Wyrok z 30 października 2025, sygn. I C 3/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 października 2025 roku

Sąd Okręgowy w Krośnie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 01 października 2025 roku w Krośnie

na rozprawie sprawy

z powództwa (...) Bank S.A. z siedzibą we W.

przeciwko G. B.

o zapłatę

oraz z powództwa G. B.

przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą we W.

o zapłatę

I.  zasądza od (...) Bank S.A. z siedzibą we W. na rzecz G. B. kwotę 16.403,99 zł (szesnaście tysięcy czterysta trzy złote 99/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
7 września 2023 roku do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo (...) Bank S.A. z siedzibą
we W. w całości;

III.  zasądza od (...) Bank S.A. z siedzibą we W. na rzecz G. B. kwotę 6.417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych), tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 3/23

Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie

z dnia 30 października 2025 roku

Pozwem z dnia 2 stycznia 2023 roku (data prezentaty) powód (...) Bank S.A. z siedzibą we W. wniósł o zasądzenie od pozwanego G. B. na rzecz powoda kwoty 122.553,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 23 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego kosztem powoda odpowiadającego wartości świadczenia Banku w postaci udostępnienia stronie pozwanej kapitału w okresie od 20 kwietnia 2009 roku do 27 kwietnia 2015 roku w ramach nieważnej umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) Standardowe Oprocentowanie oraz zaniechania żądania zwrotu tego kapitału jednorazowo w ww. okresie oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano między innymi, iż w ocenie powoda niewątpliwe jest, iż pozwany uzyskał korzyść majątkową kosztem Banku, jest zatem, wskutek nieważności umowy, bezpodstawnie wzbogacony. Uzyskaną korzyścią nie było tylko udostępnienie nominalnej kwoty kapitału, ale także udostepnienie jej z możliwością zwrotu w bardzo długim okresie czasu.

W odpowiedzi na pozew z dnia 4 maja 2023 roku (data prezentaty, k. 88 i n.) pozwany G. B. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych - tj. uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazano między innymi, iż w ocenie strony pozwanej żądanie to należy ocenić jako próbę przywrócenia częściowej skuteczności umowie kredytu. Wynagrodzenie za okres udostępniania kapitału kredytu w postaci odsetek liczonych od aktualnego salda zadłużenia stanowi bowiem nic innego, jak element umowy kredytu w świetle treści art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe.

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2024 roku Sąd Rejonowy w Lesku przekazał sprawę Sygn. akt I C 323/23 Sądowi Okręgowemu w Krośnie w celu łącznego jej rozpoznania ze sprawą Sygn. akt I C 3/23 z powództwa (...) Bank S.A. we W. przeciwko G. B..

Pismem z dnia 4 września 2024 roku (k. 133 i n.) powód (...) Bank S.A. z siedzibą we W. zmodyfikował powództwo w ten sposób, że wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 30.010,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 23 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty tytułem zapłaty bezpodstawnego wzbogacenia powstałego po stronie pozwanej na skutek prawomocnej oceny, że umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) z dnia 3 marca 2009 roku jest nieważna (bezskuteczna) i obowiązku zwrotu realnej, a nie nominalnej wartości świadczenia spełnionego przez powoda w ramach wykonywania umowy, tj. cofnięto żądanie zapłaty z tytułu zapłaty bezpodstawnego wzbogacenia powstałego po stronie pozwanej na skutek prawomocnej oceny, że umowa jest nieważna o kwotę 92.543,26 zł wraz z odsetkami od tej kwoty dochodzonymi w pozwie wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w tej części.

Postanowieniem z dnia 3 października 2024 roku (k. 152) Sąd Okręgowy w Krośnie umorzył postępowanie w sprawie z powództwa (...) Bank S.A. z siedzibą we W. przeciwko G. B. w zakresie żądania zasądzenia kwoty 92.543,26 zł wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 23 kwietnia 2022 roku, nakazał zwrot powodowi (...) Bank S.A. z siedzibą we W. od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krośnie kwoty 2.283,50 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu w jego cofniętej części, pomniejszonej o kwotę równą opłacie minimalnej oraz stwierdził, iż nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy w Lesku w dniu 11 grudnia 2023 roku, sygn. akt I C 323/23 utracił moc w całości.

Pismem z dnia 9 grudnia 2024 roku (k. 162 i n.) pozwany wniósł o zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych w związku z cofnięciem pozwu i umorzeniem postępowania w zakresie kwoty 92.543,26 zł - w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności orzeczenia, w którym je zasądzono do dnia zapłaty oraz o oddalenie powództwa w całości. Nadto strona pozwana wniosła o zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych - tj. uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

Pismem z dnia 11 lutego 2025 roku (k. 185 i n.) powód (...) Bank S.A. z siedzibą we W. wniósł o oddalenie powództwa powoda G. B. przeciwko (...) Bank S.A. o zapłatę w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, podtrzymał stanowisko w piśmie datowanym na 27 grudnia 2023 roku oraz podtrzymał żądanie pozwu z dnia 28 grudnia 2022 roku wniesionego przez powoda (...) Bank S.A. przeciwko pozwanemu G. B. w kształcie zmodyfikowanym pismem z dnia 29 sierpnia 2024 roku.

Pismem z dnia 17 lutego 2025 roku (k. 189 i n.) pozwany (powód wzajemny) wniósł w zakresie powództwa G. B. o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 16.403,99 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF z dnia 3 marca 2009 roku nr (...) standardowe oprocentowanie i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 20 kwietnia 2009 roku do 23 sierpnia 2010 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 7 września 2023 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych w tym opłat skarbowych od pełnomocnictw, kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyrok do dnia zapłaty, natomiast w zakresie powództwa (...) Bank S.A. o oddalenie powództwa w całości, o zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych w związku z cofnięciem pozwu i umorzeniem postępowania w zakresie kwoty 92.543,26 zł – w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności orzeczenia, w którym je zasądzono do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych – tj. uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 3 marca 2009 roku G. B. oraz (...) Bank S.A. z siedzibą we W. zawarli umowę kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...). Kredyt przeznaczony był na sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego położonego w miejscowości Ł., działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Lesku prowadził KW nr (...) (§ 1). Bank udzielił kredytu w kwocie 312.500 zł, nominowanego do waluty (...), według kursu kupna walut dla (...) obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia całości kredytu lub jego poszczególnych transz – w przypadku wypłaty kredytu w transzach; kredyt został udzielony na okres 360 miesięcy i miał być wypłacany w złotych polskich; okres kredytowania rozpoczął się w dniu podpisania umowy (§2 ust. 1). Informacje o okresie kredytowania, kwocie kredytu (...), wysokości kursu ustalonego przez Bank w dniu uruchomienia kredytu, wysokość oprocentowania oraz wysokości i terminach płatności rat miały zostać określone w „Harmonogramie spłat”, przekazywanym kredytobiorcy co 6 miesięcy (§2 ust. 2) Prowizja Banku została zawarta w kwocie kredytu i wynosiła 4.687,50 zł (§2 ust.3). Za obowiązującą w dniu uruchomienia kredytu lub jego pierwszej transzy została przyjęta stopa bazowa w wysokości LIBOR 6M dla (...) ustalanej dwa dni przed dniem, w którym stopa bazowa ma obowiązywać (§2 ust. 5). Bank zobowiązał się do uruchomienia kredytu w 5 transzach, w drodze przelewu środków, w okresie 12 miesięcy, licząc od dnia zawarcia umowy (§3 ust. 1). Kredyt miał być wypłacony w złotych polskich przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości wypłaconej kwoty (transzy) na (...) według kursu kupna walut dla (...) ustalonego przez Bank i obowiązującego w Banku w dniu wypłaty środków (§3 ust. 2). Od kredytu naliczane miały być odsetki od faktycznego zadłużenia kredytobiorcy, z zastrzeżeniem postanowień §5 ust. 8 i 9 umowy (§ 4 ust. 5). Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać ustalona po przeliczeniu kwoty wypłaconego kredytu na (...), stosownie do postanowień umowy (§5 ust. 3). Kwota wpłaty raty w złotych przeliczana miała być na (...) według kursu sprzedaży obowiązującego Banku w dniu wpływu środków do Banku (§5 ust. 5).

W okresie od dnia 20 kwietnia 2009 roku do dnia 27 kwietnia 2015 roku powód spłacił na rzecz pozwanego Banku 509.485,10 zł, co miało stanowić równowartość 134.460,65 CHF. W dniu 27 kwietnia 2015 roku powód złożył wniosek o całkowitą spłatę kredytu. Tego dnia wpłacił na rzecz Banku 394.366,70 zł. W okresie od dnia 20 kwietnia 2009 roku do dnia 23 sierpnia 2010 roku powód spłacił na rzecz pozwanego 16.403,99 zł. W okresie od dnia 22


września 2010 roku do dnia 27 kwietnia 2015 roku powód spłacił na rzecz pozwanego 493.081,11 zł.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 roku Sąd Okręgowy we (...) w sprawie XII C 296/19 zasądził od pozwanego (...) Bank S.A. we W. na rzecz powoda G. B. 493.081,11 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 12 września 2020 roku do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda 11.817 zł kosztów procesu.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przesłuchania pozwanego (powoda wzajemnego) G. B., dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana, jak też na podstawie samych twierdzeń stron, w zakresie, w jakim zostały one przyznane bądź nie zostały zaprzeczone przez stronę przeciwną (art. 229-230 k.p.c.). Sąd pominął przy tym zgłoszony przez stronę powodową wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jako nieistotny i nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak było bowiem konieczności zasięgania przez Sąd wiadomości specjalnych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie były sporne. Rozbieżność w niniejszej sprawie dotyczyła natomiast oceny prawnej i sprowadzała się do rozstrzygnięcia kwestii, czy po ustaleniu nieważności umowy kredytowej powód może skutecznie domagać się świadczenia z tytułu uzyskania przez kredytobiorcę bezpodstawnego wzbogacenia.

W uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby i nie ma obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony - o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok SN z 29 października 1998 r., II UKN 282/98, oraz wyrok ETPCZ z 21 lipca 2015 r. w sprawie Deryan przeciwko Turcji 41721/04, Legalis 1378918). Dopuszczalne – a w świetle brzmienia art. 327 ^{( 1)} § 2 k.p.c. wręcz konieczne - jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które
– przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r., VI ACa 1651/15). Dlatego też stosownie do wymogów powołanego przepisu niniejsze uzasadnienie sporządzono w sposób możliwie zwięzły,
dostosowany do powtarzalnego charakteru sprawy i pism procesowych stron.

Na wstępie wskazać należy, iż z art. 405 k.c. wynika obowiązek zwrotu w naturze korzyści majątkowej uzyskanej kosztem innej osoby bez podstawy prawnej, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Jedną z postaci bezpodstawnego wzbogacenia stanowi świadczenie nienależne (art. 410 § 1 k.c.). Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Powód (...) Bank S.A. z siedzibą we W. ostatecznie domagał się zasądzenia od pozwanego G. B. kwoty 30.010,12 zł tytułem zwrotu realnej wartości kapitału stanowiącą różnicę pomiędzy nominalną wysokością wypłaconych środków na podstawie nieważnej umowy, a realną na dzień 30 listopada 2022 roku tych środków, z uwzględnieniem wskaźnika w postaci inflacji miesięcznej publikowanej na oficjalnej stronie Głównego Urzędu Statystycznego.

W przypadku nieważności (braku możliwości obowiązywania) umowy na skutek zastosowania sankcji dotyczących niedozwolonych postanowień umownych, próba wykreowania roszczeń przysługujących przedsiębiorcy oznaczałaby naruszenie wynikającego z art. 7 dyrektywy 93/13 obowiązku zapewnienia stosownych i skutecznych środków mających na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami.

Fakt, że bank – z powodu korzystania z kapitału przez kredytobiorcę – nie uzyskał możliwego zysku, nie ma tu żadnego znaczenia, gdyż w ramach odpowiedzialności za bezpodstawne wzbogacenie nie występuje obowiązek rekompensaty utraconych korzyści, w przeciwieństwie do zasad odpowiedzialności odszkodowawczej określonych w art. 361 § 2 k.c.

Stanowisko Sądu o braku podstaw do zasądzenia na rzecz banku jakichkolwiek kwot potwierdza wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sygn. C-520/21) z 15 czerwca 2023 r., który wskazał, że po uznaniu umowy kredytu hipotecznego za nieważną ze względu na nieuczciwe warunki konsumenci mogą dochodzić względem banków roszczeń wykraczających poza zwrot świadczeń pieniężnych, natomiast banki nie mają tego prawa.

W konsekwencji powyższego TSUE stwierdził, że w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną w całości (...) art. 6 ust. 1 i art. 7 ust.


1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty.

Mając powyższe na względzie, Sąd oddalił powództwo Banku o zapłatę tytułem bezpodstawnego wzbogacenia powstałego po stronie pozwanej i obowiązku zwrotu realnej wartości świadczenia spełnionego przez powoda w ramach wykonywania przedmiotowej umowy.

Pozwany (powód wzajemny) G. B. w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 16.403,99 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF z dnia 3 marca 2009 roku i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 20 kwietnia 2009 roku do 23 sierpnia 2010 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 7 września 2023 roku do dnia zapłaty.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 roku Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od pozwanego (...) Bank S.A. we W. na rzecz powoda G. B. 493.081,11 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 12 września 2020 roku do dnia zapłaty.

Powód wzajemny żądał zwrotu świadczeń, które świadczył na rzecz Banku na podstawie nieważnej umowy.

Dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-410 k.c. regulujące zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia.

Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne. Przepis art. 410 § 2 k.c. stanowi zaś, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Dla aktualizacji roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wystarczające jest wykazanie samego przesunięcia majątkowego pomiędzy zubożonym a wzbogaconym będącego następstwem spełnienia nienależnego świadczenia, gdyż ze swej istoty spełnienie tego świadczenia spełnia przesłankę zubożenia, zaś jego otrzymanie - kryteria wzbogacenia. Zatem spełnienie świadczenia nienależnego jest źródłem roszczenia restytucyjnego.

Kwota wpłat dokonanych przez pozwanego (powoda wzajemnego) G. B. nie budzi wątpliwości Sądu. Nadto Bank nie kwestionował rozliczenia dokonanego w wykonaniu przedmiotowej umowy. W związku z powyższym Sąd uwzględnił żądanie pozwanego (powoda) i orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach procesu orzeczono stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), na które to złożyły się koszty zastępstwa procesowego (5.400 zł), opłaty sądowej od pozwu (1.000 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Sąd nie stwierdził przy tym przesłanek ustalenia opłaty w wysokości przewyższającej stawkę minimalną określonych w § 15 ust. 3 ww. rozporządzenia; sprawa niniejsza charakteryzowała się prostym i typowym stanem prawnym oraz faktycznym, a świadczenie na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) zastępstwa procesowego nie powinno było nastręczać pełnomocnikowi większych trudności, tak w zakresie formułowania treści żądań, wniosków, twierdzeń i oświadczeń (mając na uwadze dostateczne już opracowanie w piśmiennictwie i orzecznictwie zagadnień prawnych związanych z roszczeniami tego rodzaju), jak i generalnie uczestniczenia w niniejszym postępowaniu, zważywszy na liczbę i rodzaj podejmowanych przez Sąd i strony czynności procesowych.