Wyrok z 3 czerwca 2026, sygn. II Ka 303/26

Przewodniczący:

SSO Dariusz Półtorak

Protokolant:

st.sekr.sądowy Agata Polkowska

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 303/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 06 lutego 2026 roku II K 500/25.

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

zarzuty zawarte w pkt 1-4 apelacji obrońcy

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Z uwagi na zaistnienie niepowołanej przez skarżącego bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o jakiej mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., która to skutkowała koniecznością uchylenia w całości wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Garwolinie, analizowanie poszczególnych zarzutów obrońcy było bezprzedmiotowe. Szerzej o przyczynach niniejszego rozstrzygnięcia w dalszej części uzasadnienia.

Wniosek

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie D. G. od czynu przypisanego mu w pkt V wyroku.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Sąd Okręgowy uchylił wyrok w całości z uwagi na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o jakiej mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

W postępowaniu zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza, wskazana w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., bowiem pomimo wystąpienia okoliczności o jakich mowa w art. 79 § 1 ust. 3 i 4 k.p.k., obrońca oskarżonego nie brał udziału w rozprawie w dniu 26 listopada 2025 roku, kiedy przeprowadzono dowód z zeznań świadków.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Zgodnie z treścią art. 433 § 1 k.p.k., Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu - również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3, a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435, art. 439 § 1, art. 440 i art. 455. W niniejszej sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza, którą Sąd Odwoławczy zobligowany był uwzględnić z urzędu wskazana w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., albowiem pomimo wystąpienia przesłanki z art. 79 § 1 ust. 4 k.p.k., obrońca nie uczestniczył w rozprawie w sytuacji, gdy jego udział był obowiązkowy (art.79§3 kpk).

Na mocy postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w Garwolinie na rozprawie w dniu
6 października 2025 roku powołano biegłych lekarzy psychiatrów oraz psychologa, w celu stwierdzenia czy D. G. nie cierpi na chorobę psychiczną, niedorozwój umysłowy, lub inne zakłócenia czynności psychicznych, czy w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu miał zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem, zniesioną bądź ograniczoną, czy może brać udział w toczącym się postępowaniu, wobec powzięcia wątpliwości, co do jego stanu zdrowia psychicznego. Przy czym oskarżony korzystał z pomocy obrońcy ustanowionego z wyboru, stąd nie było potrzeby ustanawiać obrońcy z urzędu. W tym miejscu wskazać należy, że sama decyzja o powołaniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów oznacza rzeczywiste ujawnienie się po stronie organu procesowego "uzasadnionej wątpliwości" w rozumieniu art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2025 r. III KK 425/24). Po przeprowadzeniu badania, w dniu
23 października 2025 roku r., biegli lekarze psychiatrzy złożyli opinię sądowo-psychiatryczną,
w której to zawarli m.in. wnioski, że oskarżony nie przejawia objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego, jego stan psychiczny nie znosił ani nie ograniczał jego zdolności rozpoznania znaczenia zarzucanych mu czynów i pokierowania swoim postępowaniem, poczytalność oskarżonego w chwili popełnienia zarzucanych czynów, jak i w czasie postępowania nie budzi wątpliwości i aktualny jego stan psychiczny zezwala na jego udział w dalszym postępowaniu karnym, pozwala na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Niemniej jednak, jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze, dla ustania obrony obligatoryjnej konieczne jest nie tylko to, aby biegli w wywołanej opinii nie mieli wątpliwości odnośnie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, jak i możliwości prowadzenia przez niego obrony samodzielnie i rozsądnie, ale także to, by sąd wydał postanowienia na podstawie art.
79 § 4 k.p.k. po dokonaniu własnej oceny wydanej przez biegłych opinii (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2025 r. II KK 488/25). Obrona obligatoryjna w wypadkach wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ustaje bowiem dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. stwierdzającego, iż udział obrońcy w postępowaniu nie jest obowiązkowy. Jeżeli zatem sąd nie wydał wskazanego orzeczenia pomimo tego, że biegli lekarze psychiatrzy nie stwierdzili okoliczności, o których mowa w przywołanym przepisie, to obrona w dalszym ciągu ma charakter obligatoryjny, niezależnie od faktu czy obrońca jest wyznaczony z urzędu czy z wyboru (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2025 r. V KK 304/24). W niniejszej sprawie Sąd tego nie uczynił, przy czym jak już wspomniano powyżej, na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 roku, pomimo nadal istniejących przesłanek obrony obligatoryjnej, nie stawił się obrońca oskarżonego, a na tym terminie rozprawy przeprowadzona została zasadnicza część przewodu sądowego - zeznania składali świadkowie, których depozycje stanowiły podstawę ustaleń faktycznych, a ich treść jest kontestowana przez autora apelacji. Wobec powyższego niewątpliwie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 kpk– obrońca nie był na rozprawie, na której jego obecność była obowiązkowa tym samym zasadnym było uchylenie zaskarżonego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

Wyrok Sądu Rejonowego Garwolinie sygn. II K 500/26.

art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

☒ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Jak w rubryce 4.

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w całości przeprowadzi przewód sądowy, jeżeli znajdzie podstawy do wydania postanowienia w trybie art. 79§4 kpk, spowoduje to ustanie obrony obligatoryjnej.

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok zaskarżony w zakresie czynu
z art. 178a §4 kk.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☒co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana