Wyrok z 12 maja 2026, sygn. I C 1413/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 20 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	Sędzia (del.) X. L.
Protokolant:	H. H.

po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. w (...),

na rozprawie

sprawy z powództwa: (...) Kasy (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Z.

przeciwko: Syndykowi masy upadłości K. R.

o zapłatę

1.  zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 452 609,70 zł (czterysta pięćdziesiąt dwa tysiące sześćset dziewięć złotych siedemdziesiąt groszy), ograniczając odpowiedzialność strony pozwanej do przysługujących K. R.:

a)  prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze (...);

b)  udziału wynoszącego 1/2 w prawie własności nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze (...);

oraz do wysokości hipotek umownej łącznej wpisanej w działach IV ksiąg wieczystych wymienionych w pkt 1 lit. a) i b), tj. do kwoty 804 200 zł;

2.  oddala powództwo w pozostałej części;

3.  odstępuje od obciążania pozwanej kosztami procesu.

Sędzia

Sygn. akt I C 1413/25

UZASADNIENIE

Strona powodowa (...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Z., wniosła w dniu 12 lutego 2025 roku pozew przeciwko K. R., jako dłużnikowi rzeczowemu, domagając się:

1.  zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz kwoty 804.200,00 zł, na którą składa się należność główna w wysokości 452.609,70 zł oraz odsetki liczone od dnia 7 lutego 2025 roku w wysokości 351.590,30 zł;

2.  zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i kosztów odpisu poświadczonych notarialnie pełnomocnictw w wysokości 5,54 zł.

W uzasadnieniu swojego stanowiska strona powodowa wskazała, że zawarła z R. T. i I. T. umowę kredytu nr (...). Kredyt został wypłacony kredytobiorcom zgodnie z ich dyspozycją. Tytułem zabezpieczenia wierzytelności banku w zakresie udzielonego kredytu, ustanowiona została hipoteka umowna łączna w kwocie 804.200,00 zł na nieruchomościach objętych KW nr (...). Kredytobiorcy nie spłacali powstałego zadłużenia, w związku z czym strona powodowa skierowała do nich wypowiedzenie umowy kredytu. Strona powodowa wskazała, że obecnie właścicielem nieruchomości obciążonych hipoteką jest pozwana małoletnia K. R.. Strona powodowa wezwała pozwaną do zapłaty, jednak zadłużenie nie zostało uregulowane, jak również nie doszło do zawarcia pomiędzy stronami porozumienia.

W odpowiedzi na pozew pozwana małoletnia K. R., działająca przez swojego przedstawiciela ustawowego R. R., wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenia na swoją rzecz od strony pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwana podała, że strona powodowa niezasadnie domaga się zapłaty całości kapitału kredytu, z uwagi na fakt, iż kredytobiorcy przez 5 lat regularnie spłacali wymagane raty. Pozwana wskazała również, że kredyt związany był z prowadzeniem przez kredytobiorców działalności gospodarczej. W ocenie pozwanej strona powodowa nie dysponuje wymagalnym wobec niej roszczeniem, gdyż nie doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy. Pozwana podkreśliła, że wypowiedzenie umowy kredytu zostało skierowane przez stroną pozwaną do kredytobiorców R. T. i I. T. bez uprzedniego wezwania ich do zapłaty zaległego zadłużenia. Przedmiotowe wypowiedzenie umowy kredytu zostało odebrane przez kredytobiorczynię R. T. dnia 16 sierpnia 2016 roku. Pozwana wskazała, że kredytobiorca I. T. nie mógł odebrać wypowiedzenia, gdyż zmarł dnia 31 lipca 2016 roku. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia dochodzonego pozwem.

W piśmie z dnia 11 czerwca 2025 r. (k. 69 i n) pełnomocnik strony powodowej sprecyzował zawarty w pozwie wniosek o zastrzeżenie w wyroku prawa pozwanej do powoływania się w toku egzekucji na ograniczenie jej odpowiedzialności do udziału w prawie własności nieruchomości objętej (...) o (...) oraz do stanowiącej jej własność nieruchomości objętej (...) o nr (...), obciążonych hipoteką łączną – ustanowioną na rzecz strony powodowej – do kwoty 840 200 zł.

Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2025 roku postępowanie zostało zawieszone z uwagi na ogłoszenie upadłości pozwanej jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, a następnie podjęte z udziałem syndyka masy upadłości K. R. (k. 127).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

Kredytobiorcy R. T. i I. T. w dniu 7 marca 2011 roku zawarli ze stroną powodową (...) S.A. z siedzibą w Z., umowę kredytu hipotecznego (...) z oprocentowaniem zmiennym nr (...). Na podstawie umowy strona pozwana udzieliła kredytobiorcom kredytu w kwocie 473.057,00 zł, na okres spłaty wynoszący 264 miesięcy (§ 2 ust. 1 i 4 części szczegółowej umowy – dalej: (...) ). Kredyt przeznaczany był na potrzeby własne, w tym na spłatę zobowiązań finansowych (§ 2 (...)).

Docelowym zabezpieczeniem kredytu miała być hipoteka łączna umowna do kwoty 804.200,00 zł na nieruchomości zlokalizowanej w (...) przy (...) dz. nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej prowadzi KW nr (...) oraz hipoteka łączna umowna do kwoty 804.200,00 zł na nieruchomości zlokalizowanej w (...) przy ul. (...) dz. nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej prowadzi KW nr (...) (§ 4 ust. 1 (...)).

Kredytobiorcy zobowiązani byli do spłaty całości wynikającego z umowy zadłużenia w terminie do dnia 1 marca 2033 roku (§ 7 ust. 1 (...)). Bank uprawniony był do wypowiedzenia umowy w przypadkach określonych w części ogólnej umowy (dalej (...)), w tym m.in. w przypadku niedokonania przez kredytobiorców spłaty dwóch kolejnych rat kredytu w terminach określonych przez bank w wysłanych do kredytobiorców dwóch kolejnych przypomnieniach (pkt 1), naruszenia przez kredytobiorcę postanowień umowy (pkt 2), czy zagrożenia upadłością kredytobiorcy (pkt 5) (§ 37 COU). Bank miał powiadomić kredytobiorcę o wypowiedzeniu umowy poprzez doręczenie wypowiedzenia osobiście – za potwierdzeniem odbioru lub listem poleconym – wysłanym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na ostatni znany adres korespondencyjny kredytobiorcy (§ 38 ust. 1 COU). Okres wypowiedzenia umowy wynosił 30 dni (w przypadkach określonych w § 37 pkt 1-4 (...)) lub 7 dni (w przypadku określonym w § 37 pkt 5 (...)), i liczony był od dnia następnego po dniu osobistego doręczenia wypowiedzenia kredytobiorcy, dniu odebrania listu poleconego lub po upływie 14 dni następujących po dniu pierwszego awizowania nieodebranego listu poleconego (§ 38 ust. 2 COU).

(dowód: umowa kredytu – k. 5-12 wraz z załącznikami – k. 13-14)

Wierzytelność strony powodowej, wynikająca z umowy kredytu nr (...), zabezpieczona była hipoteką umowną łączną do kwoty 804.200,00 zł na nieruchomości objętek KW nr (...) oraz hipoteką umowną łączną do kwoty 804.200,00 zł na nieruchomości objętej KW nr (...).

Pozwanej K. T. przysługuje udział wynoszący ½ w prawie własności nieruchomości objętej (...) nr (...) oraz prawo własności nieruchomości objętej (...) nr (...).

(dowód: odpisy ksiąg (...) nr (...) – k. 21-22)

Dnia 31 października 2012 roku strona powodowa zawarła z kredytobiorcami aneks nr (...) do umowy kredytu, który zawieszał szczęść kolejnych rat spłaty kapitału i odsetek.

(dowód: aneks nr (...) do umowy kredytu – k. 76, decyzja dyrektora w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie aneksu nr (...) - k. 77)

Dnia 26 maja 2015 roku kredytobiorcy złożyli stronie powodowej wniosek o zawarcie umowy restrukturyzacyjnej na okres 12 miesięcy, podczas których wysokość raty do spłaty wynosić miała 50% wysokości dotychczasowej. Wniosek motywowany był długotrwałą chorobą I. T., przez co nie może on wykonywać pracy zarobowej.

(dowód: wniosek z dnia 26.05.2015 r. – k. 78-80)

Pismami z dnia 31 lipca 2016 roku strona powodowa wypowiedziała kredytobiorcom I. T. i R. T. umowę kredytu nr (...), w części dotyczącej warunków spłaty z powodu braku spłaty wymaganych rat. W pismach wskazano, że termin wypowiedzenia wynosi 30 dni i liczony jest od dnia następującego po dniu doręczenia pism. Podano, że wymagalne zadłużenie w wysokości wg stanu na dzień wystawienia wypowiedzenia wynosi 7.576,73 zł, z kolei zadłużenie niewymagalne wynosi 457.065,74 zł. Pisma zostały odebrane dnia 16 sierpnia 2016 roku przez R. T..

(dowód: wypowiedzenie umowy – k. 15, 17, potwierdzenie nadania i odbioru – k. 16, 18)

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2017 roku Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej, w sprawie o sygn. akt VI GU 199/17 z wniosku R. T. o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, ogłosił upadłość osoby fizycznej, nieprowadzącej działalności gospodarczej R. T., wezwał wierzycieli upadłego do zgłaszania upadłości w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, wezwał osoby, którym przysługują prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należącej do upadłego, jeżeli nie zostały ujawnione w księdze wieczystej – w terminie 30 dni od dnia ukazania się obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, pod rygorem utraty prawa powoływania się na nie w postępowaniu upadłościowym. W postanowieniu wyznaczono również sędziego komisarza oraz syndyka masy upadłości.

(dowód: postanowienie SR w Bielsku-Białej z dnia 15.11.2017 r., sygn. akt (...) of – k. 64)

Pismem z dnia 4 grudnia 2017 roku strona powodowa została poinformowana przez Syndyka masy upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej R. T. o ogłoszeniu upadłości. W piśmie wskazano, że wierzyciel, który chce uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym powinien w zakreślonym w postanowieniu Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 15 listopada 2017 roku, złożyć na ręce Sędziego Komisarza zgłoszenie wierzytelności.

(dowód: pismo z dnia 04.12.2017 r. – k. 63)

Dnia 13 czerwca 2018 roku strona powodowa dokonała zgłoszenia wierzytelności wobec upadłej R. T., w wysokości 455.737,03 zł, tytułem należności głównej oraz 63.364,81 zł, tytułem odsetek. Wskazane wierzytelności wynikały z umowy kredytu nr (...) i zostały ustalone na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych.

R. T. uznała zgłoszoną wierzytelność.

(dowód: zgłoszenie wierzytelności – k. 81-82, wyciąg z ksiąg bankowych – k. 83, uznanie wierzytelności – k. 84)

Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2020 roku Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej, w sprawie o sygn. akt I Ns 694/18 z wniosku (...) S.A. z siedzibą w Z., stwierdził, że spadek po I. T., zmarłym w dniu 31 lipca 2016 roku, nabyła małoletnia K. R. – w całości z dobrodziejstwem inwentarza.

(dowód: postanowienie SR w (...) z dnia 13.08.2020 r., sygn. akt I Ns 694/18 – k. 90)

Pismem z dnia 3 września 2020 roku Syndyk masy upadłości R. T. poinformował stronę powodową o uprawomocnieniu się planu podziału w postępowaniu upadłościowym prowadzonym wobec R. T..

(dowód: pismo z dnia 03.09.2020 r. – k. 85)

Pismem z dnia 3 sierpnia 2023 roku strona powodowa wezwała pozwaną (za pośrednictwem jej przedstawiciela ustawowego) jako dłużnika rzeczowego z tytułu zabezpieczenia wierzytelności strony powodowej w postaci hipoteki zwykłej umownej w wysokości 804.200,00 zł, do zapłaty kwoty 804.466,10 zł, przysługującej stronie powodowej tytułem należności wynikającej z umowy kredytu nr (...). Pismo zostało odebrane dnia 18 sierpnia 2023 roku.

(dowód: pismo z dnia 03.08.2023 r. – k. 19, potwierdzenie nadania i odbioru – k. 20)

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2025 roku Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej, w sprawie o sygn. akt (...), ogłosił upadłość dłużnika K. R., jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, wezwał wierzycieli upadłego do zgłoszenia wierzytelności syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze, a także wezwał osoby, którym przysługują prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należącej do upadłego, jeżeli nie zostały ujawnione przez wpis w księdze wieczystej, do ich zgłaszania syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze, pod rygorem utraty prawa do powoływania się na nie w postępowaniu upadłościowym.

(dowód: postanowienie SR w (...) z dnia 27.07.2025 r., sygn. akt (...) wraz z uzasadnieniem – k. 120-123)

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie dowodów wskazanych w toku dotychczasowego wywodu, które Sąd uznał zgodnie z art. 244 i 245 k.p.c. Dokumentom tym Sąd w pełni dał wiarę, a ich prawdziwość nie została skutecznie zakwestionowana przez pozwaną.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

Na wstępie należało zauważyć, że ogłoszenie upadłości pozwanej jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, nie było przeszkodą do podjęciu postępowania z udziałem syndyka masy upadłości pozwanej i wydania wyroku, w sprawie, która dotyczyła masy upadłości, co wynikało z art. 236 ust. 1 i 2 prawa upadłościowego. Zgodnie z art. 491 ² § 1 prawa upadłościowego, w postępowaniu upadłościowym wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej nie stosuje się art. 145 prawa upadłościowego, zgodnie z którym postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Niestosowanie tego przepisu w tzw. upadłości konsumenckiej, powoduje, że postępowanie wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, po jej ogłoszeniu, może być prowadzone przeciwko syndykowi masy upadłości pozwanego. W tej sytuacji dochodzi do tzw. podstawienia procesowego, które polega na tym, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnym występuje jako strona w znaczeniu formalnym inny podmiot, eliminując przy tym w sposób pierwotny albo następczy możność takiego wystąpienia przez stronę w znaczeniu materialnym. Syndyk jako zastępca pośredni dłużnika występuje w procesie dotyczącym masy upadłości w imieniu własnym dochodząc prawa podmiotowego dłużnika lub przeciwstawiając się żądaniom skierowanym do dłużnika. Syndyk realizuje więc w procesie prawa dłużnika.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że poprzednik prawny pozwanej wraz z drugim kredytobiorcą zawarli ze stroną powodową – bankiem (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Z. - umowę kredytu, na podstawie której bank oddał do dyspozycji kredytobiorców określoną kwotę środków pieniężnych, zaś kredytobiorcy zobowiązali się do jej zwrotu na warunkach określonych w umowie. Niesporne pozostawało również, że wierzytelność wynikająca z tej umowy została zabezpieczona hipoteką ustanowioną na nieruchomościach, których właścicielem lub współwłaścicielem jest obecnie pozwana. Jednoznacznie też z żądanie pozwu oraz okoliczności faktycznych przytoczonych na jego uzasadnienie wynikało, że strona powodowa dochodziła zapłaty od pozwanej jako dłużniczki rzeczowej.

Zgodnie z twierdzeniami strony powodowej, kredytobiorcy po kilku latach wykonywania umowy zaprzestali spłaty zobowiązania, w związku z czym strona powodowa podjęła czynności zmierzające do wypowiedzenia umowy kredytu i postawienia całości zadłużenia w stan wymagalności. W toku sprawy ujawniono jednak okoliczności mające istotne znaczenie dla oceny skuteczności tych czynności, w szczególności fakt, że jeden z kredytobiorców zmarł przed doręczeniem mu oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, zaś wypowiedzenie nie zostało skierowane do jego następców prawnych. Jednocześnie wobec drugiego kredytobiorcy ogłoszono upadłość konsumencką.

Bezsporne pozostawało również, że pozwana nie była stroną przedmiotowej umowy kredytu. Jej odpowiedzialność była natomiast z faktu, iż jest właścicielem nieruchomości obciążonych hipoteką ustanowioną na zabezpieczenie wierzytelności wynikającej z umowy kredytu.

Spór pomiędzy stronami koncentrował się w szczególności wokół oceny skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu, zakresu odpowiedzialności pozwanej jako dłużnika rzeczowego oraz możliwości dochodzenia przez stronę powodową — obok kapitału kredytu —także roszczeń o odsetki.

Należało równocześnie zauważyć, że pozwana była spadkobierczynią jednego z kredytobiorców, zmarłego I. T.. Stosownie do treści art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. W drodze dziedziczenia następcy prawni wstępują zatem w ogół sytuacji majątkowej spadkodawcy, obejmującej zarówno przysługujące mu prawa, jak i obciążające go zobowiązania, o ile nie są one ściśle związane z osobą zmarłego albo nie przechodzą na inne osoby na podstawie przepisów szczególnych. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że pozwana nabyła w całości z dobrodziejstwem inwentarza spadek po zmarłym kredytobiorcy. Tym samym wstąpiła ona w sytuację prawną zmarłego w zakresie jego praw i obowiązków majątkowych, w tym również zobowiązań wynikających z zawartej przez niego ze stroną pozwaną umowy kredytu.

Ustalenie, że pozwana jest następcą prawnym jednego z kredytobiorców, nie przesądza jeszcze o zakresie jej odpowiedzialności w niniejszej sprawie. Jak wskazano powyżej, strona powodowa jednoznacznie bowiem wskazała, że dochodzi od zapłaty od pozwanej jako dłużniczki rzeczowej – właścicielki lub współwłaścicielki nieruchomości obciążonych hipoteką łączną, która stanowiła zabezpieczenia spłaty kredytu.

Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (dalej: u.k.w.h.), w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, oraz z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Istotą hipoteki jest zatem związanie wierzytelności z określoną nieruchomością w taki sposób, że wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z tej nieruchomości niezależnie od zmian po stronie jej właściciela.

Konsekwencją powyższego jest powstanie po stronie właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką tzw. odpowiedzialności rzeczowej. Właściciel nieruchomości występuje w takim wypadku jako dłużnik rzeczowy, odpowiadający za cudzy dług nie swoim całym majątkiem, lecz wyłącznie przedmiotem obciążonym hipoteką. Odpowiedzialność ta ma charakter ograniczony i sprowadza się do znoszenia egzekucji prowadzonej przez wierzyciela hipotecznego z obciążonej nieruchomości.

W realiach niniejszej sprawy bezsporne pozostawało, że wierzytelność strony powodowej, wynikająca z umowy kredytu, została zabezpieczona hipoteką ustanowioną na nieruchomości, której właścicielem jest obecnie pozwana. Okoliczność ta uzasadnia możliwość dochodzenia przez stronę powodową zaspokojenia z tej nieruchomości, niezależnie od tego, że pozwana nie była stroną umowy kredytu.

Jednocześnie jednak zakres odpowiedzialności pozwanej jako dłużnika rzeczowego jest ograniczony do wysokości wierzytelności objętej zabezpieczeniem hipotecznym oraz do przedmiotu obciążonego hipoteką. W konsekwencji ewentualne uwzględnienie powództwa w stosunku do pozwanej mogło nastąpić wyłącznie z jednoczesnym zastrzeżeniem w treści orzeczenia ograniczenia jej odpowiedzialności do nieruchomości obciążonej hipoteką.

Ustalenie charakteru odpowiedzialności pozwanej jako dłużnika rzeczowego nie rozstrzyga jednak jeszcze o zasadności dochodzonego roszczenia.

Na gruncie niniejszej sprawy kluczowe znaczenie dla oceny zasadności dochodzonego przez powoda roszczenia miała kwestia skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu, albowiem dopiero skuteczne wypowiedzenie umowy prowadzi do postawienia całej niespłaconej części kredytu w stan wymagalności.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo utraty zdolności kredytowej bank może wypowiedzieć umowę kredytu. Wypowiedzenie umowy kredytu stanowi jednostronne oświadczenie woli banku, którego skuteczność uzależniona jest od złożenia go drugiej stronie stosunku zobowiązaniowego w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią. Stosownie bowiem do art. 61 § 1 k.c., oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.

Podkreślenia wymaga również, iż zgodnie z art. 78 ust. 1 u.k.w.h., jeżeli wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia, a właściciel nieruchomości obciążonej nie jest dłużnikiem osobistym, wypowiedzenie powinno być dokonane także w stosunku do niego. Przepis ten, ustanawiając wyjątek od zasady akcesoryjności, służy wzmocnieniu pozycji właściciela obciążonej nieruchomości, niebędącego dłużnikiem osobistym, przez zapobiegnięcie zaskakiwaniu go czynnościami zmierzającymi do zaspokojenia długu z nieruchomości. Gdy właściciel obciążonej nieruchomości nie jest dłużnikiem zabezpieczonej wierzytelności, oświadczenie to nie ma charakteru wypowiedzenia wierzytelności w ścisłym tego słowa znaczeniu, jest jednak konieczne do zaktualizowania powinności właściciela nieruchomości wynikającej ze stosunku hipoteki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2014 r., III CSK 204/13, LEX nr 1466608).

Niezależnie jednak od powyższego należy wskazać, że w sytuacji, gdy umowa kredytu została zawarta przez kilku kredytobiorców, skuteczne wypowiedzenie umowy wymaga złożenia oświadczenia woli wszystkim stronom tego stosunku zobowiązaniowego. Brak doręczenia wypowiedzenia jednemu z kredytobiorców powoduje, że nie dochodzi do skutecznego rozwiązania umowy w stosunku do wszystkich dłużników. W niniejszej sprawie strona powodowa nie wykazała, aby oświadczenie o wypowiedzeniu zostało skutecznie doręczone następcom prawnym zmarłego kredytobiorcy.

W realiach niniejszej sprawy ustalono, że w dacie kierowania przez stronę powodową oświadczeń o wypowiedzeniu umowy, jeden z kredytobiorców – I. T. - już nie żył. Oświadczenie o wypowiedzeniu nie zostało jednak skierowane do jego następczyni prawnej – jedynej spadkobierczyni, czyli pozwanej. Tymczasem śmierć strony stosunku zobowiązaniowego powoduje, że jej prawa i obowiązki majątkowe przechodzą na spadkobierców, którzy wstępują w jej sytuację prawną. W konsekwencji oświadczenia woli dotyczące stosunku zobowiązaniowego powinny być kierowane do następców prawnych zmarłego. Skoro zatem oświadczenie o wypowiedzeniu umowy nie zostało ani I. T., ani jego spadkobierczyni, nie mogło wywołać wobec niego skutku prawnego w postaci rozwiązania umowy kredytu po upływie okresu wypowiedzenia. Drugie z oświadczeń o wypowiedzeniu zostało doręczone drugiemu z kredytobiorców.

Niezależnie od powyższego, należało zauważyć, że strona powodowa – pomimo zarzutów kwestionując skuteczność wypowiedzenia – nie wykazała, aby oświadczenie o wypowiedzeniu zostało oprzędzone procedurą przewidzianą w art. 75c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U.2026.38 t.j.; dalej: pr. b.). Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. Art. 75c ust. 2 pr. b. stanowi, że w wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 27 listopada 2015 r. na podstawie ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.1854). Zgodnie z art. 12 tej ustawy banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, były w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zobowiązane do dostosowania swojej działalność do wymagań określonych w art. 75c ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem, skutkiem niewdrożenia przez bank działań określonych w art. 7 5c jest nieskuteczność oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu i w konsekwencji sytuacja, w której wypowiedzenie to nie prowadzi do wymagalności wierzytelności banku o spłatę tej części kredytu, co do której kredytobiorca nie pozostawał w opóźnieniu (por. wyrok SN z 8.09.2016 r., II CSK 750/15, LEX nr 2182659; wyrok SA w Gdańsku z 14.01.2019 r., V ACa 93/18, LEX nr 2668705; wyrok SA w Krakowie z 16.05.2018 r., I ACa 1373/17, LEX nr 2689167). Skoro powódka nie wykazała, aby wzywała kredytobiorców do zapłaty, informując ich równocześnie o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia, oświadczenie z dnia 31 lipca 2017 r. (k. 15 i 17) należało uznać za nieskuteczne.

Z powyższych względów należało przyjąć, że strona powodowa nie wykazała skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu, a tym samym brak było podstaw do uznania, iż całość dochodzonej wierzytelności stała się wymagalna na skutek dokonania tej czynności.

O wymagalności zobowiązania z tytułu umowy kredytu wobec drugiego, żyjącego jeszcze kredytobiorcy, czyli R. T., można było mówić dopiero od momentu ogłoszenia jej upadłości, co miało miejsce w dniu 15 listopada 2017 r. Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 1 prawa upadłościowego zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności świadczenia jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości. Skutek ten ogranicza się jedynie do postępowania upadłościowego. Art. 91 ust. 1 prawa upadłościowego dotyczy tylko zobowiązań osobistych upadłego, a nie zobowiązań dłużnika rzeczowego, który nie jest uczestnikiem postępowania upadłościowego. Nie można zatem uznać, że ogłoszenie upadłości dłużnika osobistego skutkuje automatycznie wymagalnością zobowiązań współdłużnika albo dłużnika rzeczowego i eliminuje konieczność wypowiedzenia wierzytelności rzeczowej (wyrok SA w Białymstoku z 13.12.2018 r., I ACa 620/18, LEX nr 2669378). Przekształcenie charakteru i terminu płatności wierzytelności nie dotyczy osób współodpowiadających z dłużnikiem: współdłużników (również solidarnych), poręczycieli, czy dłużników rzeczowych. Z chwilą ogłoszenia upadłości wobec R. T. nie wystąpiła automatycznie wymagalność zabezpieczonej wierzytelności w stosunku do pozostałych kredytobiorców (ich następców prawnych) dłużnika hipotecznego nie będącego równocześnie dłużnikiem, wobec którego ogłoszono upadłości. Innymi słowy, ogłoszenie upadłości wobec R. T. nie mogło skutkować przyjęciem, że wierzytelność stała się wynikająca z przedmiotowej umowy kredytu stała się wymagalna wobec pozwanej. Nie zmieniało tego to, że pozwana – jako spadkobierczynie I. T. – wstąpiła w sytuację prawną spadkodawcy. Jak bowiem wskazano powyżej, umowa wobec spadkodawcy nie została skutecznie wypowiedziana.

Czynności podejmowane w postępowaniu upadłościowym, takie jak ustalenie listy wierzytelności, postanowienie o zatwierdzeniu listy wierzytelności, czy ustalenie planu spłaty w postępowaniu upadłościowym dotyczącym konsumentów nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej. Ustalanie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym ma uproszczony charakter i już art. 264 ust. 2 prawa upadłościowego pozwala upadłemu na obronę przed ewentualną egzekucją wierzytelności. Nawet uznanie przez R. T. wierzytelności w toku prowadzonego przeciwko niej postępowania upadłościowego, mogło wywoływać skutki wyłącznie wobec niej, a nie wobec pozwanej K. R.. Związane z ogłoszeniem upadłości wstrzymanie biegów terminów przedawnienia również mogło odnieść skutek wyłącznie do sytuacji upadłego, a nie osób trzecich, w tym pozwanej. Należy przypomnieć, że także na gruncie ogólnych zasad procesu cywilnego, istotne jest, że przy braku tożsamości przedmiotowej i podmiotowej, osoby, które nie były stronami, i których nie obejmuje z mocy przepisu szczególnego rozszerzona prawomocność materialna wcześniejszego wyroku, nie są pozbawione możliwości realizowania swego prawa we własnej sprawie, również wtedy, gdy wiąże się to z kwestionowaniem oceny wyrażonej w innej sprawie. Autonomia sądu w każdej sprawie obejmuje bowiem czynienie ustaleń faktycznych na podstawie swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) oraz dokonywanie wykładni przepisów. Należy także mieć na względzie prawa osób, które nie były stroną we wcześniejszym postępowaniu i nie mogły swoich racji bronić. Pozbawienie ich takiej możliwości we własnej sprawie nie da się pogodzić z zasadą rzetelnego procesu, w każdym razie, nie da się ono wyprowadzić z art. 365 § 1 k.p.c. Wbrew wywodom pełnomocnika powoda (k. 75) ogłoszenie upadłości R. T. nie miała więc wpływu na wymagalność, czy bieg terminu przedawnienia roszczeń przysługujących stronie powodowej wobec pozwanej K. R.. Ponadto należało zauważyć, że odpowiedzialność kredytobiorców za zobowiązania wynikające z umowy kredytu miała charakter odpowiedzialności solidarnej (§ 49, k.12). Zgodnie z art. 371 k.c. działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom. Z kolei art. 372 k.c. stanowi, że przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników. Z przytoczonych przepisów wynikało, że żadne działania czy zaniechania R. T. nie mogły pogarszać sytuacji pozwanej K. R. jako dłużniczki osobistej, odpowiadającej solidarnie z R. T..

Przedstawicielowi ustawowemu pozwanej doręczono wezwanie do zapłaty (k. 19) w dniu 18 sierpnia 2023 r. Wezwanie to nie było – jak wykazano powyżej - poprzedzone skutecznym wypowiedzeniem umowy wobec pozwanej K. R.. Na dzień 18 sierpnia 2023 r. pozwana nie była więc zobowiązana do zapłaty, ani jako dłużnik osobisty (z racji spadkobrania po I. T.), ani jako dłużnik rzeczowy do zapłaty czy to kapitału, którego kwota została określona w wezwaniu na 452 609,70 zł, czy odsetek wskazanych w wezwaniu.

Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece
jeżeli wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, wypowiedzenie jest skuteczne względem właściciela nieruchomości niebędącego dłużnikiem osobistym, gdy było dokonane w stosunku do niego. Skierowanie do pozwanej, wskazanego powyżej, wezwania do zapłaty nie można było uznać za równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu. Sąd jest świadomy pojawiający się czasem w orzecznictwie głosów liberalnie podchodzących do wykładni oświadczenia wierzyciela skierowanego do właściciela obciążonej nieruchomości (por. wyrok SO w Szczecinie z 7.04.2017 r., VIII GC 532/16, LEX nr 2285256; wyrok SA w Białymstoku z 13.12.2018 r., I ACa 620/18, LEX nr 2669378). Zdaniem Sądu jednak ani zawiadomienie o opóźnieniu, ani wezwanie do zapłaty wymagalnej wierzytelności nie jest równoznaczne z oświadczeniem wierzyciela dotyczącym wypowiedzenia, jeżeli – zgodnie z treścią obligacyjnego stosunku prawnego – do uzyskania wymagalności wierzytelności hipotecznej konieczne jest złożenie oświadczenia woli przez wierzyciela w wykonaniu uprawnienia prawokształtującego (zob. wyrok SA w Szczecinie z 7.02.2013 r., I ACa 796/12, LEX nr 1313427), zwłaszcza jeżeli oświadczenie to musi zostać poprzedzone dokonaniem innych czynności jak to ma miejsce w przypadku wypowiedzenia umowy kredytu (co wynika z art. 75c prawa bankowego). Ani zawiadomienia, ani wezwania – zwłaszcza kierowane przez profesjonalistę wobec konsumenta – nie mogą zastąpić wymaganego oświadczenia woli co do wypowiedzenia wierzytelności. Przemawia za tym zwłaszcza potrzeba ochrony interesów dłużnika hipotecznego – jako adresata oświadczenia wierzyciela – przed niepewnością prawną. W omawianych sytuacjach wierzyciel powinien ponosić negatywne skutki niejasności treści formułowanego oświadczenia ( in dubio contra proferentem). Zwłaszcza w sytuacji, w której wezwanie do zapłaty, nie zawiera w ogóle informacji o wypowiedzeniu umowy dłużnikowi osobistemu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (k. 19).

Podsumowując tę część uzasadnienia, należało więc stwierdzić, że na dzień doręczenia pozwanej wezwania z 3 sierpnia 2023 r., wierzytelność dochodzona przez stronę powodową nie była wymagalna wobec pozwanej ani jako dłużniczki osobistej, ani jako dłużniczki rzeczowej, umowa kredytu nie została bowiem skutecznie wypowiedziana.

W orzecznictwie za dopuszczalną postać wypowiedzenia w stosunku do właściciela nieruchomości, będącego dłużnikiem hipotecznym, uznaje się doręczenie pozwu obejmującego powództwo o zasądzenie świadczenia, co niewątpliwie miało w niniejszej sprawie miejsce (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2018 r., II CSK 242/17, LEX nr 2508546). Samo jednak dokonanie wypowiedzenia w stosunku hipoteki wobec osoby ponoszącej odpowiedzialność rzeczową nie oznacza per se, że doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu wobec dłużnika osobistego, co stanowi warunek realizacji akcesoryjnej odpowiedzialności rzeczowej zabezpieczającej spłatę kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2014 r., III CSK 204/13). Pozwana była, co prawda, również dłużnikiem osobistym – z racji spadkobrania po I. T. – jednak doręczenie jej odpisu pozwu nie mogło sanować nie wykonania przez stronę powodową wobec pozwanej obowiązków wynikających z art. 75c prawa bankowego. Z tego względu doręczenia odpisu pozwu nie można było traktować jako równoznacznego ze skutecznym wypowiedzeniem umowy kredytu pozwanej jako dłużnikowi osobistemu, co uniemożliwiało realizację jej akcesoryjnej odpowiedzialności jako dłużnika rzeczowego. O wymagalności zobowiązania pozwanej do zwrotu na rzecz strony powodowej niespłaconego dotychczas kapitału kredytu można było mówić dopiero w momencie ogłoszenia wobec niej – jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej – upadłości. Skutek wymagalności zobowiązań, o którym mowa w art. 91 ust. 1 prawa upadłościowego ma bowiem charakter ustawowy. Dla jego zaistnienia, w odniesieniu do zobowiązań niewymagalnych, wystarczające jest samo ogłoszenie upadłości. Dla powstania tego skutku nie jest potrzebne np. dokonanie wypowiedzenia przez wierzyciela. Wymagalność wierzytelności zabezpieczonej hipoteką mogła zaistnieć najwcześniej z dniem 27 lipca 2025 r., kiedy to ogłoszono upadłość K. R.. Powódka dochodziła odsetek naliczonych do dnia 7 lutego 2025 r. Do tej daty brak było podstaw do przyjęcia, że pozwana popadła w opóźnienie, co już samo w sobie uzasadniało oddalenie powództwa w zakresie w jakim strona powodowa domagała się od pozwanej odsetek za opóźnienie w spełnieniu przez nią świadczenia pieniężnego. Brak było również podstaw do przyjęcia, że w opóźnienie w spłacie sum, postawionych w stan wymagalności wskutek wypowiedzenia umowy, popadł I. T., skoro wypowiedzenie umowy wobec niego również było nieskuteczne.

Jak wynikało z uzasadnienia pozwu kwota 351 590,30 zł, która miała obejmować – jak wskazano to w żądaniu pozwu – „odsetki liczone do dnia 07.02.2025 r.”, została naliczona tytułem odsetek umownych za opóźnienie w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP, nie wyższych jednak niż odsetki maksymalny za opóźnienie. Nie mogło chodzić o odsetki kapitałowe naliczone w innych kwotach niż wskazane w pismach zawierających oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu (k. 15 i 17). Skoro bowiem powódka opierała swoje żądanie na twierdzeniu, że skutkiem złożenia tych oświadczeń było wypowiedzenie umowy, to po tej dacie nie mogła już naliczać odsetek kapitałowych, a jedynie odsetki należne od zadłużenia przeterminowanego w wysokości czterokrotności stop kredytu lombardowego NBP (§ 32 części ogólnej umowy, k. 10). Roszczenie o odsetki naliczane z tytułu opóźnienia przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego. Skoro jak wynikało z oświadczeń na k. 15 i 17 kredytobiorcy podstawy do wypowiedzenia pierwotnym kredytobiorcom umowy kredytu zaistniały już w dniu 31 lipca 2016 r. w związku z nieterminową spłatą należności, to najwcześniej wówczas bank powinien był podjąć kroki zmierzającej do wypowiedzenia kredytobiorcom skutecznie umowy kredytu, tak aby postawić w stan wymagalności roszczenie o zwrot wypłaconego kredytobiorcom kapitału oraz inne roszczenia wynikające z umowy. Jak wykazano powyżej – złożone przez bank oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu były nieskuteczne. Dla oceny początku biegu terminu przedawnienia nie miało to jednak znaczenia, zgodnie bowiem z art. 120 § 1 zd. 2 k.c. jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Skoro już 31 lipca 2016 r. zaistniały okoliczności uzasadniające wypowiedzeniu umowy kredytu i postawienie wynikających z niej roszczeń w stan wymagalności, to najpóźniej wówczas bank powinien był podjąć czynności zmierzające do skutecznego wypowiedzenia umowy, a więc wezwać kredytobiorców do zapłaty, informując ich o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia, a po bezskutecznym upływie terminów zakreślonych w umowie, złożyć oświadczenie o wypowiedzeniu. Po upływie 30-dniowego terminu wypowiedzenia, roszczenia banku stałyby się wymagalne. Nawet uwzględniając czas potrzebny na doręczenie kredytobiorcom przesyłek zawierających wezwanie do zapłaty i oświadczenie o wypowiedzeniu, postawienie tych roszczeń w stan wymagalności powinno nastąpić nie później niż 31 grudnia 2016 r. i najpóźniej wówczas rozpoczął bieg termin przedawnienia. Dochodzone przez bank roszczenia związane były z prowadzoną przez bank działalnością gospodarczą, przedawniały się więc w terminie 3 lat (art. 118 § 1 k.c.), a więc najpóźniej z upływem 31 grudnia 2019 r. Z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego, nastąpiło przedawnienie odsetek naliczanych z tytułu opóźnienia. Po przedawnieniu należności głównej odsetki za dalszy okres opóźnienie nie mogły być zaś naliczane (por. wyrok SA w Gdańsku z 19 czerwca 2012 r., I ACa 256/12, LEX nr 122075). Strona powodowa nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek czynności, które mogłyby doprowadzić do przerwania biegu przedawnienia roszczeń wobec pozwanej. Jak wskazano powyżej skutku tego nie mogło wywołać ogłoszenia upadłości wobec drugiego z kredytobiorców tj. R. T.. Powódka nie złożyła również wniosku o stwierdzenia nabyci spadku po zmarłym I. T., co wynikało z treści postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku (k. 90), która to czynność mogłaby prowadzić do przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela (por. uchwała SN z dnia 11 lutego 2026 r. III CZP 27/25. Niewątpliwe z końcem 2019 r. przedawniły się również wskazane w pismach z dnia 31 lipca 2016 r. naliczone odsetki kapitałowe, skoro jako świadczenie okresowe przedawniają się w terminie 3 lat.

Zgodnie z art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Przepisu tego nie stosuje się do roszczeń o świadczenia uboczne. Przedawnienie wierzytelności obejmującej roszczenie o zwrot wypłaconego kredytobiorcom - a dotychczas niespłaconego – kapitału (w wysokości 452 609,70 zł), nie wykluczało więc możliwości dochodzenia jej od pozwanej jako dłużnika hipotecznego. Wykluczało natomiast – z uwagi na podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia – możliwość żądania od niej roszczeń ubocznych, w tym roszczeń odsetkowych, które jak wykazano powyżej przedawniły się.

Z uwagi na powyższe Sąd zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 452.609,70 zł, przyjmując, że do wypowiedzenia i postawienia w stan wymagalności roszczenia o zwrot kapitału doszło wskutek ogłoszenia upadłości pozwanej. Odpowiedzialność pozwanej ograniczono do przysługujących jej prawa własności nieruchomości, objętej KW nr (...) oraz udziału wynoszącego ½ w prawie własności nieruchomości, objętej KW nr (...) oraz do wysokości hipoteki umownej łącznej, wpisanej w działach IV (...), tj. do kwoty 804.200,00 zł. Jak bowiem wskazano powyżej – strona powodowa jednoznacznie wskazała, że dochodzi zapłaty dochodzi od pozwanej jako dłużnika hipotecznego.

Zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c. Sąd nie może orzekać co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani ponad żądanie, a granice rozpoznania sprawy wyznacza także przytoczona przez stronę powodową podstawa faktyczna. Skoro strona powodowa skonstruowała roszczenie jako żądanie zapłaty całości zadłużenia wymagalnego wskutek wypowiedzenia i przyspieszenia wymagalności dokonanego wobec kredytobiorców, to Sąd nie mógł z urzędu przekształcić podstawy faktycznej powództwa i rozpatrywać zasadności powództwa przez pryzmat ewentualnie należnych powódce od pozwanej poszczególnych rat kapitałowo-odsetkowych.

Powód wygrał niniejszą sprawę w 56 %. Użytego w art. 100 k.p.c. pojęcia „uwzględnienia żądania” nie można bowiem utożsamiać z pojęciem wartości przedmiotu sporu z art. 25 k.p.c., stanowiącego punkt odniesienia do ustalenia wyniku sprawy w danej instancji. Art. 100 k.p.c. nie ogranicza terminu „żądanie” do roszczenia głównego określonego wartością przedmiotu sporu, ale obejmuje także ocenę żądania zasądzenia odsetek (zob. post. SN z 19.1.2012 r., IV CZ 119/11, Legalis). Skoro żądanie pozwu opiewało na kwotę kapitału w wysokości 452 609,70 zł i odsetek wyliczonych za zamknięty okres i wyrażonych w kwocie 351 590,30 zł, to oddalenie żądania zasądzenie odsetek prowadzić musiało do przyjęcia, że żądaniu pozwu zostały uwzględnione jedynie częściowo, co uzasadniałoby zastosowaniu art. 100 zd. 1 k.p.c. jako podstawy rozstrzygnięcia o kosztach procesu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodził jednak szczególnie uzasadniony wypadek uprawniający do odstąpienia od obciążania pozwanej kosztami procesu w jakiejkolwiek części, zgodnie z art. 102 k.p.c. Do kręgu okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek z art. 102 k.p.c. należą zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i będące „na zewnątrz” procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Mając to na względzie należało zauważyć, że pozwana nie była stroną umowy kredytu, zawartej ze stroną powodową, a jej odpowiedzialność w niniejszej sprawie wynikała wyłącznie z następstwa prawnego po zmarłym kredytobiorcy. Właścicielką lub współwłaścicielką nieruchomości obciążonych hipoteką stała się wskutek dziedziczenia po zmarłym I. T., co wynikało z ujawnionych w księgach wieczystych podstaw wpisów pozwanej w działach II przedmiotowych ksiąg wieczystych. Tym samym pozwana znalazła się w procesie, jako dłużnik hipoteczny, niezależnie od własnych działań. Dodatkowo powództwo zostało uwzględnione jedynie w części. Pozwana ma 12 lat, a o jej trudnej sytuacji majątkowej świadczy sam fakt ogłoszenia wobec niej upadłości. Wszystkie wymienione okoliczności uzasadniały odstąpienie od obciążania pozwanej kosztami procesu.

Sędzia: