Wyrok z 21 maja 2026, sygn. I C 555/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Kocielnik

po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa G. P.

przeciwko Fundacji (...) z siedzibą w L.

o zapłatę

I.  zasądza od Fundacji (...) z siedzibą w L. na rzecz G. P. kwotę 1.389.830 (jeden milion trzysta osiemdziesiąt dziewięć tysięcy osiemset trzydzieści) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 23 kwietnia 2024 roku do dnia zapłaty,

II.  umarza postępowanie w sprawie w pozostałym zakresie,

III.  ustala, że pozwana przegrała proces w 100% i pozostawia rozliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku.

Sygn. akt I C 555/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 21 maja 2026 r.

Pozwem z dnia 23 kwietnia 2024 r. (data nadania w UP) wniesionym w postępowaniu nakazowym, a skierowanym przeciwko Fundacji (...), G. P. wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwana zapłaci na rzecz powódki kwotę 1 389 830,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 lutego 2023 r. do dnia zapłaty oraz koszty postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w którym zasądzono ww. koszty procesu do dnia zapłaty.

W przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty powódka wniosła o wydanie wyroku, w którym nakaz zapłaty zostanie utrzymany w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w którym zasądzono ww. koszty procesu do dnia zapłaty.

Powódka wniosła jednocześnie o udzielenie zabezpieczenia roszczenia o zapłatę kwoty 1 389 830,00 zł poprzez ustanowienie, jeszcze przed wszczęciem postępowania, hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanej położonej w L. przy (...), dla której Sąd Rejonowy w Legionowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...).

W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że w dniu 14 maja 2020 r. zawarła z pozwaną umowę pożyczki w kwocie 1 000 000,00 zł, która miała zostać zwrócona do dnia 9 lutego 2022 r., a oprocentowanie pożyczki wynosiło 5% w skali roku. Dodała, że w dniu 31 sierpnia 2020 r. została zawarta kolejna umowa pożyczki na kwotę 200 000,00 zł na tożsamych warunkach. Zaakcentowała, że nie były to jedyne zawarte umowy pożyczki pomiędzy stronami, a łączna kwota zobowiązania pozwanej z tytułu umów pożyczek to 1 389 830,00 zł. Zauważyła, że jej córka prowadziła z osobą reprezentującą pozwaną – F. O., wiele rozmów celem polubownego rozwiązania sporu czego rezultatem było zobowiązanie się przez pozwaną do zwrotu zadłużenia do dnia 3 marca 2022 r. Wskazała, że spłata pożyczek nie nastąpiła, jednak F. O. wciąż wskazywała kolejne terminy spłaty zobowiązania. Podkreśliła finalnie, że strony podpisały w dniu 17 lutego 2023 r. porozumienie do umowy pożyczki, zaś pozwana w dniu 20 lutego 2023 r. sporządziła oświadczenie o uznaniu długu. Powódka zaznaczyła, że pomimo wezwań kierowanych do pozwanej spłata zadłużenia nie nastąpiła (pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym – k. 3-11).

Zarządzeniem z dnia 6 maja 2024 r. stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, a sprawę nakazano zakreślić w rep. Nc i wpisać do rep. C. Od tego czasu postępowanie toczyło się w trybie zwykłym (zarządzenie z dnia 6 maja 2024 r. – k. 40).

Kolejno, po zwrocie pozwu – z uwagi na nieuiszczenie opłaty na wezwanie Sądu, złożeniu pozwu ponownie wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, oddaleniu tegoż wniosku, złożeniu potwierdzenia uiszczenia opłaty, a finalnie – postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r. – uchyleniu na podstawie art. 395 § 2 k.p.c. zarządzenia o zwrocie pozwu, sprawie został nadany dalszy bieg – postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r. oddalony został wniosek powódki o zabezpieczenie, podobnie jak zażalenie na ww. rozstrzygnięcie, a w odpowiedzi na pozew pozwana Fundacja wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwana zakwestionowała roszczenie zarówno co do zasady, jak i co do wysokości wskazując, że powódka nie udowodniła roszczenia z uwagi na brak dokumentów potwierdzających faktyczne przekazanie spornych środków oraz podkreślając, że nie wiadomo, jak została wyliczona wartość dochodzonego roszczenia. Dodała, że pomiędzy pozwaną, a P. P. oraz jej matką G. P. toczą się postępowania oparte na tożsamych faktach i dokumentach, w tym dokumencie o uznaniu długu, który de facto nie precyzuje, z jakiego tytułu uznanie to miałoby nastąpić. Pozwana zaznaczyła, że w toku relacji pomiędzy stronami istniał chaos i nieprawidłowości wobec czego F. O. złożyła wobec P. P. i G. P. oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli w postaci uznania długu. Powołała się na pozostawanie w błędzie co do prawidłowości zawartych pożyczek i faktycznego przekazania spornych środków. Finalnie pozwana zauważyła, że każde z toczących się postępowań opiera się na oświadczeniu o uznaniu długu gdy tymczasem dotyczą one innych umów pożyczek zawartych również z innymi osobami (zarządzenie z dnia 5 czerwca 2024 r. – k. 46; wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych – k. 48-49; odpowiedź na zarządzenie – k. 56; odpowiedz na zobowiązanie sądu – k. 103-104; postanowienie z dnia 13 sierpnia 2024 r. – k. 116-118; pismo w sprawie – k. 121; zażalenie na zarządzenie – k. 135-136; postanowienie z dnia 8 listopada 2024 r. – k. 140, 141; odpowiedź na pozew – k. 157-158v; zażalenie na postanowienie – k. 167-169; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2025 r., sygn. akt V ACz 43/25 – k. 182).

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały tak sformułowane stanowiska procesowe, z tym że strona pozwana zauważyła, że dokonywane przez powódkę przelewy miały tytuł „cele statutowe” co podważa ich związek z umowami pożyczek, a powódka działała wobec F. O. podstępnie wykorzystując jej zły stan zdrowia. Powódka zaś na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. złożyła dwie kolejne umowy pożyczki, a w piśmie z dnia 13 listopada 2025 r. (data nadania w UP) dodatkowo wskazała, że ostateczna kwota stanowiąca przedmiot roszczenia została wspólnie uzgodniona pomiędzy stronami i stanowiła podsumowanie wszystkich dotychczasowych zobowiązań Fundacji wobec powódki. Dodała, że umów pożyczek było kilka, a ich zawieranie miało charakter ciągły i następowało w związku z brakiem spłaty zobowiązań. Zaznaczyła, że każda kolejna umowa obejmowała zarówno kwotę niespłaconą z poprzednich pożyczek, jak i nową sumę pożyczki przekazaną pozwanej przez powódkę. Podkreśliła, że to właściwie dwie ostatnie umowy stanowią kompleksowe rozliczenie wszystkich wcześniejszych pożyczek porządkując istniejące zobowiązania i precyzyjnie określając łączną wartość zadłużenia. Zauważyła także, że pozwana w żadnym momencie nie zaprzeczyła zawarciu umów i przekazaniu środków. Dodała, że oświadczenie o uznaniu długu i zawarte pomiędzy stronami porozumienie potwierdziło związek zadłużenia pozwanej z umowami pożyczek, natomiast pozwana nie wykazała by otrzymane przez nią przelewy dotyczyły innego tytułu niż pożyczka. Ostatecznie powódka podała, że część środków była przekazywana przelewami, a część gotówką, a łącznie przekazana pozwanej kwota wraz z należnym oprocentowaniem w wysokości 5% w skali roku przewidzianego w zawartych umowach stanowi sumę zobowiązania pozwanej – co najlepiej odzwierciedla porozumienie z dnia 17 lutego 2023 r. (replika na odpowiedź na pozew – k. 186-188; odpowiedź na zobowiązanie sądu – k. 192-194; pismo przygotowawcze – k. 214-215; protokół z rozprawy z dnia 23 października 2025 r. – k. 236-237; pismo powódki – k. 241-245).

Stanowiska stron nie uległy zmianie do czasu zamknięcia rozprawy w dniu 9 lutego 2026 r. W dniu 9 marca 2026 r., rozprawa została jednak otwarta na nowo, zaś strona powoda – realizując zobowiązanie Sądu – sprecyzowała żądanie pozwu wskazując, że kwota główna skalda się z kwoty 1 350 000,00 zł tytułem kapitału wynikającego z dwóch umów pożyczek porządkujących z dnia 31 sierpnia 2020 r. oraz z dnia 17 listopada 2020 r., które konsolidowały wcześniejsze pożyczki oraz kwoty 39 830,00 zł tytułem odsetek skapitalizowanych, ustalonych między stronami w porozumieniu i potwierdzonych uznaniem długu. Jednocześnie sprecyzowała żądnie pozwu wskazując, że domaga się zasądzenie kwoty 1 389 830,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Strona pozwana natomiast – w piśmie z dnia 25 marca 2026 r. (data stempla pocztowego) – podtrzymała dotychczasowe stanowisko zaprzeczając przy tym otrzymaniu jakichkolwiek środków tytułem pożyczke (protokół z rozprawy z dnia 9 lutego 2026 r. – k. 274-275v; protokół z ogłoszenia orzeczenia z dnia 9 marca 2026 r. – k. 276; odpowiedź na zobowiązanie do sprecyzowania pozwu – k. 278-279; pismo przygotowawcze – k. 288-289).

W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie, przy czym na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. strona powodowa cofnęła pozew bez zrzeczenia się roszczenia ponad to co było sprecyzowane w piśmie, zaś strona pozwana na cofnięcie to wyraziła zgodę (protokół z rozprawy z dnia 26 marca 2025 r. – k. 286-287; protokół z rozprawy z dnia 20 kwietnia 2026 r. – k. 291-292).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

G. P. łączyła z F. O. wieloletnia relacja koleżeńska. Powódka posiadała znaczny majątek nabyty w drodze dziedziczenia, zaś F. O. była prezesem założonej, razem z niepełnosprawnym synem, Fundacji (...) z siedzibą w L. (dalej: Fundacja (...) lub pozwana Fundacja), w zakresie której prowadziła restaurację (...) – zakład aktywności zawodowej oraz rozgłośnię radiową. F. O. w 2020 r., postanowiła rozwijać zakres działalności Fundacji. Na ten cel potrzebowała dodatkowych środków, o których pożyczenie zwróciła się do powódki. Od tego momentu pozwanej Fundacji zarówno powódka jak i jej córka P. P. udzieliły pożyczek przekazując pieniądze na podstawie zawieranych umów na piśmie, jak i ustnie.

Między innymi w dniu 14 maja 2020 r. G. P. zawarła
z Fundacją (...) w L. – reprezentowaną przez Prezesa F. O., pożyczkę na kwotę 1 000 000,00 zł, oprocentowaną 5% w skali roku (§ 2).

Powódka zobowiązała się do przekazania pozwanej wymienionej sumy pieniężnej, zaś pozwana do jej zwrotu w trybie i na zasadach wskazanych w umowie (§ 3).

Pozwana zobowiązała się do jednorazowego zwrotu pełnej kwoty pożyczki wraz z odsetkami, na konto powódki w terminie do dnia 9 lutego 2022 r., przy czym termin ten mógł zostać przedłużony za pisemną zgodą obu stron nie później niż na trzy dni przed terminem zwrotu pożyczki (§ 4).

Zgodnie z § 5 umowy w razie zwłoki w zwrocie pożyczkobiorca miał zapłacić karę umowną w wysokości odsetek umownych.

Kwota pożyczki została pozwanej Fundacji przekazana przelewami, w tytule których – zgodnie z sugestią F. O. – powódka wpisała „cele statutowe”.

(dowód: umowa pożyczki z dnia 14 maja 2020 r. – k. 18-19; e-mail z dnia 30 listopada 2021 r. – k. 24; potwierdzenia przelewów – k. 218, 223-235; zeznania powódki G. P. – k. 258-261, 274v; zeznania Prezesa pozwanej Fundacji (...) – k. 261-264, 274v-275; zeznania świadka P. P. złożone na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. – k. 264-265)

Pożyczone pieniądze miały być przeznaczona na rozwój rozgłośni radiowej, stworzenie ogródka zoologicznego oraz rozbudowę restauracji. W tym też celu powódka dokonała zakupu sąsiedniej nieruchomości.

(dowód: zeznania powódki G. P. – k. 258-261, 274v; ; zeznania Prezesa pozwanej Fundacji (...) – k. 261-264, 274v-275)

Wobec braku zwrotu jakichkolwiek środków, jak również zapotrzebowania pozwanej Fundacji na zwiększenie kwoty pożyczki, w dniu 31 sierpnia 2020 r. pomiędzy stronami doszło do zawarcia następnej umowy pożyczki na kwotę 1 240 000,00 zł, oprocentowanej 5% w skali roku (§ 2).

Powódka zobowiązała się do przekazania pozwanej wymienionej sumy pieniężnej, zaś pozwana do jej zwrotu w trybie i na zasadach wskazanych w umowie (§ 3).

Pozwana zobowiązała się do jednorazowego zwrotu pełnej kwoty pożyczki wraz z odsetkami, na konto powódki w terminie do dnia 9 sierpnia 2022 r., przy czym termin ten mógł zostać przedłużony za pisemną zgodą obu stron nie później niż na trzy dni przed terminem zwrotu pożyczki (§ 4).

Zgodnie z § 5 umowy w razie zwłoki w zwrocie pożyczkobiorca miał zapłacić karę umowną w wysokości odsetek umownych.

Kolejna umowa pożyczki, na ww. warunkach, została zawarta w dniu 17 listopada 2020 r. na kwotę 110 000,00 zł.

Cała kwota, o którą została podwyższona pierwotnie udzielona pożyczka została pozwanej Fundacji przekazana częściowo przelewami, a częściowo w gotówce. W tytułach przelewów powódka ponownie – zgodnie z sugestią F. O. – wpisała „cele statutowe”.

(dowód: umowa pożyczki z dnia 17 listopada 2020 r. – k. 219-220; umowa pożyczki z dnia 31 sierpnia 2020 r. – k. 221-222; potwierdzenia przelewów – k. 218, 223-235; zeznania powódki G. P. – k. 258-261, 274v; zeznania Prezesa pozwanej Fundacji (...) – k. 261-264, 274v-275; zeznania świadka P. P. złożone na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. – k. 264-265)

Restauracja nie została rozbudowana. Stworzony przez powódkę ogródek zoologiczny zosta, bez jej zgody, zamknięty. W budynku zakupionym przez powódkę F. O. zorganizowała swoje biuro, zaś jej były mąż – L. H., stworzył tam rozgłośnię. Cały czas bieżące opłaty za nieruchomość obciążały powódkę.

(dowód: zeznania powódki G. P. – k. 258-261, 274v; zeznania Prezesa pozwanej Fundacji (...) – k. 261-264, 274v-275)

Pozwana Fundacja nie dokonała żadnych wpłat na poczet spłaty pożyczonych środków, przy czym m.in. w wiadomościach elektronicznych z dnia 1 marca 2022 r., 18 czerwca 2022 r.
i 20 lipca 2022 r. F. O. przepraszała córkę powódki, zaangażowaną w sprawę, za nieterminowe wpłaty.

(dowód: wiadomości e-mail – k. 25 – 27; zeznania powódki G. P. – k. 258-261, 274v; zeznania świadka P. P. złożone na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. – k. 264-265)

W dniu 17 lutego 2023 r. F. O. podpisała dokument zatytułowany: „Uznanie długu”, w którym wskazała, że kierowana przez nią pozwana Fundacja posiada nieuregulowane zadłużenie w stosunku do G. P. w kwocie 1 389 000,00 zł.

(dowód: uznanie długu – k. 28)

W tym samym dniu zostało zawarte porozumienie pomiędzy powódką
i pozwaną Fundacją, reprezentowaną przez F. O., w której wskazano, że na dzień zawarcia porozumienia dług fundacji wobec powódki wynosi 1 389 000,00 zł.

(dowód: porozumienie do umowy pożyczki z dnia 17 lutego 2023 r. – k. 29-30)

Pożyczone środki nie zostały zwrócono w jakiejkolwiek części. Powódka zwracała się do pozwanej o zwrot dotychczas pożyczonych pieniędzy. W dniu 11 października 2023 r. (data nadania) przesłała do pozwanej Fundacji wezwanie do zapłaty kwoty 1 389 830,00 zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 20 lutego 2023 r. tytułem nadal nieuregulowanego zobowiązania, w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty nadania wezwania.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem nadania – k. 31-32; zeznania powódki G. P. – k. 258-261, 274v)

Wobec bezskuteczności ww. wezwania powódka złożyła do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie skierowany przeciwko pozwanej Fundacji pozew o zapłatę zadłużenia.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r., wobec braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, postępowanie to zostało umorzone.

(dowód: pozew o zapłatę – k. 33-35; postanowienie z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt VI Nc-e 1975081/23 – k. 37)

W dniu 30 maja 2024 r. (data nadania) pozwana Fundacja złożyła powódce oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczeń woli złożonych pod wpływem błędu co do zawartych skutecznie przez Fundację umów pożyczek oraz wysokości udzielonych pożyczek. Powołała się w nim na trudności w przyporządkowaniu przekazywanych środków do konkretnych umów pożyczek oraz w rozgraniczeniu, które z roszczeń dotyczą pożyczek udzielanych przez powódkę, a które pożyczek udzielanych przez jej córkę. Odnosząc się do pozwu z listopada 2023 r. (sygn. akt IV C 867/23) zakwestionowała także umocowanie byłego męża do reprezentowania Fundacji i podpisywaniu w jej imieniu umów.

(dowód: oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczeń woli złożonych pod wpływem błędu wraz z potwierdzeniem nadania – k. 195-196; zeznania Prezesa pozwanej Fundacji (...) – k. 261-264, 274v-275)

Wyrokiem z dnia 29 lipca 2024 r. uwzględnione zostało w całości wywiedzione przez córkę powódki – P. P. przeciwko pozwanej Fundacji, powództwo oparte m.in. na udzielonej przez nią w dniu 15 lutego 2021 r. pożyczce i uznaniu długu przez pozwaną w wysokości odpowiadającej roszczeniom P. P. – w wysokości 272 000,00 zł.

(notoryjność sądowa oraz dowód: zeznania powódki G. P. – k. 258-261, 274v; zeznania świadka P. P. złożone na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. – k. 264-265)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, a w szczególności na podstawie dokumentów lub ich kopii wskazanych w ustalonym stanie faktycznym.

Sąd dał wiarę załączonym do akt sprawy dokumentom i ich kopiom, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność nie była kwestionowana przez strony, a Sąd sam nie powziął żadnych wątpliwości w ww. zakresie.

Sąd dał wiarę w całości zeznaniom powódki G. P. oraz świadka P. P. co do faktu udzielenia pozwanej Fundacji licznych pożyczek, charakteru zawartych umów oraz braku spłaty pożyczonych środków.

Zeznania F. O. zasługiwały na wiarę w części, tj. w zakresie, w jakim potwierdziła zakres działania Fundacji, zaistnieje problemów w jej funkcjonowaniu oraz przekazanie spornych środków. Natomiast Sąd nie dał jej wiary w zakresie, w jakim twierdziła, że środki były przekazywane z tytułu darowizny, zaś finalna kwota zadłużenia nie jest jej znana. Nie miało to zresztą znaczenia w świetle uznania przez nią długu. Na przymiot wiarygodności nie zasługiwały także twierdzenia F. O., jakoby ww. dokument został podpisany pod wpływem postępu lub pozostawania w błędzie. Przeczy temu bowiem całokształt materiału dowodowego zarówno dokumentalnego, jak i osobowego

Na rozprawie w dniu 9 lutego 2026 r. Sąd pominął wniosek strony pozwanej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka L. H. uznając go za nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Dowód ten miał zostać przeprowadzony na okoliczność wzajemnych ustaleń stron, okoliczności powodów zawarcia umów pożyczek, okoliczności złożenia oświadczenia o uznaniu długu i porozumienia, jak również celu płatności na rzecz Fundacji kwoty objętej postępowaniem. Tymczasem strony nie tylko przedstawiły materiał dowodowy, ale również złożyły obszerne zeznania, które oceniane łącznie pozwoliły na poczynienie kategorycznych ustaleń faktycznych w ww. zakresie, a w konsekwencji również przesądzenie o rozstrzygnięciu niniejszego postępowania.

Sąd pominął pozostałe dowody z dokumentów lub kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a nie wskazanych powyżej, jako niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Na wstępie należy zauważyć, że w rezultacie wykonania zobowiązania Sądu strona powodowa nie tylko sprecyzowała żądanie pozwu wskazując, w jakiej części kwota główna składa się z kapitału, a w jakiej z odsetek, ale również dokonała modyfikacji żądania odsetkowego wnosząc o zasądzenie odsetek od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W pozwie żądanie to obejmowało odsetki od dnia 20 lutego 2023 r. do dnia zapłaty. Kolejno, na terminie rozprawy w dniu 26 marca 2026 r. strona powodowa cofnęła roszczenie w ww. zakresie bez zrzeczenia się roszczenia, zaś strona pozwana na cofnięcie to wyraziła zgodę.

Wobec powyższego umorzeniu podlegało postępowanie w ww. zakresie – stosownie do art. 355 k.p.c.

Zgodnie z ww. przepisem Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne.

Stosownie do treści art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Zgodnie z § 3 przywołanego przepisu w razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego, niezłożenie przez niego oświadczenia w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa się za wyrażenie zgody. Na podstawie zaś § 4 przywołanego przepisu Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

Oceniając częściowe cofnięcie pozwu bez zrzeczenia się roszczenia dokonane przez powódkę z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 203 § 1 - 4 k.p.c. tut. Sąd nie tylko wziął pod uwagę zgodę strony pozwanej na dokonanie owej czynności, ale także nie dopatrzył się, aby czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego lub by zmierzała do obejścia prawa.

Wobec powyższego postępowanie podlegało umorzeniu co do żądania odsetkowego obejmującego okres od dnia 20 lutego 2023 r. do dnia wniesienia pozwu, tj. 23 kwietnia 2023 r. – o czym orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku.

Ostatecznie powódka domagała się zasądzenia od pozwanej Fundacji kwoty 1 389 830,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Wskazywała jednocześnie, że na żądaną kwotę składa się kwota 1 350 000,00 zł tytułem kapitału wynikającego z dwóch umów pożyczek porządkujących z dnia 31 sierpnia 2020 r. oraz z dnia 17 listopada 2020 r., które konsolidowały wcześniejsze pożyczki oraz kwota 39 830,00 zł tytułem odsetek skapitalizowanych, ustalonych między stronami w porozumieniu i potwierdzonych uznaniem długu.

Pozwana Fundacja natomiast konsekwentnie podtrzymywała zarzuty pozostawania F. O. w błędzie co do charakteru przekazywanych środków, braku wiedzy co do wysokości ostatecznego zadłużenia i złożenia oświadczenia o uznaniu długu pod wpływem błędu i podstępu.

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości (art. 720 § 1 k.c.). Bezspornie powódka udzielała pozwanej Fundacji licznych pożyczek, które nie zostały w jakiejkolwiek części spłacone. Sąd ustalił fakt udzielenia pożyczek nie tylko na podstawie zeznań stron oraz świadka P. P., ale również na podstawie dokumentów w postaci umów pożyczek, przelewów, a przede wszystkim uznania długu.

Przepisy kodeksu cywilnego nie wymagają dla ważności umowy pożyczki zachowania jakiejkolwiek formy. Także przepis art. 720 § 2 k.c. wymaga - przy określonej wartości pożyczki - jedynie stwierdzenia umowy pismem. Ustawodawca posłużył się określeniem "stwierdzenie pismem", a nie zawarcie umowy w formie pisemnej, co wskazuje, że chodzi o istnienie pisma stwierdzającego, że umowa została zawarta. Sama umowa może być więc zawarta w formie dowolnej, nawet ustnie, fakt jej zawarcia powinien być natomiast potwierdzony pismem, co w niniejszej sprawie miało miejsce, m.in. poprzez uznanie długu (por. wyrok SA w Warszawie z 11 czerwca 2019 r., VI ACa 238/18).

Pozwana uznała dług wobec powódki w piśmie z 17 lutego 2023 r. Wynosił on ówcześnie 1 389 830,00 zł. Z pisma tego – wbrew twierdzeniom F. O. – nie wynika natomiast, ażeby jakakolwiek część tej kwoty stanowiła zadłużenie w stosunku do córki powódki.

W orzecznictwie i doktrynie uznanie właściwe – bo tak należy ocenić uznanie z 17 lutego 2023 r. - stanowi nieuregulowaną odrębnie umowę ustalającą co do zasady i zakresu istnienie albo nieistnienie jakiegoś stosunku prawnego. Sens instytucji uznania roszczenia sprowadza się do tego, że dłużnik zapewnia wierzyciela o zamiarze wykonania zobowiązania w określonej wysokości. Uznanie długu nie pozostaje bez wpływu na rozkład ciężaru dowodu. Uznanie długu ma bowiem istotne znacznie dowodowe w sferze procesu cywilnego, w tym sensie, że wierzyciel przedstawiający dowód uznania długu przez dłużnika nie musi wykazywać w inny sposób istnienia swojej wierzytelności, natomiast to dłużnika obciąża wówczas powinność wykazania, że uznana wierzytelność w rzeczywistości nie istnieje, lub istnieje w mniejszym rozmiarze (por. np. wyrok SA w Szczecinie z 20 maja 2021 r., I AGa 122/20).

Pozwana Fundacja twierdziła, iż skutecznie uchyliła się od skutków ww. oświadczenia woli w terminie zgodnie z art. 88 § 2 k.c. twierdząc, iż działała pod wpływem błędu i na skutek podstępnych działań powódki.

W treści omawianego oświadczenia pozwana Fundacja wskazywała na nieprawidłowości związane ze sporządzaniem umów pożyczek, brak możliwości przyporządkowania poszczególnych umów do środków przekazanych na rachunek fundacji, błędne aneksowanie umów poprzez ujmowanie w kolejnych umowach kwot wynikających z wcześniej udzielonych pożyczek, a także trudności w ustaleniu, które pożyczki zostały udzielone przez P. P., a które przez G. P..

Odnosząc się do powyższego sąd nie miał wątpliwości, że powódka zawarła z pozwaną Fundacją szereg umów pożyczek, w tym umowy pożyczek z dnia 17 lutego 2023 r., 31 sierpnia 2020 r. oraz 17 listopada 2020 r., opiewające finalnie na kwotę 1 389 830 zł. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności treść przedłożonych umów pożyczek, oceniana łącznie z zeznaniami powódki oraz świadka P. P., jednoznacznie potwierdził, że stronami spornych umów były powódka G. P. oraz pozwana Fundacja. Oczywiste było przy tym, że umowy te podpisała Prezes pozwanej Fundacji – F. O., zaś zawarte w treści ww. oświadczenia zarzuty co do złożonych przez L. H. podpisów odnosiły się do materiału dowodowego złożonego w toku innego postępowania (sygn. akr IV C 867/23). Dokumenty te nie pozostawiają wątpliwości co do tożsamości stron zawieranych umów oraz wysokości udzielonego finansowania. Ponadto, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że środki pieniężne będące przedmiotem pożyczek były przekazywane pozwanej Fundacji zarówno w formie przelewów bankowych, jak i gotówką, przy czym potwierdzenia przelewów w znacznej części dokumentują dochodzone roszczenie, potwierdzając faktyczne przekazanie środków na rzecz pozwanej. Pozwana nie przedstawiła natomiast przekonujących dowodów, które skutecznie podważałyby fakt rzeczywistego przekazania spornych środków oraz ich pożyczkowy charakter. Okoliczności tej nie mogły potwierdzić tytuły dokonanych przez powódkę przelewów, tzn. „cele statutowe”. W toku postępowania ustalono bowiem, że treść tych tytułów była wskazywana przez samą F. O.. Jednocześnie z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika pożyczkowy charakter przedmiotowych transferów środków. Potwierdzają to w szczególności wiadomości e-mail kierowane przez F. O. do córki powódki, w których przepraszała ona za opóźnienia w spłacie pożyczek, uznając zarówno istnienie zobowiązania, jak i jego charakter jako zobowiązania z tytułu pożyczki.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również twierdzenia pozwanej Fundacji, jakoby uznanie zobowiązania i porozumienie zostały uzyskane przez powódkę podstępnie, poprzez wykorzystanie złego stanu zdrowia F. O.. Okoliczność ta nie została w żaden sposób wykazana. Przedłożona przez pozwaną dokumentacja medyczna mogła co najwyżej potwierdzać określony stan zdrowia F. O., nie stanowiła jednak dowodu na stosowanie przez powódkę jakichkolwiek działań podstępnych, manipulacyjnych czy bezprawnych. Pozwana nie przedstawiła żadnych innych wiarygodnych i obiektywnych dowodów, które pozwalałyby na przyjęcie tak daleko idących twierdzeń.

W konsekwencji stanowisko pozwanej Fundacji należało uznać za nieudowodnione i stanowiące wyłącznie przyjętą na potrzeby niniejszego postępowania linię obrony. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie prowadził natomiast do jednoznacznego wniosku, że środki finansowe zostały pozwanej Fundacji faktycznie udostępnione – czy to w drodze przelewów czy też gotówkowo, przez powódkę, zaś pozwana, pomimo upływu wielu lat od zawarcia umów, nie dokonała zwrotu jakiejkolwiek części pożyczonych kwot.

Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego uznanego za wiarygodny, Sąd stanął na stanowisku, że zadłużenie pozwanej Fundacji wobec powódki na dzień 17 lutego 2023 r. wynosiło 1 389 830,00 zł. Zasądził więc od pozwanej Fundacji na rzecz powódki całość dochodzonego przez nią roszczenia orzekając o odsetkach na podstawie art. 481 k.c. Sąd – uwzględniając treść podpisanego przez F. O. uznania długu i porozumienia – stwierdził, że w dacie wnoszenia pozwu pozwana Fundacja z całą pewnością miała świadomość istnienia zadłużenia, którego celowo nie spłacała. Odsetki te więc – zgodnie z żądaniem pozwu – zasądził od wniesienia pozwu, a mianowicie od dnia 23 kwietnia 2024 r., do dnia zapłaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzekł w punkcie III. sentencji wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c., ustalając, że pozwana Fundacja przegrała proces w 100%. Postępowanie zostało bowiem umorzone jedynie w nieznacznej części cofniętego roszczenia odsetkowego. Korzystając jednak z dobrodziejstwa art. 108 § 1 k.p.c. szczegółowe ich wyliczenie Sąd pozostawił Referendarzowi Sądowemu.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak na wstępie.

Sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk