Wyrok z 30 kwietnia 2025, sygn. I C 953/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 kwietnia 2025 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj

Protokolant: Iwona Bartel

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa J. G. i N. G.

przeciwko Skarbowi Państwa - Szefowi Rejonowego Zarządu Infrastruktury
w Bydgoszczy

o ochronę naturalnego środowiska człowieka

1.  zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Bydgoszczy na rzecz powodów J. G.
i N. G. kwotę:

a)  119 760,56 zł (sto dziewiętnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt złotych 56/100) tytułem odszkodowania, w tym kwotę:

- 8 000,00 zł (osiem tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 maja 2018 roku do dnia zapłaty,

- 42 000,00 zł (czterdzieści dwa tysiące złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty,

- 25 000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 lipca 2023 roku do dnia zapłaty,

- 43 839,56 zł (czterdzieści trzy tysiące osiemset trzydzieści dziewięć złotych 56/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 maja 2024 roku do dnia zapłaty,

- 921,00 zł (dziewięćset dwadzieścia jeden złotych) wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 kwietnia 2025 roku do dnia zapłaty,

b) 12 806,00 zł (dwanaście tysięcy osiemset sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

2.  oddala powództwo w pozostałej części;

3.  nakazuje pobrać od pozwanego Skarbu Państwa - Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Bydgoszczy na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 7 266,71 zł (siedem tysięcy dwieście sześćdziesiąt sześć złotych 71/100) tytułem brakujących kosztów sądowych.

Sygn. akt I C 953/24

UZASADNIENIE

J. G. i N. G. wnieśli o zasądzenie solidarnie kwoty 5 000,00 zł tytułem odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości nieruchomości wraz z odsetkami za opóźnienie
od 10 maja 2017 r. do dnia zapłaty i kwoty 3 000,00 zł tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego budynku mieszkalnego wraz z odsetkami za opóźnienie od 10 maja 2017 r.
do dnia zapłaty. Ponadto wnieśli o zasądzenie kosztów procesu.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów kosztów procesu.

Pismem procesowym z 14 października 2021 r. pełnomocnik powodów rozszerzył żądanie pozwu i wniósł o zasądzenie solidarnie na ich rzecz kwoty 50 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 maja 2017 r. do dnia zapłaty, w tym kwoty 34 000,00 zł tytułem odszkodowania
za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości nieruchomości
i kwoty 16 000,00 zł tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego budynku mieszkalnego.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów
na jego rzecz kosztów zastępstwa prawnego.

Pismem procesowym z 12 czerwca 2023 r. pełnomocnik powodów rozszerzył żądanie pozwu i wniósł o zasądzenie solidarnie na ich rzecz kwoty 75 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 maja 2017 r. do dnia zapłaty, w tym kwoty 49 900,00 zł tytułem odszkodowania
za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości nieruchomości
i kwoty 25 100,00 zł tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego budynku mieszkalnego.

Pismem procesowym z 7 listopada 2023 r. pełnomocnik powodów rozszerzył powództwo i wniósł o zasądzenie solidarnie na ich rzecz kwoty 118 839,56 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 maja 2017 r. do dnia zapłaty, w tym kwoty 50 467,00 zł tytułem odszkodowania
za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości nieruchomości
i kwoty 68 372,56 zł tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego budynku mieszkalnego.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów
na jego rzecz kosztów procesu.

Pismem procesowym z 18 marca 2025 r. pełnomocnik powodów rozszerzył powództwo i wniósł o zasądzenie solidarnie na ich rzecz kwoty 119 760,56 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 maja 2017 r. do dnia zapłaty, w tym kwoty 51 388,00 zł tytułem odszkodowania
za ograniczenie sposobu korzystania i zmniejszenie wartości nieruchomości
i kwoty 68 372,56 zł tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej i zapewnienia należytego klimatu akustycznego budynku mieszkalnego.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Powodowie są właścicielami nieruchomości położonej w C., gm. C., oznaczonej numerem działki (...), o powierzchni 0,11 ha, dla której Sąd Rejonowy w Łasku prowadzi księgę (...) (dowód: wypis z rejestru gruntów - k. 9; odpis zwykły księgi wieczystej
- k. 10-10 verte; zaświadczenie - k. 11; mapa - k. 12 i 15; opinia pisemna biegłej P. W. - k. 67-89, k. 183-186 i k. 211-239).

Decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. Wójt Gminy C. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla (...) o (...) (dowód: decyzja wraz z analizą i mapa - k. 131-138).

Na działce o (...) znajduje się dom jednorodzinny, dwukondygnacyjny, bez podpiwniczenia, o powierzchni zabudowy wynoszącej 85 m ² i powierzchni użytkowej wynoszącej 129,70 m ². Działka
ta ma bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Uzbrojona jest w przyłącze wodociągowe oraz energię elektryczną. Nieczystości odprowadzane
są do szamba. Ogrzewanie zapewnia piec na ekogroszek. Budynek mieszkalny ma żelbetonowe fundamenty. Konstrukcja dachu jest dwuspadowa, pokryta blachodachówką. Na działce posadowiony jest również budynek gospodarczy. Jest ona położona jest na terenach zabudowy mieszkaniowej
z towarzyszącymi usługami nieuciążliwymi (w tym usługi publiczne) oraz zabudowy letniskowej i zagrodowej; jej część stanowią grunty rolne. Dla powyższej działki nie ma opracowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże sporządzone jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C., uchwalone przez Radę Gminy C. uchwałą nr (...) lutego 2007 r., (dowód: zaświadczenie - k. 11; mapa - k. 12 i 15; wypis z rejestru gruntów - k. 9; opinia pisemna biegłej P. W. - k. 67-89, k. 183-186 i k. 211-239).

W dniu 25 października 2016 roku Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę nr (...) w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania, w której nastąpiło przesunięcie granic poszczególnych podobszarów oznaczonych wyodrębnionymi izoliniami, która to uchwała uchyliła jednocześnie uchwałę z dnia 9 lutego 2010 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego w Z.. Zgodnie
z § 8 powołanej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza
się następujące ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu:

a)  w podobszarze A:



zakaz przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno
i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego, a także mieszkaniowo- usługową,



zakaz tworzenia terenów rekreacyjno- wypoczynkowych,



zakaz tworzenia stref ochronnych „A" uzdrowisk,



zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży;

b)  w podobszarze B:



zakaz tworzenia stref ochronnych „A” uzdrowisk,



zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy, (bezsporne).

Z § 9 tej uchwały wynika, że w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące ograniczenia w zakresie korzystania z terenu:

a)  w podobszarze A:



zakaz budowy budynków jedno i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowego, mieszkaniowo - usługowego, szpitali, domów opieki społecznej, a także obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,



zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na budynki mieszkalne jedno- i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, zabudowę zagrodową, mieszkaniowo- usługowe, szpitale, domy opieki społecznej, a także obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,



dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,



dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom,
na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,

a w przypadku braku planu miejscowego, na warunkach określonych
w decyzji o warunkach zabudowy;

a)  w podobszarze B:



zakaz budowy szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających
w porze nocy,



zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości
lub części na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane
ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających
w porze nocy,



dopuszcza się rozbudowę odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym
lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, (bezsporne).

Z § 10 powyższej uchwały wynika, że w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące wymagania techniczne dotyczące budynków:

a)  w podobszarze A - w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej;

b)  w podobszarze B - w budynkach szpitali, domów opieki społecznej
i budynkach związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci
i młodzieży należy zapewnić właściwy klimat akustyczny
w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie zobowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej, (bezsporne).

Działka o numerze (...) znajduje się na terenie wyżej wspomnianego obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego w Z.,
w całości w granicach podobszaru A, (dowód: opinia pisemna biegłej P. W. - k. 67-89, k. 183-186 i k. 211-239).

Wprowadzenie wymienioną wyżej uchwałą obszaru ograniczonego użytkowania zmniejszyło wartość powyższej działki o kwotę 51 388,00 zł, (dowód: opinia pisemna biegłej P. W. - k. 67-89, k. 183-186
i k. 211-239).

Na działce tej dochodzi do znacznych przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu lotniczego w środowisku w porze nocy oraz w porze dnia. Przed utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Z. budynek był dostatecznie wyciszony zgodnie z normami prawa budowlanego, stosującymi się na terenach, na których obowiązują
i są spełnione przepisy dotyczące ochrony przed hałasem lotniczym. W celu zapewnienia w nim odpowiedniego klimatu akustycznego - przy uwzględnieniu wymogów wygłuszania budynków ustanowionych w wyżej wskazanej uchwale i Polskich Normach - należy zwiększyć izolacyjność akustyczną poprzez: wymianę łącznie 8 okien (w tym 2 dachowych) na okna podwójne, 1 okna
na okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej, obłożyć sufity w 3 pokojach na poddaszu płytami gipsowo-kartonowymi, wstawić 2 tłumiki kanałowe
w ciągach wentylacyjnych oraz 1 nawietrzak ścienny. Różnicę pomiędzy wyciszeniem nieruchomości mającym na celu spełnienie norm akustycznych przewidzianych w uchwale Sejmiku Województwa (...) nr (...) w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Z. a wyciszeniem koniecznym dla sprostania przepisom prawa budowlanego obowiązującego do dnia wejścia w życie tej uchwały stanowią wymienione wyżej nakłady. W celu skompresowania braku możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego, wynikającego
z utworzenia (...), należy zainstalować łącznie pięć wentylatorów sufitowych. Koszt tych prac wynosi 68 372,56 zł brutto, (dowód: opinia instytutu - k. 46
-61; opinia biegłego S. R. - k. 118-125 verte).

Powodowie wezwali pozwanego do zapłaty w terminie 7 dni kwoty
250 000,00 zł tytułem odszkodowania w związku z obniżeniem wartości ich nieruchomości i kosztów wygłuszenia budynku. Pozwany, który otrzymał
to wezwanie 4 maja 2017 r. odmówił uznania zgłoszonych roszczeń pismem
z 10 maja 2017 r., (dowód: wezwanie do zapłaty - k. 16-16 verte; odpowiedź pozwanego - k. 17).

Powodowie nie wykonali prac rewitalizacji akustycznej, które zostały wskazane w opinii instytutu, (dowód: zeznania powódki - k. 263 verte
i nagranie rozprawy z 24 kwietnia 2025 r. - płyta - koperta - k. 264, minuta od 00:04:21 do 00:07:54; zeznania powoda - k. 263 verte i nagranie rozprawy z 24 kwietnia 2025 r. - płyta - koperta - k. 264, minuta od 00:07:54
do 00:08:58).

Powyższy stan faktyczny jest częściowo bezsporny, bowiem Sąd ustalił go na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, których wiarygodność i prawdziwość nie była przez nie kwestionowana.

Sąd ustalił utratę wartości działki powoda w oparciu o opinię biegłej
z zakresu szacowania nieruchomości P. W.. Na podstawie opinii instytutu Sąd ustalił, że na skutek działania lotniska wojskowego w Z. dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu na działce powodów; że budynek był dostatecznie wyciszony przed wejściem w życie powyższej uchwały i zakres robót potrzebnych do zapewnienia im odpowiedniego klimatu akustycznego. Na podstawie opinii biegłego S. R. Sąd ustalił wartość prac koniecznych do zapewnienia budynkowi odpowiedniego klimatu akustycznego. Opinie te Sąd uznał za wiarygodne, albowiem są jasne, wewnętrznie niesprzeczne oraz naukowo i logicznie uzasadnione. Zostały one wykonane w oparciu o oględziny nieruchomości oraz o przedstawioną przez strony dokumentację. Sporządzono je z uwzględnieniem zasad fachowej wiedzy
i doświadczenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.), jeżeli
z przeglądu ekologicznego albo z oceny oddziaływania przedsięwzięcia
na środowisko wymaganej przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko, albo z analizy porealizacyjnej wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, to dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej, obiektów sieci gazowej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej tworzy się obszar ograniczonego użytkowania. Zgodnie z art.3 pkt 34 Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.), standardem jakości środowiska, są poziomy dopuszczalne substancji lub energii oraz pułap stężenia ekspozycji, które muszą być osiągnięte w określonym czasie przez środowisko jako całość lub jego poszczególne elementy przyrodnicze. Natomiast hałas, zgodnie z art. 3 pkt 4 b tej ustawy jest jedną z postaci energii.

Mając na uwadze powyższe przepisy, należy wysnuć wniosek,
iż utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania (OOU) dla lotniska nie jest obowiązkowe. Jednakże jest ono uzasadnione, gdy zastosowane na nim środki techniczne nie są wystraczające dla utrzymania poza jego terenem dopuszczalnych norm hałasu, które zostały określone Rozporządzeniem Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, (tekst jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 112). Zgodnie z tym rozporządzeniem dopuszczalny poziom hałasu dla terenów zabudowy mieszkaniowej, rekreacyjno-wypoczynkowej, mieszkaniowo-usługowej i śródmiejskiej miast powyżej 100 tys. mieszkańców wynoszą 60 dB w ciągu dnia i 50 dB w ciągu nocy. Należy zatem wskazać, w ślad za art. 144 k.c., że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Zatem gdy właściciel nieruchomości podejmuje działania mające negatywny wpływ na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu, co wynika z art. 6 ust. 1 Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.).

W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, z którego wynika, że przy definiowaniu obszaru ograniczonego użytkowania trzeba dostrzegać z jednej strony związane z jego utworzeniem ograniczenia w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości, z drugiej, przyczyny, które legły u podstaw utworzenia tego obszaru. Ograniczenia
są związane z konkretną nieruchomością położoną na tym obszarze i dotyczą każdego właściciela, gdyż dopóki będzie istniał obszar ograniczonego użytkowania, dopóty będą obowiązywały wprowadzone na jego terenie ograniczenia w zakresie przeznaczenia, wymagań technicznych dotyczących budynków oraz sposobu korzystania z gruntów.

Praktycznie zawsze obszar ograniczonego użytkowania ingeruje
w prawo własności i w sferę wolności właściciela, wobec czego wyszczególnienie sytuacji, w których dojdzie do utworzenia go, jest wyczerpujące i wymaga uprzedniego stwierdzenia, że zastosowanie najlepszych dostępnych metod i środków nie doprowadziło do utrzymania dopuszczalnych warunków środowiska. Konieczność utworzenia obszaru wynika z tego, że jest to jedyny sposób uzyskania efektu w postaci ochrony zasobów środowiska, który uwzględnić powinien wyczerpanie dostępnych środków i zasadę proporcjonalności przewidzianą w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Samo już zatem utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wskazuje na negatywne oddziaływanie lotniska na środowisko
w stopniu wymagającym wprowadzenia ograniczeń w wykonywaniu prawa własności. Ograniczenia te musi respektować każdy właściciel nieruchomości (patrz wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r., II CSK 565/08 i wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08, Lex 528219).

Należy w tym miejscu dodać, że powodowie nie mogą dochodzić zakazania immisji hałasu przez lotnisko na zasadzie art. 222 § 2 k.c.
w zw. z art. 144 k.c. i art. 363 § 1 k.c. Zatem mają ograniczoną możliwość wykonywania swojego prawa własności poprzez podejmowanie działań ochronnych. Zalegalizowanie możliwości przekraczania na OOU dopuszczalnych poziomów hałasu wywołanego ruchem lotniczym, powoduje, że immisja hałasu przestaje być bezprawna. W konsekwencji właściciele nieruchomości znajdujących się na OOU nie mogą skorzystać z ochrony zarówno na zasadach ogólnych (415 k.c. w zw. z art. 322 prawa ochrony środowiska), jak i na podstawie art. 323 wskazanej wcześniej ustawy. Wypada zauważyć również, że nieruchomość jest dobrem inwestycyjnym i o ile nie jest wyłączona spod obrotu podlega regułom rynkowym, a jej wartość jest weryfikowana przez wolny rynek, niezależnie od tego czy właściciel zamierza ją zbyć, czy też nie poczynił w tym zakresie żadnych kroków (patrz wyroki Sądu Apelacyjnego w Poznaniu: z 30 września 2009 r., I ACa 484/09, Lex 756606
i I ACa 772/09 z 17 czerwca 2010 r., Lex 756717).

Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że wprowadzenie OOU nakłada
na właścicieli znajdujących się w jego granicach nieruchomości obowiązek znoszenia przekraczających normy immisji hałasu. Ponadto zgodnie z art. 135 ust. 3 a prawa ochrony środowiska, organy, tworząc obszar ograniczonego użytkowania, określają jego granice, ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu, wymagania techniczne dotyczące budynków oraz sposób korzystania
z terenów wynikające z postępowania w sprawie oceny oddziaływania
na środowisko lub analizy porealizacyjnej albo przeglądu ekologicznego.

Zatem skoro utworzenie OOU sprawia, iż ponadnormatywne emitowanie hałasu przez lotnisko na jego terenie nie jest bezprawne, ustawodawca przewidział szczególne środki ochrony właścicieli nieruchomości znajdujących się w jego granicach. Zgodnie z treścią art. 129 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 54
ze zm.), w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę. Przesłankami wynikającymi z tej regulacji są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania
z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe
do nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą. Z powyższego przepisu wynika również, iż szkodą jest także zmniejszenie wartości nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 136 prawa ochrony środowiska w razie ograniczenia sposobu korzystania ze środowiska w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania obowiązany do wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania. W razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań
w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zwłaszcza opinię biegłej P. W., należy stwierdzić,
że wskutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania powodowie ponieśli szkodę, która polega na ograniczeniu w sposobie korzystania
z nieruchomości i zmniejszeniu jej wartości, ponieważ znajduje się ona
w całości w podobszarze A obszaru ograniczonego użytkowania wprowadzonego uchwałą Nr (...) Sejmiku Województwa (...)
z 25 października 2016 r. Nieruchomość powodów znajduje się w pobliżu lotniska wojskowego w Z., zatem hałas wytwarzany przez samoloty negatywnie postrzegany jest przez potencjalnych nabywców. Z opinii biegłej wynika, że zainteresowanie nabyciem nieruchomości w okolicach lotniska
w obszarze ograniczonego użytkowania spadło, a ewentualni nabywcy mogą być skłonni do ich kupna za niższą cenę. Dlatego Sąd ustalił za biegłą,
że wartość rynkowa nieruchomości należącej do powodów uległa obniżeniu
o kwotę 51 388,00 zł.

Podwyższenie dopuszczalnych norm hałasu sprawiło, że budynek powodów przestały spełniać wymagania w zakresie właściwego klimatu akustycznego. Budynek ten są przeznaczony na potrzeby mieszkaniowe
i niewątpliwie wymaga ochrony akustycznej na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z opinii instytutu wynika, że nie spełnia on obowiązujących wymogów, a przez to nie zapewnia należytego klimatu akustycznego. Zdaniem Sądu, w celu ochrony akustycznej konieczne jest poczynienie nakładów przez powodów, których koszty biegły określił na kwotę 68 372,56 zł brutto.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na uchwałę Sądu Najwyższego
z 28 października 2022 r., zgodnie z którą właścicielowi nieruchomości położonej w strefie ograniczonego użytkowania, o której mowa w art. 135 ustawy prawo ochrony środowiska, nie przysługuje odszkodowanie
w wysokości odpowiadającej kosztom zapewnienia w budynku znajdującym się na tej nieruchomości odpowiedniego klimatu akustycznego, jeżeli koszty te nie zostały poniesione (patrz również uchwały Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III CZP 80/22 i z 29 kwietnia 2022 r. III CZP 81/22). W niniejszej sprawie powodowie nie ponieśli jeszcze żadnych kosztów rewitalizacji akustycznej, jednakże należy mieć na uwadze, iż pogląd prawny wyrażony w tej uchwale jest wiążący jedynie dla sądu w sprawie, w której został wydany. Zdaniem Sądu powielenie tezy Sądu Najwyższego również w niniejszej sprawie byłoby krzywdzące dla powodów. Uchwała z 25 października 2016 roku Sejmiku Województwa (...) nr (...) w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania wprowadza konkretne ograniczenia w korzystaniu
z nieruchomości przez powodów, a ponadto zmusza ich do znoszenia ponadnormatywnych immisji hałasu. Ograniczenia te spowodowały obniżenie wartości ich nieruchomości, co stanowi szkodę zgodnie z art. 129 ust. 2 cytowanej wcześniej ustawy.

Wprowadzenie OOU nie spowodowało pogorszenia stanu technicznego budynków mieszkalnych, ale ich właściwości użytkowych. Jedną z głównych ich funkcji jest ochrona domowników od czynników zewnętrznych, także hałasu. Jak wskazano wcześniej, powodowie nie mogą skorzystać z ochrony
na zasadach ogólnych, pozostaje im zatem jedynie wykonanie prac budowlanych, co uzasadnia żądanie zasądzenia od pozwanego kwoty odpowiadającej niezbędnym naprawom, na podstawie art. 361 k.c. i art. 363
§ 1 k.c. w zw. z art. 129 ust. 2 i art. 322 prawa ochrony środowiska.

W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego utrwalił
się pogląd, z którego wynika, że obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą jej wyrządzenia i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić. Odszkodowanie bowiem ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę, istniejący
w chwili jej wyrządzenia do czasu, gdy zobowiązany wypłaci poszkodowanemu sumę pieniężną odpowiadającą szkodzie ustalonej w sposób prawem przewidziany (patrz uchwała Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSNC 2002, zeszyt 6, poz. 74). Uzasadnia to również treść art. 136 ust. 3 prawa ochrony środowiska, którego analiza pozwala uznać, że szkoda
ta obejmuje nie tylko wydatki na zakup materiałów i usług niezbędnych
do wykonania samej przebudowy budynków, ale również inne wydatki związane
z wypełnieniem wymagań przez istniejący budynek np. opłat administracyjnych
w celu uzyskania pozwoleń budowlanych. Na marginesie należy wskazać,
że podobne rozwiązanie przewiduje art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

W niniejszej sprawie obowiązek pozwanego do naprawienia szkody powodów, który polega na uiszczeniu odpowiedniej sumy pieniężnej, powstał
z chwilą wejścia w życie uchwały Sejmiku Województwa (...). Ustalała ona bowiem zakres koniecznych do wykonania nakładów rewitalizacyjnych, zmierzających do przyczynienia się do zwiększenia atrakcyjności nieruchomości niewpływającej na podniesienie jej wartości z uwagi
na lokalizację w strefie ograniczonego użytkowania. Wtedy budynek powodów utracił cechy niezbędne do chronienia domowników przed hałasem.
W przedmiotowej sprawie szkoda stanowi zatem różnicę pomiędzy obecnym stanem majątkowym a takim, który by zaistniał gdyby zdarzenie wywołujące szkodę nie nastąpiło. Jest to uszczerbek majątkowy w całej masie majątkowej, a nie w poszczególnym jego składniku. Dlatego działania powodów w celu przywrócenia możliwości korzystania z ich dotkniętej uszczerbkiem nieruchomości, np. poprzez rewitalizację akustyczną, której dokonaliby
z własnych środków, nie rzutują na rozmiar szkody. Szkoda nie powstaje
w momencie poniesienia przez poszkodowanych wydatków na przywrócenie stanu poprzedniego, lecz z chwilą powstania sytuacji uzasadniającej takie działanie.

Podkreślenia wymaga, że w ocenie Sądu przepis art. 136 ust. 3 powyższej ustawy nie wyłącza co do zasady stosowania art. 129 ust.2, art. 361 k.c. i art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. art. 129 ust. 2 i art. 322 powyższej ustawy, lecz stanowi
w stosunku do niego lex specialis skutkujący rozszerzeniem odpowiedzialności podmiotu obowiązanego do wypłaty odszkodowania. Znajduje on bowiem zastosowanie tylko wówczas, gdy właściciel nieruchomości dochodzi zwrotu kosztów rzeczywiście poniesionych na rewitalizację akustyczną budynku. Właściciel nieruchomości, który dokonał przebudowy budynku w celu dostosowania go do nowych wymagań technicznych w celu zapewnienia właściwego, zgodnego z normami komfortu akustycznego, nabywa prawo
do żądania zwrotu kosztów „rzeczywiście poniesionych”, a nie jedynie kosztów „szacowanych”, ustalanych w sposób najbardziej prawdopodobny
i odpowiadając rozmiarowi szkody, o której mowa w art. 129 ust. 2 ustawy. Uprzednie poniesienie kosztów rewitalizacji istniejącego budynku jest warunkiem roszczenia o ich zwrot w pełnej wysokości, w takiej sytuacji właściciel zabudowanej nieruchomości może żądać zwrotu kosztów rzeczywiście poniesionych, które mogą okazać się wyższe od kosztów szacowanych, nawet jeśli nie miał obowiązku rewitalizacji akustycznej budynku. Co nie pozbawia właściciela prawa do żądania naprawienia szkody z tytułu koniecznej i jeszcze nie przeprowadzonej rewitalizacji akustycznej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w pkt 1 a wyroku,
na podstawie wyżej powołanych przepisów ustawy prawo ochrony środowiska w zw. z art. 363 § 1 k.c., zasądzając na rzecz powodów kwotę 119 760,56 zł.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481
§ 1 k.c. i art. 455 k.c.

Od kwoty 8 000,00 zł Sąd zasądził odsetki od 17 maja 2018 r., gdyż pozwany odpowiedział na pozew 16 maja 2018 r., zatem od dnia następnego pozostawał już w zwłoce, od kwoty 42 000,00 zł - od 7 grudnia 2021 r., gdyż pismo z modyfikacją powództwa pozwany otrzymał 22 listopada 2021 r., termin na udzielenie na nie odpowiedzi upłynął 6 grudnia 2021 r., zatem od dnia następnego pozostawał w zwłoce, od kwoty 25 000,00 zł od 12 lipca 2023 r., gdyż pismo z modyfikacją powództwa pozwany otrzymał 27 czerwca 2023 r., termin na udzielenie na nie odpowiedzi upłynął 11 lipca 2023 r., zatem od dnia następnego pozostawał w zwłoce,, od kwoty 43 839,56 zł od 10 maja 2024 r., gdyż pismo z modyfikacją powództwa pozwany otrzymał 8 maja 2024 r., udzielił na nie odpowiedzi pismem z 9 maja 2024 r., zatem od dnia następnego pozostawał w zwłoce, od kwoty 921,00 zł od 22 kwietnia 2025 r., gdyż pismo
z modyfikacją powództwa pozwany otrzymał 7 kwietnia 2025 r., termin
na udzielenie na nie odpowiedzi upłynął 21 kwietnia 2025 r., zatem od dnia następnego pozostawał w zwłoce. Co prawda, wcześniej powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 250 000,00 zł, lecz dokładnie nie wskazali, jakiej kwoty żądają tytułem obniżenia wartości nieruchomości, a jakiej tytułem rewitalizacji budynków.

Z uwagi na powyższe Sąd powództwo o odsetki w pozostałej części oddalił, o czym orzekł, jak w pkt 2 wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł, jak w pkt 1 b wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c., gdyż powodowie wygrali sprawę prawie w całości. Ponieśli oni koszty zastępstwa prawnego w wysokości 1 800,00 zł, które zostały ustalone
na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn., Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), powiększone o kwotę 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, koszty opłaty stosunkowej w łącznej wysokości 5 989,00 zł i koszty zaliczki na opinie biegłych w kwocie 5 000,00 zł.

O brakujących kosztach sądowych Sąd orzekł, jak w pkt 3 wyroku,
na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 959 ze zm.) w zw. z art. 98 k.p.c. Brakujące koszty procesu, to brakujące koszty opinii biegłych w wysokości 7 266,71 zł.