Wyrok z 26 marca 2026, sygn. I C 232/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 marca 2026 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2026 r. w Z.

sprawy z powództwa P. C. (2)

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w E.

o zapłatę i ustalenie

I.  oddala powództwo,

II.  zasądza od powoda P. C. (3) na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w E. kwotę 3.617,00 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygnatura akt I C 232/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 26 marca 2026 roku

Powód P. C. (2) wniósł pozew przeciwko (...) S.A. z siedzibą w E.

1.  o ustalenie istnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych z dnia 22 lipca 2020 roku, na podstawie którego powodowi został udzielony kredyt, z oprocentowaniem równym marży określonej w umowie w wysokości 2,72 %, która może ulec zmianie jedynie w przypadkach opisanych w treści umowy, wobec bezskuteczności postanowień zawartych w § 1 ust. 7 części I umowy, § 9 ust. 1, 2, 4, 5, 6, 8 części I umowy, § 1 aneksu jednakże tylko w tej części, w której określa, że jednym ze składników oprocentowania kredytu jest wskaźnik referencyjny WIBOR 3M,

2.  zasądzenie kwoty 26.326,14 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 29 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia w związku z pobraniem od powoda tytułem spłaty kredytu środków pieniężnych w zawyżonej wysokości w okresie od dnia 1 sierpnia 2020 roku do dnia 1 sierpnia 2023 roku,

ewentualnie:

3.  ustalenie, o istnieniu pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych z dnia 22 lipca 2020 roku, na podstawie którego powód zwraca pozwanemu udzielony mu kredyt, bez odsetek i innych kosztów kredytu, wobec bezskuteczności postanowień zawartych w § 1 ust. 6-8 części I umowy, § 9 ust. 1, 2, 4, 5, 6, 8 części I umowy, § 1 aneksu,

4.  zasądzenie kwoty 36.086,78 zł wraz z odsetkami ustawowymi z opóźnienie liczonymi od dnia 29 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty, tytułem spłaty bezpodstawnego wzbogacenia w związku z pobraniem od powoda tytułem spłaty kredytu środków pieniężnych w zawyżonej wysokości w okresie od dnia 1 sierpnia 2020 roku do dnia 1 sierpnia 2023 roku.

W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że na mocy umowy z dnia 22 lipca 2020 roku pozwany udzielił mu kredytu w kwocie 314.000 zł na okres 360 miesięcy według zmiennej stopy procentowej WIBOR 3M + stała marża. Podczas spotkania w banku zaoferowano powodowi wyłącznie kredyt ze zmienną stopą oprocentowania, nie przedstawiono danych dotyczących stopy oprocentowania ani charakterystyki zmiennej stopy procentowej. Powód nie został poinformowany o możliwym dwu – lub trzykrotnym wzroście całkowitego kosztu kredytu. Powód nie mógł negocjować stawki WIBOR. Zdaniem powoda ww. postanowienia dotyczące zmiennego oprocentowania są abuzywne z uwagi na narzucenie powodowi treści postanowienia umownego przez pozwanego, brak ustalenia konkretnego działania sposobu obliczania stopy procentowej, brak dostarczenia informacji na temat kształtowania się w przeszłości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, brak wskazania konkretnych okoliczności, od jakich zmiana oprocentowania jest uzależniona, brak wskazania na relację pomiędzy zmianą okoliczności/czynników a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania, brak określenia w sposób precyzyjny wpływu zmiany ww. okoliczności na zmianę stopy procentowej (kierunek, skala, proporcja zmian), brak zagwarantowania zapoznania się przed zawarciem umowy z konkretnymi metodami i sposobami obliczania stopy procentowej celem oszacowania skutków ekonomicznych dla swoich zobowiązań, określeniu w umowie sposobu obliczania stopy procentowej w sposób niezrozumiały, nieobiektywny, niemożliwy do zweryfikowania przez powoda, brak oparcia wskaźnika referencyjnego WIBOR na rzeczywistych transakcjach, brak rynkowości wskaźnika, błędną podstawę dla szacowania ryzyka kredytowego, a nadto wskazał, że wskaźnik WIBOR 3M i 6M nie odpowiada rzeczywistym źródłom i kosztom pozyskania przez bank kapitału na sfinansowanie udzielanych konsumentom kredytów, jest podatny na manipulacje i nadużycia i nie może być wykorzystywany jako obiektywny, rzetelny wskaźnik do wyznaczania zakresu zobowiązania konsumentów na rynku usług finansowych. W związku z powyższym – zdaniem powoda – postanowienia umowne dotyczące zmiennego oprocentowania opartego na stawce WIBOR nie wiążą go i oprocentowanie winno zostać oparte tylko na marży. Z ostrożności powód zgłosił roszczenie ewentualne oparte na twierdzeniu o nieważności całej klauzuli oprocentowania (suma stopy bazowej (...) 3M i marża) przy utrzymaniu umowy w pozostałym zakresie. W zależności od przyjętego wariantu powód domagał się także zwrotu nadpłaconych rat kredytu.

(pozew, k. 3-39)

Pozwany (...) S.A. wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zdaniem banku powód świadomie i dobrowolnie wybrał ofertę kredytu złotowego, oprocentowanego zmienną stawką procentową w oparciu o uprzednie dokładne poinformowanie o związanym z umową ryzyku stopy procentowej, historycznych poziomach stóp WIBOR 3M i możliwości ich zmiany. Powód został uprzedzony m.in. poprzez przedstawienie ryzyk oraz symulacji wysokości rat kredytu oraz całkowitego kosztu kredytu, o skutkach ziszczenia się m.in. takiego scenariusza, iż wskutek zmian stawek WIBOR 3M oprocentowanie kredytu może znacząco wzrosnąć, co skutkować może znaczącym wzrostem kwot spłat. W przebiegu czynności przedkontraktowych, w ramach przedstawianych powodowi scenariuszy wzrostu stawek WIBOR 3M m.in. przedstawiano powodowi możliwość ich wzrostu o 4 p.p., do poziomu m.in. 3, 5, 10 i 15 % aż do poziomu 22,73 %, zaś informacja o możliwości wzrostu stawek poparta była symulacjami obrazującymi kwoty (wysokość) rat, do których zapłaty powód będzie zobowiązany oraz całkowitej kwoty kosztów w razie ziszczenia się ryzyka zmiany stopy procentowej. Zdaniem pozwanego umowa nie zawiera postanowień niedozwolonych i nieważnych, nie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, naturą stosunku i przepisami ustawowymi. W ocenie pozwanego umowa zawierała postanowienia sformułowane w sposób precyzyjny, wyczerpujący i jasny dla kredytobiorcy, w szczególności określa jasno wysokość świadczeń obu stron, pozwala na oszacowanie wysokości każdomiesięcznej raty kredytu. Pozwany podniósł też, że poinformował powoda o możliwości wzrostu comiesięcznej raty kredytu i łącznej kwoty spłat, o tym, że wzrost stawek WIBOR 3M będzie mieć wpływ na wysokość każdomiesięcznej raty kredytu oraz na wzrost łącznej kwoty, do której spłaty będzie zobowiązany powód. Nadto, kredytobiorca został poinformowany o rzeczywistym poziomie ryzyka związanego z zawieraną umową. Powód miał możliwość negocjowania postanowień umowy, skonsultowania się z pośrednikiem kredytowym lub pracownikiem banku. Powód otrzymał też projekt umowy oraz regulamin przed podpisaniem umowy. Pozwany wyjaśnił rolę stawek (...) 3M w umowie. Dalej, wskazał, że nigdy nie przyznał sobie prawa do jednostronnego kształtowania wysokości oprocentowania kredytu. Nadto, wbrew twierdzeniom powoda, wskazał, że stawka WIBOR 3M opracowywana przez (...) jako uprawnionego administratora stanowi stawkę obiektywną, niezależną od banku, zdatną pełnić rolę wyznacznika wysokości i zmienności oprocentowania.

(odpowiedź na pozew, k. 76-110)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W 2020 roku powód P. C. (1) zdecydował się na zakup mieszkania na rynku pierwotnym i w związku z tym poszukiwał na rynku kredytu hipotecznego niezbędnego do sfinansowania inwestycji. Powód zastanawiał się nad ofertami Banku (...) S.A., (...) S.A. oraz (...) S.A. Ostatecznie wybrał ofertę pozwanego z uwagi na niższe oprocentowanie oraz posiadanie w tym banku rachunku bankowego. Pozwany przedstawił powodowi ofertę kredytu hipotecznego ze stałym i zmiennym oprocentowaniem. Powód zdecydował się na kredyt ze zmiennym oprocentowaniem, gdyż rata była niższa niż przy kredycie ze stałym oprocentowaniem.

(dowód: przesłuchanie powoda P. C. (1), płyta CD k. 366)

W dniu 10 lipca 2020 roku powód złożył wniosek o kredyt hipoteczny, wnioskując o przyznanie kredytu w kwocie 314.000 zł na okres 360 miesięcy, spłacanego w równych ratach.

(dowód: wniosek kredytowy, k. 154-159)

W dniu 6 lipca 2022 roku za pośrednictwem poczty elektronicznej pozwany przesłał powodowi formularz informacyjny dotyczący kredytu, zaś w dniu 10 lipca 2020 roku symulacje kredytu hipotecznego oraz informacje o ryzykach, które wiążą się z uzyskaniem kredytu.

Symulacja została wykonana przy następujących założeniach: kwota kredytu - 314.000 zł, okres spłaty – 360 miesięcy, typ rat – równe, wysokość rat – 1.354,51 zł, oprocentowanie zmienne – 3,18 % (marża 2,5 % + WIBOR 3M). Przy takich założeniach całkowity koszt kredytu wyniósł 187.959,62 zł, a suma odsetek – 173.624,87 zł.

Nadto, przedstawiano symulację przy założeniu zmiany stawki referencyjnej WIBOR 3M:

Stawka WIBOR 3M	H. rata	Ostatnia rata	Całkowity koszt kredytu
3 %	1.782,86 zł	1.782,86 zł	342.302,01 zł
5 %	2.195,53 zł	2.195,53 zł	490.954,90 zł
10 %	3.351,19 zł	3.351,19 zł	907.122,12 zł
15 %	4.604,26 zł	4.604,26 zł	1.358.280,03 zł
4,68 %	2.127,15 zł	2.127,15 zł	466.322,52 zł
0,69 %	1.356,23 zł	1.356,23 zł	188.577,92 zł

Z kolei, w „Informacji o ryzykach dla kredytobiorców hipotecznych (sporządzonej według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego)” wskazano m.in. że ryzykiem stopy procentowej objęte są wszystkie kredyty ze zmienną stopą procentową, w tym kredyty złotowe. Na oprocentowanie kredytu składa się stopa procentowa obowiązująca na rynku międzybankowym (jak WIBOR) oraz marża nakładana przez bank. Zakładając, że WIBOR 3M będzie wynosił 4,1 %, marża 2 %, to oprocentowanie kredytu wyniesie 6,1 %. Stopą procentową dla kredytów hipotecznych udzielanych w złotych jest stawka WIBOR. Wyjaśniono, że odsetkowa część raty kredytu, ulega zmianie wraz ze zmianą: wysokości pozostającego do spłaty kredytu, marży banku, stopy referencyjnej. Odsetki od kredytu mogą ulec zmianie co 3, 6 lub 12 miesięcy wraz ze zmianą stawki referencyjnej (stawka WIBOR 3M zmienia się co 3 miesiące). Podano, że w przypadku kredytu hipotecznego przez ryzyko stopy procentowej rozumie się niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmiany wysokości stawki referencyjnej (np. wzrost stawki referencyjnej WIBOR) na wysokość odsetkowej części raty kredytu. W słowniczku pojęć wyjaśniono, że WIBOR to stopa procentowa, po jakiej banki udzielają pożyczek innym bankom. Stopa WIBOR wraz z marżą banku, określają oprocentowanie kredytu.

Informacja zawierała również wykres przedstawiający wysokość stawki referencyjnej WIBOR 3M w latach 2004-2017, a także symulację przedstawiającą wpływ wzrostu stawki WIBOR 3M na wysokość raty oraz całkowitej kwoty do spłaty przy założeniach: kwota kredytu – 400.000 zł, okres spłaty – 25 lat (300 miesięcy), marża banku – 2 %.

Stawka WIBOR 3M:	Oprocentowanie (WIBOR 3M + marża 2 %):	Rata kredytu – równe raty:	Całkowita kwota do spłaty – równe raty:
1,71 %	3,71 %	2.047,83 zł	614.347,96 zł
3 %	5 %	2.338,36 zł	701.508,05 zł
5 %	7 %	2.827,12 zł	848.135,04 zł
10 %	12 %	4.212,90 zł	1.236.868,97 zł
15 %	17 %	5.751,19 zł	1.725.355,90 zł

Nadto, przy powyższych założeniach wskazano, że w systemie rat równych, przy warunkach rynkowych (WIBOR 3M = 1,71 %), rata kredytu będzie wynosić 2.047,83 zł, natomiast gdy WIBOR 3M wzrośnie do 10 % - rata będzie dwukrotnie wyższa.

(dowód: wydruk korespondencji e – mailowej, k. 119-132)

W dniu 20 lipca 2020 roku pozwany przesłał powodowi za pośrednictwem poczty elektronicznej decyzję kredytową, projekt umowy, Regulamin udzielania kredytów hipotecznych dla osób fizycznych przez (...) S.A. i Regulamin przyjmowania i rozpatrywania reklamacji. Po otrzymaniu ww. dokumentów, w dniu 20 lipca 2020 roku powód złożył wniosek o zawarcie umowy.

(dowód: wydruk korespondencji e – mailowej, k. 133-153, wniosek o zawarcie umowy, k. 165, przesłuchanie powoda P. C. (1), płyta CD k. 366)

W dniu 22 lipca 2020 roku pomiędzy (...) S.A. (jako kredytodawcą) a powodem P. C. (1) (jako kredytobiorcą) została zawarta umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych. Na podstawie przedmiotowej umowy bank udzielił powodowi kredytu w kwocie 314.000 zł na okres 360 miesięcy z przeznaczeniem na sfinansowanie przedpłat na poczet budowy i nabycia od dewelopera lokalu mieszkalnego wraz z prawem do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego oraz sfinansowanie prac wykończeniowych (§ 1 pkt 1, 2 i 3). Kredyt jest spłacany w ratach równych.

Zgodnie z treścią § 1 ust. 7 części I. umowy oprocentowanie kredytu w stosunku rocznym, z uwzględnieniem § 9 części I. umowy i obniżenia marży banku, w związku z przystąpieniem kredytobiorcy do promocji „Nie odkładaj marzeń”, wynosiło 3,58 %.

Jak stanowił § 9 ust. 1 kredyt jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, określonej w § 1 ust. 7 części I umowy. Wysokość zmiennej stopy procentowej ustalona została jako suma zmiennej stawki bazowej WIBOR 3M obowiązującej w banku w dniu 21 lipca 2020 roku w wysokości 0,68000 % i marży banku wynoszącej 2,90 p.p. Stawka bazowa obowiązująca w banku ustalana jest w trybie opisanym w ust. 2. W przypadku nie wywiązania się przez kredytobiorcę z warunków promocji lub rezygnacji z warunków promocji, marża banku zostanie podwyższona do poziomu marży standardowej wynoszącej 4,35 p.p. Zmiana marży promocyjnej na marżę standardową dokonana zgodnie z Regulaminem „Nie odkładaj marzeń”, w przypadkach w nim określonych nie stanowi zmiany umowy i nie wymaga zmiany aneksu. Marża banku ulega podwyższeniu w przypadku opisanym w § 1 ust. 8 części I. umowy.

Bank dokonuje sprawdzenia wartości referencyjnej (...) 3M w przedostatnim dniu roboczym lutego, maja, sierpnia i listopada. W przypadku, gdy w dniu sprawdzenia, wartość stopy referencyjnej (...) 3M różni się od wartości stawki bazowej obowiązującej w banku, bank dokonuje zmiany wartości stawki bazowej obowiązującej w banku w granicach zmiany wartości stopy referencyjnej WIBOR 3M, tj. przyjmuje jako wartość stawki bazowej obowiązującej w banku przez kolejne trzy miesiące kalendarzowe, wartość stopy referencyjnej z dnia sprawdzenia. Bank podaje wartość stawki bazowej obowiązującej w banku z dokładnością do pięciu miejsc po przecinku (§ 9 ust. 2).

Zmiana stawki bazowej obowiązującej w banku następuje 3. dnia roboczego miesiąca, następującego po miesiącu, w którym bank dokonał sprawdzenia wartości stopy referencyjnej (...) 3M, tj. każdego 3. dnia roboczego marca, czerwca, września, grudnia (§ 9 ust. 4).

Zmiana wysokości oprocentowania uruchomionego kredytu wynikająca ze zmiany stawki bazowej obowiązującej w banku, nastąpi w dniu spłaty najbliższej raty wynikającej z harmonogramu spłaty po zmianie stawki bazowej (§ 9 ust. 5).

Zmiana wysokości oprocentowania kredytu nie uruchomionego odbędzie się w terminie określonym w ust. 4. Bank uruchomi kredyt wg stawki bazowej obowiązującej w banku w dniu uruchomienia (§ 9 ust. 6).

Zmiana stopy referencyjnej WIBOR 3M, tym samym zmiana stawki bazowej, powoduje zmianę oprocentowania kredytu i wpływa na wysokość rat kapitałowo – odsetkowych (§ 9 ust. 8).

Przy zawarciu umowy powód oświadczył, że przed zawarciem umowy za pośrednictwem poczty elektronicznej otrzymał m.in. Regulamin udzielania kredytów hipotecznych dla osób fizycznych przez (...) S.A., Regulamin przyjmowania i rozpatrywania reklamacji, Tabelę stóp procentowych dla osób fizycznych w ramach bankowości detalicznej (...) S.A. (§ 22).

W dniu 22 lipca 2020 roku powód złożył dyspozycję uruchomienia kredytu.

(dowód: umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych, k. 166-173, dyspozycja uruchomienia kredytu, k. 196)

W dniu 30 grudnia 2020 roku strony zawarły aneks do umowy, na mocy którego zmieniły treść postanowień dotyczących oprocentowania kredytu, zastrzegając, że: Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej, która w dniu podjęcia przez bank decyzji o obniżeniu marży kredytu wynosi 2,72 % w stosunku rocznym. Wysokość zmiennej stopy procentowej ustalona została jako suma zmiennej stawki bazowej WIBOR 3M obowiązującej w banku w dniu 19 grudnia 2020 roku w wysokości 0,22 p.p. i stałej promocyjnej marży banku wynoszącej 2,50 p.p. W przypadku nie wywiązania się przez kredytobiorcę z warunków promocji marża zostanie podwyższona do poziomu marży standardowej wynoszącej 3,75 p.p. Zmiana marży promocyjnej na marżę standardową dokonana zostanie zgodnie z Regulaminem Promocji „Nie odkładaj marzeń”, w przypadkach w nim określonych nie stanowi zmiany umowy i nie wymaga zawarcia aneksu.

(dowód: aneks z dnia 30 grudnia 2020r., k. 174-175)

Od dnia zawarcia umowy oprocentowanie kredytu kształtowało się w następujący sposób:

- 5,08 % od 24 lipca 2020 roku do 1 października 2020 roku,

- 4,63 % od 2 października 2020 roku do 1 grudnia 2020 roku,

- 3,13 % od 2 grudnia 2020 roku do 1 stycznia 2021 roku,

- 3,12 % od 2 stycznia 2021 roku do 1 lutego 2021 roku,

- 2,72 % od 2 lutego 2021 roku do 1 kwietnia 2021 roku,

- 2,71 % od 2 kwietnia 2021 roku do 1 października 2021 roku,

- 2,72 % od 2 października 2021 roku do 1 stycznia 2022 roku,

- 4,49 % od 2 stycznia 2022 roku do 1 kwietnia 2022 roku,

- 6,09 % od 2 kwietnia 2022 roku do 1 lipca 2022 roku,

- 9,06 % od 2 lipca 2022 roku do 1 sierpnia 2022 roku,

- 0,00 % od 2 sierpnia 2022 roku do 1 października 2022 roku,

- 9,60 % od 2 października 2022 roku do 1 listopada 2022 roku,

- 0,00 % od 2 listopada 2022 roku do 1 lutego 2023 roku,

- 9,81 % od 2 lutego 2023 roku do 1 kwietnia 2023 roku,

- 9,44 % od 2 kwietnia 2023 roku do 1 czerwca 2023 roku,

- 0,00 % od 2 czerwca 2023 roku do 1 sierpnia 2023 roku,

- 9,40 % od 2 sierpnia 2023 roku do 22 sierpnia 2023 roku.

(dowód: zaświadczenie banku z dnia 23 sierpnia 2023r., k. 54-54v)

Pismem z dnia 21 lipca 2023 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 43.000 zł tytułem nienależnie pobranych rat kapitałowo – odsetkowych w zawyżonej wysokości – w związku ze stosowaniem klauzul abuzywnych dotyczących oprocentowania opartego na stawce referencyjnej WIBOR 3M – w terminie 30 dni od otrzymania wezwania. Przedmiotowe wezwanie zostało pozwanemu doręczone w dniu 3 sierpnia 2023 roku.

(dowód: reklamacja, k. 58-59 wraz z zpo, k. 60-60v oraz potwierdzeniem nadania, k. 61)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznań świadków W. J. i I. Z. oraz dowodu z przesłuchania stron, z ograniczeniem do strony powodowej.

Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd oparł się na wymienionych powyżej dowodach z dokumentów prywatnych przedłożonych przez strony niniejszego postępowania. Przedmiotowe dokumenty prywatne nie były kwestionowane, zaś Sąd z urzędu nie doszukał się żadnych okoliczności mogących wzbudzać wątpliwości co do ich autentyczności czy wiarygodności. W ramach swobodnej oceny dowodów Sąd uznał, że wymienione powyżej dowody z dokumentów prywatnych odzwierciedlają rzeczywistą treść stosunku prawnego zawartego przez strony w wyniku umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych, a także niektóre istotne okoliczności związane z wykonywaniem umowy, jak np. wysokość uiszczonych przez kredytobiorcę rat kapitałowo - odsetkowych czy wysokość zmiennego oprocentowania kredytu.

Niewiele natomiast do sprawy wniosły zeznania świadków, które zawierały umowę w imieniu pozwanego banku. W. J. i I. Z. w ogóle nie pamiętały okoliczności zawarcia umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych, w tym informacji jakie zostały udzielone konsumentowi przed podpisaniem umowy w zakresie dotyczącym zmiennego oprocentowania oraz ryzyka zmiennej stopy procentowej, ani też nie kojarzyły powoda. Świadkowie jedynie w sposób ogólny opisały procedurę zawierania umów obowiązującą w (...) S.A.

Częściowo ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd oparł na dowodzie z przesłuchania powoda. P. C. (1) przyznał, że przed podpisaniem umowy bank doręczył mu na adres poczty elektronicznej projekt umowy wraz z regulaminem. Nadto, wskazał, że na etapie zawarcia umowy miał świadomość tego, że przy zmiennym oprocentowaniu wraz ze zmianą stopy oprocentowania zmianie ulegnie również całkowita kwota kredytu. Natomiast, wobec treści przedstawionych przez pozwanego dowodów należało odmówić wiary zeznaniom powoda odnośnie tego, że bank nie przedstawił mu przed zawarciem umowy żadnych symulacji czy danych historycznych. Przedmiotowe dane zostały wskazane w dokumentach podpisanych przez powoda, a następnie zostały mu przesłane na adres poczty elektronicznej.

Na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd pominął wnioski powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości i finansów na okoliczność stwierdzenia wysokości nadpłaconych rat kredytowych i wysokości oprocentowania kredytu po usunięciu kwestionowanych przez niego jako abuzywnych klauzul umownych, a także na okoliczności związane ze sposobem ustalania wskaźnika referencyjnego WIBOR, rzekomym wpływem powoda na jego ustalanie oraz wpływem tego wskaźnika na wysokość zobowiązania. Zważyć należy, iż wobec jednoznacznego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 12 lutego 2026r. w sprawie o sygnaturze akt C-471/24 nie ma obecnie podstaw do kwestionowania wskaźnika (...) jako takiego. Jak zaznaczył (...) w uzasadnieniu orzeczenia wskaźnik WIBOR jest wskaźnikiem referencyjnym zgodnym z rozporządzeniem (...) i jest kontrolowany przez krajowy i europejski organ nadzoru, co gwarantuje jego legalność i uczciwość. Badanie metody ustalania wskaźnika wykracza natomiast poza Dyrektywę 93/13. Sąd nie podzielił także twierdzeń powoda odnośnie niewypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych związanych z klauzulą zmiennego oprocentowania, co skutkowało oddaleniem powództwa. Skoro zatem żądanie powoda był nieuzasadnione co do zasady, to bezprzedmiotowe było prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność wysokości roszczenia, przy założeniu abuzywności klauzuli zmiennego oprocentowania w całości lub w części. Podobnie, Sąd oddalił wniosek powoda o wskazanie udokumentowanych informacji (regulaminów, raportów i sprawozdań), z których miało wynikać w jaki sposób pozwany zabezpieczał się przed zmianą stawki WIBOR w czasie realizacji umowy. Powyższe okoliczności również pozostawały irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle rozstrzygnięcia (...) z dnia 12 lutego 2026r.

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy wskazać, że w niniejszej sprawie powód zgłosił przede wszystkim roszczenie główne, domagając się ustalenia istnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z (...) nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych z dnia 22 lipca 2020 roku, na podstawie którego powodowi został udzielony kredyt, z oprocentowaniem równym marży określonej w umowie w wysokości 2,72 %, która może ulec zmianie jedynie w przypadkach opisanych w treści umowy, wobec bezskuteczności postanowień zawartych w § 1 ust. 7 części I umowy, § 9 ust. 1, 2, 4, 5, 6, 8 części I umowy, § 1 aneksu jednakże tylko w tej części, w której określa, że jednym ze składników oprocentowania kredytu jest wskaźnik referencyjny WIBOR 3M. Nadto, powód wytoczył powództwo o zapłatę kwoty 26.326,14 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 29 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia w związku z pobraniem od powoda tytułem spłaty kredytu środków pieniężnych w zawyżonej wysokości w okresie od dnia 1 sierpnia 2020 roku do dnia 1 sierpnia 2023 roku. Podstawę prawną pierwszego żądania stanowił przepis art. 189 k.p.c., zgodnie z treścią którego powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Natomiast, podstawę roszczenia o zapłatę stanowiły przepisy art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Stosownie do art. 410 § 1 k.c. przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Zgodnie z treścią art. 410 § 2 k.c. świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

W ocenie Sądu co do zasady powód miał interes prawny w wytoczeniu niniejszego powództwa, albowiem nie miał innej możliwości rozstrzygnięcia na przyszłość (np. poprzez wytoczenie powództwa o świadczenie), czy klauzula umowna dotycząca zmiennego oprocentowania jest abuzywna, a w konsekwencji, czy jest związany postanowieniami umowy w tym zakresie i czy musi ponosić koszty kredytu w wysokości określonej w umowie. Wyrok wydany w sprawie o zapłatę nadpłaconych jego zdaniem rat nie stanowiłby podstawy zwrotu rat wymagalnych w przyszłości. Stąd, powód musiałby wytaczać kolejne powództwo o zapłatę. Natomiast, ustalenie w wyroku, że postanowienia umowne kredytu są nieważne lub bezskuteczne, gwarantowało zwolnienie strony powodowej z obowiązku regulowania wyższych odsetek kredytu w przyszłości. Z powyższych względów należało zatem uznać, że po stronie powodowej występuje obiektywnie stan niepewności co do kształtu stosunku prawnego, a wyrok w niniejszej sprawie doprowadzi do usunięcia tej niepewności i zapewni powodowi ochronę jego prawnie uzasadnionych interesów, definitywnie kończąc spór między stronami.

Zarówno powództwo o ustalenie, jak i o zapłatę zasadzało się na twierdzeniu powoda o abuzywności postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku referencyjnym WIBOR 3M. Zgodnie z treścią art. 385 ¹ k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Wedle § 2 jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. W myśl § 3 nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei, stosownie do § 4 ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Wedle art. 385 ² k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

Przechodząc do analizy powództwa pod kątem zaistnienia przesłanek o jakich mowa w przytoczonym powyżej art. 385 ¹ k.c. należy w pierwszej kolejności wskazać, że powód posiada status konsumenta, albowiem zawarł przedmiotową umowę kredytową w celu sfinansowania zakupu nieruchomości służącej zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. Fakt, iż pod tym adresem powód zarejestrował działalność gospodarczą nie pozbawia go statusu konsumenta. Jak bowiem wskazuje się w doktrynie czynność prawna dokonana przez osobę fizyczną z przedsiębiorcą traci charakter „konsumencki”, w rozumieniu art. 22 ¹ k.c., dopiero wówczas, gdy jej związek z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, ma w niej charakter dominujący. Naturalną i powszechną praktyką jest przy tym, że jako formalną siedzibę działalności gospodarczej wskazuje się często miejsce zamieszkania, co ułatwia prowadzenie korespondencji, szczególnie w przypadku zmiany miejsca faktycznie prowadzonej działalności (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2024 r., I ACa 1715/22, X.). W niniejszym przypadku element konsumencki jest przeważający, gdyż powód w dalszym ciągu w przedmiotowym lokalu mieszka.

W świetle wymienionych powyżej przesłanek dla uznania postanowień przedmiotowej umowy kredytowej za abuzywne konieczne było również ustalenie, że nie zostały one uzgodnione indywidualnie. W myśl art. 385 ¹ § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 385 ¹ § 4 k.c. ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a więc w niniejszej sprawie na stronie pozwanej. Jak wskazuje się w judykaturze przez "rzeczywisty wpływ" – o jakim mowa w cytowanym powyżej przepisie – należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych. Z tego też powodu okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i rozumiał je, nie przesądza o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Za uzgodnione indywidualnie trzeba bowiem uznawać tylko takie klauzule umowne, na których treść istotnie mógł on w praktyce oddziaływać. Chodzi zatem o postanowienia rzeczywiście, a nie w sposób fingowany, negocjowane bądź o klauzule włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez konsumenta. Trzeba więc badać, czy konsument miał realny wpływ na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę i czy z możliwości tej zdawał sobie sprawę (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2019r., I ACa 79/19, X.). Zatem, postanowieniem indywidualnie uzgodnionym w myśl przepisu art. 385 ¹ § 1 k.c. nie jest postanowienie, którego treść konsument mógł negocjować, lecz takie postanowienie, które rzeczywiście powstało na skutek indywidualnego uzgodnienia (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2015r., VI ACa 995/14, Legalis). Ponadto, pamiętać należy, że wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego Warszawa z dnia 15 maja 2012r., VI ACa 1276/11, Legalis). W niniejszym przypadku strona pozwana nie przedstawiła żadnych dowodów, które pozwalałyby na stwierdzenie, że istniała możliwość negocjowania wskaźnika WIBOR, a tym samym powód miał realny wpływ na kształt kwestionowanych obecnie klauzul umownych.

Mimo jednak powyższego, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Po pierwsze, klauzula zmiennego oprocentowania dotyczy głównego świadczenia i jako transparentna nie podlegała kontroli pod względem abuzywności zgodnie z wyłączeniem z art. 4 (2) dyrektywy 93/13. Wedle przytoczonego powyżej art. 385 ¹ § 1 k.c. niedozwolonymi postanowieniami umownymi nie są postanowienia umowy, które określają wynagrodzenie, jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W wyroku z 13 lipca 2023 r. w sprawie C-265/22 (...) wskazał w pkt 54-56, że decydującą rolę w ramach tej oceny odgrywają, po pierwsze, kwestia, czy warunki umowne zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem, w taki sposób, że umożliwiają przeciętnemu konsumentowi, czyli konsumentowi właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i rozsądnemu, ocenę tego kosztu, a po drugie, wskazanie albo brak wskazania w umowie kredytu informacji uważanych w świetle charakteru towarów i usług będących jego przedmiotem za istotne (zob. podobnie wyrok z dnia 20 września 2017 r., O. i in., C-186/16, EU:C:2017:703, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo). Co się tyczy w szczególności warunku przewidującego w ramach umowy kredytu hipotecznego wynagrodzenie za ten kredyt w postaci odsetek obliczonych na podstawie zmiennej stopy ustalonej, tak jak w sprawie w postępowaniu głównym, poprzez odniesienie do oficjalnego wskaźnika, to wymóg przejrzystości należy rozumieć w ten sposób, że wymaga on w szczególności, aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie zrozumieć konkretne działanie sposobu obliczania tej stopy i oszacować w ten sposób, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla jego zobowiązań finansowych (wyrok z dnia 3 marca 2020 r., Z. del D., C-125/18, EU:C:2020:138, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).Wśród istotnych elementów, które sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę przy dokonywaniu niezbędnych ustaleń w tym względzie, znajdują się nie tylko treść informacji udzielonych przez kredytodawcę w ramach negocjacji danej umowy kredytu, lecz również okoliczność, że główne elementy dotyczące obliczania wskaźnika referencyjnego są łatwo dostępne ze względu na ich publikację (zob. podobnie wyrok z dnia 3 marca 2020 r., Z. del D., C-125/18, EU:C:2020:138, pkt 52, 53, 56). A zatem jedną z okoliczności decydujących o tym, czy klauzula zmiennego oprocentowania jest sformułowana jednoznacznie i w sposób transparentny jest dochowanie przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych.

Rozważając zatem kwestię dochowania przez pozwanego obowiązków informacyjnych należało mieć na względzie najnowsze orzecznictwo (...) dotyczące zmiennego oprocentowania, w szczególności wyroku (...) z dnia 12 lutego 2026r. w sprawie o sygnaturze akt C-471/24. Z powyższego judykatu w sposób jednoznaczny wynika, że bank nie ma względem konsumenta obowiązku informowania o sposobie ustalania wskaźnika WIBOR 3M. Tym samym za nieuzasadnione należało uznać zarzuty powoda odnoszące się do braku określenia w umowie metodologii wyznaczania tego wskaźnika czy też rzekomego wpływu pozwanego na wysokość wskaźnika WIBOR, co – w ocenie powoda – miało być równoznaczne z istnieniem po stronie banku kompetencji do jednostronnego i dowolnego ustalania wysokości oprocentowania odsetek należnych od kredytu. W przedmiotowym wyroku z dnia 12 lutego 2026r. (...) wskazał, że bank nie ma obowiązku informowania konsumenta o sposobie wyznaczania wskaźnika referencyjnego, ponieważ Rozporządzenie (...) nakłada obowiązki informacyjne na administratorów wskaźników referencyjnych, którzy publikują lub udostępniają główne elementy metodologii każdego wskaźnika, który dostarczają. Zdaniem (...) art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy umowa kredytu hipotecznego dotyczącego nieruchomości mieszkalnej zawiera warunek przewidujący zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia 2016/(...), wynikający z tego przepisu wymóg przejrzystości nie nakłada na kredytodawcę szczególnych obowiązków informacyjnych w odniesieniu do metodologii tego wskaźnika. Okoliczność, że kredytodawca spełnił wszystkie obowiązki informacyjne nałożone na niego przez dyrektywę 2014/17 w odniesieniu do takiego warunku, a w przypadku udzielenia dodatkowych informacji nie przedstawił wskazówek, które dawałyby zniekształcony obraz wspomnianego wskaźnika, może świadczyć o tym, że kredytodawca spełnił ten wymóg przejrzystości w odniesieniu do tego warunku (pkt 104). W odniesieniu do umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi dyrektywa 2014/17 i rozporządzenie 2016/(...) łączą się poprzez ustanowienie szczegółowych obowiązków informacyjnych wobec konsumentów w odniesieniu, po pierwsze, do warunków umów o kredyt hipoteczny określających zmienną stopę procentową poprzez odesłanie do wskaźnika referencyjnego, o którym mowa w tym rozporządzeniu, a po drugie, do takich wskaźników referencyjnych, oraz że obowiązki te są rozdzielane między kredytodawców i administratorów tych wskaźników. W tak określonych ramach do tych pierwszych należy dostarczenie konsumentom wskazówek, które pozwolą im jednocześnie ocenić konkretne konsekwencje zmienności stopy procentowej dla zobowiązań wynikających dla nich z zaproponowanej im umowy oraz zapoznać się ze wszystkimi informacjami, które administrator wskaźnika referencyjnego musi podać do wiadomości publicznej (pkt 101). Z treści ww. orzeczenia jednoznacznie wynika, że sąd krajowy nie może podważać samego wskaźnika WIBOR. Wskaźnik ten jest bowiem wskaźnikiem referencyjnym zgodnym z rozporządzeniem R., jest kontrolowany przez krajowy i europejski organ nadzoru, co gwarantuje jego legalność i uczciwość. W świetle rozważań (...) należy stwierdzić, że badanie metody ustalania wskaźnika wykracza poza Dyrektywę 93/13. Taki zresztą wniosek dało się już wysnuć z wcześniejszego orzecznictwa (...). Jak stanowi bowiem art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13 warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze oraz postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych, których stroną są państwa członkowskie lub Wspólnota, nie podlegają przepisom tej dyrektywy. Podobnie stwierdził (...) w wyroku z 9 lipca 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. C-81/19 i wyroku z 6 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. C 593/22. Brak ochrony w tym przypadku jest tak daleki, że do celów ustalenia, czy warunek ujęty w umowie kredytu zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą jest objęty wyłączeniem z zakresu stosowania tej dyrektywy przewidzianym w ww. przepisie, nie jest istotna okoliczność, że konsument ten nie wiedział o tym, że warunek ten odzwierciedla obowiązujący przepis ustawowy lub wykonawczy prawa krajowego. Zdaniem (...) wyłączenie ustanowione w tym przepisie dyrektywy 93/13 jest uzasadnione tym, że co do zasady można słusznie domniemywać, że prawodawca krajowy ustanowił równowagę pomiędzy ogółem praw i obowiązków stron niektórych umów, którą to równowagę prawodawca Unii miał wyraźnie zamiar zachować. Ponadto okoliczność, że taka równowaga została ustanowiona, nie stanowi warunku zastosowania wyłączenia, o którym mowa we wspomnianym art. 1 ust. 2, lecz uzasadnienie takiego wyłączenia, tak więc do sądu nie należy uprzednie sprawdzenie, czy poprzez ten akt ustawodawca krajowy zadbał o ustanowienie równowagi pomiędzy całością praw i obowiązków stron danej umowy. Aby warunek umowy odzwierciedlał obowiązujący przepis ustawowy w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13, warunek ten musi powtarzać treść normatywną obowiązującego przepisu mającego zastosowanie do danej umowy, tak że można uznać, że wyraża on w konkretny sposób tę samą normę prawną co norma ujęta w tym obowiązującym przepisie (por. wyrok TSUE z 6 lipca 2023 r., sygn. C-593/22, pkt 25). Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (tekst jednolity Dz.U.2025.720 ze zm.) umowa o kredyt hipoteczny określa elementy wymienione w art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz jeżeli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania kredytu hipotecznego, sposób ustalania stopy procentowej, o którym mowa w ust. 1 pkt 8, określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie o kredyt hipoteczny. Zgodnie z art. 4 pkt 21 stopa oprocentowania kredytu hipotecznego - stopę oprocentowania wyrażoną jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt hipoteczny w stosunku rocznym. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 28 wskaźnik referencyjny - wskaźnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/(...) z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/(...) z dnia 8 czerwca 2016 r., tym wskaźnikiem referencyjnym jest dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego, bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki. Parametry takiego wskaźnika spełnia właśnie wskaźnik WIBOR, który został wskazany jako kluczowy wskaźnik referencyjny w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/(...) z dnia 11 sierpnia 2016 r. ustanawiającego wykaz kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych.

Dalej, wskazać należy, iż w przedmiotowym wyroku z dnia 12 lutego 2026r. (...) zwrócił również uwagę, że bank nie musi informować, że jest jednym z banków przekazujących dane służące do ustalenia tego wskaźnika. (...) stwierdził bowiem, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy warunek umowy o kredyt hipoteczny określa zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia (...)/(...), po pierwsze, brak poinformowania konsumenta o pewnych szczególnych cechach umownego wskaźnika referencyjnego, w szczególności o tym, że metodologia tego wskaźnika przewiduje wykorzystanie danych wejściowych niekoniecznie odpowiadających rzeczywistym transakcjom, oraz że kredytodawca jest jednym z banków przekazujących dane służące do ustalenia tego wskaźnika, a po drugie, same te szczególne cechy nie mogą nadawać temu warunkowi nieuczciwego charakteru, o ile wspomniany wskaźnik można było uznać za zgodny z tym rozporządzeniem w chwili zawarcia tej umowy (pkt 133). Skoro zatem wskaźnik WIBOR jest zgodny z rozporządzeniem, bez znaczenia pozostaje, czy dane wejściowe odpowiadają rzeczywistym transakcjom oraz czy pozwany znajduje się w gronie banków przekazujących dane służące następnie do określenia wysokości tegoż wskaźnika, co zdaniem powoda miało świadczyć o nieuczciwym charakterze wskaźnika WIBOR.

Na marginesie należy odnotować, że zgodnie z komunikatem Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 6 grudnia 2022 roku: „(...) wskazuje, że opracowywanie stosowanego w Polsce przez banki i inne podmioty nadzorowane kluczowego dla polskiego rynku finansowego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR (dalej też: WIBOR) odbywa się zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu i Rady (UE) nr (...)/(...) w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych ((...)). Przepisy (...) wprowadziły wymóg, aby podmioty nadzorowane, w tym banki, stosowały wyłącznie wskaźniki referencyjne opracowywane przez administratora prowadzącego działalność na podstawie zezwolenia udzielonego przez właściwy organ nadzoru. Administrator musi posiadać odpowiednią strukturę organizacyjną, system kontroli wewnętrznej, poddawać się cyklicznym audytom zewnętrznym oraz ustanowić odpowiednie procedury badania jakości danych służących do wyznaczania wskaźnika referencyjnego. Jakość danych jest zapewniana m.in. poprzez wykorzystanie – oprócz danych z rynku bazowego – również przetworzonych metodami statystycznymi (interpolacja/ekstrapolacja) danych identyfikujących transakcje z tzw. terminów niefixingowych oraz danych osadzonych w realiach gospodarczych rynków powiązanych z rynkiem bazowym. Administrator WIBOR, czyli (...) SA, w grudniu 2020 r. uzyskał od Komisji Nadzoru Finansowego zezwolenie na prowadzenie działalności oraz został wpisany do właściwego rejestru (...). Działalność ta podlega nadzorowi (...), a nadzór nad administratorem obejmuje także instrumenty zmierzające do zapewnienia odpowiedniej jakości danych służących do wyznaczania wskaźnika referencyjnego oraz procesu jego wyznaczania.

Odnosząc się do wypowiedzi medialnych wskazujących na rzekomą manipulację WIBOR należy podkreślić, że manipulowanie wskaźnikiem referencyjnym jest czynem zabronionym przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie nadużyć na rynku („rozporządzenie MAR”). Dotąd na polskim rynku finansowym nie uprawdopodobniono ani nie udowodniono nikomu takiej manipulacji, dlatego stawianie tez o jej występowaniu można traktować jedynie w sferze spekulacji. (...) SA, jako administrator, posiada odpowiednią procedurę wykrywania tzw. „podejrzanych danych wejściowych” oraz stosowne mechanizmy mające zapobiegać sytuacjom, w których wątpliwe dane mogłyby wpływać na poziom wskaźnika referencyjnego WIBOR. Te mechanizmy i procedury zakładają także odpowiedną ścieżkę eskalacyjną, angażującą na odpowiednich etapach także (...). Dotychczas (...) nie został powiadomiony przez (...) SA o żadnym przypadku otrzymania przez administratora WIBOR podejrzanych danych wejściowych. Także własne działania nadzorcze (...) podejmowane w ramach nadzoru nad (...) SA oraz podmiotami dostarczającymi dane służące wyznaczaniu (...) nie wykazały występowania zjawisk, które zostałyby zakwalifikowane jako manipulacja wskaźnikiem referencyjnym. Zarzutu dotyczącego rzekomej manipulacji wskaźnikiem referencyjnym WIBOR nie można w żaden sposób uzasadniać pracami związanymi z reformą wskaźników referencyjnych. Reforma ta, zmierzająca w kierunku wprowadzenia wskaźników referencyjnych stopy procentowej wykorzystujących wyłącznie dane wejściowe dotyczące transakcji zawieranych z terminem zapadalności określanym jako overnight jest wyrazem globalnego trendu i jako taka jest udziałem wielu rynków finansowych. Określenie tego rodzaju wskaźnika referencyjnego oraz zaproponowanie mapy drogowej zmierzającej do zastąpienia WIBOR nowym wskaźnikiem było także jednym z zadań Narodowej Grupy (...) ((...)) ds. reformy wskaźników referencyjnych – utworzonej z inicjatywy uczestników krajowego rynku finansowego w związku z zapowiedzią takiej reformy. Komitet Sterujący Narodowej Grupy (...) podjął decyzję o wyborze indeksu (...) jako alternatywnego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej, którego danymi wejściowymi są informacje reprezentujące transakcje ON (overnight). Prace (...) i jej Komitetu Sterującego nie oznaczają podważenia poprawności regulacyjnej wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR, lecz są wyrazem proaktywnego włączenia się polskiego rynku finansowego w ogólnoświatowe procesy reformowania wskaźników referencyjnych. Głównymi przesłankami podjęcia takich zmian jest ewolucyjne dostosowanie się do zmieniających się realiów rynków finansowych oraz wykorzystanie wyłącznie transakcyjnych danych wejściowych identyfikujących hurtowo zawierane transakcje depozytowe.”

Ponadto, Komisja Nadzoru Finansowego dnia 29 czerwca 2023 roku wydała komunikat dotyczący dokonanej na podstawie art. 23 ust. 4 rozporządzenia (...) oceny zdolności wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR do pomiaru rynku oraz realiów gospodarczych. W wyniku tej oceny stwierdzono: „Uwzględniając wyniki analizy jakościowej materiałów źródłowych oraz rezultaty analizy ilościowej dotyczącej danych wejściowych organ nadzoru stwierdził, że kluczowy wskaźnik referencyjny stopy procentowej WIBOR posiada zdolność do pomiaru rynku oraz realiów gospodarczych, do których pomiaru został on powołany. Zgodnie z oceną P., wskaźnik WIBOR we właściwy sposób reaguje na zmianę uwarunkowań płynnościowych, zmiany stóp banku centralnego oraz realiów gospodarczych.” Zatem, niezależnie od tego, czy informacje dotyczące sposobu ustalania wskaźnika referencyjnego są objęte zakresem Dyrektywy, nie ma dowodów świadczących na manipulację tym wskaźnikiem w świetle stanowiska organów nadzorczych.

Wracając do kwestii obowiązków informacyjnych spoczywających na kredytodawcy, w rozpatrywanym orzeczeniu z dnia 12 lutego 2023 roku (...) stwierdził (pkt 131), że w przypadku gdy chodzi o ocenę ewentualnego nieuczciwego charakteru warunku dotyczącego obliczania odsetek odnoszących się do umowy kredytu, należy w szczególności porównać sposób obliczania stopy zwykłych odsetek przewidzianych w tym warunku ze sposobami obliczania z reguły przyjmowanymi oraz stopą odsetek ustawowych, a także stopami procentowymi stosowanymi na rynku w dniu zawarcia danej umowy kredytu w kwocie i w okresie obowiązywania tej umowy kredytu [zob. podobnie wyrok z dnia 13 lipca 2023 r., R. (Odniesienie do oficjalnego wskaźnika), C-265/22, (EU:C:2023:578), pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo). Na kwestię tą zwrócił już wcześniej uwagę (...) w wyroku z dnia 12 grudnia 2024 roku w sprawie C-300/23. W niniejszym przypadku zestawiając stawkę WIBOR oraz wysokość średniego oprocentowania, z odsetkami ustawowymi, obowiązującymi w dacie zawarcia umowy, wyraźnie widać, że kredytobiorca był zobowiązany do ponoszenia niższego oprocentowania, niż gdyby było ono oparte na odsetkach ustawowych. Zgodnie z art. 359 § 1 k.c. jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Natomiast § 2 ¹ tego artykułu wskazuje, że maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). W dacie zawarcia umowy stopa procentowa odsetek ustawowych wynosiła 3,6% w stosunku rocznym, natomiast stopa oprocentowania przedmiotowa kredytu została określona na niższym poziomie 3,58 %. Okoliczność ta wprost świadczy o tym, że nie doszło do naruszenia dobrych obyczajów przez kredytodawcę.

Kontynuując rozważania w zakresie dotyczącym dochowania przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących zmiennego oprocentowania, należy wskazać, że w wyroku z dnia 3 marca 2020 r. (C-125/18, Z. I) (...) stwierdził, że szczególnie istotnym elementem oceny jest to "czy ze względu na publikację sposobu obliczana wspomnianej stopy procentowej główne elementy dotyczące obliczania tej stopy są łatwo dostępne dla każdej osoby zamierzającej zawrzeć umowę o kredyt hipoteczny". Z kolei, w wyroku z dnia 17 listopada 2021 r. (C-655/20, Z. M.) (...) wskazał, że artykuł 5 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz wymóg przejrzystości warunków umownych w kontekście kredytu hipotecznego należy interpretować w ten sposób, że zezwalają przedsiębiorcy na niezawarcie w takiej umowie pełnej definicji wskaźnika referencyjnego służącego do obliczenia zmiennej stopy procentowej lub na niedostarczenie konsumentowi, przed zawarciem umowy, broszury informacyjnej przedstawiającej dotychczasowe zmiany tego wskaźnika, na tej podstawie, iż informacje dotyczące tego wskaźnika są oficjalnie publikowane, pod warunkiem że w świetle publicznie dostępnych oraz dostarczonych informacji, w danym wypadku przez przedsiębiorcę, właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument, był w stanie zrozumieć konkretne działanie metody obliczania wskaźnika referencyjnego i w ten sposób ocenić, na podstawie precyzyjnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje gospodarcze takiej klauzuli dla swoich zobowiązań finansowych. Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, że elementy dotyczące stopy procentowej są łatwo dostępne dla każdej osoby zamierzającej zawrzeć umowę o kredyt hipoteczny. Aktualna wysokość WIBOR-u może być bez trudu ustalona przez każdego konsumenta, który ma dostęp do Internetu i potrafi wykorzystać najpopularniejsze serwisy informacyjne dostępne z poziomu wyszukiwarki internetowej. Zresztą w § 9 ust. 3 i 7 wskazano, gdzie kredytobiorca może znaleźć aktualnie obowiązującą stawkę WIBOR 3M. Ogólnodostępna jest też informacja o tym, jak jest wyliczany. Ogólnodostępność tych informacji oznacza, że każdy kredytobiorca ma możliwość z łatwością zapoznać się z nimi przed zawarciem umowy kredytu, w tym o jego historycznych poziomach, które mogą dać konsumentowi wyobrażenie o możliwym wzroście raty na skutek wzrostu tego wskaźnika (zob. tezę 58 i 60 wyroku (...) C-265/22).

Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku pozwany bank sprostał wszelkim obowiązkom informacyjnym, jakie nakłada na niego wspólnotowy i krajowy prawodawca, w szczególności obowiązki o jakich mowa w cytowanym powyżej wyroku (...) z 13 lipca 2023 r. w sprawie C-265/22 (pkt 54-56). Przede wszystkim należy zauważyć, iż przed podpisaniem umowy bank wykonał i przekazał konsumentowi za pośrednictwem poczty elektronicznej symulacje uwzględniające zmiany wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M odpowiednio o 3%, 5%, 10%, 15%, które skalą zmienności przekraczały wahania WIBOR 3M w okresie ostatnich blisko 20 lat. Nadto, symulacja obejmowała wzrost stawki referencyjnej o 4 p.p. w stosunku do ówczesnej oraz wzrost stawki o różnicę między maksymalnym a minimalnym notowaniem z ostatnich 12 miesięcy przed zawarciem umowy. Symulacja obejmowała określenie wysokości raty oraz całkowitego kosztu przy zmianie wysokości wskaźnika. Nadto, w taki sam sposób pozwany doręczył konsumentowi „Informację o ryzykach dla kredytobiorców hipotecznych (sporządzonej według zaleceń Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego)”, gdzie wyjaśnił, że odsetkowa część raty kredytu, ulega zmianie wraz ze zmianą: wysokości pozostającego do spłaty kredytu, marży banku, stopy referencyjnej. Odsetki od kredytu mogą ulec zmianie – przy stawce WIBOR 3M – co 3 miesiące wraz ze zmianą stawki referencyjnej. Podano, że w przypadku kredytu hipotecznego przez ryzyko stopy procentowej rozumie się niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmiany wysokości stawki referencyjnej (np. wzrost stawki referencyjnej WIBOR) na wysokość odsetkowej części raty kredytu. Przedmiotowa informacja zawierała również wykres przedstawiający wysokość stawki referencyjnej WIBOR 3M w latach 2004-2017, a także symulację przedstawiającą wpływ wzrostu stawki WIBOR 3M na wysokość raty oraz całkowitej kwoty do spłaty przy założeniach: kwota kredytu – 400.000 zł, okres spłaty – 25 lat (300 miesięcy), marża banku – 2 %. Symulacja obejmowała zmiany wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M odpowiednio o 1,71 %, 3 %, 5 %, 10 % i 15 %. Symulacja wskazywała wysokość raty oraz całkowitej kwoty do spłaty przy przyjętej wysokości wskaźnika WIBOR 3M. Pod symulacją dokonano zastrzeżenia m.in., że przy przyjętych założeniach w systemie rat równych, w warunkach rynkowych (WIBOR 3M = 1,71 %), rata kredytu przy wzrośnie WIBOR 3M do 10 % - rata będzie dwukrotnie wyższa. Zdaniem Sądu, powyższe informacje niewątpliwie umożliwiały przeciętnemu konsumentowi ocenę ewentualnych kosztów kredytu oraz całkowitej kwoty do spłaty w przypadku znacznego wzrostu oprocentowania kredytu. W świetle powyższego, umowa jest jednoznaczna i zrozumiała zarówno w aspekcie gramatycznym i formalnym. Zwrócić przy tym należy, iż w czasie wykonywania umowy wskaźnik referencyjny WIBOR 3M nie przybrał tak znacznych wartości, jakie uwzględniono w symulacjach. Wedle stanu na dzień wniesienia pozwu wartość wskaźnika WIBOR 3M była mniejsza niż ostrzegano w symulacjach przekazanych przed zawarciem umowy. Nadto należało zwrócić uwagę na treść zeznań samego powoda, który stwierdził, że miał świadomość tego, że wraz ze zmianą oprocentowania zmianie ulegnie całkowita kwota kredytu. Mimo tego świadomie podjął decyzję o wyborze kredytu ze zmiennym oprocentowaniem, kierując się niższą wysokością raty aniżeli w przypadku kredytu ze stałym oprocentowaniem. W swoich zeznaniach powód wskazywał, że mimo że otrzymał na e – maila symulacje oraz informacje o ryzyku zmiennego oprocentowania to nie zapoznał się szczegółowo z tymi dokumentami. Należy wskazać, iż zarówno w prawie polskim, jak i wspólnotowym przyjmuje się model konsumenta dostatecznie dobrze poinformowanego, uważnego, ostrożnego, świadomego i krytycznego, który powinien działać racjonalnie i który jest w stanie prawidłowo rozumieć kierowane do niego informacje. Nie ma podstaw do przyznania konsumentowi tak uprzywilejowanej pozycji, w której byłby zwolniony z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści umowy, którą zamierza zawrzeć, w szczególności byłby zwolniony z obowiązku zapoznania się z treścią umowy oraz informacjami przekazywanymi przez kredytodawcę. Skoro powód nie zapoznał się z informacją przekazaną mu przed zawarciem umowy, to nie sposób uznać, aby powód spełniał powyższe kryteria umożliwiające uznanie go za konsumenta uważnego i krytycznego. Gdyby powód nie zlekceważył podstawowych środków ostrożności, zapoznał się z treścią dokumentów doręczonych przez kredytodawcę, dysponowałby dostateczną wiedzą dotyczącą zjawiska ryzyka zmiany oprocentowania i mógłby podjąć świadomą decyzję.

W wyroku z dnia 10 maja 2013r., (...) Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, że za sprzeczne z dobrymi obyczajami mogłyby zostać uznane działania wykorzystujące brak doświadczenia konsumenta, działania zmierzające do dezinformacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. W niniejszej sprawie, konsument otrzymał pełną informację o ryzyku zmiennego oprocentowania. W niniejszym wypadku bez wątpienia nie doszło do sytuacji wykorzystania braku doświadczenia, niewiedzy czy naiwności, przeciwnie - informacje przedstawione przez pozwanego były informacjami pełnymi, zrozumiałymi dla przeciętnego konsumenta i pozwalały na należytą ocenę ryzyka i podjęcie świadomej decyzji co do wyboru oprocentowania kredytu. Powód sam przyznał, że zaoferowano mu kredyt ze stałym i zmiennym oprocentowaniem, a po przeanalizowaniu ofert pozwanego zdecydował się na kredyt ze zmiennym oprocentowaniem z uwagi na niższą ratę.

Na koniec należy wyjaśnić, że stosowanie klauzuli zmiennego oprocentowania w umowach kredytu hipotecznego zawieranych z konsumentami jest dozwolone. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (tekst jednolity Dz.U.2025.720 ze zm.) umowa o kredyt hipoteczny określa elementy wymienione w art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe oraz jeżeli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania kredytu hipotecznego, sposób ustalania stopy procentowej, o którym mowa w ust. 1 pkt 8, określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie o kredyt hipoteczny. Zgodnie z art. 4 pkt 21 stopa oprocentowania kredytu hipotecznego - stopę oprocentowania wyrażoną jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt hipoteczny w stosunku rocznym. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 28 wskaźnik referencyjny - wskaźnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/(...) z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014. Jak podnosi się w orzecznictwie klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć jednak charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu, określając precyzyjnie wpływ zmiany wskazanych okoliczności na zmianę stopy procentowej, a więc kierunek, skalę, proporcję tych zmian (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2011r., I CSK 46/11, Legalis). Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 stycznia 2019 r. (I ACa 227/18) wskazał, że użyte w art. 69 i 76 prawa bankowego sformułowanie, że umowa powinna określać warunki zmiany oprocentowania kredytu, nie musi oznaczać wprowadzenia do umowy równania matematycznego, które mogłoby zostać rozwiązane przez każdego konsumenta, przy wykorzystaniu kalkulatora. Chodzi przede wszystkim o to, aby decyzja dotycząca zmiany oprocentowania mogła być poddana weryfikacji, chociażby przez osobę, która zawodowo trudni się ustalaniem ceny pieniądza. Jeśli możliwość takiej weryfikacji istnieje, to zapis umowy jest ważny. W przedmiotowej umowie zostały określone: warunki, jakie muszą się ziścić, by doszło do zmiany oprocentowania, mechanizm aktualizacji stawki (...) 3M i wyliczania w oparciu o nią nowego oprocentowania oraz kierunek i waga tych zmian. W § 9 ust. 2 umowy jednoznacznie wskazano, że bank dokonuje sprawdzenia wartości referencyjnej (...) 3M w przedostatnim dniu roboczym lutego, maja, sierpnia i listopada. W przypadku, gdy w dniu sprawdzenia, wartość stopy referencyjnej (...) 3M różni się od wartości stawki bazowej obowiązującej w banku, bank dokonuje zmiany wartości stawki bazowej obowiązującej w banku w granicach zmiany wartości stopy referencyjnej (...) 3M, tj. przyjmuje jako wartość stawki bazowej obowiązującej w banku przez kolejne trzy miesiące kalendarzowe, wartość stopy referencyjnej z dnia sprawdzenia. Bank podaje wartość stawki bazowej obowiązującej w banku z dokładnością do pięciu miejsc po przecinku. A zatem nowa stawka bazowa będąca podstawą ustalenia oprocentowania odpowiada każdorazowo wartości stopy referencyjnej (...) 3M, a zatem zmiana następuje zgodnie z kierunkiem i o tę samą wartość co zmiana stawki (...) 3M. Nadto, w § 9 ust. 4 umowy wskazano, od jakiej daty obowiązuje zmieniona stawka.

Reasumując, należało uznać, że klauzula zmiennego oprocentowania dotycząca głównego świadczenia strony została sformułowana w sposób jednoznaczny i transparentny, co uniemożliwia jej badanie pod kątem abuzywności. Niezależnie, od powyższego klauzula nie kształtuje praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco nie narusza jego interesów. Z powyższych względów powództwo główne podlegało oddaleniu. Wszystkie podane wyżej argumenty odnoszą się również do roszczenia ewentualnego, które zmierzało do wykazania bezskuteczności (nieważności) całej klauzuli zmiennego oprocentowania, a nie tylko częściowej bezskuteczności i oparcia oprocentowania kredytu na marży banku, jak w powództwie głównym.

O kosztach procesu Sąd orzekł na mocy art. 98 k.p.c. i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, zasądził od przegrywającego niniejszy spór powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł, na co składała się opłata za czynności fachowego pełnomocnika w stawce minimalnej określona zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (3.600 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Ponadto, zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od przyznanych kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.