Uzasadnienie z 13 października 2025, sygn. I C 3514/23

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z 23 września 2025 roku

Pozwem z 8 listopada 2023 roku powód (...)Bank (...) ( k. 3-16) domagał się od pozwanego J. T.:

1.  zasądzenia kwoty 500 000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 31 października 2023 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu równowartości nominalnej kwoty kapitału kredytu wypłaconego pozwanemu;

2.  zmiany - na podstawie art. 358 ¹ § 3 k.c. - wysokości świadczenia pieniężnego w postaci wypłaconej kwoty kapitału kredytu i w konsekwencji zasądzenia dodatkowo kwoty 112 610,97 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 31 października 2023 roku do dnia zapłaty tytułem zmiany wysokości świadczenia pieniężnego, tj. wypłaconej kwot kapitału kredytu, na skutek waloryzacji sądowej wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza za okres od dnia wypłaty kwoty kredytu do 31 sierpnia 2023 roku, przy czym dochodzona kwota uwzględnia wysokości i daty spłat dokonywane przez pozwanego na rzecz powoda;

3.  zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Ponadto wniósł o zawieszenie - na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. - postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny w Warszawie z powództwa pozwanego przeciwko powodowi (sygn. akt I ACa 433/23). Domagał się także zabezpieczenia roszczenia do sumy zabezpieczenia wynoszącej 643 241,97 zł poprzez obciążenie nieruchomości pozwanego hipoteką przymusową do kwoty 643 241,97 zł.

Wyjaśnił, że strony zawarły umowę kredytu waloryzowanego walutą obcą, na mocy której bank udostępnił pozwanemu kwotę 500 000,00 zł. Pozwany wystąpił z pozwem przeciwko powodowi, podnosząc zarzuty nieważności tej umowy. Sprawa toczy się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt I ACa 433/23. Jako podstawę prawną roszczenia głównego powód wskazał przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu oraz art. 358 ¹ § 3 k.c. w zakresie roszczeń waloryzacyjnych.

Postanowieniem z 8 grudnia 2023 roku Sąd oddalił wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia (k. 52). W dniu 5 sierpnia 2024 roku Sąd Apelacyjny w Gdańsku (sygn. akt I ACz 226/24) oddalił zażalenie powoda na to postanowienie (k. 71).

Pismem z 10 kwietnia 2024 roku powód cofnął bez zrzeczenia się roszczenia powództwo w zakresie waloryzacji i zapłaty zwaloryzowanej kwoty 112 610,97 zł, podtrzymując żądanie w pozostałym zakresie (k. 77).

W odpowiedzi na pozew (k. 83-86) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Podniósł, że roszczenie o zwrot kapitału jest bezzasadne i wewnętrznie sprzeczne, ponieważ bank kwestionuje istnienie podstawy, z której wywodzi swoje roszczenie. Zaprzecza nieważności całej umowy a tym samym zasady, na której oparte jest żądanie zapłaty kwoty odpowiadającej wysokością udostępnionym środkom. Wskazał, że powód domaga się zapłaty środków, którymi wciąż dysponuje. Wedle pozwanego roszczenie jest niewymagalne a stanie się wymagalne w momencie prawomocnego przesądzenia nieważności umowy, tj. po zakończeniu sprawy I ACa 433/23 toczącej się przez Sądem Apelacyjnym w Warszawie. Żądanie zatem przez powoda odsetek za opóźnienie stanowi nadużycie prawa podmiotowego oraz naruszenie zasad współżycia społecznego.

Postanowieniem z 10 stycznia 2025 roku Sąd - na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. - zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o sygn. XXIV C 277/20 Sądu Okręgowego w Warszawie (I ACa 433/23 Sądu Apelacyjnego w Warszawie) (k. 141).

W dniu 28 kwietnia 2025 roku Sąd - na podstawie art. 180 § 1 pkt 4 k.p.c. - podjął postępowanie w sprawie (k. 147).

Pismem z 30 kwietnia 2025 roku pozwany podniósł zarzut potrącenia wierzytelności banku w kwocie 500 000 zł tytułem zwrotu udostępnionego kapitału z przysługującą pozwanemu wierzytelnością w wysokości 27 846,95 chf, tj. 127 399,79 zł (k. 148-150).

Pismem z 21 lipca 2025 roku powód cofnął bez zrzeczenia się roszczenia powództwo w zakresie kwoty 500 000,00 zł, modyfikując żądanie w pozostałym zakresie. Domagał się zasadzenia kwoty 83 684,46 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia odpisu pisma do dnia zapłaty tytułem skapitalizowanych ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 500 000,00 zł. (k. 169-171)

W odpowiedzi na pismo (k. 181-182) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że pozwany nie był w opóźnieniu, ponieważ powód nie mógł żądać od pozwanego zwrotu całej kwoty kapitału.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 22 września 2008 roku pomiędzy J. T. a E., którego następcą prawnym jest (...) (...), zawarta została umowa o kredyt hipoteczny nr (...). Na podstawie umowy bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 500 000 zł, który był indeksowany do waluty obcej chf (§ 2 ust. 1 umowy) i przeznaczony na zakup na rynku wtórnym lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w T. przy ul. (...) (§ 2 ust. 2 i 5 umowy). Okres kredytowania wynosił 480 miesięcy (§ 2 ust. 3 umowy) a spłata kredytu miała następować w równych ratach (§ 6 ust. 2 umowy). Kredytobiorca zobowiązał się do zapłaty prowizji za udzielenie kredytu w kwocie 7 500 zł (§ 2 ust. 4 umowy). Integralną część umowy stanowił „Regulamin kredytu hipotecznego udzielanego przez (...) (§ 1 ust. 2 umowy; dalej jako regulamin). W przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej wypłata kredytu miała następować w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, stosowano kurs nie niższy niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty poszczególnych transz. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu miało być wyrażone w walucie obcej i być obliczone według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, saldo zadłużenia z tytułu kredytu miało być obliczane według kursów stosowanych przy wypłacie poszczególnych transz (§ 7 ust. 4 regulaminu). W przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej: (1) raty kredytu podlegające spłacie wyrażone miały być w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu miały być pobierane z rachunku bankowego, według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu; (2) jeśli dzień wymagalności raty kredytu przypadał na dzień wolny od pracy miał być stosowany kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w banku na koniec ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu (§ 9 ust. 2 regulaminu). W przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wcześniejsza spłata kredytu dokonywana miała być w oparciu o kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w banku w momencie realizacji dyspozycji (§ 13 ust. 7 regulaminu). Przez Tabelę rozumiana była Tabela kursów walut obcych obowiązująca w banku (§ 2 pkt 12 regulaminu).

( dowody: umowa k. 26-28v, regulamin kredytu k. 25-29 dołączonych akt XXIV C 277/20)

Kredyt został wypłacony 30 września 2008 roku w kwocie 500 000 zł.

( dowód: zaświadczenie k. 30)

Pismem z 16 października 2023 roku (...) (...) wezwał J. T. do zwrotu kwoty 500 000,00 zł, tj. równowartości kapitału kredytu w związku z nieważnością umowy. W piśmie z 31 października 2023 roku J. T. oświadczył, że roszczenie banku jest przedwczesne i brak jest podstaw do zwrotu żądanej przez bank kwoty.

( dowody: wezwanie do zapłaty k. 32-32v, odpowiedź na wezwanie do zapłaty k. 128-128v)

W wykonaniu umowy kredytu, od października 2008 roku do stycznia 2022 roku, J. T. zapłacił (...) (...) łącznie 111 389,51 zł i 72 395,36 chf.

( dowód: zaświadczenie k. 34-39 dołączonych akt Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. XXIV C 277/20)

Pozwem z 6 lutego 2020 roku, wniesionym do Sądu Okręgowego w Warszawie, skierowanym przeciwko (...) (...) J. T. domagał się ustalenia nieważności umowy o kredyt nr (...) zawartej 12 września 2008 roku oraz zasądzenia od pozwanego banku na swoją rzecz kwoty 111 389,59 zł i 72 395,36 chf z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, ewentualnie, zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 116 524,50 zł z odsetkami od 7 dnia od doręczenia pozwu. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą XXIV C 277/20.

Powołał się na nieważność umowy kredytu wynikającą m. in. z abuzywności postanowień umowy i naruszenia zasad współżycia społecznego.

Wyrokiem z 19 grudnia 2022 roku Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa o kredyt hipoteczny nr (...) z 15 września 2008 roku zawarta między J. T. a E. jest nieważna oraz zasądził od (...) (...), działającego w Polsce przez (...) Bank (...)(Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w Warszawie, na rzecz J. T. kwotę 111 389,51 zł oraz kwotę 72 395,36 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 53 467,01 chf od 3 października 2020 roku do dnia zapłaty a od kwoty 111 389,51 zł oraz kwoty 18 928,35 chf od 30 lipca 2022 roku do dnia zapłaty.

Bank zaskarżył powyższy wyrok. Wyrokiem z 18 marca 2025 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt I ACa 433/23, oddalił apelację banku.

( dowody: pozew k. 3-18v i k. 310-313v akt sprawy XXIV C 277/20 Sądu Okręgowego w Warszawie, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 grudnia 2022 roku k. 371, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie k. 523 a k t sprawy XXIV C 277/20 Sądu Okręgowego w Warszawie)

Pismem z 10 kwietnia 2025 roku J. T. wezwał (...) (...) do zapłaty kwot: 111 389,51 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 30 lipca 2022 roku do dnia zapłaty, 53 467,01 chf z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 3 października 2020 roku do dnia zapłaty oraz 18 928,35 chf z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 30 lipca 2022 roku do dnia zapłaty i 27 846,95 chf w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Bank odebrał wezwanie 15 kwietnia 2025 roku.

( dowody: wezwanie do zapłaty k. 152, potwierdzenie nadania k. 153, wydruk statusu przesyłki k. 154)

W wykonaniu wyroków 16 kwietnia 2025 roku (...) (...) zapłacił J. T. kwotę 102 141,94 chf oraz 146 561,12 zł.

( dowód: potwierdzenia transakcji k. 155-156)

Dnia 23 kwietnia 2025 roku J. T. złożył oświadczenie o potrąceniu przysługującej mu wobec banku wierzytelności w wysokości 27 846,95 chf, tj. 127 399,79 zł (po przeliczeniu na pln, po kursie średnim NBP z dnia wymagalności, tj. 23 kwietnia 2025 roku) z wierzytelnością banku w wysokości 500 000,00 zł. Oświadczył, że wierzytelność wobec banku umorzyła się a on zostaje dłużnikiem wobec banku co do kwoty 372 600,21 zł. Oświadczenie o potrąceniu zostało doręczone bankowi 28 kwietnia 2025 roku. W dniu 24 kwietnia 2025 roku J. T. zapłacił (...) (...) kwotę 372 600,21 zł tytułem kapitału kredytu.

( dowody: oświadczenie o potrąceniu k. 157, potwierdzenie nadania k. 158, wydruk statusu przesyłki k. 159, transakcja k. 160)

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów.

Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2002 roku, V CKN 1110/00; wyrok z 29 marca 1994 roku, III CZP 29/94 oraz postanowienie z 21 października 1999 roku, I CKN 169/98).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę związany jest zatem prawomocnym rozstrzygnięciem w sprawie I ACa 433/23 oddalającym apelację wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie XXIV C 277/20 ustalającego nieważność umowy kredytu, jak i zasądzającego kwotę 111 389,51 zł oraz kwotę 72 395,36 chf z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W pozostałej mierze ustalenia faktyczne zostały dokonane w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty. Kwota kapitału kredytu wypłaconego pozwanemu ze spornej umowy, jak również kwoty wpłacone w wykonaniu umowy przez kredytobiorcę, nie były przedmiotem sporu.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Podstawę prawną żądania powoda stanowiły przepisy o nienależnym świadczeniu. Z art. 405 k.c. wynika obowiązek zwrotu w naturze korzyści majątkowej uzyskanej kosztem innej osoby bez podstawy prawnej, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Jedną z postaci bezpodstawnego wzbogacenia stanowi świadczenie nienależne (art. 410 § 1 k.c.), przy czym świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (art. 410 § 2 k.c.). Powodowy bank powołuje się na nieistnienie zobowiązania będące skutkiem nieważności umowy stanowiącej źródło zobowiązania ( condictio sine causa). Nieważność umowy jest stanem istniejącym od chwili jej zawarcia a wszelkie świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy mają charakter świadczeń nienależnych. W przypadku świadczeń pieniężnych zwrotowi podlega ich wartość nominalna.

Żądanie powoda dotyczyło zwrotu kwoty kredytu. Pozwany otrzymał od banku kwotę 500 000,00 zł. Wierzytelność ta jednak w dacie wyrokowania nie przysługiwała już bankowi, ponieważ została skutecznie umorzona na skutek potrącenia oświadczeniem z 23 kwietnia 2025 roku oraz zapłaty 24 kwietnia 2025 roku.

W piśmie przygotowawczym z 30 kwietnia 2025 roku pozwany podniósł zarzut potrącenia kwoty 127 399,79 zł (stanowiącej równowartość kwoty 27 846,95 chf po przeliczeniu po kursie średnim NBP z dnia wymagalności, tj. 23 kwietnia 2025 roku) stanowiących część sumy uiszczonych przez powoda rat kredytu z kwotą 500 000,00 zł tytułem kapitału wypłaconego pozwanemu. Powołał się na złożenie 23 kwietnia 2025 roku materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu, które zostało nadane do banku 24 kwietnia 2025 roku.

Art. 203 ¹§ 1-3 k.p.c. stanowi, że podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność ta jest niesporna, stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym, zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem, lub uprawdopodobniona dokumentem potwierdzającym jej uznanie przez powoda. Pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna. Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie procesowym. Do pisma tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat. Z kolei w myśl art. 498 k.c., gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym (§ 1). Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (§ 2). Przepis art. 499 k.c. stanowi natomiast, że potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Oznacza to, że niezależnie od momentu, w którym oświadczenie takie zostało złożone, skutek w postaci wzajemnego umorzenia dwóch przeciwstawnych wierzytelności następuje w chwili, gdy dla wierzyciela aktywnego ziściły się wszystkie przesłanki potrącenia. Będzie to dzień, w którym wierzyciel ten dysponuje zaskarżalnym i wymagalnym roszczeniem, w rozpoznawanej sprawie 23 kwietnia 2025 roku. (tzw. stan potrącalności)

Oświadczenie o potrąceniu może wywrzeć skutek dopiero z chwilą dojścia do adresata (wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2013 roku, II CSK 476/12, niepubl.). Oświadczenie o potrąceniu z 23 kwietnia 2025 roku zostało doręczone powodowi 28 kwietnia 2025 roku.

Spełnione zostały procesowe i materialnoprawne przesłanki potrącenia.

Podstawą zarzutu potrącenia jest wierzytelność pozwanego wynikająca z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powodów. Obie znajdują oparcie w przepisach dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia - art. 405 w zw. z art. 410 k.c. Konsumentom i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.), przy czym kredytodawcy mogą żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Trwała bezskuteczność nastąpiła najpóźniej w momencie doręczenie stronie pozwanej odpisu pozwu, z którego wynikała kategoryczna i jednoznaczna wola powoda ustalenia nieważności umowy. Pozwany podniósł zarzut potrącenia w dniu, w którym jego wierzytelność stała się wymagalna. Zarzut potrącenia został podniesiony w piśmie procesowym i z zachowaniem przepisów dotyczących wymogów formalnych dla pozwu.

W realiach niniejszej sprawy zarówno pozwany, jak i powodowy bank są względem siebie dłużnikiem i wierzycielem. Pozwanemu przysługuje względem powodowego banku roszczenie o zwrot kwot uiszczonych w wykonaniu umowy m.in. w wysokości 27 846,95 chf, zaś powodowemu bankowi przysługuje względem powoda roszczenie o zwrot kwoty udostępnionego mu kapitału w wysokości 500 000,00 zł. Sąd nie miał wątpliwości co do wymagalności wierzytelności stron. Pismem z 10 kwietnia 2025 roku, odebranym 15 kwietnia 2025 roku, pozwany wezwał powoda do zapłaty m.in. kwoty 27 846,95 chf w terminie 7 dni a pismem z 16 października 2024 roku bank wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 500 000,00 zł do 30 października 2023 roku. W konsekwencji obie wierzytelności wzajemne były wymagalne odpowiednio: 23 kwietnia 2025 roku i 31 października 2023 roku.

Spełniona została także przesłanka jednorodzajowości wierzytelności, ponieważ możliwe jest potrącenie wierzytelności pieniężnych, gdy jedna z nich wyrażona jest w pieniądzu polskim a inna w walucie zagranicznej.

Potrącenie jest surogatem spełnienia świadczenia, zatem jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia w walucie obcej. W sytuacji wykonania zobowiązania ostateczne rozstrzygnięcie o rodzaju waluty świadczenia należy do dłużnika, któremu wspomniany przepis przyznaje prawo wyboru, z tym że w ramach konstrukcji potrącenia sam wybór waluty nie musi być wykonywany. Nie dochodzi tu bowiem do realnego świadczenia przez dłużnika (a raczej obu dłużników), którego ten sposób wygaszania zobowiązań jest surogatem. O sposobie przeliczania waluty obcej na walutę krajową przesądza art. 358 k.c. W myśl art. 358 § 2 k.c. przerachowanie to powinno nastąpić przy uwzględnieniu kursu średniego ogłaszanego przez NBP z dnia wymagalności roszczenia. Ze względu na retroaktywny skutek potrącenia (art. 499 § 2 k.c.) należy uwzględniać kurs z dnia, w którym potrącenie stało się możliwe, a nie z dnia złożenia oświadczenia woli o potrąceniu ( M. Pyziak-Szafnicka, w: System PrPryw, t. 6, 2018, s. 1642; A. Janiak, w: Kidyba, Komentarz KC, t. III, cz. 1, 2014, s. 808; K. Szadkowski, w: Gutowski, Komentarz KC, t. II, 2016, s. 156; W. Kurowski, w: Habdas, Fras, Komentarz KC, t. III, 2018, s. 1003; R. Morek, w: Osajda, Komentarz, t. IIIA, 2017, s. 1207).

Z tytułu spłaconego kredytu do potrącenia przedstawiono kwoty: 27 846,95 chf i 500 000,00 zł. By dokonać potrącenia kwoty 27 846,95 chf z kwotą przysługującą powodowi w niniejszej sprawie, należało dokonać przeliczenia kwoty 27 846,95 chf. W dacie stanu potrącalności wierzytelność stanowiła równowartość kwoty 127 399,79 zł (kurs w tym dniu wynosił 4,5750 zł wg internetowego serwisu informacyjnego NBP). Po potrąceniu kwot: 127 399,79 zł i 500 000,00 zł pozwanemu pozostała do zapłaty kwota 372 600,21 zł, którą pozwany zapłacił bankowi 24 kwietnia 2025 roku.

Co do żądania waloryzacji, to powodowi nie przysługiwała wierzytelność w kwocie 112 610,97 zł tytułem waloryzacji kapitału wskutek istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza. (wyroku TSUE z 15 czerwca 2023 roku w sprawie C‑520/21)

Skoro potrącenie i zapłata skutkowały wzajemnym umorzeniem wierzytelności a żądanie waloryzacji nie byłoby zasadne, Sąd doszedł do wniosku, że cofnięcie przez powoda powództwa co do kwoty 500 000,00 zł należało uznać za skuteczne.

Zgodnie z art. 203 § 1 – 3 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków,

jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. Co do zasady sąd pozostaje związany cofnięciem pozwu, jednak ustawodawca nałożył na niego obowiązek każdorazowej kontroli zarówno samego cofnięcia pozwu, jak i zrzeczenia się lub ograniczenia roszczenia. Kryteria rozważanej oceny sprowadzają się do badania, czy w świetle okoliczności sprawy czynności te nie są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo nie zmierzają do obejścia prawa.

Z okoliczności sprawy nie wynika, by czynność ta była sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego bądź by zmierzała do obejścia prawa. Częściowe cofnięcie powództwa spowodowane było „zapłatą” tej kwoty przez pozwanego. Pozwany spełnił świadczenie w toku procesu częściowo poprzez skutecznie podniesienie zarzutu potrącenia (co do kwoty 127 399,79 zł stanowiącej równowartość kwoty 27 846,95 chf) a częściowo poprzez zapłatę (kwoty 372 600,21 zł).

Wobec cofnięcia powództwa co do kwoty 612 610,97 zł Sąd umorzył postępowanie w tej części w punkcie I sentencji na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 k.p.c.

W pozostałym zakresie powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W myśl art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odsetki za opóźnienie są konsekwencją opóźnienia dłużnika w zapłacie. Zanim dłużnik popadnie w stan opóźnienia, który skutkuje naliczaniem odsetek, ma możliwość spełnienia świadczenia w wyznaczonym przez wierzyciela terminie (w przypadku świadczenia nienależnego zgodnie z art. 455 k.c.).

W ocenie Sądu powodowy bank nadużył jednak prawa, żądając zwrotu całego kapitału. Nie ma żadnych wątpliwości, że bankowi przysługuje prawo zwrotu całego wypłaconego kapitału i wniosek ten wypływa z orzecznictwa TSUE. Jednak TSUE w wyroku z 19 czerwca 2025 roku w sprawie C-396/24 stwierdził, że „ Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym […] przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta”. Uznał, że żądanie zwrotu całej wypłaconej kwoty kredytu, gdy umowa kredytu zostaje uznana za nieważną, jest sprzeczne z dyrektywą 93/13, która ma na celu skuteczną ochronę konsumentów przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi i ich skutkami, ponieważ bank powinien uwzględnić wpłaty już dokonane przez konsumenta w wykonaniu tej umowy. Trybunał wykluczył więc możliwość domagania się przez banki pełnej kwoty nominalnej kredytu od konsumentów, w takim zakresie, w jakim bank posiada równowartość tej kwoty w postaci spłat kredytobiorcy dokonanych z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych. Innymi słowy, bank nie może żądać od konsumenta zwrotu pełnego kapitału kredytu, jeśli nie oddał jeszcze konsumentowi tego, co sam od niego otrzymał. Zatem bank powinien rozliczyć się z konsumentem w pierwszej kolejności, a nie odwrotnie. Dopóki konsument nie odzyska wszystkich wpłaconych w wykonaniu nieważnej umowy środków, bank nie ma podstaw, by pozywać konsumenta o zwrot wypłaconego mu kapitału. Bank może - i powinien - dokonać potrącenia lub zaproponować porozumienie kompensacyjne.

Sąd winien zatem uwzględnić wzajemne świadczenia stron umowy. Oznacza to, że roszczenie restytucyjne banku o zwrot kapitału musi być pomniejszone o sumę wpłat dokonanych przez konsumenta. Tymczasem powodowy bank, wytaczając powództwo, pominął dokonane przez pozwanego wpłaty i żądał całej sumy kredytu, jakby kredytobiorca nigdy nie płacił. Nie budzi wątpliwości, że w chwili wytoczenia powództwa pozwany nie uzyskał od powoda zwrotu świadczeń. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że pozwany nie musiał zwracać powodowi pełnej nominalnej kwoty kredytu wynoszącej 500 000,00 zł, skoro dokonał już częściowych spłat ponad tę kwotę. Nie był zatem w opóźnieniu. Do stycznia 2022 roku pozwany uiścił na rzecz powoda kwotę 111 389,51 zł i 72 395,36 chf stanowiącą równowartość kwoty 335 501,82 zł (kurs w tym dniu wynosił 4,6343 zł wg internetowego serwisu informacyjnego NBP), co wynika z prawomocnego wyroku Sadu Okręgowego w Warszawie z 19 grudnia 2022 roku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd – na podstawie art. 481 § 1 k.c. ( a contario) – oddalił powództwo, o czym orzekł w pkt II wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt III sentencji na podstawie art. 458 ¹⁶ k.p.c., w myśl którego jeżeli strona będąca przedsiębiorcą przed wytoczeniem powództwa zaniechała próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchyliła się od udziału w niej lub uczestniczyła w niej w złej wierze i przez to przyczyniła się do zbędnego wytoczenia powództwa lub wadliwego określenia przedmiotu sprawy, niezależnie od wyniku sprawy sąd może obciążyć tę stronę kosztami procesu w całości lub części, a w uzasadnionych przypadkach nawet podwyższyć je, jednak nie więcej niż dwukrotnie.

W rozpoznawanej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania powyższego przepisu. W istocie wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie było zbędne. Pozwany wezwał powoda do zwrotu świadczeń z powołaniem się na nieważność umowy już w 2020 roku. Gdyby intencją banku było faktyczne doprowadzenie do zwrotu nienależnych świadczeń, to mógł on złożyć kredytobiorcy oświadczenie o potrąceniu, umarzając w ten sposób wierzytelność o zwrot kapitału. Bank złożył pozew w niniejszej sprawie już po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie I C 277/20, więc możliwe było złożenie oświadczenia o potrąceniu i umorzenie w całości wierzytelności dochodzonej niniejszym pozwem. To pozwany wykazał w tej sprawie dobrą wolę, ponieważ swoim oświadczeniem a następnie zapłatą doprowadził do uproszczenia rozliczeń między stronami. Bank z kolei wygenerował drugi proces sądowy, dążąc do zwiększenia zakresu zobowiązania pozwanego (odsetki i koszty procesu).

Do niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez powoda należy zaliczyć opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10 800 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za radców prawnych – t. j. Dz. U. z 2023r., poz. 1935)

Stosownie do art. 98 § 11 k.p.c. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.