Wyrok - I OSK 1987/21 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 20 grudnia 2024
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.L., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 159/21, w sprawie ze skargi Z.L., na decyzję Wojewody Małopolskiego, z dnia 20 listopada 20Oddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.L., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 159/21, w sprawie ze skargi Z.L., na decyzję Wojewody Małopolskiego, z dnia 20 listopada 20
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
20 grudnia 2024
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Wesołowska
Podstawa prawna
art. 229
kpc
art. 234
kpc
art. 154
kpa
art. 105
kpa
art. 174
ppsa
art. 133
ppsa
art. 106
ppsa
art. 134
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (10)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 6 maja 2021 r. II SA/Kr 159/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z.L. (Skarżąca) na decyzję Wojewody Małopolskiego (Wojewoda) z 20 listopada 2020 r. nr WS-VI.7534.3.10.2020.MK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu obrazę:art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 229 i 234 k.p.c., która miała istotny wpływ na rozważania WSA oraz rozstrzygnięcie, w ten sposób, że WSA nie objął swoim rozważaniem całości materiału zgromadzonego w aktach, a w szczególności nie wyciągnął wniosków z dokumentu w postaci wykazu obszaru zagospodarowania ([...]), które przedłożyła Skarżąca wraz z pismem z 4 maja 2021 r. celem wykazania nikłego zakresu zagospodarowania działki, w ten sposób wykazując konieczność orzeczenia o zwrocie niezagospodarowanej i niewykorzystanej na cele wywłaszczenia części nieruchomości, zgodnie z ważnym interesem strony po myśli art. 154 k.p.a., które to pominięcie materiału dowodowego przez WSA w Krakowie i nieprawidłowa ocenia działań Wojewody, który to Wojewoda nie przystąpił do ustalenia zakresu wniosku Skarżącej, a także nie rozważył poniesionych w odwołaniu zarzutów, miało istotny wpływ na przebieg rozważań WSA oraz wynik postępowania, gdyż w ten sposób WSA dokonał nieprawidłowej oceny działania organów administracji, a to Wojewody i powielił błąd organu, którego decyzję zaskarżono, a także samodzielnie WSA błędnie przyjął, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania;art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. i 105 k.p.a., które miało istotny wpływ na rozważania WSA i wynik postępowania polegający na oddaleniu skargi o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, w sytuacji, gdy nie zachodzi tożsamość zakresu wniosku z 2001 i 2019 r., a skarga była i jest zasadna w zakresie części nieruchomości zwizualizowanej na mapie, do czego winien się odnieść WSA oceniając rzekomą prawidłowość ustaleń faktycznych organów administracji i tożsamość stanu faktycznego sprawy, który to status nieruchomości był wiadomy organom administracji, a mimo to błędnie przyjmowały one, że status części nieruchomości, o zwrot której wnosi Skarżąca, jest jednorodny dla całej nieruchomości, i tożsamy z pierwotnym wnioskiem o zwrot złożonym przez M.W., co nie polega na prawdzie;- dodatkowo Wojewoda nigdy nie zbadał zakresu merytorycznego wniosku pod kątem art. 154 k.p.a. o co wnosiła Skarżąca, a Starosta Krakowski (Starosta) ograniczył badanie wniosku do zakresu podmiotowej tożsamości - w obu wypadkach WSA nie poddał decyzji prawidłowej kontroli w zakresie ustalenia/ identyfikacji części nieruchomości, o zwrot której wnosiła Skarżąca ani nie ustalił na czym polega ważny interes strony, ewidentnie pomijany przez organy administracji;art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 105 k.p.a., które miało istotny wpływ na rozważania WSA i wynik postępowania, a polegające na przyjęciu, że Wojewoda działał legalnie i prawidłowo, mimo, że badając tożsamość sprawy odniósł się wyłącznie do tego "co w związku z podstawa prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia" czyli elementu prawnego odwołania oraz do zbadania tożsamości podmiotowej (sukcesji generalnej), w sytuacji, gdy prawidłowe działanie organu administracji wymagało skupienia się na faktach (stanie faktycznym) naprowadzonych przez strony, a w tym wypadku na konieczności ustalenia, o którą część nieruchomości chodzi, a tym samym ustalenia tożsamości/braku tożsamości podstawy faktycznej naprowadzonej we wniosku, a prawidłowe działanie WSA polegało na kontroli tych działań administracji. W tym zakresie podkreślić należy, że WSA w wyroku w uzasadnieniu na stronie 3 w linii 12 od góry stwierdza: "Tożsamość musi dotyczyć również stanu prawnego, stanu faktycznego.", po którym to zdaniu nie następuje żadne rozwiniecie w zakresie kontroli decyzji Wojewody Małopolskiego, jakie ustalenia faktyczne co do zakresu faktycznego wniosku Z.L. były przywołane w 2019 i 2020 roku, a jakie okoliczności faktyczne były przywołane w postępowaniu w roku 2001. Przeciwnie, z opisu ustaleń WSA wynika odniesienie wyłącznie do tożsamości prawnej i podmiotowej, z całkowitym pominięciem treści identyfikacji "części nieruchomości", o zwrot której wnosiła Skarżąca oraz o zwrot której wnosił M.W.;co więcej, w tym zakresie nieprawidłowe jest nie odniesienie się ani przez WSA ani przez Wojewodę do zidentyfikowania "części" nieruchomości, której domaga się zwrotu Skarżąca. Zarówno WSA, jak i Wojewoda pominęli ustalenie identyfikacyjne o jaką część nieruchomości chodzi, a tym samym niemożliwe było ustalenie tożsamości wniosku. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie jeszcze z rzymską zasadą prawną dabo mihi factum dabo tibi ius (dasz mi fakty dam ci prawo), ale przyjętą także przez p.p.s.a. w art. 134 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zarówno WSA, jak i uprzednio organy administracji, miały obowiązek ustalenia zakresu faktycznego wnioskunie tylko poprzez odniesienie się do oznaczenia nieruchomości, ale poprzez zidentyfikowanie, o którą część nieruchomości chodzi, co Skarżąca sprecyzowała załączając mapę, a organ miał obowiązek ustalić na podstawie własnych zasobów;dodatkowo WSA nie odniósł się do zarzutów wskazanych w skardze w zakresie art. 154 k.p.a. naruszonego przez organy administracji oraz nie przedstawił ich oceny w zakresie identyfikacji przedmiotu zwrotu, poprzestając na pominięciu istotnych dla strony okoliczności wykazanego zakresu zagospodarowania;dodatkowo WSA błędnie ocenił działania Wojewody i skargę oddaliłpodobnie nieprawidłowo WSA błędnie ocenił stanowisko Starosty, gdyż Starosta odniósł się wyłącznie do zakresu podmiotowego wniosku, a WSA wskazanego błędnego ustalenia tożsamości spraw nie skontrolował w sposób prawidłowy, mimo iż opisał w uzasadnieniu;d) obrazę art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., która jest istotna dla postępowania, a polegająca na sporządzeniu uzasadnienia na zasadzie "kopiuj wklej", w zakresie treści znajdujących się na stronie 4 w liniach 13 - 9 od dołu poczynając od słów: "Skoro w (...)" do słów "nie zachodziła prawna możliwość rozpoznania nowego wniosku z 2015 r. w których WSA odnosi się do bliżej niezidentyfikowanego wniosku z 2015r. i decyzji z 2002r., co czyni uzasadnienie wyroku WSA częściowo niezrozumiałym i uniemożliwia podjęcie racjonalnej kontroli przez stronę, jej pełnomocnika, a zapewne także i NSA;niezrozumiałe jest także twierdzenie WSA zawarte w uzasadnieniu, że strona była reprezentowana w postępowaniu przez pełnomocnika (strona 9 uzasadnienia linia ostatnia), podczas gdy pełnomocnik zgłosił się do postępowania na etapie sporządzenia uzasadnienia wyroku, już po jego wydaniu;e) art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 137 ust. 1 u.g.n., a to naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie subsumpcji prawnej, polegający na tym, że w ramach kontroli przez WSA nie stwierdzono, że wykazany w dowodach zawnioskowanych przez stronę stan faktyczny został błędnie uznany przez organy administracji za nie odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu we wskazanych normach prawnych ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, co stanowi wyraz rażącego naruszenia prawa, podczas realizacji postępowania o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, a przez co odmowa zwrotu części nieruchomości, która nie została wykorzystana dla realizacji celów wywłaszczenia - jest nieprawidłowa;f) art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. w związku z art. 105 k.p.a oraz art. 154 k.p.a., a to naruszenie przepisów postępowania w zakresie w jakim WSA błędnie przyjął prawidłowość decyzji organów administracji o bezprzedmiotowości postępowania i zbędność wydania rozstrzygnięcia w sprawie, w sytuacji, gdy WSA w żadnym zakresie nie rozważył ważnego interesu strony wnoszącej skargę, jak i pierwotny wniosek;- podkreślić należy, że całkowicie błędne jest pominięcie przez WSA rozważenia istoty wniosku i ważnego interesu strony, do czego wprost odniosła się Skarżąca; co więcej wolą ustawodawcy przepis art. 154 k.p.a. ukształtował samodzielną podstawę do zmiany prawomocnej decyzji administracyjnej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, a z taką sytuacja mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. W efekcie WSA uchylił się od wykonania ciążących na nim obowiązków wynikających z postanowień ustrojowych art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 3 § 2 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a.Nade wszystko skarżąca zarzuciła niewłaściwą wykładnię przesłanek odnoszących się do "res iudicata" i tożsamości sprawy w konfrontacji z koniecznością i niezbędnością stosowania przepisu art. 154 k.p.a., o co wprost wnosiła strona. Brak holistycznego spojrzenia ną sposób przeprowadzenia postępowania w powiązaniu z zaniedbaniami podczas postępowania w roku 2019 i zaniechanie przez WSA prawidłowej kontroli pod względem legalności działań administracji powoduje, że w postępowaniu doszło do rażących naruszeń prawa w procedurze kontroli prawidłowości decyzji administracyjnych, a uprzednio w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, które to nieprawidłowości celowo były przyjęte milczeniem, a obecnie z nieznanych względów są ponownie aprobowane przez WSA.Skarżąca wniosła na zasadzie art. 179a p.p.s.a. o zreasumowanie przez WSA orzeczenia i uwzględnienie skargi ewentualnie, na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. oo uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Sądu kasacyjnego.Organy obu instancji umorzyły jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku Skarżącej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że tożsama w sensie podmiotowym i przedmiotowym sprawa została już załatwiona decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 5 lipca 2001 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z 14 sierpnia 2001 r.Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy wskazały art. 105 § 1 k.p.a.Ustalenia organów i dokonaną przez nie ich ocenę prawną podzielił Sąd Wojewódzki oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.a.W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, co obliguje Sąd kasacyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów opartych na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.Sąd kasacyjny wyjaśnia w tym miejscu, że Skarżąca w zarzutach objętych punktami a) – d) petitum skargi kascyjnej jako wzorzec kontroli przywoływała art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przywołany przez nią przepis nie mógł zostać naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Dotyczy on bowiem sposobu formułowania skargi kasacyjnej to jest obowiązku wskazania jej podstaw.Niezasadny był najdalej idący zarzut procesowy, to jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., przywołany przez Skarżącą jako samodzielny wzorzec kontroli w punkcie d) petitum skargi kasacyjnej oraz w punktach b) i c) petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.Wszystkie powyższe elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, stanowisko Skarżącej i organów. Następnie wyjaśnił z jakich przyczyn podziela stanowisko Wojewody co zaistnienia w sprawie przesłanek umorzenia postępowania z uwagi na tożsamość rozpoznawanej przezeń sprawy ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją z 14 sierpnia 2001 r.Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie stanowisko, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.Okoliczności takie jednak w sprawie nie zaistniały.Sąd kasacyjny wyjaśnia również, że wbrew stanowisku wyrażonemu przez Sąd pierwszej instancji nie sporządził uzasadnienia na zasadzie "kopiuj wklej". Przywołane przez nią fragmenty zawarte są w części historycznej uzasadnienia i stanowią przedstawienie stanowiska Wojewody w zakresie, w jakim odwoływał się on do wyroku NSA z 20 października 2017 r. I OSK 3476/15 (str. 8 uzasadnienia decyzji Wojewody).Skarżąca uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podkreśla również, że niezrozumiałe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż była reprezentowana w toku postępowania przez pełnomocnika, podczas gdy pełnomocnik zgłosił swój udział na etapie sporządzania uzasadnienia wyroku. Uzasadniając w ten sposób zarzut Skarżąca pomija jednak okoliczność, że Sąd Wojewódzki w przywołanym przez nią fragmencie uzasadnienia odnosił się do faktu reprezentowania jej przez fachowego pełnomocnika w toku postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, 17 grudnia 2019 r. swój udział w postępowaniu w postępowaniu zgłosił ustanowiony przez Skarżącą fachowy pełnomocnik.W zarzucie objętym punktem a) petitum skargi kasacyjnej Skarżąca zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 133 §1 p.p.s.a. i art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a w związku z art. 229 i 234 k.p.c. Zarzut ten Skarżąca uzasadnia nierozważeniem przez Sąd całości materiału zgromadzonego w aktach sprawy.Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, iż rozpoznawana przez nie sprawy jest tożsama ze sprawą zakończoną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa (Prezydent) z 5 lipca 2001 r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z 14 sierpnia 2001 r. Skarżąca kwestionując stanowisko organów i oddalenie skargi przez Sąd Wojewódzki zwracała uwagę, że jej wniosek dotyczył innej części wywłaszczonej nieruchomości niż objęta decyzjami z 5 lipca i 14 sierpnia 2001 r.Odnosząc się do tego zarzutu Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że jak wynika z ustaleń poczynionych w decyzji Prezydenta z 5 lipca 2001 r. aktem notarialnym z 29 października 1969 r. wywłaszczone zostały byłe parcele katastralne l. kat. [...] o pow. 8326 m2, l. kat. [...] o powierzchni 7729m2 i l. kat. [...] o pow. 134 m2.W uzasadnieniu decyzji z 5 lipca 2001 r. wyjaśniono, że zgodnie z dokumentacją geodezyjną byłe parcele l. kat. [...], [...] oraz część parceli l. kat. [...] odpowiadały działce [...] o pow. 0,8541 ha, która to działka zwrócona została decyzją z 29 października 1999 r. m.in. poprzednikowi prawnemu Skarżącej. Pozostała część parceli l. kat. [...] odpowiada natomiast części działki [...]. Dlatego też rozpoznając wniosek m.in. poprzednika prawnego Skarżącej w decyzji z 5 lipca 2001 r. orzeczono o odmowie zwrotu części działki [...], w granicach części byłej parceli katastralnej [...]. Oznacza to, że orzeczono o odmowie zwrotu tej części parceli [...], która nie była objęta decyzją z 29 października 1999 r., a która wchodziła w skład działki [...].Innymi słowy, decyzja z 5 lipca 2001 r. orzekała o odmowie zwrotu tej części działki [...], która stanowiła tę część parceli katastralnej [...], która nie weszła w skład działki [...], zwróconej decyzją z 29 października 1999 r.Skarżąca we wniosku z 23 kwietnia 2019 r. wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - działki nr [...] w powstałej w granicach byłej parceli katastralnej l. kat. [...]. Oznacza to, że i w sprawie zakończonej decyzją z 5 lipca 2001 r., utrzymaną w mocy decyzją z 14 sierpnia 2001 r., i w sprawie zakończonej decyzją Wojewody z 20 listopada 2020 r. chodziło o zwrot działki [...] w tej części, w której wchodziła w jej skład nieobjęta decyzją z 29 października 1999 r. część parceli [...].Nie można zatem stawiać Sądowi pierwszej instancji zarzutu nieuwzględnienia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Z dokumentów tych wynika bowiem, że parcela [...] weszła w skład dwóch działek. Część parceli weszła w skład działki [...], i co do tej części organy wypowiedziały się w decyzji z 29 października 1999 r., część zaś w skład działki [...] – i co do niej organy wypowiedziały się w decyzjach z 5 lipca i 14 sierpnia 2001 r.Skarżąca zarzucała również Sądowi Wojewódzkiemu zaniechanie wyciągnięcia wniosków z dokumentu w postaci wykazu obszaru zagospodarowania, które przedłożyła wraz z pismem z 4 maja 2021 r. Ze stanowiska Skarżącej wynika, że dokument ten przedłożony został celem wykazania konieczności orzeczenia o niezagospodarowanej i niewykorzystanej na cel wywłaszczenia części nieruchomości w trybie art. 154 k.p.a.Odnosząc się do tak uzasadnionego zarzutu Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów co do podstawy prawnej żądania Skarżącej, to jest uznał, że wystąpiła ona o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.Tymczasem w zarzucie objętym punktem a) petitum skargi kasacyjnej (podobnie jak w zarzutach objętych punktami b i c petitum skargi kasacyjnej) Skarżąca przywołuje art. 154 k.p.a. podkreślając, że Wojewoda i Sąd zaniechali konieczności zbadania jej wniosku z uwzględnieniem tego przepisu.Jak się zatem wydaje, Skarżąca zmierza do wykazania, że jej pismo z 23 kwietnia 2019 r. nie było wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ale wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 154 k.p.a.Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że Skarżąca swoje pismo z 23 kwietnia 2019 r. zatytułowała "Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości", następnie w jego treści przywołała art. 137 u.g.n. wyjaśniając, że zgodnie z jego brzmieniem działka nr [...] obr. [...] jednostka ew. [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia ponieważ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, a ponadto pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.Stanowisko to Skarżąca podtrzymała w piśmie z 12 listopada 2019 r. Również w piśmie z 19 grudnia 2019 r. Skarżąca wnosiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.Sąd kasacyjny dostrzega, że w odwołaniu Skarżąca wskazywała, iż istnienie ostatecznej decyzji wydanej w sprawie stanowi przesłankę umorzenia postępowania jednak wyłącznie gdy strona wnosi o wydanie decyzji tożsamej z decyzją uprzednią. Wywodziła, że wówczas organ zobowiązany jest do ustalenia rzeczywistej treści żądania i zbadania, czy nie zachodzą przesłanki np. z art. 145, 156 czy też 154 k.p.a.Jednak w żadnym z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów Skarżąca nie wskazała przepisów postępowania, które naruszyły organy, a którego to naruszenia nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji uznając, że wniosek Skarżącej dotyczył zwrotu wywłaszczonej nieruchomości a nie zmiany decyzji odmawiającej jej zwrotu. Co istotne, Skarżąca nie precyzuje w stosunku do jakiej decyzji miałby zostać zastosowany art. 154 k.p.a., nie precyzuje również w skardze kasacyjnej konkretnej jednostki redakcyjnej przywołanego przez siebie artykułu.W konsekwencji, za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku Sąd kasacyjny przyjmuje stanowisko Sądu Wojewódzkiego, w świetle którego Skarżąca wystąpiła 23 kwietnia 2019 r. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.W niniejszej sprawie organy nie orzekały merytorycznie, uznały bowiem, że zachodzi tożsamość obecnie rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną już ostateczną decyzją Wojewody z 14 sierpnia 2001 r. Stawiając zarzut objęty punktem a) petitum skargi kasacyjnej Skarżąca dąży do wykazania, że zachodziły podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na niezrealizowanie na niej celu wywłaszczenia. Okoliczność ta nie ma tymczasem na obecnym etapie postępowania znaczenia. Kwestia czy cel wywłaszczenia został zrealizowany czy też nie miałaby znaczenie, gdyby możliwe było orzekanie merytoryczne w sprawie.W konsekwencji, zarzut objęty punktem a) petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny, przy czy za niezasadne należy uznać również zarzuty naruszenia art. 154 k.p.a.przywoływane w kolejnych punktach petitum skargi kasacyjnej, to jest a punkcie b), c) i f) petitum skargi kasacyjnej.Sąd kasacyjny zwraca również uwagę, że przywołane przez Skarżącą przepisy k.p.c. pozostają bez związku ze sprawą, : w świetle art. 229 k.p.c. nie wymagają również dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości, zaś zgodnie z art. 234 k.p.c. domniemania ustanowione przez prawo (domniemania prawne) wiążą sąd; mogą być jednak obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza.W zarzutach objętych punktem b) i c) petitum skargi kasacyjnej Skarżąca zarzuca sądowi naruszenie art. 134 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. i 105 k.p.a., wskazując w jednym z dalszych podpunktów, że w jej ocenie Sąd Wojewódzki naruszył m.in. art. 134 § 1 p.p.s.a.Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu Sąd kasacyjny przypomina, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Naruszony przez Sąd pierwszej instancji przepis musi być wyraźnie wskazany i stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony.Przywołany przez Skarżącą jako wzorzec kontroli art. 105 k.p.a. składa się z dwóch jednostek redakcyjnych, z których pierwsza obliguje organ do umorzenia postępowania w razie jego bezprzedmiotowości, druga zaś uprawnia do podjęcia takiej decyzji w sytuacji gdy wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.Powinność dokładnego wskazania naruszonego przez Sąd pierwszej instancji przepisu wiąże się z zakresem rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego (por. stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 16 grudnia 2022 r. III OSK 5394/21 i przywołane w nim orzecznictwo).Sąd kasacyjny dostrzega, że jednym z podpunktów oraz w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca przywołała art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że rozpoznając skargę sąd dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy, albo, że sąd powinien wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też, że strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Taka sytuacja w niniejszej sprawie jednak nie wystąpiła. Przywołanie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. bez powiązania go z przepisami stanowiącymi podstawę ustalania przez organ stanu faktycznego sprawy nie może doprowadzić do zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez organy i przyjętych przez Sąd Wojewódzki za podstawę wyrokowania.Zatem zarzuty objęte punktami b) i c) petitum skargi kasacyjnej w zakresie dotyczącym naruszenia art. 105 i art. 154 k.p.a., jako wadliwie sformułowane uchylały się spod kontroli Sądu kasacyjnego. Z tych samych przyczyn, kontroli podlegać nie mógł zarzut objęty punktem f) petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 105 i art. 154 k.p.a.Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że uzasadniając powyższe zarzuty Skarżąca wskazywała, że Sąd Wojewódzki wadliwie przyjął za organami, iż rozpoznawana obecnie sprawa była tożsama ze sprawą już rozpoznaną, podkreślając, że WSA nie poddał decyzji prawidłowej kontroli w zakresie ustalenia/identyfikacji części nieruchomości o zwrot której wnosiła Skarżąca.Odnosząc się do powyższego argumentu Sąd kasacyjny wyjaśnia, że Sąd Wojewódzki zaakceptował ustalenia faktyczne organów co do tożsamości przedmiotowej sprawy, w tym w zakresie nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Jak już wyjaśniono, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, to jest decyzje z 5 lipca i 14 sierpnia 2001 r. potwierdzają stanowisko organów i Sądu Wojewódzkiego co do tożsamości przedmiotowej obu spraw. Skarżąca pomimo postawienia Sądowi zarzutu zaniechania skontrolowania decyzji w tym zakresie nie przywołała żadnych przepisów postępowania, które stanowią podstawę dla dokonywania przez organy ustaleń faktycznych, a których naruszenia w jej ocenie nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji, dokonując kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku Sąd kasacyjny związany był ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd Wojewódzki z których wynika, że wniosek Skarżącej dotyczył tej samej nieruchomości, o której orzekały organy w decyzjach z 5 lipca i 14 sierpnia 2001 r. związany był również, jak już wskazano, oceną wniosku złożonego przez Skarżącą, to jest uznaniem, że dotyczył on zwrotu nieruchomości a nie zmiany decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a.Zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. również okazał się niezasadny. Na wstępie zwrócić należy uwagę, że Skarżąca nie powołała w skardze kasacyjnej żadnego publikatora przywołanego przez niego aktu prawnego. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji wynikającym z Dz. U. z 2020 r. poz. 1990) polegała licznym zmianom. Oba przywołane przez Skarżącą przepisy od daty uchwalenia ustawy do dnia wydania zaskarżonej decyzji nowelizowane były kilkakrotnie. Następnie wyjaśnić należy, że przywołane przepisy mogłyby zostać naruszone wyłącznie w razie merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej. Wobec uznania, że w sprawie zachodzi tożsamość sprawy ze sprawą już uprzednio rozstrzygniętą decyzją odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie mogły zostać naruszone, nie były bowiem stosowane ani przez organy ani przez Sąd Wojewódzki.W konsekwencji, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.-----------------------I2 zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.-----------------------I2