 6 600 zł miesięcznie. Jak wynika z zeznań świadka siostry powoda M. S. (k- 368 ) oraz z opinii biegłych dotychczasowa rehabilitacja i opieka medyczna przynosiła rezultaty i jest nadal konieczna po to aby utrzymać istniejący stan. Biegli wskazali nawet na konieczność zwiększenia rehabilitacji o turnusy rehabilitacyjne wyjazdowe. Stanowisko pozwanej, że powód powinien ograniczyć się jedynie do świadczeń oferowanych przez refundowane świadczenia NFZ jest nie do przyjęcia. Powód ma bowiem prawo do korzystanie ze wszelkiej dostępnej wiedzy medycznej, jak również zabiegów rehabilitacyjnych oferowanych przez ośrodki prywatne zwłaszcza, że te refundowane świadczenia, w szczególności ze względu na ich ograniczoną ilości, nie przyniosłyby rezultatów takich jak obserwowane są u powoda. Wykazane zostało również, że powód wymaga stałej opieki. Spór toczył się w zakresie ilości godzin potrzebnych do opieki nad powodem. I oczywistym jest, że jeśli zsumuje się czas który potrzebny jest do pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego może on nie przekroczyć liczby 8 godzin, ale stanowisko to jest nie do przyjęcia jeśli będziemy mieli na uwadze, że codzienne czynności, i to te podstawowe, jak jedzenie , picie, mycie , zaspakajanie potrzeb fizjologicznych, przewrócenie się na drugi bok, odbywają się przez całą dobę i we wszystkich tych czynnościach powód potrzebuje do pomocy drugiej osoby. Tak więc zdaniem sądu powód potrzebuje pomocy osób drugich przez 24 godziny i taka też opieka jest mu świadczona. Z uchwały Rady Miasta G. z dnia 22 marca 2018 roku wynika że miasto ustaliło cenę za jedną godzinę usług opiekuńczych która wynosi 18,50 zł. W styczniu 2020 roku podniesiono te kwotę do 22, 70 zł za godzinę. Brak jest podstaw aby dla określenia kosztów opieki należnej powodowi przyjmować inne wartości tylko dlatego, że jak twierdzi pozwany opiekę sprawuje nad nim głównie najbliższa rodzina. Z utrwalonego już poglądu orzecznictwa sądowego, który to pogląd prezentuje również sąd orzekający wynika, że nie ma znaczenia dla określenia należnych kosztów opieki czy faktycznie te koszty powód ponosi czy też nie, istotne jest aby miał zapewnioną możliwość korzystania z takiej opieki , której faktycznie potrzebuje. Podkreślić również należy, że pozwany nie wykazał inicjatywy dowodowej w zakresie ustalenia niższych kosztów. W szczególności z oczywistych względów nie może mieć znaczenia dla tej oceny dołączany przez pozwaną wydruk internetowy dotyczący oferty (...) (...). Trudno bowiem sobie wyobrazić, że powód mieszkający w G. będzie korzystał z pomocy osób z okręgu (...). Przy zastosowaniu tej stawki wskazanej w Uchwale Rady Miasta przyjąć należy, że w okresie od października 2018 roku do grudnia 2019 roku łączny miesięczny koszt związany z pomocą wynosić powinien kwotę 13.505 zł miesięcznie, a od stycznia 2020 roku do nadal 16.571 zł miesięcznie. Wykazane zostało ponadto, że koszty dotyczące leczenia , rehabilitacji i innych niezbędnych do utrzymania i ewentualnej poprawy stanu zdrowia zabiegów oraz sprzętów, z tytułu zwiększonych potrzeb stanowią kwotę 6600 zł miesięcznie. Zatem łączny koszt renty z tytułu zwiększonych potrzeb powoda w okresie od października 2018 roku do grudnia 2019 roku wynosił 20,105 zł miesięcznie a od stycznia 2020 roku do nadal stanowi kwotę 23,.171 zł. Powód domagał się renty w kwocie 20.830,59 zł to jest kwoty ponadto co wypłaca pozwany. I taką tez kwotę renty z tytułu zwiększonych potrzeb sąd zasądziła w pkt 4 wyroku. Jednocześnie sąd dokonał kapitalizacji renty za okres wcześniejszy to jest od października 2018 roku do września 2021 roku. I tak przyjmując ,że łączny koszt renty należny powodowi w tym okresie stanowić powinien kwotę 788.166 zł a pozwany wypłacił kwotę 366.355,11 zł ( 33 miesiące pomnożone razy 11,101,67 zł ) to różnicę należało zasadzić na rzecz powoda.

O ustawowych odsetkach za opóźnienie od żądanego przez powoda zadośćuczynienia sąd orzekł w oparciu o art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. , roszczenie bezterminowe a do tego typu roszczeń należą żądania powoda , wymagalne staje się z chwilą wezwania do zapłaty. Pozwana od chwili zgłoszenia roszczenia miała czas o wiele dłuższy aniżeli ustawowy okres 30 dni na dobrowolne zlikwidowanie szkody w całości i to ją obciążają błędne decyzje w zakresie bezzasadnej odmowy jego uwzględnienia w odpowiednim zakresie. Należy jeszcze wyjaśnić, że sąd nie podziela poglądu pozwanej Spółki o terminie wymagalności świadczeń, albowiem poszkodowany nie może bowiem ponosić konsekwencji błędnych decyzji ubezpieczyciela w zakresie oceny wysokości należnego świadczenia. W judykaturze utrwalił się też pogląd dotyczący wymagalności roszczenia o zadośćuczynienie, uzasadniający zastosowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie /np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2010, sygn. akt III CSK 308/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2011 r. V CSK 38/11, czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. V ACa 457/14/.

W zakresie nieuwzględnionych żądań sąd oddalił powództwo ( pkt 5 wyroku).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania pomiędzy stronami znajduje uzasadnienie w treści z art. 100 k.p.c. i art. 102 k.p.c. odwołujących się do zasad kosztów celowych i odpowiedzialności za wynik postępowania. Roszczenie powoda okazało się usprawiedliwione w zakresie 47 % wartości przedmiotu sporu, co uzasadnia dokonanie wzajemnego rozdzielenia poniesionych kosztów procesu. Powód zwolniony był z kosztów sądowych i w dalszym ciągu sąd obstąpił od obciążenia go tymi kosztami - w takim przypadku koniecznym byłoby pobranie ich z zasądzonego roszczenia co uwzględniając charakter żądań pozwu stało by w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Koszty zastępstwa procesowego sąd wzajemnie zniósł oraz obciążył pozwaną kosztami sądowymi w stosunku odpowiednim do wyniku sporu. Na koszty składała się opłata sądowa i koszty opinii biegłych.

Katarzyna Sznajder

.