Wyrok z 5 marca 2026, sygn. I C 327/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

5 marca 2026 r.

Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Protokolant:	sekretarz sądowy Patrycja Szatanik

po rozpoznaniu 5 marca 2026 r. na rozprawie w Nysie

sprawy z powództwa X. V. (1)

przeciwko V. G.

o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa

I.  oddala powództwo;

II.  przyznaje kuratorowi nieznanego z miejscu pobytu pozwanego V. T. wynagrodzenie w kwocie 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) za pełnienie funkcji kuratora z zaliczki wpłaconej przez powódkę k. 85 akt I C 327/25;

III.  nakazuje Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Nysie zwrócić powódce X. V. (1) 828 zł (osiemset dwadzieścia osiem złotych) jako niewykorzystaną zaliczkę na koszt wynagrodzenia kuratora.

UZASADNIENIE

Pozwem z 9 kwietnia 2025 roku powódka X. V. (1) zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego w sprawie przeciwko pozwanemu V. G. wniosła o ustalenie, iż powódce przysługuje prawo pełnej własności pojazdu Z. (...) o nr rej. (...), rok produkcji 2022 oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powódka przez kilka lat pozostała w nieformalnym związku z pozwanym. Strony mieszkały wówczas w Hiszpanii, gdzie pracowały. Powódka w 2022 roku postanowiła kupić samochód. Pozwany nie potrzebował i nie korzystał z samochodu. Powódka traktując poważnie związek z pozwanym i wspólne życie dopisała pozwanego do współwłasności pojazdu marki Z. (...) wyprodukowanego w 2022 r., nr VIN (...). Zakupiła go za kwotę 119 000 zł i na jego zakup zaciągnęła kredyt w L. Bank na kwotę 120 858 zł obejmujący zakup pojazdu, sfinansowanie składki ubezpieczeniowej za pierwszy rok oraz sfinansowanie składki ubezpieczenia spłaty kredytu. Kredyt miał być spłacony w 36 ratach. Powódka spłacała i nadal spłaca wszystkie raty kredytu samodzielnie ze swojego majątku osobistego. Wskazano, że do umowy kredytu powódka zawarła z bankiem umowę gwarancji odkupu pojazdu, w sytuacji w której nie będzie ona chciała płacić ostatniej, wysokiej raty kredytu. Z samochodu korzystała jedynie powódka, pokrywała koszty związane z używaniem i eksploatacją. W lipcu 2023 roku strony rozstały się i powódka powróciła samochodem do Polski. Strony ustaliły, że pozwany nie rości sobie żadnych praw do pojazdu i podpisze oświadczenie o zrzeczeniu się swojego udziału we współwłasności. Pomimo deklaracji, pozwany uchyla się od przesłania stosownych dokumentów ani nie reaguje na próby kontaktu ze strony powódki. Powódka wskazała na trudności związane z brakiem współpracy ze strony pozwanego przykładowo przy likwidacji szkód samochodowych, gdzie wynikła potrzeba złożenia podpisu przez pozwanego. Powódka wskazała, że gdyby chciała skorzystać z gwarancji odkupu pojazdu przez bank po upływie 3 lat to wymagany będzie podpis pozwanego. Jeśli pozwany znów odmówi współpracy, bank skorzysta z mechanizmu przewłaszczenia na zabezpieczenie i sprzeda pojazd. Wartość przedmiotu sporu ustalono jako wartość udziału 50 % pozwanego w pojeździe, który wynika z wpisu w dowodzie rejestracyjnym auta. Wartość aktualna pojazdu (po 2 szkodach komunikacyjnych) to 86 000 zł.

Zarządzeniem z 23 czerwca 2025 roku zobowiązano stronę powodową do rąk pełnomocnika do doręczenia pozwanemu odpisu pozwu z załącznikami za pośrednictwem komornika w terminie 2 miesięcy od doręczenia wezwania pod rygorem zawieszenia postępowania z uwagi na brak odebrania przesyłki przez pozwanego.

Pismem z 29 września 2025 roku strona powodowa wniosła o ustanowienie dla pozwanego kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu.

W piśmie z 3 lutego 2026 roku (k. 107) ustanowiony w sprawie kurator dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego V. T. wniosła o oddalenie powództwa w całości i przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji kuratora według norm przepisanych. Kurator wskazała, że podjęła próby odszukania pozwanego m. in. na portalach społecznościowych. Udała się także do wskazanego miejsca zamieszkania pozwanego, gdzie nikogo nie zastała.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

X. V. (1) i V. G. żyli w związku partnerskim od stycznia 2022 roku do lipca 2023 roku. Mieszkali wówczas w Hiszpanii pod S.. Związek był zarejestrowany u notariusza w Hiszpanii. W 2022 roku X. V. (1) podjęła decyzję o zakupie samochodu z uwagi na potrzebę poruszania się w Hiszpanii. V. G. wówczas nie miał prawa jazdy, nigdy wcześniej nie miał samochodu. Zakup pojazdu motywowany był ponadto chęcią zrobienia prawa jazdy przez pozwanego.

Dowód: przesłuchanie powódki X. V. (1) na rozprawie 5 marca 2026 roku k. 118v-119.

Powódka X. V. (1) 24 listopada 2022 roku dokonała zamówienia nr (...)22/25 w firmie (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa z siedzibą w V. pojazdu marki Z. (...), rok produkcji 2022 za cenę brutto 111 900 zł.

9 grudnia 2022 roku (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa z siedzibą w V. wystawiła fakturę (...) na nabywcę X. V. (1), której przedmiotem był pojazd Z. (...). Faktura opiewała na kwotę 111 900 zł. W fakturze tej jako współwłaściciela pojazdu wskazano pozwanego V. G. podając jego nr PESEL oraz adres zamieszkania W. ul. (...).

19 grudnia 2022 roku pojazd Z. (...) został wydany powódce X. V. (1). Powódkę w protokole wydania wskazano jako właścicielkę pojazdu, jego użytkowniczkę oraz odbierającą samochód.

Współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu jest V. G.

Na przedmiotowy pojazd został udzielony kredyt konsumencki nr (...). Umowa promocyjnego kredytu konsumenckiego (...) została zawarta 16 grudnia 2022 roku w V. pomiędzy (...) z siedzibą w S. (Bankiem) a X. V. (1) (Kredytobiorcą). Zgodnie z § 1 umowy bank udzielił kredytobiorcy w wysokości 120 858 zł na zakup pojazdu mechanicznego marki Z. (...) w kwocie 111 900 zł, sfinansowanie składki ubezpieczenia pojazdu za okres 12 miesięcy w kwocie 3357 zł, sfinansowanie składki ubezpieczenia spłaty kredytu za okres 36 miesięcy w kwocie 5601 zł (ust. 1 i 2). W myśl § 4 umowy, umowa kredytu została zawarta na okres 36 miesięcy. Ostatnia tzw. balonowa rata kredytu wynosiła 71 168,40 zł. Umowa została podpisana przez X. V. (1) i V. G. jako współwłaściciela pojazdu.

16 grudnia 2022 roku w V. pomiędzy (...) z siedzibą w S. (Bankiem) a X. V. (1) (Kredytobiorcą) została zawarta umowa gwarancji odkupu do umowy kredytu auto kredyt. Przedmiotem umowy było określenie warunków na jakich kredytobiorcy przysługiwać będzie uprawnienie do żądania zawarcia przez Bank umowy na podstawie której Bank nabędzie własność pojazdu od kredytobiorcy za ceną określoną zgodnie z postanowieniami umowy i zaliczy ja na poczet wierzytelności Banku z tytułu udzielonego Kredytobiorcy kredytu (...) nr (...).

X. V. (1) spłacała kredyt zgodnie z harmonogramem spłaty. Opłacała składki ubezpieczeniowe i pokrywała wszelkie koszty związane z naprawami i serwisowaniem pojazdu.

Dowody: potwierdzenie zamówienia nr (...) k. 12-13, faktura VAT (...) k. 17, protokół wydania samochodu k. 18, umowa promocyjnego kredytu konsumenckiego k. 19-23, harmonogram spłat k. 24-25, lista transakcji k. 26-28, umowa gwarancji odkupu do umowy kredytu auto kredyt k. 29-31, potwierdzenia zawarcia polisy ubezpieczeniowej k. 32-34, potwierdzenia opłaty składek ubezpieczeniowych k. 35, faktura nr (...) wraz z potwierdzeniem płatności k. 36-37, faktura VAT (...) k. 38, zdjęcie dowodu rejestracyjnego k. 15-16.

X. V. (1) czyniąc pozwanego V. G. współwłaścicielem pojazdu miała na celu zamanifestowanie uczuć do jego osoby. Pozwany po zakupie pojazdu przez partnerkę zrobił prawo jazdy, jeździł pojazdem sporadycznie.

Dowód: przesłuchanie powódki X. V. (1) na rozprawie 5 marca 2026 roku k. 118v-119.

X. V. (1) podejmowała próby kontaktu z byłym partnerem V. G. w sprawie przedmiotowego pojazdu, jednak nie przyniosły one zamierzonego skutku.

Dowody : zrzuty ekranu wiadomości k. 39-44 i 55, pismo X. V. (1) do V. G. wraz z załącznikiem oraz potwierdzeniem nadania k. 45-49, wiadomość e-mail X. V. (2) do V. G. k. 50-51.

Bank poinformował, że podpis współwłaściciela pojazdu jest konieczny do realizacji gwarancji odkupu oraz do późniejszego przerejestrowania samochodu na nabywcę. W przypadku braku porozumienia ze współwłaścicielem w sprawie wspólnego zwrotu pojazdu, nie ma możliwości przeprowadzenia standardowej procedury. W takiej sytuacji możliwe jest jedynie zakończenie umowy kredytu poprzez współpracę z działem windykacji, a następnie sprzedaż pojazdu przez bank według jego aktualnej wyceny. Po zakończeniu umowy prawo własności pojazdu przechodzi na bank na podstawie zapisów o przewłaszczeniu zawartych w umowie kredytowej. Dotyczy to zarówno kredytobiorcy, jak i współwłaściciela, ponieważ obie strony wyraziły na to zgodę, podpisując odpowiednie oświadczenia przy zawieraniu umowy.

Wiadomością e-mail z 15 grudnia 2025 roku bank poinformował X. V. (1), że nie ma możliwości podpisania umowy o prolongatę bez udziału współwłaściciela samochodu. X. V. (1) spłaciła zobowiązanie wynikające z umowy kredytu konsumenckiego nr (...).

Dowód : korespondencja mailowa między L. Bank a X. V. (1) k. 52-54 i 89, potwierdzenie transakcji k. 88, pismo L. Bank k. 90.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i należało je w całości oddalić.

Ustalając stan faktyczny, Sąd oparł się na zasadzie wynikającej z art. 6 k.c., zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, a także, że zgodnie z art. 3 k.p.c., to na stronach spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie o których mowa w art. 227 k.p.c., spoczywa właśnie na tej stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie okoliczności faktycznych, które wpłynęły na rozstrzygnięcie. Sąd, mając na względzie art. 233 § 1 k.p.c., dokonał także swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Rekonstruując stan faktyczny, Sąd oparł się na dowodach przedłożonych przez stronę powodową, jak również na dowodzie z przesłuchania powódki X. V. (1).

W ocenie Sądu powództwo o ustalenie prawa pełnej własności pojazdu marki Z. (...) o nr rej. (...) nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, iż powódce przysługuje wyłączne prawo własności pojazdu.

Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Ciężar dowodu tych przesłanek spoczywa, zgodnie z art. 6 k.c. na powodzie. Interes prawny zachodzi zatem wówczas, gdy istnieje niepewność danego prawa lub stosunku prawnego, zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych. Należy jednak zauważyć, że w pewnych sytuacjach powództwo to stanowi jedyny sposób dochodzenia praw (wyr. SN z 14.7.1972 r., III CRN 607/71).

Nie budzi wątpliwości, że pojazd został nabyty przez powódkę ze środków pochodzących z kredytu zaciągniętego przez nią, a także, że to powódka faktycznie spłacała zobowiązanie kredytowe oraz ponosiła koszty utrzymania pojazdu. Okoliczności te jednak same w sobie nie prowadzą do wniosku, iż pozwany nie nabył udziału we własności rzeczy. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, że powódka świadomie uczyniła pozwanego współwłaścicielem pojazdu, kierując się względami osobistymi i chęcią zamanifestowania łączącej strony relacji. W ocenie Sądu takie działanie należy kwalifikować jako nieodpłatne przysporzenie na rzecz pozwanego, a więc jako czynność odpowiadającą w swej istocie umowie darowizny w rozumieniu art. 888 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Skutkiem tej czynności było przeniesienie na pozwanego udziału we współwłasności pojazdu, co znalazło odzwierciedlenie zarówno w dokumentach rejestracyjnych, jak i w dokumentacji związanej z finansowaniem zakupu pojazdu, którą pozwany podpisywał. Brak jest podstaw do przyjęcia, aby wpisanie pozwanego jako współwłaściciela miało charakter pozorny lub aby strony zawarły porozumienie wyłączające powstanie skutków rzeczowych tej czynności.

Podkreślić należy, że w obowiązującym stanie prawnym samo finansowanie zakupu rzeczy przez jedną osobę nie wyłącza możliwości nabycia współwłasności przez inną osobę, jeżeli taka była wola stron. W niniejszej sprawie wola ta została zamanifestowana w sposób jednoznaczny poprzez ujawnienie pozwanego jako współwłaściciela pojazdu w fakturze zakupu, stanowiącej później podstawę zarejestrowania pojazdu na powódkę i pozwanego w Wydziale Komunikacji.

Ewentualne ustalenia stron, że po ustaniu związku pozwany zrzeknie się swojego udziału, nie zostały wykazane w sposób pozwalający na przyjęcie, iż doszło do skutecznego zobowiązania do zwrotnego przeniesienia własności. Nawet gdyby takie ustalenia miały miejsce, to dla wywołania skutku rzeczowego konieczne byłoby zawarcie stosownej umowy przenoszącej udział we własności pojazdu. Tylko w przypadku, gdyby pozwany dokonał zwrotnego przeniesienia przysługującego mu udziału na rzecz powódki, możliwe byłoby przyjęcie, że powódka stała się wyłącznym właścicielem pojazdu. W realiach niniejszej sprawy brak jest jednak jakiegokolwiek dowodu, aby do takiej czynności doszło. Przeciwnie, całokształt materiału dowodowego wskazuje, że pozwany traktuje się jako współwłaściciela pojazdu i nie podjął żadnych działań zmierzających do zbycia swojego udziału. Brak współdziałania pozwanego przy czynnościach związanych z pojazdem, choć niewątpliwie utrudnia powódce korzystanie z rzeczy, nie może prowadzić do pozbawienia go prawa własności w drodze powództwa o ustalenie.

W konsekwencji Sąd uznał, że powódka nie wykazała przesłanek do ustalenia przysługującego jej wyłącznego prawa własności, wobec czego powództwo podlegało oddaleniu.

W punkcie II wyroku, Sąd przyznał wynagrodzenie dla kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu V. G.. Wysokość oraz zasady przyznawania wynagrodzenia kuratorowi uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536). Sąd na podstawie na podstawie § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie przyznał kuratorowi wynagrodzenie w kwocie 3600 zł z zaliczki uiszczonej na ten cel przez stronę powodową. W niniejszej sprawie kurator podjął czynności w zakresie próby ustalenia miejsca pobytu pozwanego jak również sporządził odpowiedź na pozew. Przyznane kuratorowi wynagrodzenia uzasadnione jest rodzajem sprawy, stopniem jej zawiłości oraz nakładem pracy kuratora, a także jest zgodne z przepisami prawa.

Na podstawie art. 84 § 1 u.k.s.c. Sąd Rejonowy w Nysie nakazał zwrócić powódce X. V. (1) ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nysie kwotę 828 zł tytułem niewykorzystanej części zaliczki na koszt wynagrodzenia biegłego.