Wyrok z 8 kwietnia 2026, sygn. XVII AmE 34/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Sygn. akt XVII AmE 34/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 08 kwietnia 2026 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Małgorzata WilińskiProtokolant – sekr. sądowy Magdalena Ratajczykpo rozpoznaniu 08 kwietnia 2026 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 24 września 2024 r. nr (...) (...)
1. zmienia punkt 2 decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w ten sposób, że obniża kary pieniężne wymierzone w łącznej wysokości 110.000 (sto dziesięć tysięcy) złotych do łącznej wysokości 10.750 (dziesięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt) złotych, tj. do kwot:
a. 1.500,00 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2023 r.
b. 1.250,00 zł (słownie: tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2023 r.,
c. 1.250,00 zł (słownie: tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2023 r.,
d. 1.250,00 zł (słownie: tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2023 r.,
e. 1.000,00 zł (słownie: tysiąc złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc październik 2023 r.,
f. 1.000,00 zł (słownie: tysiąc złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc listopad 2023 r.,
g. 1.000,00 zł (słownie: tysiąc złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc grudzień 2023 r.,
h. 750,00 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc styczeń 2024 r.,
i. 750,00 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc luty 2024 r.,
j. 500,00 zł (słownie: pięćset złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc kwiecień 2024 r.,
k.500,00 zł (słownie: pięćset złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2024 r.,
2. oddala odwołanie w pozostałej części;
3. znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu.
SSO Małgorzata Wiliński
Sygn. akt XVII AmE 34/25
UZASADNIENIE
wyroku z dnia 08 kwietnia 2026 r.
Decyzją z 24 września 2024 r., znak:(...)(DKN:(...)) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2, ust. 2h pkt 4, art. 56 ust. 6 oraz 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r., poz. 266 ze zm.), art. 104 oraz 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) i art. 30 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne , po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w L. posiadającego numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ustawy – Prawo energetyczne , za miesiące: od czerwca do grudnia 2023 r. oraz od stycznia 2024 r. do maja 2024 r. orzekł:
1) że przedsiębiorca nie przekazał w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ustawy– Prawo energetyczne, za miesiące: od czerwca do grudnia 2023 r. oraz za miesiące: styczeń 2024 r., luty 2024 r., kwiecień 2024 r. oraz maj 2024 r.;
2) za działanie opisane w pkt 1 wymierzam Przedsiębiorcy kary pieniężne w łącznej wysokości 110.0000 zł (sto dziesięć tysięcy złotych), w tym:
1. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2023 r.
2. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2023 r.,
3. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2023 r.,
4. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2023 r.,
5. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc październik 2023 r.,
6. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc listopad 2023 r.,
7. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc grudzień 2023 r.,
8. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc styczeń 2024 r.,
9. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc luty 2024 r.,
10. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc kwiecień 2024 r.,
11. 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2024 r.,
3) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, polegające na niezachowaniu terminu na przekazanie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc marzec 2024 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
(decyzja Prezesa URE z 24 września 2024 r. k. 6-12 akt sąd.)
Odwołanie od powyższej decyzji złożył (...) Sp. z o.o. z siedzibą w L. zaskarżając ją w całości.
Odwołująca zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 u.p.e.- organ nie zbadał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało dowolnym i błędnym ustaleniem faktycznym, że:
i) spółka nie pozostawała w przekonaniu, że w związku z brakiem przywozu paliwa nie miała obowiązku przekazywania Prezesowi URE sprawozdań - podczas gdy ustalenie to jest całkowicie dowolne, bo nie znajduje potwierdzenia w żadnym elemencie materiału dowodowego, a spółka jako podmiot niebędący profesjonalistą na rynku paliw płynnych i nieposiadająca wyspecjalizowanych jednostek zajmujących się regulacjami tego dotyczącymi mogła pozostawać w przekonaniu, że nie miała ww. obowiązku;
ii) spółka wykazała się bierną postawą i nie podjęła jakichkolwiek działań ostrożnościowo-prewencyjnych - podczas gdy spółka, niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomień o wszczęciu postępowania przez Prezesa URE złożyła sprawozdania objęte postępowaniem, a następnie złożyła wniosek o wykreślenie z rejestru podmiotów przywożących, aby wyeliminować ryzyko wystąpienia naruszeń w przyszłości;
iii) stopień szkodliwości czynu był wyższy niż znikomy - podczas gdy Prezes URE nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, nie mówiąc o udowodnieniu, jakichkolwiek konkretnych negatywnych skutków zachowania Spółki;
co w konsekwencji doprowadziło Prezesa URE do uznania, że nie ma podstaw do odstąpienia od wymierzenia Spółce kary pieniężnej i wydania decyzji wymierzającej karę pieniężną, w sytuacji, w której działanie Spółki w istocie nie miało wpływu na działalność Prezesa URE, a po wykryciu nieprawidłowości Spółka niezwłocznie złożyła sprawozdania;
b) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (dalej: Konstytucja RP ), tj. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej i zasadę proporcjonalności - Prezes URE wydając przedmiotową decyzję naruszył zasadę działania proporcjonalnego do zamierzonego celu, bo wymierzył spółce karę pieniężnej za niedopełnienie obowiązku sprawozdawczego w sytuacji, gdy spółka podjęła szereg działań ostrożnościowo-prewencyjnych i stopień społecznej szkodliwości czynu był znikomy;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 43d ust. 1 u.p.e. oraz art. 3 pkt 12c u.p.e. poprzez ich błędną wykładnię - Prezes URE wyłożył te przepisy w taki sposób, że „podmiotem przywożącym" jest podmiot wpisany do rejestru podmiotów przywożących, niezależnie od tego, czy ten podmiot faktycznie wykonuje czynności polegające na przywozie paliw płynnych wskazane w art. 3 pkt 12c u.p.e., podczas gdy w ww. przepisach nie ma jakiegokolwiek nawiązania do wpisu do rejestru, a odnoszą się one jedynie do faktycznego wykonywania czynności przywozu; spółka natomiast, mimo wcześniejszej rejestracji, nie wykonywała takich czynności, co oznacza, że nie była „podmiotem przywożącym", a zatem nie ciążył na niej obowiązek składania sprawozdań z art. 43d ust. 1 u.p.e., a w konsekwencji nie może zostać jej wymierzona kara za nieterminową realizację tego obowiązku;
b) art. 56 ust. 6a u.p.e. w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b u.p.e. w zw. z art. 43d ust. 1 u.p.e. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - Prezes URE uznał, że czynspółki był szkodliwy w stopniu wyższym niż znikomy, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, że szkodliwość tego czynu była znikoma, gdyż spółka nie była świadoma, że musi składać sprawozdania nawet jeżeli w rzeczywistości nie dokonuje przywozu paliw, niezwłocznie po wykryciu nieprawidłowości skorygowała je w całości, a działania Spółki nie wywołały jakichkolwiek negatywnych skutków, w tym w działalności Prezesa URE, ani dla budżetu państwa;
c) art. 56 ust. 6a u.p.e. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - Prezes URE nie odstąpił od wymierzenia kary spółce, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki zastosowania tego przepisu, a odmowa odstąpienia od ukarania Spółki wykracza poza zakres uznania administracyjnego wynikającego z tego przepisu, bo nie ma interesu społecznego, który uzasadniałby taką odmowę.
Wobec powyższego odwołująca wniosła o:
1. zmianę zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od ukarania spółki karą pieniężną;
2. ewentualnie, w razie stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do zmiany decyzji - o jej uchylenie w całości;
3. zasądzenie na rzecz Spółki od Prezesa URE zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
Odwołująca wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu z odpisu aktualnego z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Spółki (załącznik nr 3 do niniejszego odwołania) - w celu wykazania faktu, że spółka nie prowadziła działalności w branży paliwowej ani w jakiejkolwiek innej dziedzinie związanej z energetyką;
Nadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów znajdujących się w aktach sprawy:
1. zawiadomienia od Prezesa URE o zakończeniu postępowania dowodowego z dnia 19 lipca 2024 r.;
2. pisma Spółki z dnia 15 lipca 2024 r. złożonego w postępowaniu przed Prezesem URE zatytułowanego (...);
3. pisma Spółki z dnia 20 maja 2024 r. złożonego w postępowaniu przed Prezesem URE zatytułowanego (...);
4. pisma Spółki z dnia 12 kwietnia 2024 r. złożonego w postępowaniu przed Prezesem URE zatytułowanego (...);
wszystkie powyższe w celu wykazania faktu, że:
- Spółka, mimo wcześniejszego wpisu do rejestru podmiotów przywożących, w rzeczywistości nie dokonywała przywozu paliw płynnych;
- niezwłocznie po otrzymaniu wezwań od Prezesa URE Spółka wyjaśniła przyczyny niezłożenia sprawozdań i złożyła sprawozdania wymienione w Decyzji;
5. zawiadomienia z dnia 19 marca 2024 r. skierowanego przez Prezesa URE do Spółki o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia Spółce kary pieniężnej wraz z potwierdzeniem odbioru przesyłki poleconej przez Spółkę w dniu 28 marca 2024 r.;
- w celu wykazania faktu, że Spółka dowiedziała się o tym, że Prezes URE oczekuje od Spółki złożenia sprawozdań, o których mowa w art. 43d ust. 1 u.p.e., mimo że Spółka nie dokonywała przywozu paliw ciekłych, właśnie dnia 28 marca 2024 r. i niezwłocznie podjęła działania celem złożenia tych sprawozdań;
6. sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu złożone przez Spółkę za okres od czerwca 2023 r. do maja 2024 r.;
- w celu wykazania faktu, że:
1) Spółka złożyła sprawozdania, o których mowa w art. 43d ust. 1 u.p.e. niezwłocznie po otrzymaniu pism od Prezesa URE,
2) mimo wpisu do rejestru podmiotów przywożących Spółka w rzeczywistości nie dokonywała przywozu paliw ciekłych.
(odwołanie powoda k.14-35 akt sąd.)
Następnie spółka w uzupełnieniu odwołania zmieniła wniosek odwołania w ten sposób, że wniosła o:
1. zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt 1 i 2 i umorzenie postępowania;
2. ewentualnie, w razie stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do uwzględnienia wniosku z pkt 1 powyżej - o zmianę zaskarżonej decyzji ukarania Spółki karą pieniężną;
3. ewentualnie, w razie s
4. twierdzenia przez Sąd braku podstaw do uwzględnienia wniosków z pkt 1 i 2 powyżej - o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt 2 w taki sposób, że Spółce zostaje wymierzona kara pieniężna w łącznej wysokości 5.500 zł, tj. w wysokości 500 zł za każde działanie wskazane w pkt 2 lit. a-k decyzji;
5. ewentualnie, w razie stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do uwzględnienia wniosków z pkt 1, 2 i 3 powyżej - o uchylenie decyzji w zakresie jej pkt 1 i 2;
6. zasądzenie na rzecz Spółki od Prezesa URE zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
(pismo powoda, uzupełnienie odwołania k. 48-54 akt sąd.)
W odpowiedzina odwołanie Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania, zwolnienie strony (Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki) od udziału w posiedzeniu przygotowawczym, ze względu na hierarchiczną strukturę urzędu i przekazywanie spraw na niższe szczeble, zatem udział pełnomocnika będzie wystarczający jako osoby mającej pełną wiedzę w niniejszej sprawie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
(odpowiedź Prezesa URE na odwołanie k. 60-70v akt sąd.)
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
(...) sp. z o.o. z siedzibą w L. została wpisana do Rejestru Podmiotów Przywożących, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 29 czerwca 2023 r., znak: (...), pod nr (...).
Przedmiotem działalności spółki jest w szczególności produkcja farb, systemów ociepleń i tynków. Spółka nie prowadzi działalności w zakresie obrotu paliwami ciekłymi.
Dowód: decyzja Prezesa URE z 29 czerwca 2023 r. k.55-56 akt administracyjnych
odwołanie k. 22 akt sądowych
odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców, k. 21-24v, k. 34-37v akt administracyjnych., k. 39-46 akt sądowych
W dniu 29 czerwca 2023 r. pod numerem (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wpisał (...) sp. z o.o. do rejestru podmiotów przywożących.
Decyzją z dnia 7 maja 2024 r., znak: (...), Przedsiębiorca został z urzędu wykreślony z przedmiotowego rejestru w związku ze zmaterializowaniem się przesłanki określonej w art. 32d ust. 3 ustawy – Prawo energetyczne.
Dowód: okoliczność bezsporna
decyzja URE z 7 maja 2024 r. k. 48-49 akt administracyjnych
(...) Sp. z o.o. z siedzibą w L. nie złożyła w wymaganym terminie - miesięcznych sprawozdań podmiotów przywożących, o jakich mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego za miesiące: od czerwca do grudnia 2023 r. oraz od stycznia 2024 r. do maja 2024 r.
/okoliczność bezsporna/
Prezes URE wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy za okres od czerwca do grudnia 2023 r. oraz od stycznia 2024 r. Jednocześnie, Prezes URE wezwał spółkę do złożenia: wyjaśnień dotyczących przyczyn niezłożenia w terminie sprawozdań, o jakich mowa w art. 43d Prawa energetycznego oraz dokumentów potwierdzających podjęte czynności, mających na celu założenia konta użytkownika na portalu Platforma (...). Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 28 marca 2024 r.
Dowód: zawiadomienie Prezesa URE o wszczęciu postępowania z dnia 19 marca 2024 r. k. 1-2 akt administracyjnych,
potwierdzenie odbioru k. 3 akt administracyjnych
W dniu 12 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...) Urzędu, Przedsiębiorca wskazał, iż (...) Sp. z o.o. jest częścią międzynarodowej grupy produkującej i oferującej na sprzedaż m.in. lakiery, systemy cieplne, farby i różnego rodzaju materiały budowlane. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą spółka nabywała, przede wszystkim na terenie kraju - od krajowych dostawców, różnego rodzaju wyroby chemiczne. W czerwcu 2023 r. spółka spodziewała się, że będzie przywozić z Niemiec towary, jednakże, w związku z faktem, iż nowy kontrahent spółki zaoferował dostawę towarów na terytorium Polski, spółka odstąpiła od planowanego modelu nabywania wewnątrzwspólnotowego wyrobów. W odniesieniu do braku realizacji obowiązku sprawozdawczego, Przedsiębiorca poinformował, iż za okresy od czerwca 2023 r. do dnia złożenia pisma, pozostawał w błędnym przekonaniu, że w związku z brakiem transakcji podlegających obowiązkowi sprawozdawczemu, nie jest zobowiązany do przekazywania sprawozdań. Ponadto Przedsiębiorca wskazał, iż złożył zaległe sprawozdania, które były sprawozdaniami zerowymi, za pośrednictwem portalu – Platforma (...). Do złożonych wyjaśnień Przedsiębiorca załączył również wniosek o wykreślenie z rejestru podmiotów przywożących oraz wniosek o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, na podstawie art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne.
Dowód: pismo powoda z 12 kwietnia 2024 r. k. 4-7 administracyjnych
Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2024 r., znak: (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...), rozszerzył zakres postępowania administracyjnego o miesiąc luty 2024 r. Przedsiębiorca został również poinformowany o niezakończeniu w terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego , postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej oraz o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy do dnia 17 czerwca 2024 r. Postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu 20 kwietnia 2024 r.
Dowód: postanowienie Prezesa URE z dnia 19 kwietnia 2024 r. k. 8-8v akt administracyjnych, urzędowe poświadczenie doręczenia k. 9 akt administracyjnych
Pismem z dnia 10 maja 2024 r. za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...), Organ wezwał Przedsiębiorcę, na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania, do złożenia wyjaśnień w przedmiocie nieprzekazania w terminie sprawozdania za miesiąc luty 2024 r. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 11 maja 2024 r.
Dowód: pismo Prezesa URE z dnia 10 maja 2024 r. k. 10-10v akt administracyjnych,
urzędowe poświadczenie doręczenia k. 3 akt administracyjnych
W dniu 20 maja 2024 r. za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...) Urzędu, Pani Ł. Z., nieumocowany w sprawie pracownik Przedsiębiorcy, poinformował, iż „spółka pozostawała w błędnym przekonaniu, iż w związku z brakiem transakcji podlegających obowiązkowi sprawozdawczemu, nie jest zobowiązana do przedkładania sprawozdań. Niemniej, spółka złożyła zaległe sprawozdanie za luty 2024 r. niezwłocznie po otrzymaniu przez spółkę pisma o uchybieniu terminów na złożenie sprawozdań za okresy: czerwiec 2023 r. – styczeń 2024 r. To oznacza, że spółka złożyła wszystkie zaległe sprawozdania, w tym także za luty 2024 r. w kwietniu 2024 r., za pośrednictwem Platformy (...)”. Jednocześnie Przedsiębiorca zaznaczył, iż co prawda złożenie sprawozdania miało miejsce po ustawowo określonym terminie, jednakże nastąpiło przed otrzymaniem wezwania. Pracownik Przedsiębiorcy wniósł o odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne.
Dowód: pismo powoda z 20 maja 2024 r. k. 12-14 administracyjnych
Pismem z dnia 27 maja 2024 r. za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, wezwał Przedsiębiorcę w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania pisma, do przekazania wyjaśnień podpisanych przez osoby uprawnione do reprezentacji Przedsiębiorcy, zgodnie z zasadami określonymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, bądź do przedłożenia pełnomocnictwa dla pani Ł. Z. do występowania w niniejszej sprawie w imieniu Przedsiębiorcy. Ponadto Przedsiębiorca został również poinformowany o niezakończeniu w terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego , postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej oraz o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy do dnia 24 lipca 2024 r. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 28 maja 2024 r. W dniu 11 czerwca 2024 r., za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...) Urzędu, pełnomocnik Przedsiębiorcy przesłał pełnomocnictwo wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej oraz aktualnym odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego.
Dowód: pismo Prezesa URE z dnia 27 maja 2024 r. k. 15-15v akt administracyjnych,
urzędowe poświadczenie doręczenia k. 16 akt administracyjnych
pismo powoda z 10 czerwca 2024 r. k. 17-25 administracyjnych
W dniu 20 czerwca 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej Urzędu pracownik prowadzący niniejsze postępowanie administracyjne, zwrócił się do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych o udzielenie odpowiedzi na pytania: kiedy Przedsiębiorca złożył wniosek w sprawie założenia konta użytkownika, kiedy konto zostało założone oraz czy były jakieś jego modyfikacje.
W odpowiedzi na powyższe pytania, pracownik Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, udzielił informacji, iż w dniu 4 kwietnia 2024 r. Przedsiębiorca złożył wymagane dokumenty w celu rejestracji na portalu Platforma (...). W dniu 5 kwietnia 2024 r. zostało utworzone konto dla pani Ł. Z., zaś w dniu 12 kwietnia 2024 r. miała miejsce modyfikacja na koncie użytkownika, która mogła dotyczyć poprawy litery w imieniu lub nazwisku, czy też resetu hasła.
Dowód: e-maile URE do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych oraz e-mail z Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych k. 27-29v akt administracyjnych
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...), Organ rozszerzył zakres prowadzonego postepowania administracyjnego o miesiące: marzec, kwiecień i maj 2024 r. oraz wezwał Przedsiębiorcę w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania pisma, do przekazania wyjaśnień na temat przyczyn niezłożenia w terminie sprawozdań oraz do ich przekazania na portalu – Platforma (...). Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 5 lipca 2024 r.
Dowód: postanowienie Prezesa URE z dnia 4 lipca 2024 r. k. 39-40 akt administracyjnych,
W dniu 15 lipca 2024 r., za pośrednictwem skrzynki podawczej na platformie (...) Urzędu, pełnomocnik Przedsiębiorcy przesłał wyjaśnienia, w których wskazał, iż sprawozdanie za miesiąc marzec 2024 r. zostało przekazane za pośrednictwem portalu – Platforma (...) w dniu 14 kwietnia 2024 r., tak więc w ustawowo określonym terminie.
W zakresie miesięcy: kwiecień-maj 2024 r., poinformował, iż spółka pozostawała w błędnym przekonaniu, że „w związku ze złożeniem zgłoszenie rejestracyjnego w dniu 7 kwietnia 2024 r. oraz wyjaśnień wskazujących na brak rejestracji podlegających obowiązkowi sprawozdawczemu, nie jest zobowiązana do przedkładania sprawozdań. Niemniej spółka złożyła zaległe sprawozdania za okresy kwiecień i maj 2024 r. niezwłocznie po otrzymaniu przez spółkę pisma o uchybieniu terminów na złożenie sprawozdań”. Pełnomocnik zwrócił się również z wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne.
Dowód: pismo powoda z 15 lipca 2024 r. k. 41a-44 akt administracyjnych
Pismem z dnia 19 lipca 2024 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, a także o tym co składa się na zebrany materiał dowodowy. Ponadto Przedsiębiorca został poinformowany o możliwości złożenia w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 31 lipca 2024 r. Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia.
Dowód: zawiadomienie Prezesa URE o zakończeniu postępowania z dnia 19 lipca 2024 r. k. 45-46 akt administracyjnych,
urzędowe poświadczenie doręczenia k. 47 akt administracyjnych
Powód złożył zaległe sprawozdania za miesiące od czerwiec 2023 r. – w dniu 12 kwietnia 2024 r., za miesiące od lipiec 2023 r. do lutego 2024 r. w dniu 14 kwietnia 2024 r., a za miesiące kwiecień i maj 2024 w dniu 15 lipca 2024 r. Za miesiąc marzec 2024 r. – w dniu 14 kwietnia 2024 r.
Dowód: zestawienie k. 41 i k. 107 akt administracyjnych,
Sprawozdania od czerwca 2023 do maja 2024 r. k. 47 akt administracyjnych
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, które nie były podważane przez żadną ze stron, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron.
Sąd Okręgowy- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w części. W szczególności podniesione przez spółkę w odwołaniu zarzuty nie mogą skutkować ani uchyleniem decyzji, ani odstąpieniem od wymierzenia powodowi kary za nieprzekazanie w terminie wszystkich objętych decyzją sprawozdań, o których mowa w art. 43d Prawa energetycznego . Sąd uznał jedynie, że istnieją przesłanki do obniżenia kary pieniężnej
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2 i ust. 4, ust. 6 i 6a oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r., poz. 266), dalej jako: ustawa.
Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ustawy. Z kolei przepis wskazany in fine zakłada, iż przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazuje Prezesowi URE, miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Szczegółowy wykaz paliw ciekłych , objętych obowiązkiem koncesyjnym oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących określa rozporządzenie Ministra Aktywów Państwowych z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego wykazu paliw ciekłych, których wytwarzanie, magazynowanie lub przeładunek, przesyłanie lub dystrybucja, obrót, w tym obrót z zagranicą, wymaga koncesji oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących (Dz.U.2021.2336 t.j. z dnia 2021.12.17), które zastąpiło wcześniej obowiązujące Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 15 grudnia 2016 r. (Dz.U.2016.2039 z dnia 2016.12.15).
Bezsprzecznie powód został wpisany do Rejestru Podmiotów Przywożących, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 29 czerwca 2023 r., znak: (...), pod nr (...)., zaś decyzją z dnia 7 maja 2024 r., znak: (...) został z urzędu wykreślony z przedmiotowego rejestru w związku ze zmaterializowaniem się przesłanki określonej w art. 32d ust. 3 Prawa energetycznego . Okoliczność wpisu do wskazanego rejestru stanowi samodzielną przesłankę obowiązków sprawozdawczych, niezależnie od tego, czy podmiot faktycznie wykonuje czynności polegające na przywozie paliw płynnych, czy też nie.
Pojęcie podmiotu przywożącego zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 12 c ustawy, zgodnie z którym za podmiot przywożący uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonuje przywozu paliw ciekłych, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych:
a) w ramach wykonywania działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z zagranicą wymagającej uzyskania koncesji, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 4, lub
b) przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 143).
Z kolei w myśl pkt 12 d przywołanego przepisu przywóz paliw ciekłych oznacza sprowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej paliw ciekłych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu.
Z brzmienia przytoczonych przepisów odwołująca wyprowadziła wniosek, że aby uzyskać status podmiotu przywożącego należy dokonać samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu przewozu chociażby niewielkiej ilości paliw. Zdaniem Sądu taka wykładnia jest nieuprawniona.
Na tle ustawy Prawo energetyczne w odniesieniu do pojęcia podmiotu przywożącego wyróżnić można dwie grupy. Pierwsza obejmuje podmioty, które nie dokonały wpisu do rejestru podmiotów przywożących, a jednak w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu dokonały samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu przywozu paliw ciekłych. Chociaż przywozu można dokonywać dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru, to przymiot podmiotu przywożącego nie jest jednak związany z tym wpisem. Wniosek taki należy wyprowadzić z brzmienia art. 32c ustawy, który wskazuje, że chociaż wpis do rejestru jest wymagany dla przywozu paliw ciekłych, to nie ma on charakteru konstytutywnego. Podmiotem przywożącym jest się więc niezależnie od wpisu do rejestru, chociaż wpis ten uprawnia do dokonania przewozu. Inaczej ujmując podmiotem przywożącym jest również przedsiębiorca, który dokonuje przywozu paliw ciekłych, nie będąc wpisanym do rejestru podmiotów przywożących. W konsekwencji podmiot dokonujący nawet niewielkiego przewozu pali ciekłych, podpada pod definicję podmiotu przywożącego z art. 3 pkt 12c ustawy ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami. Z kolei druga grupa podmiotów przywożących, to ta, która dokonała wpisu do rejestru. W tym wypadku sam fakt wpisania do rejestru determinuje obowiązek składania sprawozdań określonych w art. 43d ustawy. Wniosek taki, chociaż nie wynika wprost z wykładni językowej art. 3 ust. 12d ustawy, należy wyprowadzić z wykładni systemowej całego aktu prawnego. Nie można bowiem ignorować faktu, że przywołany przepis pozostaje w relacjach z pozostałymi regulacjami ustawowymi i musi być z nimi zharmonizowany. Dodatkowo ustalając znaczenie danego przepisu należy brać pod uwagę wolę prawodawcy oraz cel regulacji prawnej. Inaczej ujmując istnieje zakaz ustalania znaczenia określonego pojęcia z pominięciem kontekstu systemowego i funkcjonalnego. Natomiast zgodnie z art. 32d ust. 3 ustawy Prezes Urzędu uprawniony jest do wykreśla z rejestru podmiotu przywożącego, który m.in. w okresie kolejnych 6 miesięcy nie dokonał przywozu paliw ciekłych. Z przepisu tego wynika, że wpis do rejestru, nawet gdy nie mamy do czynienia z przewozem paliw, oznacza uzyskanie statusu podmiotu przywożącego. Utrata tego statusu nastąpi dopiero przy spełnieniu dwóch przesłanek tj. zaprzestaniu przywozu paliwa i wykreśleniu z rejestru. Należy przy tym pamiętać, że w rejestrze, na wniosek podmiotu przywożącego ujawnia się m.in. informacje o rodzajach paliw ciekłych będące przedmiotem przywozu. Oznacza to, że to podmiot zamierzający dokonać przewozu, składa w tym zakresie deklaracje. W konsekwencji nie można przyjąć, że podmiot wpisany do rejestru nie jest podmiotem przywożącym. Ponadto okoliczność dokonania przewozu nie może być następnie domniemywana przez Prezesa Urzędu. Skoro dany podmiot dokonując wpisu do rejestru zapowiada, że będzie dokonywał przewozu paliw, to dokonanie takiego przewozu lub też jego brak, musi wykazać przed Prezesem Urzędu. Nie można tu pomijać wspominanego celu prowadzenia rejestru. Służy on zwiększeniu kontroli nad procesem podaży paliw ciekłych na krajowy rynek oraz zwiększeniu przejrzystość oraz transparentność funkcjonowania krajowego rynku paliwowego. Prezes Urzędu, aby realizować swoje uprawnienia i obowiązki nadzorcze oraz regulacyjne, musi dysponować pełną wiedzą, co do stanu rynku paliw ciekłych. Wiedza ta obejmować musi zarówno informacje związane z działaniami aktywnymi, jak i zaniechaniem przywozu paliw przez podmioty, które zamiar takiego przywozu zgłosiły. Dlatego też w orzecznictwie sądów powszechnych od lat ugruntowany jest pogląd, że podmiot wpisany do rejestru podmiotów przywożących podlega obowiązkowi sprawozdawczemu z art. 43d ust. 1 ustawy niezależnie od tego jakimi pobudkami kierował się wnioskując o wpis do rejestru oraz niezależnie od tego czy w danym okresie sprawozdawczym rzeczywiście dokonał przywozu paliw ciekłych, ponieważ fakt niedokonywania przywozu nie wyłącza konieczności złożenia sprawozdania i stanowi informację w zakresie zerowych ilości przywozu paliw ciekłych istotną z punktu widzenia organu regulacyjnego ( zob. np. wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt XVII AmE 97/19, opubl. Legalis nr 2740163, z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt XVII AmE 76/21, opubl. Legalis nr 2705588 ). Tym samym status podmiotu przywożącego przedsiębiorca posiada przez cały okres figurowania w rejestrze, a nie jedynie okresie wzmożonej działalności, co wiąże się z koniecznością raportowania do Prezesa Urzędu każdej ilości przywiezionych paliw ciekłych, nawet w przypadku, gdy ilość ta jest niewielka, a nawet zerowa ( zob. wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 grudnia 2021 r., sygn. akt XVII AmE 44/20, opubl. Legalis nr 2682556 ).
Konkludując podmiotem przywożącym, na którym spoczywa obowiązek sprawozdawczy określony w art. 43d ustawy jest zarówno podmiot, który bez uzyskania stosowanego wpisu w rejestrze wpływa na stan rynku paliw w kraju dokonując ich przywozu, jak i podmiot, który uzyskał wpis w rejestrze, deklarując tym samym zamiar dokonania takiego przywozu.
Niewątpliwie zatem na spółce, na skutek samego faktu wpisu do rejestru, spoczywał comiesięczny obowiązek składania sprawozdań, o którym mowa w art. 43d ustawy– Prawo energetyczne , w tym za miesiące: od czerwca do grudnia 2023 r. oraz za miesiące: styczeń 2024 r., luty 2024 r., kwiecień 2024 r. oraz maj 2024 r.
Nałożeniu kary pieniężnej na mógł stanąć na przeszkodzie także fakt, że Prezes URE nie wykreślił spółki z rejestru paliw ciekłych z urzędu zgodnie z art. 32d ust. 3 Prawa energetycznego , dopóki nie złożone zostały sprawozdania wykazujące, że przez 6 kolejnych miesięcy powód nie dokonywał przywozu paliw.
Jakkolwiek istotnie, mimo zaistnienia podstaw do wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru podmiotów przywożących z rejestru, organ rozszerzył postępowanie administracyjne o nałożenie kary pieniężnej za kolejne miesiące, to nie mogło to skutkować uchyleniem kary pieniężnej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że obowiązek wykreślenia podmiotu przywożącego z rejestru nie jest obwarowany żadnym terminem, w jakim organ winien tego dokonać. Po wtóre podstawą wykreślenia z rejestru jest posiadanie przez organ wiedzy, że przedsiębiorca zaniechał przywożenia paliw ciekłych, zaś w sytuacji gdy podmiot przywożący nie zawiadomił o tym organu, ani też nie wynikało to ze sprawozdań, bo te nie były składane, to wiedzy takiej nie posiadał. Podkreślenia wymaga natomiast, że przedsiębiorca ma z kolei obowiązek dokonania wykreślenia wpisu w Rejestrze w określonym terminie – 7 dni od zaprzestania wykonywania działalności polegającej na przywozie paliw ciekłych. Zatem fakt, że powód pozostawał w Rejestrze podmiotów przywożących nie był pochodną zaniechania organu (bo ten nie miał terminu na wykreślenie z rejestru, ani wiedzy o tym fakcie), ale był skutkiem zaniechania wykreślenia przez samego przedsiębiorcę, do czego był zobligowany w terminie 7 dni od zaprzestania działalności. Stąd też Organ rozszerzył postępowanie o kolejne miesiące niezłożenia przez powoda sprawozdań, do czego był zobowiązany. Podniesiony zatem zarzut uznać należy za chybiony.
Kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego w zw. z art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, gdyż Prezes URE uznał, że czyn spółki był szkodliwy w stopniu wyższym niż znikomy, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu – zdaniem odwołującej - prowadzi do wniosku, że szkodliwość tego czynu była znikoma. W odwołaniu podniesiono, że spółka nie była świadoma, że musi składać sprawozdania nawet jeżeli w rzeczywistości nie dokonuje przywozu paliw, niezwłocznie po wykryciu nieprawidłowości skorygowała je w całości, a działania te nie wywołały jakichkolwiek negatywnych skutków, w tym w działalności Prezesa URE, ani dla budżetu państwa;
Rozpatrując powyższe Sąd miał na uwadze utrwalony zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie pogląd, że na podstawie przepisów ustawy Prawo energetyczne odpowiedzialność ma charakter obiektywny, wynikający z samego faktu naruszenia określonych norm prawnych. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może powoływać się na brak winy ( zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt III SK 10/08, opubl. system Legalis nr 1885077 ). Okoliczność ta jest irrelewantna dla samego faktu wymierzenia kary, jak i odstąpienia od karania. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienia samego wymierzenie kary lub zastosowania odstąpienia od jej wymierzenia od zawinienia, a tym samym subiektywizacja odpowiedzialności za naruszenia przepisów, wskazałby tę przesłankę w treści art. 56 ust. 3, 6 i 6a ustawy, czego jednak nie uczynił ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III SK 22/16, opubl. system Legalis nr 2586425 ). Tym samym odpowiedzialność przedsiębiorcy istnieje w oderwaniu od winy i do jej ustalenia nie jest konieczne wykazanie zawinionego zachowania, lecz wystarcza stwierdzenie faktu zaistnienia określonego naruszenia prawa. Ewentualna wina oraz szkodliwość społeczna czynu mogą mieć wpływ na odstąpienie od wymierzenia kary, a także na jej miarkowanie, o czym w dalszej części wywodu. Dodatkowo warto wskazać, że represyjności sankcji administracyjnej nie może stanowić o niezgodności sankcji z Konstytucją. Egzekwowanie prawa i obowiązków administracyjnych, a w szczególności zapewnienie nieuchronności kary (np. sankcji administracyjnej) dla podmiotu naruszającego prawo należy do podstawowych zadań państwa ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. K 1/07, opubl. OTK ZU nr 7/A/2009, poz. 104). Zatem w granicach zakreślonych przez Konstytucję ustawodawcy przysługuje swoboda określenia sankcji związanych z niedopełnieniem ustawowych obowiązków ( por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. K 23/99, oraz 12 stycznia 1999 r., sygn. P 2/98, opubl. OTK ZU nr 1/1999, poz. 2). Problemem nie jest więc represyjność kary pieniężnej. Dopiero nadmierność tej represji w stosunku do okoliczności stosowania przepisu sankcjonującego może przemawiać za jej niekonstytucyjnością
Jak to już wskazano wyżej odwołanie odnosiło się do naruszenia przepisu prawa materialnego art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż Prezes URE nie odstąpił od wymierzenia kary spółce, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki zastosowania tego przepisu, a odmowa odstąpienia od ukarania spółki wykracza poza zakres uznania administracyjnego wynikającego z tego przepisu, bo nie ma interesu społecznego, który uzasadniałby taką odmowę. Przed odniesieniem przywołanego zarzutu do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego pokrótce wyjaśnić należy zasady stosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, a także jej cel i zakres kontroli sądowej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że odstąpienie od wymierzenia kary stanowi wyraz tzw. uznania administracyjnego, rozumianego jako uprawnienie organu do wyboru konsekwencji prawnej. Uznanie to stanowi zatem sferę dyskrecjonalności, w ramach której organ władzy publicznej ma swobodę wyboru skutku prawnego, jaki w konkretnej sprawie będzie wiązał się z zaistnieniem danych okoliczności. Co istotne Prezes Urzędu nie ma obowiązku skorzystania z odstąpienia od wymierzenia kary, nawet wówczas gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym przepisie art. 56 ust.6a Prawa energetycznego . Wynika to z wykładni literalnej normy, która wskazuje, że prezes urzędu jedynie „może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Nie jest to więc tzw. decyzja związana, do której wydania obligują obowiązujące przepisy prawa ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).
Pozostawienie oceny spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej organowi regulacyjnemu, nie oznacza jednak, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, a konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym wypadku instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 ( op.cit), należy tu pamiętać, że to Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego przepis art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasad równowagi i podziału władzy. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również, że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Szerzej ujmując oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy, a nadto że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Należy przy tym pamiętać, że omawiana instytucja stanowi wyjątek, który powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej na jakimkolwiek poziomie z podstawowymi funkcjami kary, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.
Przechodząc do podstaw odstąpienia od wymierzenia kary, to zgodnie z treścią art. 56 ust 6a Prawa energetycznego , pierwszymi, mogącymi występować alternatywnie przesłankami, jest zaprzestanie naruszania prawa lub realizacja obowiązku przez adresata kary. W stanie faktycznym jak w omawianej sprawie, kiedy to odwołująca nie wykonała w terminie obowiązków sprawozdawczych wyjaśnić należy, że na gruncie drugiej z wymienionych podstaw odstąpienia od wymierzenia kary - realizacji obowiązku - odróżnić należy pojęcie niedopełnienia obowiązku jako przesłanki ogólnej do nałożenia kary pieniężnej, od niewłaściwej realizacji obowiązków ustawowych, co wiążę się min. z nieterminowym lub niepełnym ich wykonaniem. Samo niedopełnienie obowiązków ustawowych uruchamia postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej i obliguje prezesa urzędu do jej nałożenia, natomiast późniejsze zrealizowanie tych obowiązków stanowi uprawnienie do odstąpienia od wymierzenia kary, którą w innym przypadku Prezes urzędu byłby obowiązany nałożyć ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17, Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 842/15, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wprawdzie spółka przesłała zaległe sprawozdania po ustawowym terminie w związku z otrzymaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania o wymierzenie kary pieniężnej, a więc jak stwierdził sam Prezes URE w zaskarżonej decyzji doszło do zaprzestania naruszenia prawa, jednakże w ocenie Sądu w niniejszej sprawie stopień szkodliwości czynów jest wyższy niż znikomy, co uniemożliwia zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. W tych okolicznościach nie można uznać, że została spełniona druga z przesłanek umożliwiająca odstąpienie od wymierzenia kary tj . znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Przesłanka ta nawiązuje do dyrektywy wymiaru kary w koncepcji prawa karnego, dlatego też powszechnie przyjmuje się, że przy jej interpretacji konieczne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji stopnia szkodliwości czynu wypracowanego na gruncie art. 115 k.k. Oznacza to konieczność odniesienia się do rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków, postaci zamiaru, motywacji sprawcy oraz rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia. Wszystkie te kryteria powinny zostać uwzględnione, albowiem konieczna jest ocena całościowa, odnosząca się do całokształtu okoliczności sprawy. Niemniej jednak w orzecznictwie wskazuje się, że jednym z podstawowych czynników mających istotne znaczenie dla dokonania właściwej oceny czynu sprawcy jest rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem ( zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15). Powszechnie także przyjmuje się, że przy ocenie przesłanki znikomej szkodliwości społecznej czynu Prezes Urzędu dysponuje pewnym luzem decyzyjnym, a dalej nawet w przypadku stwierdzenia jej ziszczenia się, uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia tj. nałożenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia.
Nieterminowe składanie sprawozdań przez przedsiębiorców prowadzi do utrudnienia oczekiwanego przez Ustawodawcę skutku (który miał zaistnieć przez comiesięczne, a nie np. kwartalne składanie przedmiotowych sprawozdań) w postaci zapewnienia wiarygodnej, aktualnej i pełnej informacji na temat ilości produkowanych w Rzeczpospolitej Polskiej i przywożonych na terytorium Polski paliw ciekłych ( wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 listopada 2018 r. znak: XVII AmE 281/18, z dnia 17 października 2018 r. znak: XVII AmE 230/18, z dnia 27 września 2018 r. znak: XVII AmE 203/18).
Słusznie zauważa Prezes, iż w kontekście odstąpienia od wymierzenia kary nie ma znaczenia ilość przywiezionego paliwa, ale chronione wartości, a istnienie obowiązku sprawozdawczego obejmuje każdy podmiot przywożący niezależnie od ilości paliw przywiezionych przez powoda ( zob. Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 kwietnia 2019 r. XVII AmE 187/18).W skali globalnej, nawet niewielkie ilości przywiezionych paliw ciekłych mają wpływ na działania kontrolne Prezesa URE . Dane służą wykonywaniu obowiązków m.in. wynikających z art. 43d ust. 4 Prawa energetycznego oraz 43d ust. 5 Prawa energetycznego Zgodnie z art. 43d ust. 4 ustawy, na podstawie danych ze sprawozdań, o których mowa w ust. 1, Prezes URE ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosując nazwy oraz klasyfikację Nomenklatury Scalonej (kody CN), w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału. Niewątpliwie więc delikt spółki wpłynął na stopień społecznej szkodliwości czynu – w zakresie chronionego dobra, a długość okresu naruszenia (od momentu powstania obowiązku do dnia zrealizowania obowiązku) miała znaczenie.
„Z tej perspektywy nie można przyjąć, że niewielka ilość przywożonych smarów w długim okresie nie miała znaczenia dla możliwości sprawowania prawidłowego nadzoru nad rynkiem paliw. Można bowiem wyobrazić sobie wiele podmiotów, które bez stosownych sprawozdań dokonują w sposób ciągły przywozu niewielkiej (w ujęciu jednofazowym) ilości smarów - z punktu widzenia udziału danego podmiotu w rynku może to być skala niewielka, jednak w skali globalnej może to zakłócać właściwe sprawowanie nadzoru” tak: . Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2022 r. I NSK 76/22.
Co więcej, w odniesieniu do przedsiębiorcy wpisanego do rejestru podmiotów przywożących również informacja o braku przewozu ma istotne znaczenie. Jeszcze raz podkreślić należy, że obowiązek sprawozdawczy wynikający z artykułu 43 d ustawy należy interpretować w sposób funkcjonalny i celowościowy z uwzględnieniem roli, jaką pełni Prezes Urzędu Regulacji Energetyki jako organ kontroli rynku energii. Istotą tego obowiązku jest zapewnienie organowi regulacyjnemu pełnego i rzetelnego obrazu działalności podmiotów przywożących. Realizacji tej funkcji nie można ograniczyć wyłącznie do sytuacji, w których faktycznie nie dochodzi do przewozu. Równie istotna z punktu widzenia nadzoru jest informacja o jego braku. Odmienna interpretacja prowadziłoby do wniosku sprzecznego z zasadą racjonalności ustawodawcy – oznaczałoby to bowiem, że organ regulacyjny zostaje pozbawiony informacji kluczowych dla oceny funkcjonowania rynku oraz skuteczności nadzoru. Informacja o braku przewozu ma znaczenie nie tylko ewidencyjne, ale także analityczne, gdyż umożliwia identyfikację trendów rynkowych, wykrywanie potencjalnych nieprawidłowości oraz podejmowanie adekwatnych działań nadzorczych.
Podsumowując Sąd nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, a na określenie stopnia szkodliwości czynu, jako wyższego niż znikomy, miały wpływ takie czynniki jak:
- wielokrotność naruszeń (strona nie realizowała obowiązku przez 9 kolejnych miesięcy od wpisania do rejestru podmiotów przywożących, a dodatkowo pomimo świadomości konieczności składania sprawozdań nie złożyła ich za następne miesiące tj. kwiecień 2024 i maj 2024 r.),
- długość trwania naruszenia (najdłuższe naruszenie trwało ponad 10 miesięcy w przypadku nieprzekazania sprawozdania za miesiąc czerwiec 2023 r, w przypadku sprawozdań za miesiące od lipca 2023 r. do lutego 2024 r. naruszenie trwało od 9 miesięcy do 1,5 miesiąca, a w odniesieniu do maja 2024 r. naruszenie trwało 24 dni),
- zaprzestanie naruszenia nastąpiło w wyniku wyraźnej interwencji Prezesa URE, tj. po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej,
- pouczenie przez Prezesa URE w piśmie zawiadamiającym o wpisie do rejestru podmiotów przywożących o obowiązkach z art. 43d Prawa energetycznego , w tym o konieczności składnia sprawozdań nawet w odniesieniu do tych miesięcy, w których podmiot przywożący nie przywiózł paliw ciekłych.
Ponadto nie jest zasadne odstępowanie od wymierzania kary pieniężnej w sytuacji, w której realizacja obowiązku nie nastąpiła dobrowolnie, lecz dopiero po otrzymaniu wezwania informującego o wszczęciu postępowania o wymierzenie kary pieniężnej. Jak wskazał Sad Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt VII AGa 75/22: „Informacje dotyczące adresu powódki, nie zostały zatem przekazane przez skarżącą dobrowolnie, ale w trakcie już toczącego się postępowania w przedmiocie kary pieniężnej, z uchybieniem terminowi przewidzianemu w art. 37 ust. 2c PE Zdaniem Sądu Apelacyjnego, niezasadne byłoby zatem odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 6a PE z uwagi na zrealizowanie przez przedsiębiorcę obowiązku, jeżeli obowiązek ten został wykonany już po wszczęciu postępowania o nałożenie kary pieniężnej". Na warunek dobrowolności przy przesłance zrealizowania obowiązku wskazują ponadto następujące wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dn. 18 marca 2015 r., sygn. akt VI ACa 843/14, z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI ACa 381/15 i z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt VII AGa 77/19 oraz wyroki SOKiK: z dn. 4 kwietnia 2019r., sygn. akt XVII AmE 110/17, z dn. 7 września 2018 r., sygn. akt XVII AmE 108/16, z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt XVII AmE 157/16, z dnia 31 października 2018 r., sygn. akt XVII AmE 112/16, z dn. 4 grudnia 2013 r., sygn. akt XVII AmE 89/12. Fakt więc wykonania obowiązku po wszczęciu postępowania o nałożenie kary, w sytuacji zagrożenia nałożeniem kary pieniężnej przez organ, a więc niedobrowolnie, jak w przedmiotowej sprawie, wyklucza możliwość uznania, że wystąpiła przesłanka wykonania obowiązku określona w art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego .
Przedstawione wywody, w szczególności znaczny okres naruszenia oraz rodzaj naruszonego dobra, przemawiały zdaniem Sądu za uznaniem, że Prezes Urzędu słusznie stwierdził, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.
Wobec powyższego w dalszej kolejności pod rozwagę poddano możliwość obniżenia wymierzonej kary administracyjnej.
Art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego zawiera ogólną dyrektywę, wskazującą, że ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe.
Miarkowanie kary w oparciu o te kryteria możliwe jest tylko w przypadkach, w których wysokość kary pieniężnej pozostawiona była przez ustawodawcę uznaniu administracyjnemu (np. art. 56 ust. 2 g ustawy). Chodzi tu zatem o sytuację, w której ustawodawca określił górną lub dolną granicę wysokości kary ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, opubl. OSNP 2016/8/112). Natomiast kara za naruszenie obowiązku określonego w art. 43d Prawa energetycznego określona została w sposób sztywny i wynosi 10 000 zł. Oznaczało to, że na chwilę wydania decyzji Prezes URE nie miał możliwości miarkowania tej kary, skoro została ona expressis verbis wyrażona w ustawie. Stwierdzając niedopełnienie przez powoda obowiązku sprawozdawczego, Prezes Urzędu, co do zasady był zatem zobowiązany do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej w stałej wysokości określonej na kwotę 10 000 zł. Przepis wprost wskazuje, iż każe podlega ten, kto nie przekazuje miesięcznego sprawozdania, a kara za to naruszenie wynosi 10.000,00 zł za każdy miesiąc niewypełniania obowiązku z art. 43 d ust 1 Prawa energetycznego . Sąd podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w wyroku z dnia 30 marca 2022 r. o sygn. akt VII AGa 29/22, że niezłożenie sprawozdania za jeden miesiąc (a nie miesiące) powoduje powstanie odpowiedzialności na gruncie art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego .
Dotychczas przyjmowano, iż nie ma możliwości oceny adekwatności nałożonej kary. Tym samym każde naruszenie wiązało się z nałożeniem kary w wysokości 10.000 złotych, jako adekwatnej oraz proporcjonalnej. Wyłączało to badanie kary pod względem subiektywnym. W konsekwencji samo naruszenie obowiązku powodowało nałożenie kary w wysokości 10 tysięcy, niezależnie od winy podmiotu zobowiązanego ( tak też: postanowienie z 28 czerwca 2022 r., sygn. P 8/19, OTK ZU A/2022, poz. 43). Jednakże w kontekście zasady proporcjonalności jak słusznie zauważa powód, nałożona na spółkę kara a tym samym jej dolegliwość - nie jest proporcjonalna do wagi zidentyfikowanego naruszenia – uchybień oraz wagi naruszenia , co jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym należy wyjaśnić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej .
W powyższym kontekście zasadne i dopuszczalne było rozważanie możliwości miarkowania kary pieniężnej wymierzonej powodowi. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Trzeba jednocześnie przypomnieć, że analogiczne stanowisko Trybunał Konstytucyjny wydawał w sprawach wcześniej przez niego rozpoznawanych, w których orzeczenia zostały opublikowane zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP . Należy przywołać choćby wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 66/21, w którym stwierdzono, że art. 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2022 r., w zakresie, w jakim przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o powołanej ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Także Sąd Najwyższy kilkakrotnie potwierdził, że sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję ( por. postanowienie z dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98, wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r., II CKN 272/2000).
Uzupełniająco należy dodać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej, przy czym w myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji RP władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały. Natomiast art. 175 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.
Odnosząc się wprost do zastosowanej regulacji, w sytuacji, w której przepis ustawowy (a nie z zastosowaniem dolnej i górnej granicy) określa karę pieniężną, która może być wymierzona podmiotowi przywożącemu, trudno uznać, że to Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie Sąd Apelacyjny, które to sądy sprawują wymiar sprawiedliwości w danej sprawie, nie mogłyby zdecydować o tym, jaka kara jest odpowiednia z uwagi na okoliczności popełnienia czynu. Naruszałoby to zarówno konstytucyjną zasadę podziału i równowagi władz (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ), jak również sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy (art. 175 ust. 1 w zw. z art. art. 10 ust. 2 Konstytucji RP ). Należy zaś przypomnieć, że zgodnie z art. 479 46 pkt 1 k.p.c. to do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów należy rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE. W sytuacji jednak, w której ustawodawca określa karę pieniężną za delikt administracyjny w jednej tylko wysokości, odmienne zapatrywanie powodowałoby, że rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE miałoby charakter jedynie fasadowy, zwłaszcza gdy dotyczą one tak jak w niniejszej sprawie jedynie wysokości kary. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma bowiem w takiej sytuacji możliwości zmiany wysokości kary wymierzonej sprawcy deliktu administracyjnego stosownie do okoliczności sprawy. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna w rozważanej sytuacji zbliża się swoim charakterem do odpowiedzialności karnej, która opiera się przede wszystkim na indywidualizacji tejże odpowiedzialności. W sytuacji w której ustawodawca wprost określa karę pieniężną, która ma być wymierzona sprawcy deliktu administracyjnego, uwzględnienie szczególnych okoliczności danego czynu np. winy, przez sąd powszechny nie byłoby możliwe, albowiem to ustawodawca, za Sąd, decyduje jaka kara jest uzasadniona. Jest to jednak trudne do pogodzenia z normami wynikającymi z art. 10 w zw. z art. 175 ust 1 Konstytucji RP . Powyższe ma jeszcze większe znaczenie jeśli zważyć, że art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego bardzo wąsko określa granice w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Z powyższych względów art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy został uznany za niezgodny z powołanymi przepisami Konstytucji RP w zakresie w którym uniemożliwiał miarkowania kary pieniężnej.
Należy jeszcze dodać, że w związku z ww. powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, aktualny staje się pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. VI ACa 1909/15 ( opubl. Legalis). Sąd Apelacyjny wskazał mianowicie, że sąd orzekający w pierwszej i drugiej instancji w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE sprawuje pełną merytoryczną kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej. Sąd jest także władny samodzielnie dostosować poziom ostatecznie wymierzanej kary pieniężnej do ustalonych w sprawie okoliczności, z uwzględnieniem funkcji kar pieniężnych oraz przesłanek wymiaru kary określonych w ustawie, bądź wynikających z ogólnych zasad prawa, regulacji konstytucyjnych, czy zobowiązań prawnomiędzynarodowych. Sąd nie jest przy tym związany praktyką Prezesa Urzędu i wypracowanym przez niego sposobem dochodzenia do ustalenia wysokości kary pieniężnej. W zależności od okoliczności sprawy może inaczej rozłożyć akcenty, a nawet przypisać większe lub mniejsze znaczenie poszczególnym elementom wpływającym na ostateczny wymiar kary pieniężnej.
Sąd uwzględnił również stosowaną już przez sądy powszechne praktykę miarkowania kar, podzielając w tym zakresie m.in. stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie VII AGa 579/24 oraz z dnia 19 grudnia 2024 r. sygn. akt VII AGa 984/23 ( niepubl.).
Warto także odnieść się do najnowszego stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt II NSKP 29/25 ( opubl. Legalis) wskazującego, że biorąc pod uwagę;
1.prowadzoną przez sąd powszechny kontrolę prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ administracji, ale również dokonywanie przezeń własnych ustaleń na podstawie, których sąd ten może oddalić odwołanie albo zaskarżoną decyzję albo uchylić, albo zmienić w całości lub w części i orzec co do istoty sprawy;
2.potwierdzoną w orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszczalność kontroli wysokości nałożonej przez Prezesa URE kary przez sąd powszechny na uzasadniony zarzut powoda, nigdy zaś z urzędu;
3.wykładnię systemową oraz funkcjonalną, w szczególności celowościową, przemawiającą za przyjęciem, że wysokość kary określonej przez art. 56 ust. 2h pkt 4 Prawa energetycznego , może być na podstawie art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego ustalona na niższym poziomie;
4.sentencję oraz tezy uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23,
przyjąć należy, że sąd powszechny w postępowaniu dotyczącym decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nakładającej na przedsiębiorcę karę, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego , za nieprzekazanie w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego , uprawniony jest do ustalenia kary na niższym poziomie.
Uwzględniając powyższe zdaniem Sądu w świetle regulacji art. 56 ust 6 Prawa energetycznego zasadne było zatem zmiarkowanie kary pieniężnej do kwot wskazanych w wyroku. Sąd miał tu na szczególnej uwadze, że jednym z dóbr chronionych omawianymi przepisami prawa jest terminowość składania sprawozdań. Jak to już wskazywano w treści uzasadnienia w przypadku niedochowania terminu składnia sprawozdań wskazanych art. 43d ustawy Organ zostaje pozbawiony wymaganych ustawowo informacji związanych z rodzajem oraz ilością przywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu. Ma to wpływ na kwartalny obowiązek sprawozdawczy nałożony przez ustawodawcę na Prezesa Urzędu, gdyż jak stanowi art. 43d ust. 4 ustawy Prezes URE ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosując nazwy oraz klasyfikację Nomenklatury Scalonej (kody CN), w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału. Podstawę raportu Prezesa stanowią sprawozdania składane przez przedsiębiorców w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Niewątpliwe zaniechanie odwołującej spowodowało, że przy sporządzaniu raportu Prezes nie dysponował pełnymi informacjami o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych niezbędnych m.in. do regulowania działalności przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą i polityką energetyczną państwa związanej z równoważeniem interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Taka sytuacja prowadzi do utrudnienia oczekiwanego przez ustawodawcę skutku w postaci zapewnienia wiarygodnej i aktualnej informacji na temat rynku paliw ciekłych.
Natomiast na miarkowanie kary nie miało wpływu powoływanie się na okoliczność, że mamy do czynienia z podmiotem nieprowadzącym działalności w szeroko rozumianej branży paliw, co godziłoby w jedną z podstawowych zasad wywodzonych jeszcze się z prawa rzymskiego - ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi. Podmiot, który decyduje się na prowadzenie działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi znać obowiązujące przepisy prawa. Spółka rozpoczynając lub planując dokonywanie przywozu z zagranicy i wywozu paliw ciekłych, powinna zbadać związany z tym obszar regulacji prawnych. Zaniechanie obowiązkom sprawozdawczym było więc konsekwencją nieznajomości prawa przez powoda.
Należało jednak rozróżnić sytuację, w której przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą i zajmujące się np. przywozem znacznej ilości klasycznych paliw ciekłych (takich jak np. benzyny), nie dopełnia obowiązku złożenia sprawozdania, o jakim nowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego , od sytuacji przedsiębiorcy niebędącego przedsiębiorstwem energetycznym i nieposiadającego koncesji w tym zakresie, a zajmującego się produkcją przede wszystkim farb, systemów ociepleń i tynków. W obu przedstawianych przypadkach stopień społecznej szkodliwości czynu jest diametralnie różny.
Sąd miał na uwadze fakt, że analizowane czyny zostały popełnione nieumyślnie w wyniku niedbalstwa powoda związanego z nieznajomością prawa. Powód jednak, mógł zapoznać się z pouczeniem dołączonym do decyzji o wpisaniu do rejestru, z którego jednoznacznie wynikało kto i w jakich okolicznościach powinien składać sprawozdania oraz jakie są konsekwencje zaniechania tego obowiązku.
Jednocześnie, oceniając stopień winy spółki, należy wskazać, że strona już od momentu zawiadomienia o wszczęciu postępowania o nałożenie kary finansowej współpracowała z Prezesem URE i podejmowała działania naprawcze, gdyż od momentu doręczenia 28 marca 2024 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w dniu 4 kwietnia 2024 r. złożył wymagane dokumenty w celu rejestracji na portalu Platforma (...). W dniu 5 kwietnia 2024 r. zostało utworzone konto dla pani Ł. Z., zaś w dniu 12 kwietnia 2024 r. miała miejsce modyfikacja na koncie użytkownika, która mogła dotyczyć poprawy litery w imieniu lub nazwisku, czy też resetu hasła. W tej sytuacji działanie przedsiębiorcy, który niezwłocznie podjął starania w kierunku uzupełnienia brakujących sprawozdań, należy ocenić jako okoliczność łagodzącą. W dniu 12 kwietnia 2024 r. zostało złożone sprawozdanie za czerwiec 2023 r., zaś za miesiące od lipiec 2023 r. do lutego 2024 r. w dniu 14 kwietnia 2024 r., a za miesiące kwiecień i maj 2024 w dniu 15 lipca 2024 r. Za miesiąc marzec 2024 r. – w dniu 14 kwietnia 2024 r. (w tym zakresie Prezesa URE umorzył postępowanie administracyjne).
Okolicznością, którą należało także wziąć pod uwagę przy miarkowaniu kary był fakt, że spółka nie sprowadzała paliw, a więc sprawozdania wykazywały wartość zerową, co oznacza, że po pierwsze powód nie składając sprawozdań nie próbował w ten sposób zataić faktu przywożenia paliw, a po wtóre brak sprawozdań nie powodował w istocie po stronie organu zniekształcenia obrazu rynku paliw przywożonych do RP, skoro wartości te nie zmieniły się nawet po spóźnionym złożeniu sprawozdań. W konsekwencji niezłożenie tzw. zerowych sprawozdań nie wpływało na treść sprawozdania kwartalnego przygotowywanego przez Prezesa URE w oparciu o miesięczne sprawozdania składane przez przedsiębiorcę, jak również nie jest było tak istotne w kontekście sprawowania kontroli nad rynkiem paliw, jak ma to miejsce w przypadku faktycznego przywozu paliw.
Kolejną przesłanką wymiaru kary pieniężnej jest dotychczasowe zachowanie adresata kary pieniężnej. Przesłanka dotyczy w szczególności prawidłowości zachowania w aspekcie wykonywania obowiązków wynikających z norm Prawa energetycznego . W sytuacji gdy adresat kary pieniężnej nie był uprzednio karany oraz złożył zaległe sprawozdania, należy przyjąć, że okoliczność ta stanowi przesłankę pozytywną, pozwalającą na obniżenie wysokości kary pieniężnej. Dodatkowo, kara w łącznie wysokości 11.750,00 zł nie będzie stanowić nadmiernego obciążenia finansowego dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc odpowiada jego możliwościom finansowym.
Ponadto określając ostateczną wysokość kar za poszczególne miesiące Sąd kierował się długością okresu naruszenia i jego wpływem na obowiązki raportowe Prezesa Urzędu (o czym już wspominano też wyżej). Stąd Sąd dokonał podziału okresów sprawozdawczych, co do których nie złożono sprawozdań w terminie, na okresy kwartalne w skali roku. Tam gdzie opóźnienie było najkrótsze tj. w odniesieniu do miesiąca kwietnia i maja 2024 r. Sąd zgodził się z powodem, że kara powinna wynosić 500,00 zł za poszczególne miesiące ( vide pismo z dnia 31 października 2024 r. k. 49 akt sąd). Natomiast w odniesieniu do sprawozdań za wcześniejsze kwartały, kara ta ulegała stosunkowemu zwiększeniu o 250,00 zł, i ostatecznie w przypadku najdłuższego okresu opóźnienia wyniosła 1.500,00 zł.
Tak określona wysokość kary uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego powodowi, okoliczności jego popełnienia, stopień winy, dotychczasowe ich postępowanie i sytuację finansową. Kara w tej wysokości spełnia jednocześnie cele kary tak w zakresie prewencji, jak i represji.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd wskazuje, że ewentualne naruszenie tych przepisów nie jest przedmiotem postępowania sądowego i nie stanowi samoistnej podstawy uchylenia decyzji w tym postępowaniu. Wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie cywilne, w którym dokonywane na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego Sąd dokonuje własnych ustaleń faktycznych i prawnych. Przede wszystkim Sąd nie ogranicza się jedynie do sprawdzenia prawidłowości postępowania administracyjnego. Przed sądem powszechnym sprawa rozpoznawana jest według reguł kontradyktoryjnego postępowania cywilnego, a przedmiotem nie jest kontrola legalności decyzji administracyjnej, jak to ma miejsce przed sądem administracyjnym. Celem postępowania sądowego nie jest więc przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, lecz merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest spór między stronami powstający dopiero po wydaniu decyzji przez Prezesa Urzędu. Do Sądu ostatecznie należy zastosowanie odpowiedniej normy prawa materialnego, na podstawie wyjaśnienia podstawy faktycznej, obejmującej wszystkie elementy faktyczne przewidziane w hipotezie tej normy ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt I NSKP 7/21, opubl. Lex nr 3225327).
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., które z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań zostały wzajemnie zniesione. Przepis ten odnosi się do kompensaty kosztów procesu, która umożliwia sprawiedliwe ich rozłożenie pomiędzy stronami, jeżeli żądania lub obrona uwzględnione zostały jedynie częściowo. Uwzględniając z jednej strony wynik procesu, a z drugiej okoliczność, że w jego toku wydane zostało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowiące asumpt do miarkowania kary, Sąd uznał, że w sprawie zachodziły podstawy ku temu, aby każda ze stron pozostała przy swoich kosztach.
30.04.2026 r.
SSO Małgorzata Wiliński