Wyrok - III SAB/Gd 127/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 2 czerwca 2026
Teza
Zobowiązano do dokonania czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego dla posiadaczy Karty Polaka 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego A. P. o przyznanie świadczenia pieniężnegoZobowiązano do dokonania czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego dla posiadaczy Karty Polaka 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego A. P. o przyznanie świadczenia pieniężnego
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa karna
Kwota główna
1000 zł · grzywna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
prawo karne
Role w sprawie
przedstawiciel ustawowy dziecka
prokurator
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
2 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Adam Osik
Podstawa prawna
art. 98
kpa
art. 37
kpa
art. 35
kpa
art. 36
kpa
art. 154
ppsa
art. 3
ppsa
art. 52
ppsa
art. 149
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do dokonania czynności
UZASADNIENIE
A. P. ( dalej "skarżący") wniósł skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego ( dalej "organ") w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego dla posiadaczy Karty Polaka.Skarżący zarzucił organowi niewłaściwe zastosowanie art. 8a ust. 3 w zw. z art. 8a ust. 1 ustawy o Karcie Polaka poprzez przyjęcie, że terminem początkowym wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dzień 14 sierpnia 2023 r., podczas gdy był to dzień 19 lutego 2024 r. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.Stan faktyczny sprawy jest następujący:Przedstawicielka ustawowa skarżącego - matka Y. P. - w dniu 14 sierpnia 2023 r. złożyła wniosek o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt stały wskazując na polskie pochodzenie skarżącego oraz zamiar, by skarżący mieszkał i pracował w Polsce.W dniu 27 listopada 2023 r. został złożony wniosek o przyznanie skarżącemu Karty Polaka.Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023 r. Wojewoda Pomorski zawiesił postępowanie w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 98 § 1 k.p.a.Decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. Wojewoda Pomorski przyznał skarżącemu Kartę Polaka.W dniu 19 lutego 2024 r. przedstawicielka ustawowa skarżącego złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały wraz z pismem o zmianę podstawy ubiegania się skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt stały , jaką jest Karta Polaka.W dniu 19 lutego 2024 r. złożyła też wniosek o przyznanie skarżącemu świadczenia pieniężnego przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej.Wojewoda Pomorski podjął zawieszone postępowanie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2024 r.Decyzją z tego samego dnia Wojewoda Pomorski udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej , w podstawie prawnej wskazując art. 195 ust.1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.W dniu 5 listopada 2025 r. Wojewoda Pomorski wystosował do skarżącego pismo informujące, że jego wniosek z dnia 19 lutego 2024 r. o przyznanie świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej posiadaczowi Karty Polaka pozostawił bez rozpoznania. Organ przytoczył treść art. 8a ust. 3 ustawy o Karcie Polaka i wskazał, że wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego został złożony po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały ( co miało miejsce 14 sierpnia 2023 r. ), zatem zgodnie z w/w przepisem wniosek pozostawiono bez rozpoznania.Skarżący wniósł ponaglenie, które wpłynęło do Wojewody Pomorskiego w dniu 2 grudnia 2025 r. , a następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyżej opisaną skargę na bezczynność organu.Wojewoda Pomorski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.Wskazał, że skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt stały w dniu 14 sierpnia 2023 r., a wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej - w dniu 19 lutego 2024 r. Wniosek o świadczenie pieniężne został złożony po upływie 3 miesięcy od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. W związku z tym, zgodnie z art. 8a ust. 3 ustawy o Karcie Polaka organ pozostawił wniosek bez rozpoznania, o czym zawiadomił stronę pismem z 5 listopada 2025 r.Tym samym, w ocenie organu, skarga jest oczywiście bezzasadna.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Skarga jest zasadna.Skarga została wniesiona w związku z pozostawieniem bez rozpoznania przez Wojewodę Pomorskiego wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pieniężnego przeznaczonego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.W sytuacji, gdy organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania, osobie która kwestionuje zasadność takiego działania organu przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność środkiem takim jest ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.W niniejszej sprawie wskazane powyżej wymogi formalne zostały spełnione, bowiem skarżący złożył ponaglenie do organu wyższego stopnia.Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.Przepis art. 35 k.p.a. stanowi:§ 1.Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.§ 2. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.§ 3. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.§ 3a.Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania.§ 4. Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a.§ 5.Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 i 1841), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.Z kolei art. 36 k.p.a. ma treść następującą:§ 1.O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.§ 2.Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka ( tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 192 ze zm.), która normuje przedmiotowe świadczenie pieniężne, nie określa terminu na załatwienie sprawy, zatem zastosowanie mieć będą w tym zakresie przepisy k.p.a.Zgodnie z art. 8a ust.1 ustawy o Karcie Polaka osobie, która złoży wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z powołaniem się na okoliczność, o której mowa w art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, na jej wniosek, może być przyznane świadczenie pieniężne przeznaczone na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej "świadczeniem pieniężnym". Świadczenie pieniężne przyznaje się na okres do 9 miesięcy.Przepis art. 8a ust. 3 ustawy o Karcie Polaka stanowi , że pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego składa się w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, o którym mowa w ust. 1. Pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego złożony po upływie tego terminu pozostawia się bez rozpoznania.Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ( tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) stanowi w art. 195 ust. 1, że zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli:3) jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe, lub9) posiada ważną Kartę Polaka i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe.Należy zgodzić się ze skarżącym, że organ , rozważając możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego wadliwie przyjął, że datą złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy o Karcie Polaka , był dzień 14 sierpnia 2023 r. W przywołanym przepisie mowa jest o złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z powołaniem się na okoliczność, o której mowa w art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, czyli na posiadanie ważnej Karty Polaka i zamiar osiedlenia się na terytorium RP.Jednak skarżący, składając wniosek w dniu 14 sierpnia 2023 r. w sposób dorozumiany powołał się na przesłankę z art. 195 ust.1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, dotyczącą posiadania polskiego pochodzenia i zamiaru osiedlenia się na terytorium RP na stałe.Skarżący w tym dniu nie przedłożył ważnej Karty Polaka i nie powoływał się na podstawę prawną z art. 195 ust.1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Co więcej – skarżący nie mógł powołać się w tym dniu na posiadanie Karty Polaka, bowiem uzyskał ją dopiero w dniu 25 stycznia 2024 r.W niniejszej sprawie , w ocenie Sądu, w dniu 19 lutego 2024 r. doszło do zmiany wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, bowiem skarżący powołał się tego dnia na okoliczność posiadania Karty Polaka, którą to Kartę przyznał stronie ten sam organ - Wojewoda Pomorski. Zmiana wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały spowodowała zmianę trybu prowadzonego dotychczas postępowania ( pogląd zaakceptowany w analogicznym stanie faktycznym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3695 /19; Internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).Należy też zwrócić uwagę na fakt, że decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 16 kwietnia 2024 r. o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP została wydana w oparciu o art. 195 ust.1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.Z uwagi na powyższe okoliczności należało przyjąć, że datą początkową trzymiesięcznego terminu , o którym mowa w art. 8a ust.1 ustawy o Karcie Polaka, był dzień 19 lutego 2024 r.Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust.1 ustawy o Karcie Polaka tego samego dnia, a zatem nie uchybił trzymiesięcznemu terminowi na jego złożenie.Mając na uwadze wadliwe przyjęcie przez organ, że skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały - z powołaniem się na okoliczność , o której mowa w art. 195 ust.1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach już w dniu 14 sierpnia 2023 r. , co spowodowało wadliwe pozostawienie przez organ wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pieniężnego pismem z dnia 5 listopada 2025 r. bez rozpoznania uznać należało , że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego.Do dnia wydania przez Sąd wyroku wniosek skarżącego z dnia 19 lutego 2024 r. nie został rozpoznany.W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pieniężnego w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( punkt 1. sentencji wyroku).Sąd , na podstawie art. 149 §1 a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( punkt 2. sentencji wyroku).Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd miał na uwadze, że od dnia 19 lutego 2024 r., w którym skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego, do dnia 5 listopada 2025 r. , w którym organ pozostawił wniosek ten bez rozpoznania, minął rok i prawie dziewięć miesięcy. Przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy jest bardzo znaczne, a tak rażące opóźnienie pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Bez żadnych wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty.Skarżący wnosił ponadto o wymierzenie organowi grzywny.Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.Jak wynika z przywołanego art. 149 § 2 p.p.s.a. , Sąd nie jest związany wnioskiem strony o wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej.Możliwość, nie zaś obowiązek przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej lub wymierzenia grzywny dotyczy zarówno przypadku uznania, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, jak i uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.Grzywnie przypisuje się funkcję represyjną i prewencyjną - ma ona na celu zdyscyplinowanie organu. Natomiast suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym - ma ona zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania.Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zasadne było przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, nie zaś wymierzenie organowi grzywny.Należy zwrócić uwagę na to, że skarżący jest osobą bardzo młodą, która będąc posiadaczem Karty Polaka już ponad dwa lata ( wliczając czas do wyrokowania) oczekuje na merytoryczne rozpoznanie sprawy z jej wniosku o świadczenie pieniężne na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł powinno zrekompensować mu negatywne przeżycia i niedogodności, doznane wskutek tak długiej bezczynności organu. Z kolei konieczność wypłacenia skarżącemu przyznanej mu sumy pieniężnej powinna wystarczająco zmotywować organ do tego, by nie dopuszczać się bezczynności. Zatem wymierzenie organowi grzywny nie było w tej sytuacji, zdaniem Sądu, uzasadnione.Mając powyższe na uwadze Sąd przyznał skarżącemu od organu sumę pieniężną w wysokości 1000 złotych ( punkt 3. sentencji wyroku).Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, czyli żądanie wymierzenia organowi grzywny ( punkt 4. sentencji wyroku).O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów uiszczonego wpisu od skargi ( punkt 5. sentencji wyroku).., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów uiszczonego wpisu od skargi ( punkt 5. sentencji wyroku).