Wyrok - II SAB/Lu 43/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - z dnia 28 maja 2026
Teza
Stwierdzono bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. K. i Z. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. dopuściło się bezczynności w rozpatrzenia zażalenia T. K. i Z. K. na postanowienStwierdzono bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. K. i Z. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. dopuściło się bezczynności w rozpatrzenia zażalenia T. K. i Z. K. na postanowien
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
28 maja 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Przewodniczący
Bartłomiej Pastucha
Podstawa prawna
art. 132
kpa
art. 35
kpa
art. 36
kpa
art. 37
kpa
art. 12
kpa
art. 53
ppsa
art. 149
ppsa
art. 52
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność organu
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 28 stycznia 2026 r. T. K. oraz Z. K. (dalej jako "strona", "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (dalej również jako "organ", "Kolegium") polegającą na nierozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] listopada 2025 r., znak: [...]Skarżący wnieśli o: zobowiązanie organu do rozpatrzenia we wskazanym przez sąd terminie zażalenia z dnia 17 listopada 2025 r.; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny.Skarżący podali, że w dniu 14 listopada 2025 r. zostało im doręczone (odrębną korespondencją) postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] listopada 2025 r., znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania właścicielom działek rolnych usytuowanych wzdłuż drogi gminnej nr [...] (działka nr [...]) w miejscowości L. gm. L., w szczególności właścicielowi działki ewidencyjnej nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom z uwagi na upływ 5 lat od dnia, w którym to wnioskodawcy mieli dowiedzieć się o szkodliwym oddziaływaniu na nasz grunt.Na postanowienie to skarżący wnieśli w ustawowym terminie zażalenie z dnia 17 listopada 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (za pośrednictwem Wójta Gminy L.), szczegółowo je uzasadniając. Pismem z dnia 24 listopada 2025 r. znak: [...] doręczonym odrębną korespondencją w dniu 25 listopada 2025 r. Wójt poinformował skarżących, że zażalenie wraz z aktami sprawy przesłał do SKO nie znajdując podstaw do uchylenia lub zmiany przedmiotowego postanowienia w myśl art. 132 k.p.a. Zdaniem skarżących należy zatem przyjąć, że w zbliżonym terminie zażalenie wraz z aktami sprawy wpłynęło również i do Kolegium.Skarżący podali także, że z uwagi na nierozpatrzenie przez organ w ustawowym miesięcznym terminie (zgodnie z dyspozycją art. 35 § 3 k.p.a.) ww. zażalenia jak też i niedopełnienie obowiązków sygnalizacyjnych wynikających z zapisu art. 36 § 1 i 2 k.p.a. (poinformowanie stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, podanie przyczyn zwłoki, wskazanie nowego terminu, pouczenie o prawie do wniesienia ponaglenia) wnieśli w trybie art. 37 k.p.a. (jednym pismem procesowym) ponaglenie z dnia 27 stycznia 2026 r. do niezwłocznego i zgodnego z prawem załatwienia sprawy, przez co spełnili wymóg formalny do złożenia przedmiotowej skargi do sądu.Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący wskazali, że ich zażalenie winno wpłynąć do Kolegium najpóźniej do końca listopada 2025 r. i to od tej daty rozpoczął bieg miesięczny termin - określony w art. 35 § 3 k.p.a., do rozpatrzenia sprawy, który upłynął przypuszczalnie pod koniec grudnia 2025 r. W tym czasie organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpatrzenia ich zażalenia, a już na pewno nie wykonał obowiązków sygnalizacyjnych wynikających z art. 36 k.p.a., co jednoznacznie świadczy o jego bezczynności, a tym samym i o słuszności zarzutu bezczynności.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.Kolegium wskazało, że stosownie do art. 53 2b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., - dalej jako "p.p.s.a.") skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący złożyli wcześniej ponaglenie i skargę do Kolegium jednocześnie (oba pisma wpłynęły 30.01.2026r.). Sprawa objęta ponagleniem została załatwiona postanowieniem wydanym przez Kolegium z dnia [...] lutego 2026 r. znak: [...] Zdaniem Kolegium równoczesne złożenie ponaglenia i skargi do Sądu (oba pisma wpłynęły 30 stycznia 2026r.) nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a., bowiem skarga nie została wniesiona po wniesieniu ponaglenia.Ponadto na wypadek nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi Kolegium zwróciło uwagę, że przekroczenie terminu to załatwienia sprawy było niewielkie (21 dni), a sprawa została już zakończona postanowieniem Kolegium z [...] lutego 2026r. znak: [...] W związku z tym brak jest podstaw do zobowiązania Kolegium do działania, które już zostało podjęte. Z powyższych względów nie można też zarzucić Kolegium, iż doszło do rażącego naruszenia prawa.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i pkt 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.W przedmiotowej sprawie skarżący zarzucają Kolegium bezczynność w sprawie rozpatrzenia zażalenia z dnia 17 listopada 2025 r.W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem skuteczności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).Jak wynika z akt sprawy skarżący dopełnili powyższego wymogu, kierując pismem z 27 stycznia 2026 r. ponaglenie do SKO. Skarga spełnia zatem formalny wymóg jej dopuszczalności.W tym miejscu wskazać należy, że wbrew stanowisku Kolegium w niniejszej sprawie nie doszło do równoczesnego złożenia ponaglenia oraz skargi do tut. Sądu. Z akt sprawy wynika, że ponaglenie zostało złożone w dniu 27 stycznia 2026 r. (data stempla na kopercie k. 18 akt adm.). Natomiast skarga do tut. Sądu została złożona w dniu 28 stycznia 2026 r. (data stempla na kopercie k. 4 akt sąd.). W związku z powyższym brak było podstaw do odrzucenia skargi.Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi, należy w pierwszej kolejności wskazać, że skarga zarzuca tylko jedną z normatywnych postaci opieszałości organu w rozpatrzeniu zażalenia, a mianowicie bezczynność.Stosownie do art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zasada szybkości i prostoty postępowania dotyczy także działań organu po wydaniu rozstrzygnięcia. Podpisana decyzja (tu: postanowienie) powinna być bez zbędnej zwłoki doręczona stronie, a jeżeli strona działa przez pełnomocnika, to jej pełnomocnikowi. Należy również wybrać taki sposób doręczenia pisma – przez pocztę, przez pracowników organu lub przez inne upoważnione osoby lub organy – który daje gwarancję jak najszybszego doręczenia (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, uw. 6 do art. 12, LEX/el. 2026). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością organów administracji publicznej, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej.Z regulacji zawartych w art. 35 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).Jak wynika z przesłanych przez organ akt sprawy, zażalenie wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 26 listopada 2025 r. Następnie Kolegium pismem z dnia 28 listopada 2025 r. zwróciło akta do organu – Urzędu Gminy L., celem ponumerowania kart akt oraz dołączenia wykazu numerycznego i rzeczowego (k. 5 akt adm.). W dniu 11 grudnia 2025 r, do Kolegium wpłynęły akta administracyjne oraz wykaz numeryczny wskazujący na 10 kart akt adm.Postanowienie, którym rozpatrzono zażalenie zostało natomiast wydane 2 lutego 2026 r. i nadane w placówce pocztowej 4 lutego 2026 r., tj. po wniesieniu przez skarżących skargi. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpatrzyło przedmiotowe zażalenie skarżących z przekroczeniem terminu zakreślonego przez ustawodawcę w art. 35 § 3 in fine.W konsekwencji Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że w niniejszej sprawie Kolegium dopuściło się bezczynności w rozpatrzeniu zażalenia (pkt I sentencji wyroku).W ocenie Sądu, Kolegium w przedmiotowej sprawie dopuściło się bezczynności, jednakże nie było wystarczających podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II wyroku sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA: z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). W niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły.W kontrolowanej sprawie – zarzucany w skardze stan bezczynności ustał w związku z wydaniem i doręczeniem przez Kolegium postanowienia po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd administracyjny. Powyższe oznacza, że postępowanie sądowe w części obejmującej zobowiązanie do wydania aktu, o którym stanowi art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, CBOSA). Z tych względów Sąd orzekł, jak w pkt III sentencji wyroku.Rozpatrując wniosek skarżących o wymierzenie organowi grzywny wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użyte w przytoczonym przepisie sformułowanie "może ponadto orzec" oznacza, że decyzja o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków), została pozostawiona uznaniu sądu. Za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy zastrzec, że z analizowanego przepisu nie wynika, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd winien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Grzywnie przypisuje się funkcję represyjną i prewencyjną - ma ona na celu zdyscyplinowanie organu. W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu za bezzasadne należało uznać nałożenie na organ środka dyscyplinującego. Jak już wyżej wskazano działanie organu nie cechowało lekceważenie prawa, a bezczynność nie nosiła cech rażącego naruszenia prawa. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt IV sentencji wyroku).O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).. (pkt V sentencji wyroku).