Wyrok z 23 czerwca 2026, sygn. I C 691/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 2 lutego 2026 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący sędzia Marcin Polit

po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2026 roku w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa T. S. (1)

przeciwko X. O. (1) i Ł. O.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

I.  uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda T. S. (1) czynność prawną w postaci umowy przeniesienia własności nieruchomości w celu zwolnienia z zobowiązania, zawartej w dniu 21 czerwca 2021 roku między dłużnikiem T. O. (1) a pozwanymi X. O. (1) i Ł. O. przed notariuszem w P. L. J. w formie aktu notarialnego rep. (...), na mocy której Ł. O. nabył udział 1/10 (jedna dziesiąta) części, zaś X. O. (1) udział 4/10 (cztery dziesiąte) części we współwłasności zabudowanej nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę oznaczoną (...) o powierzchni 0,0812 ha, położoną w miejscowości A. w gminie G., dla której Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę (...) – w celu umożliwienia powodowi dochodzenia wierzytelności stwierdzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 lutego 2019 roku w sprawie XXVI GC 334/16, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 6 lutego 2021 roku;

II.  nakazuje pozwanym X. O. (1) i Ł. O. znoszenie egzekucji, prowadzonej z udziałów we współwłasności nieruchomości opisanych w punkcie I niniejszego orzeczenia, w celu zaspokojenia opisanej tam wierzytelności;

III.  zasądza od pozwanych X. O. (1) i Ł. O. na rzecz powoda T. S. (1) kwotę 26 827 (dwadzieścia sześć tysięcy osiemset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 16 200 (szesnaście tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 691/23

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym do tut. Sądu w dniu 18 maja 2023 roku (data stempla pocztowego – k. 33) powód T. S. (2) wniósł o uznanie czynności prawnej dokonanej pomiędzy T. O. (1) i pozwanymi X. O. (1) oraz Ł. O. w formie aktu notarialnego z dnia 21.06.2021 r. Rep. (...) sporządzanego przez notariusza L. J. w postaci przeniesienia własności nieruchomości na pozwanych, położonej w miejscowości A. przy (...), oznaczonej jako działka gruntu o nr (...) o pow. 0,0812 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) – za bezskuteczną w stosunku do powoda. Ponadto wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (pozew – kk. 3-3v.).

W odpowiedzi na pozew wniesionej w dniu 21 lipca 2023 roku (data stempla pocztowego – k. 85) pozwani X. O. (1) i Ł. O. wnieśli o oddalenie powództwa w całości z uwagi na jego bezzasadność oraz o zasądzenie od powoda na ich rzecz zwrotu kosztów procesu (odpowiedź na pozew – kk. 68-69).

W toku postępowania powód złożył wniosek o skierowanie sprawy do mediacji (kk. 173-174v.). Były prowadzone między stronami rozmowy ugodowe, jednak nie doszło do uzgodnienia warunków ugody (protokół z 17.09.2025 – k. 275; pismo procesowe powoda z 8.10.2025 – k. 282; pismo procesowe pozwanych z 14.10.2025 – k. 287).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.

T. S. (2) posiada w stosunku do T. O. (1) wymagalną wierzytelność pieniężną, stwierdzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. XXVI Wydział Gospodarczy, wydanym w dniu 5.02.2019 r. w sprawie o sygn. XXVI GC 334/16 zaopatrzonym w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 6.12.2021 r. Wierzytelność pozostaje w związku z umową nr (...) z 27.11.2013 r. zawartą między (...) Zakład (...) z siedzibą w P., reprezentowaną przez T. S. (1), a (...) Usługi (...) (...) z siedzibą w P. reprezentowaną przez T. O. (1), której przedmiotem było wykonanie instalacji sanitarnych w budynku (umowa nr (...) – kk. 24-31; zeznania powoda – kk. 275-275v.; informacja o stanie zaległości – k. 315). Z rachunku X. O. (1) opłacona została apelacja od wyroku z dnia 5 lutego 2019 roku w sprawie sygn. XXVI GC 334/16 (apelacja – k. 14-21; potwierdzenia przelewów – k. 22-23).

Postępowanie egzekucyjne początkowo prowadzone było przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy S. G. pod sygn. (...), a następnie na skutek zbiegu egzekucji postępowanie zostało przekazane Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Pruszkowie S. D., który prowadził postępowanie pod sygn. (...) (pismo komornika z 28.04.2022 – k. 9).

Jak wynika z informacji komornika o stanie egzekucji z dnia 24.03.2023 r., przeciwko dłużnikowi T. O. (2) prowadzone jest sześć postępowań egzekucyjnych, których łączna suma zadłużenia dłużnika wynosi „blisko 619 850,22 zł”. Skuteczna pozostaje jedynie egzekucja ze świadczenia emerytalnego dłużnika, co miesiąc ZUS potrąca ok. 848,70 zł, która to kwota proporcjonalnie dzielona jest dla wszystkich wierzycieli. Dokonane zajęcia wierzytelności z ustalonych rachunków bankowych dłużnika oraz dokonane zajęcie wierzytelności u Naczelnika Urzędu Skarbowego okazało się bezskuteczne. Jak wskazano w piśmie: „za miesiąc marzec ZUS nie dokonał potrącenia w związku ze zbiegiem z innym komornikiem. W związku ze zbiegiem z Komornikiem zostało wystosowane pismo o przekazanie akt do wspólnego prowadzenia sprawy. Dokonane zajęcie wierzytelności z ustalonych rachunków bankowych dłużnika oraz dokonane zajęcie wierzytelności u Naczelnika Urzędu Skarbowego na dzień sporządzenia niniejszego pisma okazało się bezskuteczne.” (pismo komornika z 24.03.2023 – k. 8).

Wg stanu na dzień 30.04.2023 r., w okresie od 1.01.2019 r. do 30.04.2023 r. przeciwko T. O. (1) prowadzone było sześć postępowań egzekucyjnych z wniosków:



Banku (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. – na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego w W. IV Wydział Cywilny z dnia 14.03.2018 r., sygn. IV Nc 62/18 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 15.05.2019 r.; należność główna: 135 779,14 zł; odsetki do 30.04.2023r.: 17 354,62 zł; postępowanie prowadzone także przeciwko X. O. (1); sygn. (...) (informacja o stanie zaległości – k. 311),



(...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. – na podstawie tytułu wykonawczego: nakazu zapłaty wydanego w EPU przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie z 2.10.2017 r., sygn. VI Nc-e 1125688/17 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 6.03.2018 r., postanowienia referendarza sądowego z 6.03.2018 r., postanowienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa X. U. z 28.08.2019 r.; należność główna: 4 017,18 zł; odsetki do 30.04.2023 r.: 959,77 zł; a także koszty i wydatki; sygn. (...); sygn. (...) (informacja o stanie zaległości – k. 312),



(...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. – na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy XV Wydział Gospodarczy z 27.06.2017, sygn. XV GNc 4206/17 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 11.09.2017 r.; należność główna: 22 528,95 zł; odsetki do 30.04.2023 r.: 10 777,22 zł; sygn. Km 2189/20 (informacja o stanie zaległości – k. 313),



Ż. H. – na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie XV Wydział Gospodarczy z 30.10.2019 r., sygn. XV GC 1265/18 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 7.06.2021 r., wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych z 23.04.2021 r., sygn. XXIII Ga 983/20, prawomocnego postanowienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Południe C. C. z 10.08.2021 r., sygn. (...); należność główna: 14 101,03 zł; odsetki do 30.04.2023 r.: 9 245,58 zł, a także koszty i wydatki; sygn. (...) (informacja o stanie zaległości – k. 314),



T. S. (1) – na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy z 5.02.2019 r., sygn. XXVI GC 334/16 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 6.12.2021 r., prawomocnego postanowienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawye S. G.z 5.07.2022 r., sygn. (...); należność główna: 212 185,51 zł; odsetki do 30.04.2023 r.: 132 445,79 zł (informacja o stanie zaległości – k. 315),



(...) S.A. z siedzibą w W. – na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w EPU przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie z 16.08.2022 r., sygn. VI Nc-e 1031784/22 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z 18.11.2022 r., postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny z 18.11.2022 r., prawomocnego postanowienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Grodzisku Mazowieckim B. P. z 21.12.2022 r., sygn. 732/22; należność główna: 959,01 zł; odsetki do 30.04.2023 r.: 89,19 zł, a także koszty i wydatki; sygn. (...) (informacja o stanie zaległości – k. 316).

Postępowania zostały umorzone w związku ze zgonem dłużnika. Ponadto prowadzone były dwa inne postępowania egzekucyjne, które zostały zakończone wskutek wyegzekwowania całości roszczenia (pismo komornika z 31.10.2025 – k. 310).

T. O. (1) w wyniku zawartej z małżonką X. O. (1) oraz synem Ł. O. w dniu 21 czerwca 2021 r. umowy w formie aktu notarialnego (...) sporządzanego przez notariusza L. J. – umowy przeniesienia własności nieruchomości w celu zwolnienia z zobowiązania – dokonał przeniesienia udziału 4/10 części własności nieruchomości położonej w miejscowości A. przy (...), oznaczonej jako działka gruntu o nr (...) o pow. 0,0812 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...), na rzecz małżonki X. O. (1), a także udziału 1/10 części własności ww. nieruchomości na rzecz syna Ł. O.. Wg treści tej umowy, przeniesienie ww. udziałów w nieruchomości nastąpiło w celu zwolnienia z obowiązku zwrotu przez T. O. (1) opisanych wierzytelności. W myśl §1 ust. 4 pkt 1) i 2) umowy, Ł. O. przysługuje wobec T. O. (1) wierzytelność w kwocie 30 000 zł wynikających z umowy pożyczki zawartej w dniu 15 listopada 2016 roku plus odsetki i koszty bankowe w kwocie 45 000 zł, z kolei X. O. (1) przysługuje wobec T. O. (1) wierzytelność w kwocie 33 000 zł wynikających z umowy pożyczki zawartej w dniu 7 listopada 2019 roku plus odsetki i koszty bankowe w kwocie 38 500 zł oraz wierzytelność wynikająca z obowiązku alimentacyjnego, przysądzonego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Pruszkowie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 marca 2020 roku, sygn. akt III RC 449/19, liczona od dnia 4 października 2019 roku – w kwocie 13 800 zł. Zgodnie z §1.4 pkt 3) umowy, przyjęta przez strony wartość rynkowa udziału wynoszącego 1/2 część w prawie własności przedmiotowej nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę nr ew. (...) wynosi 225 000 zł (wydruk z księgi wieczystej; umowa przeniesienia własności – kk. 134-135v.).

W dniu 15 listopada 2016 r. została zrealizowana transakcja obciążenia na rachunku bankowym z tytułu: (...) (...) (...) w kwocie -30 000 zł (zaświadczenie o realizacji wybranych transakcji na rachunku na wniosek Ł. O. – k. 105).

Pismem z dnia 16 stycznia 2018 r. (a doręczonym adresatom w dniu 22.01.2018 r.) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. zawiadomił T. O. (1) prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) T. O. (1) (jako kredytobiorcę) i X. O. (1) (jako poręczyciela wekslowego), iż weksel in blanco stanowiący zabezpieczenie spłaty kredytu udzielonego na podstawie umowy nr (...) kredytu w rachunku bieżącym z dnia 5.03.2015 r., zmienianej następnie aneksami, został przez Bank wypełniony na kwotę 135 779,14 zł z datą płatności na dzień 30.01.2018 r. W związku z tym Bank wezwał ww. do zapłaty weksla w kwocie, terminie i miejscu wyżej podanych (kopia pisma Banku (...) S.A. z 16.01.2018 – k. 289; kopia potwierdzenia odbioru – k. 290v.). Następnie pełnomocnik T. O. (1) zwracał się do Banku z propozycją ugody (kopia pisma z 22.07.2019r. – k. 293).

Wyrokiem z dnia 9 marca 2020 r. w sprawie o sygn. III RC 449/19 Sąd Rejonowy w Pruszkowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich zasądził od pozwanego T. O. (1) na zaspokajanie potrzeb żony X. O. (1) kwotę 600 zł miesięcznie płatne z góry do dnia 20-tego każdego miesiąca wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat począwszy od dnia 4 października 2019 r. (pkt I.), oddalił powództwo o zaspokajanie potrzeb rodziny w pozostałym zakresie (pkt II.) i nadał wyrokowi w pkt I. rygor natychmiastowej wykonalności (pkt V.) (kopia wyroku z 9.03.2020 – k. 80).

X. O. (2) i T. O. (2) dnia 14 kwietnia 2020 r. sprzedali należące do nich spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...)o pow. Użytkowej 75,30 m ^{( 2)} w budynku przy (...) w P. (kopia umowy sprzedaży – kk. 320-324).

Na mocy orzeczenia z dnia 16 marca 2021 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w Pruszkowie III Wydział Cywilny w sprawie o sygn. III RC 448/19 została ustanowiona rozdzielność majątkowa pomiędzy X. O. (1) a T. O. (1) z dniem 4 października 2019 roku (kopia wyroku z 16.03.2021 – k. 75).

T. O. (1) zmarł w dniu 1 maja 2023 roku (kopia odpisu skróconego aktu zgonu – k. 76).

W dniu 30 maja 2023 r. przed notariuszem w W. I. T. w jej kancelarii notarialnej w W. X. O. (1) oświadczyła, że odrzuca spadek po mężu T. O. (1) (kopia oświadczenia o odrzuceniu spadku – kk. 77-79). Tego samego dnia Ł. O. odrzucił spadek po ojcu R. O. (kopia oświadczenia o odrzuceniu spadku – kk. 98-100).

X. O. (1) znała T. S. (1), wypłacała mu gotówkę, spotykała się z nim w banku (miała wraz z mężem wspólny rachunek bankowy), była kilkukrotnie świadkiem kłótni T. O. (1) i T. S. (1) na placu budowy. X. O. (1) „podpisała mężowi pożyczkę” na kwotę „ponad 200 000 zł”. Relacje w rodzinie były trudne, T. O. (1) był alkoholikiem, bywał agresywny, występowała przemoc fizyczna i psychiczna (zeznania powoda – protokół k. 275v.; zeznania pozwanej – protokół k. 276v.).

Ł. O. był przez jakiś czas zatrudniony u T. O. (1), zajmował się przywożeniem materiałów na budowę. Znał T. S. (1), miał przekonanie, że „pan S. pożyczał pieniądze od ojca” (zeznania pozwanego – protokół k. 278v.).

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o przedłożone do akt sprawy dokumenty oraz kopie, których autentyczność nie była kwestionowana.

Sąd dopuścił także dowód z przesłuchania stron i w tym zakresie Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanej X. O. (1), która zeznała, że: „Mąż miał zobowiązania wobec mnie. Pożyczyłam mu 33 tysiące złotych”, a także zeznaniom pozwanego Ł. O., który zeznał, że pożyczył ojcu 30 tysięcy złotych (k. 276, k. 278). Poza tymi zeznaniami oraz poza wyciągiem z konta bankowego potwierdzającym wypłacenie kwoty 30 000 zł (nie wiadomo, z jakiego tytułu te środki wypłacono) nie ma żadnych innych dowodów na te fakty, nie przedłożono do akt sprawy żadnych umów pożyczki, a należy przecież mieć na uwadze, że stanowili oni najbliższą rodzinę. W żaden sposób nie zostało też udowodnione, by zmarły T. O. (1) posiadał dług z tego tytułu w kwocie 13 800 zł. Co więcej, X. O. (1) wytoczyła przeciwko mężowi dwie sprawy sądowe – o przyczynienie się do zaspokojenia potrzeb rodziny (sygn. III RC 449/19, wyrok z 9.07.2020 – k. 80) i o ustanowienie rozdzielności majątkowej (sygn. III RC 448/19, wyrok z 16.03.2021 – k. 75; rozdzielność majątkowa ustanowiona z dniem 4.10.2019); pozwana otrzymała także pismo z Banku (...) S.A. z 16.01.2018 informujące ją – jako poręczycielkę wekslową – o wypełnieniu weksla in blanco złożonego przez jej męża (k. 289). Ocena tych działań musi – po myśli art. 231 k.c. – prowadzić do wniosku, że X. O. (1) znakomicie znała sytuację męża, jak również w dacie dokonania spornej czynności sytuację tę – jak Sąd uznaje, jednocześnie nie dając wiary zeznaniom pozwanego w tym zakresie – znał także Ł. O.. Zeznania stron w pozostałym zakresie Sąd pominął, uznając je za dotyczące okoliczności nie mających dla sprawy istotnego znaczenia (art. 227 k.p.c.).

Sąd Okręgowy zważył co następuje.

Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.

Podstawę prawną roszczenia stanowią przepisy art. 527-534 k.c. Zgodnie z treścią art. 527§1 k.c., gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. § 2 cytowanego przepisu zawiera legalną definicję czynności prawnej dokonywanej z pokrzywdzeniem wierzycieli stanowiąc, że czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż przed dokonaniem czynności. W myśl §3 tego przepisu, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Zgodnie z art. 528 k.c., jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Art. 529 k.c. stanowi, że jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

Na mocy umowy przeniesienia własności nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego rep. (...) przed notariuszem L. J. z dnia 21 czerwca 2021 roku, T. O. (1) dokonał przeniesienia własności udziału 4/10 nieruchomości położonej w miejscowości A. przy ul(...), oznaczonej działką o nr ew. (...) o pow. 0,0812 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta (...), na rzecz X. O. (1), zaś na rzecz Ł. O. zostało dokonane przeniesienie udziału 1/10 ww. nieruchomości. W myśl tej umowy przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło w zamian za zwolnienie z zobowiązania rozliczenie należy traktować jako datio in solutum (tj. świadczenie w miejsce wypełnienia – art. 453 k.c.) – a zatem zaspokojenie jednego wierzyciela (w tym przypadku pozwanych) kosztem drugiego wierzyciela (powoda). W orzecznictwie wyjaśniono jednak, że choć dłużnik co do zasady ma prawo wyboru wierzyciela, którego chce zaspokoić, skoro w wypadku wielości wierzycieli przepisy nie przewidują szczególnej kolejności ich zaspokojenia, i sam fakt wyboru jednego z nich i zaspokojenia jego wierzytelności nie może być przedmiotem opartego na art. 527 §1 k.c. zarzutu pokrzywdzenia innych wierzycieli, to jednak są sytuacje, w których wspomniany zarzut może być skutecznie podniesiony. Będzie tak między innymi wtedy, gdy dłużnik dokonał wyboru wierzyciela w sposób arbitralny, prowadzący do jego uprzywilejowania kosztem pozostałych wierzycieli (zob. wyrok SN z 20.10.2011 r., IV CSK 39/11, LEX nr 1102265.). Skarga pauliańska może obejmować czynności prawne dłużnika prowadzące do pokrzywdzenia wierzyciela także w przypadku datio in solutum, jeśli świadczenie spełnione na rzecz jednego z wierzycieli nie odpowiada ściśle treści pierwotnego zobowiązania i prowadzi do uprzywilejowania tego wierzyciela kosztem innych (wyrok SN z 13.04.2012 r., III CSK 214/11, OSNC 2012, nr 11, poz. 134). Ma to miejsce m.in. wtedy, gdy dłużnik, zamiast spełnienia świadczenia w sposób odpowiadający treści zobowiązania, spełnia inne świadczenie, w szczególności gdy przenosi na wierzyciela własność rzeczy lub prawa zamiast zapłaty sumy pieniężnej. W takim wypadku pozbawia pozostałych wierzycieli możliwości zaspokojenia się ze składnika majątkowego, który byłby dla nich dostępny, gdyby nie takie zaspokojenie jednego z wierzycieli, co stanowi niewątpliwie jego uprzywilejowanie kosztem pozostałych (wyrok SN z 8.10.2014 r., II CSK 762/13, LEX nr 1541197; wyrok SN z 29.04.2015 r., V CSK 437/14, LEX nr 1753189).

Przeciwko T. O. (1) prowadzone było postępowanie egzekucyjne pod sygn. (...) przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w Pruszkowie S. D.. Egzekucja prowadzona była z wniosku wierzyciela T. S. (1) na podstawie tytułu wykonawczego stanowiącego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy z dnia 5 lutego 2019 roku sygn. XXVI GC 334/16, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 6 grudnia 2021 roku, a także na podstawie prawomocnego postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy S. G.z dnia 5 lipca 2022 roku, sygn. (...). Łącznie przeciwko dłużnikowi przez Komornika Sądowego S. D.prowadzone było sześć postępowań egzekucyjnych, w których łączna kwota zadłużenia wynosiła 619 850,22 zł. Skuteczna pozostawała jedynie egzekucja ze świadczenia emerytalnego w wysokości 848,70 zł miesięcznego potrącenia dokonywanego przez ZUS, przy czym kwota ta dzielona była między wszystkich wierzycieli. Ponadto jak wskazał komornik w piśmie z dnia 24 marca 2023 roku, „za miesiąc marzec ZUS nie dokonał potrącenia w związku ze zbiegiem z innym komornikiem. W związku ze zbiegiem z Komornikiem zostało wystosowane pismo o przekazanie akt do wspólnego prowadzenia sprawy. Dokonane zajęcie wierzytelności z ustalonych rachunków bankowych dłużnika oraz dokonane zajęcie wierzytelności u Naczelnika Urzędu Skarbowego na dzień sporządzenia niniejszego pisma okazało się bezskuteczne.” (k. 8). Tym samym, biorąc pod uwagę przeniesienie przysługującego dłużnikowi udziału we własności nieruchomości oraz skalę jego zadłużenia, niewątpliwie dłużnik stał się niewypłacalny w większym stopniu, niż był przez dokonaniem tej czynności, a zatem można uznać, że została spełniona przesłanka z art. 527 §2 k.c. Skala zadłużenia T. O. (1) oraz prowadzone przeciwko niemu postępowania sądowe i egzekucyjne świadczą o świadomości i celowości w działaniach dłużnika oraz osób trzecich (art. 527 §1 k.c.), a powstanie czynności już po wydaniu wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy z dnia 5 lutego 2019 roku świadczy o oddziaływaniu na wypłacalność dłużnika wobec wierzyciela – powoda (art. 527 §2 k.c.) i o spełnieniu przesłanek niewypłacalności i świadomości pokrzywdzenia wierzycieli z art. 529 k.c.

Jak wynika z ustalonego wyżej stanu faktycznego, o ile obowiązek alimentacyjny znajduje oparcie w wyroku Sądu Rejonowego w Pruszkowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 marca 2020 roku (sygn. akt III RC 449/19), to w żaden sposób nie zostało wykazane, by zmarły T. O. (1) posiadał dług z tego tytułu w kwocie 13 800 zł. Nie ma też żadnych dowodów na to, by zostały zawarte umowy pożyczki. Tym samym należy uznać, że czynność w postaci przeniesienia własności nieruchomości została dokonana nieodpłatnie, a nawet gdyby uznać, że istnieje wierzytelność z tytułu obowiązku alimentacyjnego, to wierzytelność wobec powoda T. S. (1) opiewała na kwoty 212 185,51 zł z tytułu należności głównej oraz 132 445,79 zł z tytułu odsetek, a zatem dysproporcja w tym wypadku jest rażąca, a pokrzywdzenie powoda jako wierzyciela (wobec sprzedaży majątku w postaci nieruchomości przy jednoczesnym długu w wysokości jedynie 13 800 zł) jest oczywiste. Należy w tym miejscu nadmienić, że przez pojęcie "odpłatność" w kontekście roszczenia pauliańskiego należy rozumieć ekwiwalent korzyści majątkowej, przy czym w zasadzie powinien to być pełny ekwiwalent tej korzyści (wyrok SA we Wrocławiu z 6.06.2018 r., I ACa 336/18, LEX nr 2686355), zatem nawet w przypadku uznania, że zobowiązanie alimentacyjne istnieje, to nie można mówić o ekwiwalentności tych świadczeń. W konsekwencji została spełniona przesłanka z art. 528 k.c.

Również wskazać należy, że osoby, na rzecz których zostały przeniesione udziały własności ww. nieruchomości są osobami bliskimi dla dłużnika powoda (żona i syn), a zatem w myśl art. 527 §3 k.c. należy domniemywać, że osoby te wiedziały o pokrzywdzeniu powoda jako wierzyciela. W ocenie Sądu pozwani nie obalili tego domniemania: już w 2018 roku Bank (...) S.A. zawiadomił X. O. (1) (jako poręczyciela wekslowego), iż weksel in blanco stanowiący zabezpieczenie spłaty kredytu udzielonego na podstawie umowy (...) kredytu w rachunku bieżącym z dnia 5.03.2015 r., zmienianej następnie aneksami, został przez Bank wypełniony na kwotę 135 779,14 zł z datą płatności na dzień 30.01.2018 r., jednocześnie wzywając do zapłaty weksla. Ponadto to z rachunku X. O. (1) opłacona została apelacja od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy z dnia 5 lutego 2019 roku w sprawie sygn. XXVI GC 334/16, a zatem sprawie z powództwa T. S. (1) (apelacja – k. 14-21; potwierdzenia przelewów – k. 22-23). Tym samym bezsprzecznie należy uznać, że X. O. (1), jako małżonka dłużnika, miała wiedzę o znacznym zadłużeniu męża i nie ma powodu by sądzić, że takiej wiedzy nie posiadał również syn Ł. O., który pracował u ojca i znał T. S. (1), choć miał błędne przekonanie, że to ojciec pożyczał mu pieniądze. Brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, by pozwani, jako matka i syn, nie mieli świadomości o licznych długach T. O. (1), zwłaszcza że był on alkoholikiem, był agresywny, została orzeczona rozdzielność majątkowa małżonków oraz orzeczono wobec niego obowiązek zaspokajania potrzeb żony X. O. (1) w kwocie 600 zł miesięcznie. W ocenie Sądu z punktu widzenia racjonalności trudno – z perspektywy pozwanych – powoływać się na ich niewiedzę, a co najmniej brak świadomości co do problemów finansowych T. O. (1) i skali jego zadłużenia co najmniej od 2018 roku.

Niewątpliwie nie upłynął także 5-letni termin, o którym stanowi art. 534 k.c. – zaskarżona czynność prawna została dokonana dnia 21 czerwca 2021 roku zaś powództwo zostało wniesione w dniu 18 maja 2023 roku. W konsekwencji należało uznać, że zostały spełnione wszystkie prawem przewidziane przesłanki do uwzględnienia powództwa ze skargi pauliańskiej wymienione w art. 527-534 k.c., a zatem powództwo podlegało uwzględnieniu w całości, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku.

W przedmiocie stwierdzenia, że pozwani mają obowiązek znoszenia egzekucji ze wskazanego składnika ich majątku, w celu zaspokojenia wskazanych wierzytelności przysługujących powodowi, Sąd orzekł po myśli art. 532 k.c. Orzeczenie o tym obowiązku wprost w rozstrzygnięciu jest bowiem niezbędne do nadania wyrokowi uwzględniającemu powództwo pauliańskie treści pozwalającej uznać go za tytuł stanowiący podstawę stosowania przymusu egzekucyjnego wobec osoby trzeciej i określić granice dopuszczalnej egzekucji, odpowiednio do zakresu powinności spoczywającej na pozwanym zgodnie z przepisami prawa materialnego i stosownie do standardów wymaganych w postępowaniu egzekucyjnym obejmującym egzekucję świadczeń pieniężnych. Z tych przyczyn, w typowym przypadku, w którym skutkiem wyroku uwzględniającego powództwo pauliańskie jest możliwość prowadzenia egzekucji z majątku pozwanej osoby trzeciej, sąd powinien zamieścić je w wyroku uwzględniającym powództwo pauliańskie z urzędu, bez względu na to, czy powód domagał się stosownego zastrzeżenia w pozwie (zob. wyrok SN z 16.06.2021 r., III CZP 60/19, OSNC 2021, nr 10, poz. 62). W konsekwencji orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów procesu (pkt III) Sąd orzekł zgodnie z art. 98§1, §1 ¹ i §3 k.p.c. oraz §2 pkt 7 i §10 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.). Na koszty te złożyły się opłata od pozwu w kwocie 10 610 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 10 800 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w zakresie postępowania zażaleniowego w kwocie 5 400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł – razem 26 827 zł.