sygn. I SA/Op 66/26 2 czerwca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu

Wyrok - I SA/Op 66/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - z dnia 2 czerwca 2026

Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor Sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant: St. referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 28 listopada 2025 r., nr 122/II/2025 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanychUchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor Sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant: St. referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 28 listopada 2025 r., nr 122/II/2025 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik zasądzono świadczenie
Przedmiot skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb rozprawa
Tematy
skarga administracyjna kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący apelujący / skarżący
Data orzeczenia 2 czerwca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Przewodniczący Beata Kozicka
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor Sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant: St. referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 28 listopada 2025 r., nr 122/II/2025 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 29 października 2024 r., nr 85/2024, 2) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz strony skarżącej Z. P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Z. P. (dalej jako: skarżący lub strona) jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej jako: OWINB lub organ odwoławczy) z dnia 28 listopada 2025 r., nr 122/II/2025, uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej jako: PINB lub organ pierwszej instancji) z dnia 29 października 2024 r., nr 85/2024, w całości i orzekająca o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych.Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zawiadomieniem z 4 kwietnia 2022 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowy wiaty na posesji przy ul. [...] w O., dz. nr [...] k.m. [...], obręb K. Jako dowód w sprawie włączono protokół kontroli przeprowadzonej w sprawie robót budowlanych wykonywanych na posesji przy ul. [...] w O. z 17 lutego 2022 r. wraz ze sporządzoną dokumentacją fotograficzną. Z treści ww. protokołu ustalono, iż na posesji przy ul. [...] w O. wykonano wiatę o konstrukcji stalowej, bez pokrycia dachowego. Inwestorem robót był M. H. (dalej jako: inwestor), który rozpoczął budowę wiaty 27 stycznia 2022 r. i w tym samym dniu ją zakończył. Konstrukcja dachu wykonana jest z elementów walcowanych z teowników 160 w postaci 2 rygli głównych i 2 płatwi okapowych oraz płatwi pośredniej. Do płatwi okapowych i pośredniej zamontowano 3 krokwie wykonane z teowników 100. Cała konstrukcja dachowa opiera się na dwóch słupach. Słupy wykonane są w kształcie litery Y z rur Ø200, które zakotwione są w gruncie na stopach betonowych (wg oświadczenia inwestora). W pobliżu wiaty wykonano murki betonowe służące, jak wówczas oświadczył inwestor do siedzenia. Podczas kontroli inwestor oświadczył, że wiata będzie przeznaczona jako zadaszenie samochodów osobowych oraz będzie pełnić funkcję rekreacyjną. Podczas przeprowadzonej kontroli inwestor oświadczył, że nie starał się uzyskiwać dokumentów (pozwoleń) dotyczących wykonywanych robót budowlanych w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Z załącznika nr 1 do protokołu wynika, że dach wiaty posadowionej na ww. nieruchomości posiada wymiary 6,80m x 5,30. Odległość wiaty od granicy z działkami nr [...] i [...] liczona od wysunięcia zadaszenia wynosi 2m. Wysokość wiaty wynosi z jednej jej strony 2,40m, natomiast z drugiej – 2,75m.25 kwietnia 2022 r. przeprowadzono kolejne oględziny w sprawie budowy wiaty na posesji przy ul. [...] w O. Do protokołu z oględzin inwestor i jego żona E. H. (dalej też jako: inwestorzy bądź właściciele) wnieśli sprostowanie, że użyte w poprzednim protokole sformułowanie "wiata garażowa" było błędne, gdyż faktycznie jest to instalacja fotowoltaiczna wolnostojąca na konstrukcji metalowej bez żadnych dodatkowych funkcji. Pozostałe ustalenia poczynione podczas poprzedniej kontroli nie uległy zmianie, za wyjątkiem wykonanego nieszczelnie zadaszenia w postaci 10 paneli fotowoltaicznych wraz z inwentarzem i zabezpieczeniami o mocy 6,3kW, które zrealizowano 21 lutego 2022 r. Inwestor oświadczył, że nie zamierza i nie będzie wykonywał pod obiektem utwardzenia w postaci wylewki betonowej, w przyszłości ewentualnie ułoży kostkę betonową. Do protokołu dołączono załącznik nr 1 uzupełniający oględziny przedmiotowego obiektu wraz z wymiarami. Po odczytaniu ww. protokołu obecni podczas oględzin – właściciele, wnieśli sprostowanie odnośnie sformalizowania zadaszenia, a mianowicie wskazali, że panele fotowoltaiczne nie spełniają funkcji zadaszenia.Z załączonej do protokołu mapy wynika, że dach wiaty posadowionej na ww. nieruchomości posiada wymiary 6,80m x 5,30m. Odległość wiaty od granicy z działkami nr [...] i [...] liczona od wysunięcia zadaszenia wynosi 2m. Wysokość wiaty wynosi z jednej jej strony 2,40m, natomiast z drugiej 2,75m. Zgodnie z oznaczeniem zamontowanych urządzeń fotowoltaicznych ich maksymalna zainstalowana moc elektryczna wynosi 6300W (tj. 6,3kW).Podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych 14 czerwca 2022 r. na terenie ww. nieruchomości stwierdzono, że na posesji wykonano wiatę o konstrukcji stalowej, którą pokryto 10 panelami fotowoltaicznymi wraz z wyposażeniem. Konstrukcję dachu wykonano z elementów walcowanych z T160 w postaci 2 rygli głównych i 2 płatwi okapowych oraz płatwi pośredniej. Do płatwi okapowych i do płatwi pośredniej zamontowano 3 krokwie wykonane z T100. Cala konstrukcja dachowa wraz z przykryciem opiera się na dwóch słupach. Słupy wykonane są w kształcie litery Y z rur Ø200 i zakotwione są w gruncie w stopach betonowych o wymiarach szer. 1,20m, dł. 2,50m i wys. 0,80m (wg przedłożonego na kontroli rysunku protokołu wykonawczego). Wiatę wykonano 27 stycznia 2022 r. Obecny na oględzinach inwestor oświadczył, że przedmiotowa konstrukcja stalowa jest wiatą rekreacyjną. W trakcie oględzin nie stwierdzono pod konstrukcją utwardzenia materiałami budowlanymi, istnieje podsypka piaskowa. Zgodnie z oświadczeniem inwestora w przyszłości ewentualnie wyłoży pod konstrukcją kostkę brukową. Wskazano, że inwestorzy posiadają dwa samochody osobowe, które według oświadczenia parkują przed budynkiem mieszkalnym na wprost wjazdu na posesję. Na posesji w pobliżu konstrukcji znajduje się studzienka kanalizacyjna oddalona od krawędzi konstrukcji dachu na odległość 1,50m. Podczas oględzin właściciel usunął urobek w postaci piachu znad rury kanalizacyjnej, odsłaniając jej fragment, celem wykazania, że rura kanalizacyjna biegnąca od studzienki znajdującej się na posesji przy ul. [...] do studzienki znajdującej się na posesji przy ul. [...] nie koliduje z fundamentem przedmiotowej konstrukcji (wiaty rekreacyjnej).Decyzją z 5 lipca 2022 r., nr [...], PINB umorzył postępowanie administracyjne w całości. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż wiata o powierzchni zabudowy 36,04m² wraz z instalacją fotowoltaiczną o mocy 6,3kW stanowi obiekt budowlany zgodny z przepisami Prawa budowlanego.Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący. Zarzucił zaskarżonej decyzji brak analizy prawnej odnoszącej się do zgodności wybudowanej wiaty z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego, w tym w szczególności regulacjami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), zwłaszcza § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia. Dodatkowo skarżący zarzucił brak uzasadnienia prawnego co do możliwości budowy wiaty objętej przedmiotowym postępowaniem w miejscu przebiegu kanalizacji ściekowej, jak również co do zgodności ułożenia posadzki w wiacie.PINB decyzją z 1 sierpnia 2022 r., nr [...], uwzględnił w całości odwołanie skarżącego oraz uchylił za zgodą pozostałych stron przedmiotowego postępowania – zaskarżoną decyzję z 5 lipca 2022 r.Następnie pismem z 26 września 2022 r. PINB wezwał W. Sp. z o.o. (dalej także jako: W. lub Spółka) do złożenia wyjaśnień poprzez wskazanie: 1) w jakiej dacie została posadowiona infrastruktura kanalizacyjna na działce nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O., 2) czyją własnością pozostaje infrastruktura kanalizacyjna na działce nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O., 3) czy w związku z posadowieniem infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez działkę nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O. ustanowiona została służebność przesyłu, jeśli tak - w jakiej formie i o jakiej treści, 4) czy w związku z posadowieniem infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez działkę nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O. koniecznym jest stały dostęp do posadowionej na ww. działce studzienki przez W. Sp. z o.o. z/s w O. oraz jak często, 5) czy posadowienie wiaty w niedalekiej odległości od infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez działkę nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O. wywiera jakikolwiek wpływ na prawidłowe użytkowanie ww. infrastruktury kanalizacyjnej, 6) czy posadowienie na działce nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O. infrastruktury kanalizacyjnej powoduje ograniczenia w użytkowaniu ww. nieruchomości.Pismem z 14 października 2022 r. W. podała następujące informacje:po pierwsze - infrastruktura kanalizacyjna na działce nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O. została posadowiona w 1985 roku;po drugie - infrastruktura kanalizacyjna na działce nr [...], obręb K. nie jest i nigdy nie była własnością Spółki. Spółka nie posiada informacji, kto jest właścicielem tej infrastruktury;po trzecie - w związku z posadowieniem infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez działkę nr [...] nie została ustanowiona służebność przesyłu, ponieważ urządzenia te nie są w posiadaniu Spółki. Odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie przyłączy spoczywa na odbiorcach usług. W przypadku przyłączy zasadnym jest, aby to właściciele przyłączy uregulowali kwestie tytułu prawnego do gruntu, w którym to przyłącze się znajduje. Najbardziej optymalną formą jest służebność gruntowa odpowiadająca treścią służebności przesyłu;po czwarte - do infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez działkę nr [...], przede wszystkim w zakresie studni kanalizacyjnej konieczny jest stały dostęp w celu, m.in. wykonywania bieżącej eksploatacji, czyszczenia infrastruktury, czy też usuwania niedrożności;po piąte - po przeprowadzeniu wizji w terenie stwierdza się, że wiata została zbudowana nad przyłączem kanalizacyjnym, za pomocą którego odprowadzane są ścieki z nieruchomości przy ul. [...]. Przyłącze to nie stanowi własności Spółki, natomiast lokalizowanie jakichkolwiek obiektów budowlanych, nawet nietrwale związanych z gruntem może skutkować negatywnym oddziaływaniem na to przyłącze doprowadzając do jego uszkodzenia bądź nieprawidłowego funkcjonowania. Posadowienie wiaty w niedalekiej odległości od infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez dz. nr [...], obręb K. może mieć istotny wpływ na prawidłowe użytkowanie tych urządzeń, np. w sytuacji konieczności usunięcia przez właściciela awarii, bądź wymiany tego przyłącza;po szóste - posadowienie na dz. nr [...] infrastruktury kanalizacyjnej powoduje naturalne ograniczenia w użytkowaniu ww. nieruchomości wynikające z istnienia podziemnego uzbrojenia terenu. Biorąc pod uwagę powyższe zabrania się zarówno lokalizowania jakichkolwiek obiektów budowlanych nad przyłączem, jak i nawet zagospodarowania terenu roślinnością, której system korzeniowy oddziałuje negatywnie na podziemne uzbrojenie terenu.Przy piśmie z 20 stycznia 2023 r. inwestor przedłożył kopię projektu konstrukcyjnego wiaty. Z kolei 13 marca 2023 r. skarżący wniósł zastrzeżenia co do twierdzeń W. zawartych w piśmie z 14 października 2022 r., podnosząc, że nieprawdą jest stwierdzenie zawarte w tymże, że przyłącze nie stanowi własności Spółki, bowiem strona podnosi, że posiada dowody potwierdzające inny stan rzeczy. Wobec powyższego na przedstawienie ww. twierdzeń i dowodów zakreślono termin 14 dni. Jednocześnie strona zwróciła uwagę, że niniejsza sprawa winna być rozpatrywana łącznie z posadowieniem murku, którego usytuowanie zostało odzwierciedlone na mapie. Natomiast w załączeniu do pisma z 15 marca 2023 r. przedłożył decyzję o warunkach zabudowy z 23 stycznia 2017 r., nr [...], z której wynika, że dopuszczono usytuowanie budynku w odległości 1,5m od granicy z działką nr [...] lub bezpośrednio przy tej granicy z jednoczesnym spełnieniem pozostałych warunków technicznych, w szczególności przepisów dotyczących przesłaniania oraz ochrony przeciwpożarowej.W piśmie z 21 marca 2023 r. skarżący podniósł, iż infrastruktura kanalizacji sanitarnej przebiegająca przez działkę nr [...] została posadowiona w roku 1985 przez R. S. (którego następcą prawnym jest M. H.), J. S. i Z. P. Ww. wykonali kanalizację sanitarną we własnym zakresie. Przedmiotowa infrastruktura została przekazana nieodpłatnie W.1 Oddział w O. Skarżący podał w nim także, że istotną kwestią pozostaje fakt, iż w jego ocenie nie należy budować tam gdzie przebiega sieć kanalizacji sanitarnej albowiem mogą zaistnieć problemy z późniejszym usunięciem awarii lub brakiem dostępu w związku z bieżącą eksploatacją bądź też czyszczeniem instalacji. Do pisma skarżący dołączył: protokół odbioru sieci kanalizacyjnej z 12 lipca 1985 r.; pismo w sprawie nieodpłatnego przekazania sieci kanalizacyjnej; zestawienie kosztów budowy sieci; szkic sytuacyjny przebiegu instalacji sanitarnej.Mając na uwadze powyższe ustalenia, PINB pismem z 21 kwietnia 2023 r. wezwał W. do złożenia wyjaśnień poprzez wskazanie czy nieodpłatne przekazanie kanalizacji sanitarnej przy ul. [...] w O. na odcinku do głównej sieci do studzienki skutkowała przeniesieniem własności infrastruktury kanalizacyjnej na działce nr [...], obręb K., przy ul. [...] w O.W odpowiedzi na powyższe W. Sp. z o.o., w piśmie z 5 maja 2023 r., wskazała, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z 14 października 2022 r., w szczególności w zakresie nieposiadania informacji dotyczących stanu prawnego infrastruktury kanalizacyjnej na przedmiotowej działce. Oznacza to, że Spółka nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, że nieodpłatne przekazanie kanalizacji sanitarnej przy ul. [...] w O., skutkowało przeniesieniem prawa własności infrastruktury kanalizacyjnej. Spółka nie posiada w swoich środkach trwałych sieci odpowiadającej przywołanemu w piśmie odcinkowi od włączenia w ul. [...] do pierwszej studzienki.Pismem z 22 maja 2023 r. PINB poinformował strony o zgromadzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz o możliwości zapoznania się z tymże.Decyzją z 13 września 2023 r., nr [...] PINB umorzył postępowanie w sprawie budowy wiaty na posesji przy ul. [...] w O., dz. nr [...] k.m. [...], obręb K.Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, OWINB decyzją z 14 lutego 2024 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.Prowadząc ponownie postępowanie PINB wystąpił, pismem z 14 marca 2024 r. do W. o złożenie wyjaśnień w następującym zakresie:1) jaką funkcję pełni instalacja kanalizacyjna przebiegająca przez działkę przy ul. [...] do działki przy ul. [...] w O.;2) jaką funkcję pełni rura kanalizacyjna biegnąca od studzienki znajdującej się na posesji przy ul. [...] do studzienki znajdującej się na posesji przy ul. [...] oraz wyjaśnienie czy ww. rura jest przyłączem czy instalacją kanalizacyjną;3) wskazanie które budynki obsługuje ww. instalacja przebiegająca przez działkę przy ul. [...] do działki przy ul. [...] w O.Również pismem z 14 marca 2024 r. PINB wezwał inwestorów do: 1) wskazania czy w związku instalacją urządzeń fotowoltaicznych dokonali uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zwany dalej "uzgodnieniem pod względem ochrony przeciwpożarowej", projektu tych urządzeń oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej; 2) przedłożenia umowy na instalację paneli fotowoltaicznych, protokołów odbiorów oraz umowy z gestorem sieci.W odpowiedzi na powyższe pismem z 28 marca 2024 r. inwestorzy przedłożyli aneks do umowy sprzedaży energii elektrycznej wraz z usługą dystrybucji ("Umowy kompleksowej") z 10 października 2016 r., nr [...], z której wynika, że moc zrealizowanej instalacji fotowoltaicznej wynosi 7,50kW. Nadto inwestorzy przedłożyli projekt instalacji fotowoltaicznej z 22 marca 2024 r. wraz z załącznikami.W piśmie z 7 marca 2024 r. W., odpowiadając na wezwanie, wskazała, że odcinek kanalizacji przebiegający przez działkę przy ul. [...] do działki przy ul. [...] pełni funkcję przyłącza. Dalej Spółka wskazała, że sieć stanowią przewody, którymi odprowadzane są ścieki, ale tylko te przewody, które są w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Infrastruktura kanalizacyjna przebiegająca od studzienki znajdującej się na posesji przy budynku nr [...] do studzienki zlokalizowanej na posesji przy budynku nr [...] pełni funkcję przyłącza kanalizacyjnego, odprowadzającego ścieki z budynku [...]. Co do zasady odcinek przewodu kanalizacyjnego od budynku nr [...] do studzienki zlokalizowanej przy budynku nr [...] służy wyłącznie dla budynku nr [...], natomiast odcinek przewodu kanalizacyjnego od tej studzienki do włączenia do sieci kanalizacyjnej w ul. [...], obsługuje budynki nr [...], [...], [...].Pismem z 17 maja 2024 r. PINB zwrócił się do Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w O. o udzielenie informacji czy inwestorzy dokonali zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 56 ust. 1a Prawa budowlanego w związku z realizowaną inwestycją polegającą na wykonaniu instalacji fotowoltaicznej o mocy 7,5kW na wolnostojącej konstrukcji gruntowej zlokalizowanej przy ul. [...], [...] O.W odpowiedzi Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w O. poinformowała, że 2 kwietnia 2024 r. wpłynęło pismo dotyczące zgłoszenia instalacji fotowoltaicznej przy ul. [...] w O.W wyniku przeprowadzonych 3 września 2024 r. oględzin, ustalono że na działce nr [...], na której znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny usytuowany jest stalowy obiekt budowlany o wymiarach zadaszenia wynoszących szer. 6,30m i dł. 6,70m. Wysokość obiektu wynosi od 2,45m do 2,75m. Konstrukcja składa się z dwóch rygli stalowych wykonanych z dwuteownika I160 opartych w dwóch miejscach każdy na słupach w kształcie litery Y wykonanych z 2 rur Ø 180 przyspawanych pod kątem ostrym do rury Ø 200 zakotwionej w podłożu, w stopie żelbetowej. Osiowy rozstaw słupów wynosi 6,58m. Na ryglach oparte są płatwie okapowe. Jedna w niższej części dachu wykonana jest z dwuteownika I140, druga z ceownika C160. Do płatwi skrajnych i pośrednich I140 w rozstawie 1,60m przykręcone są stalowe krokwie wykonane z dwuteowników I100. Płatew pośrednia oparta na ryglach znajduje się w odległości wynoszącej 3,18m od płatwi w niższej części. Większa części wyodrębnionych elementami stalowymi pól została stężona prętami. Na górnych elementach konstrukcyjnych oparte są i przykręcone elementy aluminiowe proszkowo malowane, do których przykręconych jest 20 szt. paneli słonecznych o wymiarach dł. 178 cm i szer. 105 cm o mocy 375W każda. Do elementów aluminiowych zamocowana jest instalacja łącząca panele z inwerterem przetwarzającym energię słoneczną na energię elektryczną zmienną o nominalnej mocy 6,0kW i stałej do 6,3kW. Inwerter za pomocą dwóch obejm zamocowany jest do dolnej półki rygla na wysokości 1,75m od poziomu terenu. Instalacja od inwertera do budynku mieszkalnego poprowadzona jest pod powierzchnią terenu. Konstrukcyjne elementy obiektu łączone są ze sobą poprzez skręcanie. Panele fotowoltaiczne zamocowane są do elementów aluminiowych dedykowanych fotowoltaice za pomocą śrub. Podobnie zamontowane są do konstrukcji obiektu elementy aluminiowe.W piśmie z 16 września 2024 r. inwestor przesłał protokół pomontażowy odbioru instalacji fotowoltaicznej z 21 marca 2022 r., z którego wynika, że instalacja fotowoltaiczna o mocy 7,5kW zamontowana na przygotowanej przez klienta wiacie rekreacyjnej, jest wykonana na podstawie projektu uzgodnionego przez rzeczoznawcę do spraw przeciwpożarowych i nie stwarza zagrożenia pożarowego dla sąsiadujących budynków i działek.Przytoczoną na wstępie decyzją z 29 października 2024 r., nr 85/2024 PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego orzekł w przedmiocie odstąpienia nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 1-2 Prawa budowlanego.W uzasadnieniu, organ pierwszej instancji podniósł, że na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania konstrukcji metalowej zostały zamontowane panele fotowoltaiczne. Stanowi ona zatem instalację fotowoltaiczną. Tym samym z uwagi na wymiary posadowionej przez inwestorów wiaty, a w szczególności jej wysokość - od 2,45m do 2,75m - brak było konieczności uzyskania po stronie inwestorów pozwolenia na budowę bądź też dokonania zgłoszenia. Z uwagi na moc wykonanej instalacji fotowoltaicznej 7,5kW, na inwestorach ciążył obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej projektu tych urządzeń oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej. W toku postępowania ustalone zostało również, że projekt instalacji fotowoltaicznej w dniu 22 marca 2022 r. uzgodniony został z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, w wyniku czego potwierdzono zgodność projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Ponadto, ustalono, iż inwestor dokonał zgłoszenia instalacji fotowoltaicznej Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w O. Mając na uwadze poczynione ustalenia, organ pierwszej instancji stwierdził, że aktualnie nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania naprawczego, bowiem nie występuje niedająca się usunąć niezgodność z przepisami, ani też nie zachodzi konieczność wykonania żadnych czynności i robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych, związanych z wykonaniem instalacji fotowoltaicznej, do stanu zgodnego z prawem.Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:1) prawa materialnego przez wydanie rozstrzygnięcia, że instalacja fotowoltaiczna została tak zainstalowana że jednocześnie spełnia funkcję wiaty, a instalacja kanalizacyjna nie koliduje z fundamentami zbudowanego obiektu;2) prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozstrzygnięcie czy wiata z instalacją fotowoltaiczną mogła być usytuowana w miejscu istniejącej instalacji kanalizacyjnej.W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organ nie odniósł się do zasadności budowy wiaty i instalacji fotowoltaicznej na działce, przez którą przebiega sieć kanalizacyjna. Wskazał również, że nie ustalił i nie stwierdził czy instalacja jest przyłączem czy instalacją kanalizacyjną, nie stwierdził kto jest posiadaczem instalacji kanalizacyjnej obsługującą budynki [...], [...], [...]. Zdaniem odwołującego brak było podstaw do zastosowania art. 50 ust. 1-2 w związku z art. 50 ust. 7 Prawa budowlanego, kiedy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie rozstrzygnął zasadniczej kwestii dotyczącej instalacji odprowadzającej ścieki z posesji przy ul. [...].Pismem z 20 marca 2025 r. OWINB wystąpił do Prezydenta Miasta O. o udostępnienie aktu notarialnego dotyczącego przekazania przez Gminę O. na rzecz W. Sp. z o.o. mienia komunalnego, w tym sieci kanalizacyjnej K. Pismem z 17 kwietnia 2025 r. Gmina O. przekazała skan aktu notarialnego repetytorium A nr [...] o przekazaniu przez Gminę O. na rzecz spółki W. Sp. z o.o. nieruchomości oraz sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.Pismami z 13 czerwca 2025 r. oraz 14 lipca 2025 r. OWINB zwrócił się do W. o przesłanie kserokopii lub skanu załącznika nr 2 do aktu notarialnego repetytorium A nr [...] oraz szczegółowej informacji o numerach działek, na których znajdowała się przejmowana infrastruktura, w zakresie, w jakim dotyczyła ul. [...], [...], [...], [...] oraz [...] w O., a także innych, niż wymienione wyżej dokumentów, które odnoszą się do infrastruktury kanalizacyjnej położonej przy ul. [...] w O., a będących w posiadaniu Spółki.Pismem z 3 września 2025 r. Spółka przekazała część załącznika nr 2 "Wykaz i charakterystyka obiektów użytkowanych przez Spółkę na dzień 31.03.1992 r.". Wskazano, że załącznik ten stanowi integralną część aktu notarialnego repertorium A nr [...] z 19 maja 1993 r., przywołanego w akcie repetytorium A nr [...], obejmującego swym zakresem teren K.Decyzją z 28 listopada 2025 r., nr 122/II/2025 OWINB, uchylił zaskarżoną decyzję i działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestorów obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.W uzasadnieniu, organ odwoławczy wskazał, że przed wykonaniem inwestycji (27 stycznia 2022 r.) inwestorzy mieli obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Braki w zakresie powyższego zostały uzupełnione dopiero w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Naruszenie przepisów, czyli brak uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, skutkuje prowadzeniem postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Podkreślono, że z zestawienia norm zawartych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, zwłaszcza rozdzielenia hipotez i dyspozycji tych przepisów słowem "albo", wynika możliwość nałożenia jednego z dwóch obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 dopiero wtedy, gdy nie jest możliwe doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ustalona przez organ niezgodność z prawem wykonanych robót, skutkuje obowiązkiem określenia w jakiej części możliwe jest doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem, poprzez wydanie decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W związku z istotą postępowania naprawczego, OWINB, posiłkując się orzeczeniami sądów administracyjnych, wskazał, że w orzecznictwie ukształtowały się dwie linie orzecznicze dotyczące sposobu zakończenia postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy organ nadzoru stwierdzi brak podstaw do nałożenia na inwestora obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, celem doprowadzenia ich do zgodności z prawem. W ocenie części składów orzekających w takiej sytuacji dopuszczalne jest umorzenie wszczętego postępowania. Z kolei w myśl drugiego stanowiska, w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego nie dopatrzy się podstaw do nałożenia określonych obowiązków celem doprowadzenia do stanu zgodności z prawem, wskazuje się, że decyzja kończąca postępowanie prowadzone w tym trybie powinna doprowadzić do wydania decyzji merytorycznej załatwiającej sprawę samowoli budowlanej. W związku z tym w opisanej wyżej sytuacji postępowanie w sprawie winna kończyć decyzja stwierdzająca brak podstaw do nałożenia na inwestora obowiązków wskazanych w tym przepisie.W dalszej kolejności OWINB zaakcentował, iż wykonana instalacja fotowoltaiczna spełniała wymogi bezpiecznego użytkowania. Brak było zatem podstaw do nakładania na inwestora obowiązku rozbiórki lub przywrócenia do poprzedniego stanu. Uznanie przez organ pierwszej instancji, że inwestycja wykonana została zgodnie ze sztuką budowlaną i nie stwarza zagrożenia, z czym organ odwoławczy się w pełni zgadza, dlatego za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie o odmowie nałożenia obowiązków. Za zbyt daleko posuniętą jednak OWINB uznał sentencję, zgodnie z którą odmowa nałożenia obowiązków rozciąga się także na art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z tego przepisu obliguje organ do zajęcia stanowiska odnośnie punktu drugiego niniejszego przepisu. I tylko w tym zakresie mogła nastąpić odmowa nałożenia obowiązków.W odniesieniu do podnoszonych w odwołaniu argumentów dotyczących naruszenia przez ww. inwestycję sieci wodociągowej, organ odwoławczy stwierdził, że z żadnych dokumentów, jak również z korespondencji PINB z W. nie wynika, że kiedykolwiek doszło do przekazania spornego odcinka przyłącza kanalizacyjnego na rzecz Spółki. Za eksploatację i utrzymanie tego przyłącza odpowiada właściciel lub właściciele, którzy wybudowali te przewody kanalizacyjne. Z akt sprawy wynika, że w roku 1985 miała miejsce chęć przekazania do W.1 w O. przez inwestorów prywatnych, w tym odwołującego, odcinka sieci kanalizacji, tj. odcinka kanalizacji od sieci miejskiej przy ul. [...] do studzienki rozgałęźnej (odcinek przewodu kanalizacyjnego wg. kosztorysu inwestorów ma dług 24m), tj. bez przyłączy. Brak jest dokumentów potwierdzających (umowa pomiędzy stronami) na zgodę W. Sp. z o.o. na przejęcie na majątek Spółki ww. odcinka przewodu kanalizacyjnego od ulicy do studzienki rozgałęźnej - przebiegającej w granicach prywatnej posesji na terenie działki należącej do właściciela budynku [...]. Spółka w przedłożonych wyjaśnieniach nie potwierdza, że doszło do przejęcia na jej majątek jakiegokolwiek odcinka kanalizacji od wnioskodawców.Podniesiono również, że z danych planu sytuacyjnego dołączonego do akt sprawy i wizji lokalnej organu nadzoru budowlanego wynika, że przyłącze kanalizacji sanitarnej przebiega stosunkowo płytko na głębokości około 1,3 do 1,4m co w przypadku ewentualnej wymiany przyłącza w przyszłości nie powinno stanowić dużych ograniczeń technicznych dla wykonywanych prac budowlanych nawet w sytuacji zlokalizowanej nad przyłączem konstrukcji stalowej z instalacją fotowoltaiczną, a ponadto istnieje swobodny dostęp do studzienki rozgałęźnej na posesji nieruchomości [...].W skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący podniósł, że OWINB pominął fakt, iż wiata wraz z instalacją fotowoltaiczną wybudowana została nad przyłączem kanalizacyjnym biegnącym z posesji przy ul. [...] w O. na posesję przy ul. [...] w O. do studzienki zbiorczej. Zaakcentowano, iż OWINB bezkrytycznie przyjął, iż zgodnie z pismem W. Sp. z o.o. sieć nie jest w ich posiadaniu. W ocenie skarżącego, w niniejszym postępowaniu nie rozstrzygnięto, kto jest właścicielem sieci kanalizacyjnej i wodociągowej. Skarżący podniósł, że przyłącze kanalizacyjne licząc od strony budynku należy do sieci kanalizacyjnej, a na podstawie służebności przesyłu przynależy do W. Sp. z o.o. Potwierdzenie tego, iż W. jest posiadaczem sieci kanalizacyjnej znajdujących się na przedmiotowych działkach stanowić miała umowa o dostawę wody i odbiór ścieków nr [...] z dnia 26 października 1995 r., w której § 7 Spółka potwierdza przekazanie na jej rzecz przedmiotowej sieci kanalizacyjnej. Zaznaczono przy tym, że kserokopia umowy znajduje się w posiadaniu OWINB.W odpowiedzi na skargę OWINB wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania była budowa instalacji fotowoltaicznej bez wymaganego zgłoszenia. Podkreślone zostało również, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że jedyna studzienka znajduje się przy ul. [...] i to odcinek pomiędzy tą studzienką a siecią zlokalizowaną przy ul. [...] stanowi w istocie przyłącze.Zarządzeniem z 23 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Op 66/26 pozostawiono bez rozpoznania pismo Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 26 stycznia 2026 r., nr [...] będące odpowiedzią na skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z 28 listopada 2025 r., nr 122/II/2025. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo skutecznego wezwania, opłata kancelaryjna za wydruk odpowiedzi organu na skargę nie została uiszczona w zakreślonym terminie. W sprawie oprócz skarżącego, występuje także 4 uczestników postępowania, a więc niezbędnym było sporządzenie wydruków w celu doręczenia ich tym uczestnikom postępowania, którzy nie posługują się w postępowaniu sądowym środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism. Uzasadniało to zatem żądanie uiszczenia opłaty kancelaryjnej z tego tytułu od organu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.Skarga zasługiwała na uwzględnienie.Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Warto także podnieść, że sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), zwanej nadal: P.p.s.a.Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Z kolei na podstawie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a. To z kolei oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę także z powodu innych uchybień niż te, które w niej wskazano.Tym samym w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji RP). Okoliczność, że sądy administracyjne nie oceniają celowości czy słuszności aktów administracyjnych, koncentrując się tylko na badaniu ich zgodności z prawem, nie narusza także międzynarodowych kryteriów w tym zakresie. Podkreślić bowiem wypada, że stosownie do postanowień art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), traktujących o prawie do rzetelnego procesu sądowego, każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. W świetle wiążących Polskę aktów prawa międzynarodowego konieczne (niezbędne) jest więc zapewnienie w porządku krajowym ochrony sądowej we wskazanych dziedzinach prawa. Zatem rysuje się wniosek, że oparcie prawa do sądu – w sferze sądowej kontroli administracji – na podstawie legalności odpowiada kryteriom przyjętym zarówno na gruncie krajowego porządku prawnego, jak i w świetle standardów międzynarodowych.Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach:pierwszej - oceny zgodności działania z prawem materialnym,drugiej - dochowania wymaganej prawem procedury,trzeciej - respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231).W konsekwencji, należy wyraźnie odróżnić kontrolę administracji publicznej (rozstrzyganie sprawy sądowoadministracyjnej) od wykonywania administracji publicznej (rozstrzygania sprawy administracyjnej).Sąd administracyjny nie jest władny do samodzielnego wydania rozstrzygnięcia w miejsce organu administracji publicznej (tj. do rozstrzygania spraw administracyjnych; zob. m.in. R. Hauser, Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 145-147; J. Zimmermann, Z problematyki reformy sądownictwa administracyjnego [w:] Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Józefa Filipka, Kraków 2001, s. 797-798).Ponadto sąd administracyjny może w związku z tym zdyskwalifikować konkretne rozstrzygnięcie organu i zobowiązać ten organ do ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.Mając tym samym na uwadze przedmiot sprawy poddany kontroli sądowej wespół z powinnością sądów administracyjnych podkreślenia wymaga, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc wyłącznie decyzja administracyjna, stanowiąca przedmiot zaskarżenia, lecz jest nim także zespół działań i czynności podjętych przez organ administracji w sprawie zakończonej tą decyzją. Tak zakreślone kompetencje sądu administracyjnego nakładają na ten sąd obowiązek dokonania w konkretnej sprawie oceny całego przebiegu postępowania administracyjnego, wszystkich aktów i czynności wydanych w tym postępowaniu, włącznie z oceną zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia stwarzającego taki stan, aby w obrocie prawnym nie istniał i nie funkcjonował żaden akt ani czynność organu administracji publicznej niezgodne z prawem. Tylko taki zakres działania sądu administracyjnego spełnia określony w art. 1 ust. 2 P.p.s.a., wymóg dokonywania kontroli działań organów administracji pod względem zgodności z prawem. Realizacji tego celu służą unormowania zawarte m.in. w art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 tej ustawy statuuje zasadę niezwiązania sądu I instancji granicami skargi, zaś przepis art. 135 P.p.s.a. nakłada na ten sąd obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przytoczonego uregulowania wynika, że granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania przez Sąd I instancji. Wynika z niego również, że granice rozpoznania przez ten Sąd wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej, przy czym – użyte w przepisie tym pojęcie "sprawa administracyjna" występuje tu w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym. Zakresem rozpoznania sądu I instancji objęte są więc wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte lub wydane, jeżeli tylko dotyczą tej samej sprawy administracyjnej. Wynika to wprost z art. 135 P.p.s.a., który nakłada na sąd obowiązek zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego.Tym samym podkreślić powtórnie należy, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że w przedmiotowej sprawie kontrolą sądową objęto decyzjęOpolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 28 listopada 2025 r., nr 122/II/2025, uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 29 października 2024 r., nr 85/2024, w całości i orzekającą o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych.Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418, ze zm.), dalej przywoływanej jako: Pb.Dostrzeżenia zatem wymaga, że istotą przepisów Prawa budowlanego jest wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczeń wolności budowlanej w interesie publicznym oraz zapewnienie ich przestrzegania. W tym drugim aspekcie można stwierdzić, że Prawo budowlane ma charakter policyjny. Ujawnia się on w dwóch zakresach: kontroli prewencyjnej i nadzoru (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1171/11). Z uwzględnieniem tak rozumianych celów należało zatem ocenić przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne. Kwalifikacji budowlanej obiektów dokonuje się zawsze ad casum – w specyficznych okolicznościach każdej sprawy. Dlatego zawodne, w ocenie Sądu orzekającego, bywa formułowanie kategorycznych stanowisk wyrażonych na gruncie odmiennych stanów faktycznych. Zarówno organy, jak i sąd, rozpatrując sprawę muszą każdorazowo wziąć pod uwagę konkretne okoliczności badanej sprawy. Przez budowę należy rozumieć nie tylko wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, lecz także odbudowę, rozbudowę czy nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 Pb). Budową natomiast nie jest przebudowa zdefiniowana w art. 3 pkt 7a Pb. Do przebudowy nie ma więc zastosowania art. 48 Pb, stosuje się zaś art. 50 i 51 Pb. Choć pojęcie samowoli budowlanej nie zostało ustawowo zdefiniowane, używane jest powszechnie zarówno w doktrynie, jak i judykaturze. Przyjmuje się, że z samowolą budowlaną mamy do czynienia wówczas, gdy roboty budowlane są lub zostały przeprowadzone bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę albo bez uprzedniego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ (por.: Prawo budowlane. Komentarz, red. Z. Niewiadomski, Legalis 2013, komentarz do art. 48; S. Serafin, Zagadnienia techniczne w prawie budowlanym, Warszawa 2005, s. 184). Samowola budowlana może dotyczyć zarówno budowy, jak i robót budowlanych niebędących budową – o ile przepisy prawa łączą z ich prowadzeniem określone obowiązki uzyskania pozwolenia lub zgłoszenia do właściwego organu.Przypomnienia wymaga, że organ odwoławczy działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestorów obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.Wyjaśnić zatem należy, że stan zgodności z prawem w rozumieniu m.in. art. 51 ust. 1 pkt 2 Pb oznacza również zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie oraz przepisami innych ustaw. Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 Pb, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 in fine Pb. Inaczej rzecz ujmując dany obiekt, pomimo że nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę czy też dokonania zgłoszenia, może być poddany ocenie pod kątem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami.Należy przy tym podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, orzekł, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 Pb a także art. 51 ust. 7 Pb, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Zgodnie z treścią art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Pb w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 Pb lub w art. 49f Pb organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych (pkt 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska lub (pkt 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. W sytuacji gdy inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej, to stanowi to przesłankę do orzekania przez organy nadzoru budowlanego. Pozwala także na ocenę, czy dany obiekt jest zgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana zabudowy i jej ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego, a także powszechnie obowiązujących przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10).W niniejszej sprawie organ odwoławczy pominął ustalenia co do faktycznego wykorzystania przedmiotowej inwestycji jej roli i funkcji jaką pełni a także jej wymiarów i pokrycia dachowego.Otóż nie można pomijać, że aż do zainicjowania przedmiotowego postępowania sami inwestorzy określali przedmiotową inwestycję jako "wiata garażowa" a także, iż jej dach posiada wymiary 6,80m x 5,30m, a jej odległość – co wymaga podkreślenia – od granicy z działkami nr [...] i [...] liczona od wysunięcia zadaszenia wynosi 2m. Przy czym istotna jest, że po pierwsze: jej wysokość wynosi z jednej jej strony 2,40m, natomiast z drugiej 2,75m, po drugie: jej pokryciem dachowym są w rzeczywistości urządzenia fotowoltaiczne, których moc wynosi 7,50kW.Nie bez znaczenia pozostaje, co także nie zostało poddane żadnej analizie przez organy orzekające w sprawie, że w piśmie z 14 października 2022 r. W. jednoznacznie podało, iż zabrania się zarówno lokalizowania jakichkolwiek obiektów budowlanych nad przyłączem, jak i nawet zagospodarowania terenu roślinnością, której system korzeniowy oddziałuje negatywnie na podziemne uzbrojenie terenu.W tych okolicznościach zaznaczenia wymaga, że na żadnym etapie stanowisko W. nie zostało zmienione, a zostało ono zmarginalizowane przez organy gdyż nie wiadomo, dlaczego je pominęły. Przypomnienia wymaga, że w piśmie tym z 14 października 2022 r. W. jednoznacznie podało, że infrastruktura kanalizacyjna na działce nr [...], obręb K., położonej przy ul. [...] w O. została posadowiona w 1985 r. Zaznaczyło, że do infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez działkę nr [...], przede wszystkim w zakresie studni kanalizacyjnej konieczny jest stały dostęp w celu, m.in. wykonywania bieżącej eksploatacji, czyszczenia infrastruktury, czy też usuwania niedrożności.Ponadto, wskazano, że sporna wiata:po pierwsze – została zbudowana nad przyłączem kanalizacyjnym, za pomocą którego odprowadzane są ścieki z nieruchomości przy ul. [...];po drugie – posadowiona jest w niedalekiej odległości od infrastruktury kanalizacyjnej przebiegającej przez dz. nr [...], obręb K. co może mieć istotny wpływ na prawidłowe użytkowanie tych urządzeń, np. w sytuacji konieczności usunięcia przez właściciela awarii, bądź wymiany tego przyłączaUstalenia i zalecenia zawarte w tym piśmie jednoznacznie stanowią, że zabrania się zarówno lokalizowania jakichkolwiek obiektów budowlanych nad przyłączem, jak i nawet zagospodarowania terenu roślinnością, której system korzeniowy oddziałuje negatywnie na podziemne uzbrojenie terenu.Twierdzeń tych nie zmieniło W. W kolejnych pismach np. z 7 marca 2024 r. spółka wodnokanalizacyjna wskazała, że odcinek kanalizacji przebiegający przez działkę przy ul. [...] do działki przy ul. [...] pełni funkcję przyłącza, sieć stanowią przewody, którymi odprowadzane są ścieki. Infrastruktura kanalizacyjna przebiegająca od studzienki znajdującej się na posesji przy budynku nr [...] do studzienki zlokalizowanej na posesji przy budynku nr [...] pełni funkcję przyłącza kanalizacyjnego, odprowadzającego ścieki z budynku [...]. Odcinek przewodu kanalizacyjnego od budynku nr [...] do studzienki zlokalizowanej przy budynku nr [...] służy wyłącznie dla budynku nr [...], natomiast odcinek przewodu kanalizacyjnego od tej studzienki do włączenia do sieci kanalizacyjnej w ul. [...], obsługuje budynki nr [...], [...], [...].Tym samym rację ma strona skarżąca, że organy nie odniosły się do zasadności budowy wiaty i instalacji fotowoltaicznej na działce, przez którą przebiega sieć kanalizacyjna.Zdaniem Sądu kwalifikacja prawnobudowlana przedmiotowego obiektu jako wiaty wydaje się pominięta przez oragny orzekające w sprawie, które w zakresie przedmiotu rozpoznania wskazywały go, to jednak nie dokonały w tym zakresie oceny prawnej. W motywach rozstrzygnięcia zasadnicze wywody skoncentrowały na ocenie legalności posadowienia paneli fotowoltaicznych. W części uzasadnienia faktycznego organy zarówno I jak i II instancji przedstawiły chronologiczny przebieg zdarzeń bez dokonania odtworzenia ustaleń poczynionych w sprawie a następnie w części zajmującej strony od 17 do 22, którą organ odwoławczy oznaczył, jako: "zważył co następuje", opisał posadowienie fotowoltaiki od strony 17 – trzeciego akapitu do ostatniego akapitu na stronie 22, zaś w dalszej części zrelacjonował przebieg i funkcję przyłącza kanalizacyjnego. Przy czym z całkowitym pominięciem wskazań W. zawartych w piśmie z 14 października 2022 r., w którym podniesiono, iż zabrania się zarówno lokalizowania jakichkolwiek obiektów budowlanych nad przyłączem, jak i nawet zagospodarowania terenu roślinnością, której system korzeniowy oddziałuje negatywnie na podziemne uzbrojenie terenu.Mając powyższe na względzie podkreślenia wymaga, że kwalifikacji spornego obiektu nie zmienia fakt, że na jego dachu zamontowano panele fotowoltaiczne. Tymczasem organy orzekające w sprawie - dysponując danymi obiektu, jego powierzchnią w tym wysokością i położeniem od granicy działki sąsiednich - w ogóle nie poczyniły tych ustaleń i nie odniosły ich do norm prawnych, a tym samym zaniechały oceny czy ta powierzchnia, w szczególności dachu, wykracza czy wprost przeciwnie odpowiada potrzebom związanym z zainstalowaniem na jego dachu paneli fotowoltaicznych. W dalszej kolejności czy jest wystarczającą dla pełnienia funkcji typowej dla wiaty, to jest ochrony przed oddziaływaniami atmosferycznymi osób oraz przechowywanych w nim rzeczy ruchomych.Zauważyć przy tym przyjdzie, że o ile ustawa Prawo budowlane nie definiuje pojęcia wiaty, to określenie to zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316) wydane na podstawie upoważnienia ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439, ze zm.). O ile ustawa o statystyce publicznej służy innym celom niż przepisy Prawa budowlanego o tyle – mając na uwadze spójność prawa – przy braku innej definicji, stwarza możliwość odniesienia się, na zasadach analogii, do oceny czy dany obiekt stanowi wiatę. I tak rozporządzenie powyższe określając pojęcia podstawowe normuje w ramach definicji legalnej, że wiatę uważa się za szczególny rodzaj budynku, który stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione.Z definicją tą koreluje doktrynalna i orzecznicza. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za jej (wiaty) podstawowe cechy uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany. Wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron. Wiata może też przylegać do budynku. Kwalifikacja obiektu budowlanego do pojęcia wiaty wymaga m.in. uwzględnienia jego funkcji (wyroki NSA z 16 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1481/14; z 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 575/17; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1091/18; z 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2266/18; wyrok WSA w Szczecinie z 12 października 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 784/17; wyrok WSA w Warszawie z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 453/17; wyrok WSA w Poznaniu z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 1022/18, wyrok WSA w Opolu z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 408/18).Nadto w orzecznictwie sądów administracyjnych, z którym utożsamia się skład orzekający w tej sprawie, wskazuje się na konieczność badania i kwalifikowania budowli spełniającej zewnętrzne cechy wiaty z punktu widzenia jej funkcji i faktycznego sposobu użytkowania (wyrok w sprawie NSA z 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 512/16 oraz wskazane tam orzecznictwo). Argumentację powyższą wspiera treść regulacji § 19-21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozróżnia się w tej regulacji zadaszone i niezadaszone miejsca postojowe, wymagając jednocześnie ich sytuowania w określonych odległościach od np. placów zabaw czy okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.Powyższe ma istotne znaczenie albowiem organy orzekające w sprawie zaniechały ustaleń w zakresie określenia powierzchni spornej budowli z posadowionymi na niej panelami.Uwagi te są istotne dla odpowiedzi na pytanie co uznał organ za ziszczone w sprawie czy sporny obiekt jest wiatą, na której zamontowano panele fotowoltaiczne, czy samą konstrukcją pod panele fotowoltaiczne. Instalacja paneli fotowoltaicznych na wiacie o ile nie była przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem przedmiotem tym jest wspomniana wiata, o tyle stały się wiodącym przedmiotem uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu zasadnie wskazuje się w judykatach, że nie można przyjąć, iż zainstalowanie na samowolnie wybudowanej wiacie urządzeń fotowoltaicznych i potraktowanie wiaty jako urządzenia wsporczego dla tych urządzeń, znosi skutki stwierdzonej samowoli i uczyni wiatę obiektem budowlanym wzniesionym legalnie. Inna wykładnia otwierałaby drogę do obchodzenia prawa (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 9 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1084/14; wyrok WSA w Poznaniu z 22 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Po 77/26 czy też wyrok NSA z 5 listopada 2025 r., sygn. akt II OSK 1174/23, mocą którego oddalono skargę kasacyjną organu od wyroku WSA w Poznaniu z 9 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 699/22). Konstrukcja w przedmiotowej sprawie pokryta jest panelami fotowoltaicznymi. Należy zatem uznać, że panele pełnią w tym przypadku funkcję dachu, a co najmniej przykrycia. W ocenie Sądu zapewniają one ochronę przed oddziaływaniem atmosferycznym. Należy tym samym wskazać, że oddziaływanie atmosferyczne to nie tylko deszcz, a również grad, śnieg, wiatr, promienie słoneczne, których dostęp panele fotowoltaiczne w tym przypadku ograniczają.Zdaniem Sądu istniejące braki w zakresie ustalenia stanu faktycznego wymagają uzupełnienia, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, przez organ pierwszoinstancyjny. Rozpatrując ponownie sprawę organ ten będzie zobowiązany do uwzględnienia ww. oceny prawnej przedstawionej przez Sąd, przy czym Sąd nie przesądza, jakie rozstrzygnięcie ma zapaść w ramach ponownego rozpatrywania sprawy, gdyż będzie to uzależnione od poczynionych ponownie przez organ ustaleń zwłaszcza w zakresie stanu faktycznego zgodnie z wymogami określonymi w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), zwanej dalej: k.p.a., zwłaszcza zaś w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wydane w sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy uzasadni stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku). O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w wysokości 500 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a..