Wyrok z 15 września 2016, sygn. I ACa 169/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 września 2016 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Jacek Nowicki /spr./

Sędziowie: SSA Małgorzata Gulczyńska

SSA Elżbieta Fijałkowska

Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Kaczmarek

po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. w Poznaniu

na rozprawie

sprawy z powództwa M. K., H. P., Z. Ł. (1)

przeciwko (...) (...) w Z.

o zapłatę

na skutek apelacji powodów

od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze

z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I C 164/15

1. oddala apelację;

2. zasądza od powodów na rzecz Prokuratorii Generalnej (...) kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Małgorzata Gulczyńska SSA Jacek Nowicki SSA Elżbieta Fijałkowska

UZASADNIENIE

Powód M. K. pozwem z dnia 24 października 2012 r. domagał się zasądzenia od (...) – (...) w Z. kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 23 marca 2012 r.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 23 października 2013 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 80.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że apelacja pozwanego okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku, ponieważ Sąd nie rozpoznał kwestii legitymacji czynnej w sprawie o zwrot zatrzymanego wadium. Należało ją rozważyć w ramach badania prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego. Mając zatem na uwadze fakt, iż po stronie powodowej występuje tylko jeden z członków konsorcjum oraz to, że sąd I instancji nie zastosował art. 195 § 1 kpc, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 kpc, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2015 r. powód został wezwany do oznaczenia w terminie 14 dni osób wchodzących w skład konsorcjum w sposób umożliwiający ich zawiadomienie.

W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2015 r. pełnomocnik powoda wykonał powyższe zobowiązanie sądu po czym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy postanowił zawiadomić o toczącym się procesie H. P. i Z. Ł. (1).

Pismem z dnia 18 września 2015 r. H. P. oraz Z. Ł. (1) oświadczyli, że wstępują do sprawy w charakterze powodów.

Strona pozwana w piśmie procesowym z dnia 29 października 2015 r. podniosła zarzut przedawnienia roszczenia będącego przedmiotem postępowania.

Ostatecznie na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. pełnomocnik strony powodowej wniósł o zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kwoty 80.000 zł, a z kolei strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i jednocześnie podtrzymała zarzut przedawnienia.

Wyrokiem z 10 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

(...) z siedzibą w Z. ogłosił przetarg na wykonanie zadania pn. „(...)w W. oraz (...)w W..

W Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (dalej SIWZ) wskazano, że podstawowym sposobem porozumiewania się jest korespondencja pisemna przekazywana za pomocą operatorów pocztowych. Zamawiający dopuścił jednak przekazywanie zapytań, wniosków oraz informacji faksem i pocztą elektroniczną.

W dniu 9 lutego 2012 r. zostały zawarte dwie umowy konsorcjum pomiędzy H. P. prowadzącym działalność gospodarczą pod (...) H. P. w M. a M. K. prowadzącym działalność gospodarczą pod (...) w S. oraz Z. Ł. (2) prowadzącym działalność gospodarczą pod (...) w Ś. jako partnerami. (...) oświadczyli, ze tworzą konsorcjum w celu wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego. Jednocześnie strony postanowiły, ze liderem konsorcjum będzie (...) H. P. w M., a pełnomocnikiem do reprezentowania ich przed zamawiającym – H. P.. Nadto partnerzy konsorcjum zastrzegli, ze ponoszą solidarną odpowiedzialność wobec zamawiającego za wykonanie kontraktów.

Wobec strony pozwanej powodowie mieli wspólnie wykonać umowę. SIWZ i umowa konsorcjum nie przewidywała indywidualnych stosunków między zamawiającym a poszczególnymi członkami konsorcjum.

W dniu 16 lutego 2012 r. lider (...) H. P. złożył ofertę na wykonanie zadania pn. „(...) w W.” . Członkiem tego konsorcjum był powód, który udzielił liderowi konsorcjum pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego i zawarcia przyszłej umowy na wykonanie przedmiotu zamówienia. Na poczet złożonej oferty powód wniósł w dniu 14 lutego 2012 r. w formie gwarancji bankowej wadium w kwocie 40.000 zł

Pismem z dnia 28 lutego 2012 r. lider konsorcjum został wezwany faksem przez pozwanego do uzupełnienia złożonej oferty do dnia 6 marca 2012 r. W treści wezwania wskazano, że nie uzupełnienie oferty w wyznaczonym terminie, będzie skutkowało zatrzymaniem wadium w kwocie 40.000 zł.

Pismem z dnia 28 lutego 2012 r. lider konsorcjum został wezwany faksem przez pozwanego do uzupełnienia złożonej oferty do dnia 6 marca 2012 r. W treści wezwania wskazano, że nie uzupełnienie oferty w wyznaczonym terminie, będzie skutkowało zatrzymaniem wadium.

W związku z brakiem reakcji ze strony lidera konsorcjum pismem z dnia 9 marca 2012 r. pozwany zawiadomił go o wykluczeniu z postępowania przetargowego, a następnie zwrócił się do Banku Spółdzielczego w O. (...) o wypłatę wadium w wysokości 40.000 zł. Bank wypłacił pozwanemu wadium w wysokości 80.000 zł w dniu 22 marca 2012 r.

W piśmie z dnia 15 marca 2012 r. skierowanym do pozwanego lider konsorcjum (...) wskazał, że nie otrzymał wezwania z dnia 28 lutego 2012 r.

W związku z tym, że strona pozwana na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. podniosła zarzut przedawnienia roszczenia, Sąd Okręgowy rozpoczął rozważania od oceny podniesionego zarzutu, albowiem rozstrzygnięcie o nim determinowało udzielenie ochrony prawnej zgłoszonemu roszczeniu.

I tak, sąd pierwszej instancji uznał, że powodowie w postępowaniu w przedmiocie zamówienia publicznego występowali jako konsorcjum scentralizowane – jako jednolity łączny podmiot uprawnień wynikających z zawartej umowy. To determinowało przyjęcie tezy, że powodom przysługuje łączna legitymacja do dochodzenia zwrotu wadium.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt, ze roszczenie o zwrot wadium ma oparcie w przepisach o nienależnym świadczeniu, tj. przepisie art. 410 § 1 i 2 kc. Zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia jest zobowiązaniem bezterminowym, którego wymagalność jest uzależniona od wezwania dłużnika do zapłaty.

W przypadku gdy wymagalność roszczenia uzależniona jest od czynności, którą powinien podjąć wierzyciel bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało by się wymagalne, gdyby wierzyciel podjął niezbędne czynności w najbliższym terminie, co wprost wynika z treści art. 120 § 1 kc.

W niniejszej sprawie powodowie mogli podjąć czynności zmierzające do wymagalności roszczenia o zwrot wadium już w dniu 9 marca 2012 r., tj. w dniu, w którym lider konsorcjum (pełnomocnik) otrzymał zawiadomienie o wykluczeniu z postępowania. Skoro zatem termin przedawnienia wynosi trzy lata, upłynął on w dniu 9 marca 2015 r.

W sprawie pozostała zatem do rozważenia kwestia, czy wystąpienie z powództwem w dniu 24 października 2012 r. przez powoda M. K. spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia wobec pozostałych powodów.

Zdaniem Sadu Okręgowego nie ulegało wątpliwości, że między powodami występuje współuczestnictwo konieczne jednolite. Proces przeciwko stronie pozwanej może toczyć się tylko łącznie po stronie powodów, zaś wyrok będzie niepodzielnie dotyczył powodów, co wynika z charakteru więzi łączącej powodów. Sąd zawiadomił osoby, których udział w procesie po stronie powodów był konieczny pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. Wyżej wymienione osoby przystąpiły do sprawy w dniu 18 września 2015 r.

Zgodnie z art. 198 § 2 kpc skutki prawne, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem, w stosunku do osób zawiadomionych w myśl artykułów poprzedzających następują z chwilą przystąpienia tych osób do sprawy w charakterze powodów.

Skutki prawne, o których mowa w art. 198 § 2 kpc obejmują zarówno skutki procesowe, jak i materialne, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Dotyczy to również skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia wobec osoby przystępującej w charakterze powoda. Pierwszą czynnością, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 kc , jest bowiem złożenie oświadczenia, że podmiot zawiadomiony o toczącym się procesie będzie występował w roli powoda., gdyż pozew został już wcześniej doręczony. Przy współuczestnictwie koniecznym po stronie powodowej (legitymacja łączna) skutki wniesienia pozwu następują dopiero z momentem złożenia oświadczenia o przystąpieniu przez wszystkich współuczestników.

Zdaniem Sądu Okręgowego nie ma podstaw do przyjęcia, że pomiędzy podmiotami wchodzącymi w skład konsorcjum zachodzi tzw. solidarność wierzycieli. Przede wszystkim nie wchodzi w rachubę solidarność czynna członków konsorcjum z mocy ustawy. Brak jest bowiem przepisu prawa, z którego w niniejszej sprawie mogłaby wynikać solidarność wierzycieli po stronie uczestników konsorcjum. Ani przepis 141 p.z.p., ani inny przepis, nie regulują solidarności czynnej wykonawców ubiegających się i realizujących zamówienie publiczne. Ponadto dług zamawiającego polega na wykonaniu świadczenia pieniężnego. Ponieważ świadczenie pieniężne jest zawsze świadczeniem podzielnym, to do odpowiedzialności zamawiającego przed wykonawcami wspólnie ubiegającymi się o udzielenie zamówienia znajdzie zastosowanie norma wyrażona w art. 379 1 kc, wedle której, jeżeli jest kilku wierzycieli, a świadczenie jest podzielne, to dług dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli. Z tego powodu w omawianej sytuacji prawnej brak jest podstaw do stosowania w drodze analogii przepisu art. 377 kc oraz art. 382 § 2 kc.

Nadto brak jest podstaw do przyjęcia, iż przerwanie biegu terminu przedawnienia w przypadku współuczestnictwa koniecznego i łącznego można wywieść z art. 73 § 2 kpc. Zgodnie z tym przepisem, w wypadku, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników (współuczestnictwo jednolite), czynności procesowe współuczestników działających są skuteczne wobec niedziałających. Hipoteza powyższego przepisu odnosi się do sytuacji procesowej, w której już występują współuczestnicy. Z tego przepisu nie można natomiast wyinterpretować wniosku, zgodnie z którym wniesienie powództwa przez jednego ze współuczestników jednolitych wywołuje skutek wobec pozostałych w przypadku współuczestnictwa koniecznego.

W konkluzji Sąd Okręgowy uznał, że w przypadku wystąpienia współuczestnictwa koniecznego i łącznego po stronie powodowej (legitymacja łączna) skutki wniesienia pozwu następują dopiero z momentem złożenia oświadczenia o przystąpieniu przez wszystkich współuczestników, a co za tym idzie przerwanie biegu terminu przedawnienia następuje dopiero z chwilą przystąpienia wszystkich osób do sprawy.

W przedmiotowej sprawie braku w legitymacji czynnej po stronie powodów zostały konwalidowane dopiero w dniu 18 września 2015 r., tj. w dniu, w którym wszyscy powodowie przystąpili do sprawy i dopiero od tego dnia można by było mówić o przerwaniu biegu terminu przedawnienia. Tymczasem trzyletni termin przedawnienia roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia upłynął w dniu 10 marca 2015 r. W związku z powyższym Sąd Okręgowy przyjął, że czynności powodów nie doprowadziły do przerwania biegu terminu przedawnienia, albowiem uzupełnienie podmiotowe po stronie powodowej nastąpiło po tym jak roszczenie uległo przedawnieniu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd Okręgowy uznał nadto, ze podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pełnomocnik powoda powziął wiedzę o uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. W tym dniu roszczenie nie było jeszcze przedawnione. Powód mógł zatem nakłonić pozostałych uprawnionych do zgłoszenia się do sprawy w charakterze powodów.

W apelacji z 21 grudnia 2015 r. powodowie zaskarżyli wyrok w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego, tu jest art. 123 § 1 kc poprzez niesłuszne odrzucenie twierdzenia powodów, ze bieg terminu przedawnienia uległ przerwaniu przez czynność R. K. podjętą przed Sądem Okręgowym w postaci wytoczenia powództwa o zapłatę, ponieważ czynność ta przerwała bieg terminu przedawnienia także co do pozostałych współkonsorcjantów, a nadto art. 73 § 2 kpc poprzez niesłuszne ustalenie, ze po stronie powodów zachodzi współuczestnictwo jednolite, pomimo że ani z ustawy ani z istoty stosunku prawnego nie wynika, że wyrok ma dotyczyć niepodzielnie wszystkich współuczestników, a przeciwnie wadium zostało wpłacone przez M. K. i tylko temu powodowi przysługuje roszczenie o zwrot wadium.

Wskazując na powyższe powodowie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje.

1.Apelacja jest bezzasadna. Należy krótko przypomnieć, że powód M. K. pozwem z dnia 24 października 2012 wytoczył powództwo o zwrot wadium w kwocie 80.000 zł, którą wpłacił w postaci gwarancji bankowej. Sąd Okręgowy wyrokiem z 23 października 2013 r. uwzględnił powództwo w całości, a następnie Sąd Apelacyjny wyrokiem z 9 lipca 2014 r. uchylił zaskarżony wyrok wskazując, że Sąd pierwszej instancji nie rozważył kwestii legitymacji czynnej. Mianowicie nie pojedynczy wykonawca, a wszyscy wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie publiczne – tworzący konsorcjum - stanowią łącznie właściwy podmiot praw i obowiązków. Są oni łącznie legitymowani w postępowaniu o zwrot wadium. W rezultacie w ocenie Sądu Apelacyjnego w rozpoznawanej sprawie nie występują w charakterze powodów wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny.

Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Okręgowy oddalił powództwo uznając jako zasadny zarzut przedawnienia roszczenia. Mianowicie tenże Sąd przyjął, że przy współuczestnictwie koniecznym po stronie powodowej (legitymacja łączna) skutki wniesienia pozwu następują dopiero z chwilą złożenia oświadczenia o przystąpieniu do sprawy przez wszystkich współuczestników. Nadto po stronie powodów nie występuje solidarność czynna i dlatego brak jest podstaw do stosowania art. 377 kc oraz z uwagi na podzielność świadczenia, nie ma zastosowania art. 382 § 2 kc. Wreszcie zdaniem Sądem Okręgowego nie ma podstaw do uznania, że przerwanie biegu przedawnienia w razie wystąpienia jednego konsorcjanta można wywieść z art. 73 § 2 kpc.

2. Zasadnicze zarzuty apelacji dotyczą naruszenia prawa materialnego, to jest art. 123 § 1 kc poprzez niesłuszne uznanie, że bieg terminu przedawnienia nie uległ przerwaniu z chwilą wytoczenia powództwa przez M. K., skoro wniesienie pozwu przez jednego ze współuczestników przerywa bieg przedawnienia także co do pozostałych współuczestników oraz naruszenia prawa procesowego, to jest art. 73 § 2 kpc poprzez niesłuszne ustalenie, że po stronie powodów zachodzi współuczestnictwo jednolite.

Dodatkowo w uzasadnieniu apelacji skarżący podnieśli, że stosunek konsorcjum nie daje podstawy do przyjęcia w procesie współuczestnictwa koniecznego, a o przedawnieniu można mówić wyłącznie w stosunku do roszczeń H. P. i Z. Ł. (1).

3. Kwestia współuczestnictwa koniecznego po stronie powodów została w niniejszej sprawie przesądzona o czym już wcześniej była mowa. Mianowicie Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku z 9 lipca 2014 r. rozstrzygnął, że wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego są łącznie legitymowani w postępowaniu sądowym o zwrot wadium. Ich łączny udział w sprawie o zwrot wadium jest konieczny. To stanowisko, w kontekście art. 195 § 1 kpc potwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 lutego 2015 r. (sygn.. akt II CZ 103/14). Uznał bowiem, ze uchybienie dyspozycji art. 195 § 1 kpc nie może być usunięty w postępowaniu odwoławczym. Chodzi o zawiadomienie o toczącym się procesie wszystkich osób, których łączny udział w sprawie – po stronie powodowej – jest konieczny. Sąd Najwyższy zaakceptował zatem stanowisko, że zawiadomienie tych osób w trybie art. 195 § 1 i 2 kpc jest niezbędne, co jednocześnie oznacza, że trafny okazał pogląd Sądu Apelacyjnego o współuczestnictwie koniecznym.

Współuczestnictwo konieczne ma miejsce wtedy, gdy sprawa może się toczyć tylko łącznie przeciwko kilku osobom (bierne) albo na rzecz kilku osób (czynne). Po jednej ze stron procesu musi zatem wystąpić więcej niż jeden podmiot. Współuczestnictwo konieczne może wynikać z istoty spornego stosunku prawnego albo z przepisu ustawy i zachodzi po jednej albo drugiej ze stron stosunku procesu.

W przedmiotowej sprawie współuczestnictwo konieczne wynika z istoty stosunku prawnego, to jest umów konsorcjum jakie zawarli powodowie. Nie budzi wątpliwości, ze skutkiem tych umów nie było powstanie nowego podmiotu, ale też do istnienia współuczestnictwa koniecznego nie jest wymagane – wbrew temu co podnoszą skarżący – aby powstał odrębny podmiot. Nie jest tak w żadnym razie niezbędne powstanie majątku wspólnego konsorcjantów. Z umów konsorcjum oraz warunków realizacji zamówienia wynika natomiast, że mieli wspólnie realizować zamówienie. Mianowicie mieli wspólnie uczestniczyć w przetargu, wspólnie wykonać zamówienie, otrzymać wspólnie wynagrodzenie i wspólnie odpowiadać za jego realizację. Natomiast co do wadium, to jak trafnie wskazał pozwany zostało ono wprawdzie wpłacone przez jednego z konsorcjatorów, ale w imieniu wszystkich działających wspólnie, a zatem roszczenie o jego zwrot też przysługuje wszystkim powodom działającym wspólnie (wyrok SN z 13 października 2011, V CSK 475/10, Lex 110 (...); wyrok SN z 7 listopada 2014, IV CSK 95/14, OSNC 2015 nr 15 poz. 141).

Powodowie utworzyli konsorcjum o charakterze scentralizowanym, gdyż poszczególni konsorcjanci są współwykonawcami wspólnego zadania inwestycyjnego, a wewnętrzny podział robót między nimi jest kwestią obojętną dla zamawiającego. Przeciwieństwem tego typu konsorcjum jest konsorcjum zdecentralizowane, gdzie poszczególni konsorcjanci mogą działać samodzielnie i nawiązać we własnym imieniu oraz na własny rachunek bezpośrednio stosunki obligacyjne z zamawiającym.

A zatem chociaż wynikające z art. 23 ust. 1 ustawy z 29 stycznia 2004 Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 poz. 907 ze zm.) uprawnienie wykonawców do wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia jest tradycyjnie określane mianem konsorcjum, to jednak samo w sobie nie przesądza o typie (modelu) konsorcjum. Określa je umowa zawarta między konsorcjentami. W niniejszej sprawie strony zobowiązały się do wspólnego uczestnictwa w przetargu i wspólnego wykonania oraz oświadczyły, że łącznie posiadają środki majątkowe i niemajątkowe niezbędne do wykonania kontraktu, a nadto ustanowiły lidera konsorcjum. Nie było wolą powodów, aby każdy z nich miał działać swobodnie i nawiązywać z zamawiającym we własnym imieniu i na własny rachunek stosunki obligacyjne.

Po stronie powodowej konieczny był zatem łączny udział wszystkich konsorcjantów. W wypadku współuczestnictwa koniecznego legitymacja procesowa przysługuje łącznie określonej grupie podmiotów jako całości, tak że pojedyncze podmioty legitymacji tej nie posiadają. Wystąpienie w charakterze strony procesowej nie przez wszystkich współuczestników koniecznych powoduje brak legitymacji procesowej.

Skutki przystąpienia do sprawy osoby zawnioskowanej określa przepis art. 198 § 2 kpc. Mianowicie skutki prawne, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa w stosunku do osób zawiadomionych m. in. w trybie art. 195 kpc nastąpią z chwilą przystąpienia tych osób do sprawy w charakterze powodów. Uznać zatem należy, że z tą chwilą osoba zawnioskowana wytoczyła powództwo przeciwko pozwanemu obok powództwa wytoczonego przez występującego już w sprawie powoda. W konsekwencji skutki materialnoprawne wniesionego pozwu następują dopiero z chwilą uzupełnienia legitymacji procesowej. W doktrynie procesu cywilnego przeważa pogląd, że materialnoprawne skutki wniesienia pozwu, a zatem również przerwa biegu przedawnienia następują dopiero z chwilą prawidłowego, to jest pełnego oznaczenia strony powodowej (Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, pod red. T. Erecińskiego, tom 1, Lexis Nexis, wydanie 4, Warszawa 2012, s. 949; System Prawa Prywatnego, tom 2 pod. red. Z. Radwańskiego, C.H. Beck, 2. wydanie, Warszawa 2014, s. 644).

Skoro zatem H. P. i Z. Ł. (1) przystąpili do sprawy 17 września 2015, a trzyletni termin przedawnienia wpłynął 9 marca 2015, Sąd Okręgowy słusznie oddalił powództwo jako przedawnione.

Sąd Apelacyjny w całości podziela także argumentację Sądu pierwszej instancji, że w sprawie nie mają zastosowania art. 377 kc i art. 382 § 2 kc.

Chybiony okazał się także zarzut naruszenia art. 73 § 2 kpc. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, hipoteza tego przepisu odnosi się do sytuacji procesowej w której już występują współuczestnicy. Jeżeli bowiem podmiot, który może być współuczestnikiem jednolitym w danej sprawie nie wstąpił do procesu, to nie jest wówczas współuczestnikiem i nie dotyczą go czynności procesowe współuczestników działających (Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, tom 1, tut. 1-729, pod. Red. A. Górny – Błaszczykowskiej, C.H. Beck, Warszawa 2013 s. 308). A zatem czynność procesowa w postaci wniesienia pozwu przez M. K. nie wywarła wpływu wobec pozostałych konsorcjantów. Byłoby tak tym bardziej, gdyby między uczestnikami konsorcjum istniało współuczestnictwo zwykłe, a nie jednolite, bo w takim wypadku każdy współuczestnik działa samodzielnie i wyłącznie we własnym imieniu.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 385 kpc należało orzec jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.).

Małgorzata Gulczyńska J. E. F.