Wyrok - III SAB/Łd 46/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - z dnia 3 czerwca 2026
Teza
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku. Dnia 3 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Burmistrza Drzewicy w przedmiocie wniosku o sporządzenie opinii w zakresie weryfikacji oświadczeń świadków 1) zobowiązuje Burmistrza Drzewicy do rozpoznania wniosku M.Zobowiązano organ do załatwienia wniosku. Dnia 3 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Burmistrza Drzewicy w przedmiocie wniosku o sporządzenie opinii w zakresie weryfikacji oświadczeń świadków 1) zobowiązuje Burmistrza Drzewicy do rozpoznania wniosku M.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Kwota główna
10 000 zł · grzywna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
świadek
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
3 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Przewodniczący
Anna Dębowska
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (7)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
UZASADNIENIE
24 maja 2022 r. M. K. złożył do Burmistrza Drzewicy wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego. Do wniosku załączył oświadczenia sześciu świadków, z których wynika, że w latach 1967-1972 wnioskodawca czynnie uczestniczył w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych w Ochotniczej Straży Pożarnej P., a w latach w 1973 -1993 w Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarnej w Fabryce [...] "A" w D..W piśmie z 18 października 2022 r. Burmistrz Drzewicy negatywnie zaopiniował wniosek M. K. o przyznanie świadczenia ratowniczego z tytułu służby w Ochotniczej Straży Pożarnej w spółce "A". Wskazał, że we wnioskowanym okresie w firmie "A" istniała Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna, która nie stanowiła Ochotniczej Straży Pożarnej, a tylko służba w Ochotniczej Straży Pożarnej jest podstawą do przyznania prawa do dodatku ratowniczego.W kolejnym piśmie z 15 listopada 2022 r., stanowiącym odpowiedź na pismo wnioskodawcy z 30 października 2022 r. Burmistrz Drzewicy podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z 18 października 2022 r. o braku podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.22 czerwca 2023 r. do Burmistrza Drzewicy wpłynęło pismo pełnomocnika M. K. z 16 czerwca 2023 r. zatytułowane "Wniosek o ponowną weryfikację oświadczenia w trybie art. 50 ust. 6 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych". W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał, że strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego wraz z pisemnymi oświadczeniami świadków, które zgodnie z art. 50 ust. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2490 ze zm.), dalej u.o.s.p., podlegają weryfikacji przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pod względem ich wiarygodności, a następnie są przekazywane do właściwego komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w celu ich zatwierdzenia. Pełnomocnik strony podniósł, iż z pisma Burmistrza Drzewicy z 18 października 2022 r. wynika, że nie znalazły potwierdzenia okoliczności, że w spółce "A" w D. we wnioskowanym okresie istniała Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna. Potwierdzony został natomiast fakt istnienia Straży Pożarnej Zakładowej w spółce "A" i prowadzonych przez tą jednostkę akcji ratowniczych. W ocenie pełnomocnika strony odmowa weryfikacji przedłożonych oświadczeń nastąpiła w sposób błędny, ponieważ organ nie posiada uprawnienia do rozstrzygania, czy Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna w spółce "A" stanowiła jednostkę ochotniczej straży pożarnej w rozumieniu ustawy. Przepis art. 50 ust. 6 u.o.s.p. wskazuje na kompetencje burmistrza do weryfikacji oświadczeń, o których mowa w art. 50 ust. 3 pkt 2 i 3 u.o.s.p. Z kolei oświadczenia te wraz z potencjalną dokumentacją stanowią potwierdzenie bezpośredniego udziału w akcjach ratowniczych. Dodatkowym kryterium jest liczba świadków (co najmniej trzech) oraz przesłanki uniemożliwiające pełnienie tej roli (art. 50 ust. 4 u.o.s.p.), a ponadto wymóg, aby co najmniej jednym ze świadków była osoba, która pełni funkcje publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej w okresie, który ma potwierdzić bezpośredni udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych. Delegacja ustawowa nie przewiduje, aby z jednej strony oświadczenia obejmowały jakąkolwiek inną okoliczność, niż tą związaną z udziałem w działaniach ratowniczych, z drugiej zaś, aby burmistrz weryfikując wiarygodność oświadczeń badał, czy jednostka straży pożarnej w ramach której wykonywane były działania stanowiła ochotniczą straż pożarną. Wyrażony powyżej pogląd znajduje swoje odzwierciedlenie w jednoznacznym brzmieniu art. 50 ust. 9 u.o.s.p., a także w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ze wskazanej normy jasno wynika, że organ może odmówić potwierdzenia, w przypadku gdy uzna, że oświadczenia świadków lub przekazane dokumenty nie są obiektywne lub w nienależyty sposób potwierdzają fakt bezpośredniego udziału wnioskodawcy w działaniach ratowniczych.Mając zatem względzie treść obowiązujących przepisów oraz historię służby wnioskodawcy, zdaniem pełnomocnika należy przyjąć, że wiarygodność załączonych oświadczeń nie powinna budzić większych wątpliwości. Bezsprzecznie w ramach Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarnej w spółce "A" wnioskodawca brał udział w licznych akcjach ratunkowych, które nie ograniczały się do zdarzeń, mających miejsce na terenie zakładu. Wręcz przeciwnie, większość z nich stanowiły wyjazdy terenowe (m.in. K., K.1, I., Z., D.1, B., J., R., R.1, S., S.1 oraz różne miejsca na terenie m. D.). Potwierdza to dokument w postaci książki ewidencyjnej akcji ratownictwa technicznego i fałszywych alarmów. Konfrontując to z okresem odbywanej służby, pozytywna weryfikacja przedstawionej dokumentacji nie powinna stanowić większego problemu.Pełnomocnik nadmienił również, że należy rozróżnić dwie kategorie straży pożarnych działających na terenach zakładów pracy. Pierwsze to, tzw. zakładowe straże pożarne, niemające nic wspólnego z OSP, do których zastosowanie mają przepisy ustawy o ochronie przeciwpożarowej (tj. art. 17) i drugie, to ochotnicze straże pożarne powołane, jako samodzielne stowarzyszenia, które działały na terenie konkretnego zakładu pracy, do których zastosowanie mają obecne przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.W niniejszej sprawie burmistrz nie powołał się na jakikolwiek akt ministra spraw wewnętrznych, z którego wynikałoby, że mamy do czynienia z typową, zakładową strażą pożarną. W toku postępowania weryfikacyjnego burmistrz nie skorzystał z prerogatyw wynikających z art. 56 ust. 8 u.o.s.p. i nie wezwał wnioskodawcy do przekazania dodatkowych dokumentów, nie zapewniono także stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się do zebranych dowodów przed jego zakończeniem, a zgromadzone materiały nie zostały przekazane do Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Opocznie w celu wydania decyzji.W odpowiedzi na powyższy wniosek, w piśmie z 17 lipca 2023 r. Burmistrz Drzewicy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślił, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie ma podstaw do przyznania M. K. świadczenia ratowniczego z tytułu służby w Ochotniczej Straży Pożarnej, ponieważ z wiarygodnych dokumentów, które podlegały ocenie i były podstawą do podjęcia decyzji odmownej, zakładowa jednostka straży pożarnej nie była jednostką Ochotniczej Straży Pożarnej. Potwierdzili to zarówno Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Opocznie w piśmie z 30 września 2022 r., jak i Prezes Zarządu "A" S.A. w D. w piśmie z 9 września 2022 r. Burmistrz Drzewicy nie ma podstaw do kwestionowania przedstawionych informacji, że na terenie firmy "A" nie funkcjonowała jednostka pożarnicza, którą można zaliczyć się do Ochotniczych Straży Pożarnych. Tymczasem z treści art. 5 u.o.s.p., w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że świadczenie ratownicze, o którym mowa w ustawie, przysługuje wyłącznie członkom Ochotniczych Straży Pożarnych i tym którzy brali bezpośredni udział w akcjach ratowniczych ale będąc członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej. Natomiast w przypadku wnioskodawcy nie ma potwierdzenia, że we wnioskowanym okresie był członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej pomimo, że faktycznie pełnił służbę pożarniczą (w zakładzie pracy) i brał udział w akcjach ratowniczych.W piśmie z 23 sierpnia 2023 r. pełnomocnik M. K. podtrzymał stanowisko wyrażone we wniosku o ponowną weryfikację oświadczenia w trybie art. 50 ust. 6 u.o.s.p. z 16 czerwca 2023 r.W odpowiedzi na powyższe pismo Burmistrz Drzewicy w piśmie z 27 września 2023 r. podtrzymał stanowisko przedstawione w piśmie z 17 lipca 2023 r.W piśmie z 20 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymując dotychczasową argumentację przedłożył w załączeniu oświadczenie st. kpt. w stanie spoczynku R. L., byłego Komendanta Rejonowego Straży Pożarnej w Przysusze wskazujące m.in. na charakter działalności Zakładowej Ochotniczej Straży Pożarnej działającej w spółce "A".W odpowiedzi na powyższe pismo, Burmistrz Drzewicy w piśmie z 10 stycznia 2024 r. podtrzymał stanowisko przedstawione w pismach z 17 lipca 2023 r. i 27 września 2023 r.24 lipca 2024 r. M. K. na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw przedłożył ponownie do Burmistrza Drzewicy do weryfikacji oświadczenia świadków w celu przyznania świadczenia ratowniczego.W piśmie z 19 sierpnia 2024 r. Burmistrz Drzewicy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślił, że z informacji uzyskanych od zarządu spółki "A", jak i od Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Opocznie wynika, że we wnioskowanym okresie nie funkcjonowała w firmie "A" Ochotnicza Straż Pożarna, a przedstawione ponownie oświadczenia świadków nie wnoszą nic do sprawy.10 października 2024 r. do Burmistrza Drzewicy wpłynął wniosek M. K. z 9 października 2024 r., w którym w związku z ponownym wnioskiem o przyznanie świadczenia ratowniczego złożonym 24 lipca 2024 r. na podstawie art. 50 ust. 6 u.o.s.p., wniósł o sporządzenie opinii dotyczącej oświadczeń, o których mowa w art. 50 ust. 3 pkt 3 u.o.s.p., a następnie w oparciu o art. 50 ust. 6a u.o.s.p. przekazanie jej właściwemu Komendantowi Powiatowemu Państwowej Straży Pożarnej celem zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia w drodze postanowienia.W piśmie z 15 października 2024 r., w odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz Drzewicy poinformował, że sprawa "weryfikacji oświadczeń" została definitywnie zakończona w październiku 2022 r., o czym strona została zawiadomiona pismem z 18 października 2022 r. Z uwagi na formalne zakończenie sprawy w roku 2022, nie ma podstaw do stosowania art. 50 ust. 6 u.o.s.p., w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1560) Nadmienił również, że wniosek z 24 lipca 2024 r. nie zawiera żadnych nowych informacji, czy oświadczeń, które nie były znane organowi w 2022 r.W piśmie z 19 grudnia 2024 r. M. K. po raz kolejnym zwrócił się do Burmistrza Drzewicy o wydanie opinii w sprawie oświadczeń złożonych w 2022 r. przedstawiając w załączeniu pismo Dyrektora Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 grudnia 2024 r.W piśmie z 20 stycznia 2025 r. Burmistrz Drzewicy podtrzymał w całości stanowisko i argumentację zawartą w piśmie z 15 października 2024 r.21 lutego 2025 r. do Burmistrza Drzewicy wpłynęło ponaglenie pełnomocnika skarżącego z 18 lutego 2025 r., w którym wniósł o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy w przedmiocie sporządzenia przez burmistrza opinii dotyczącej wiarygodności pisemnych oświadczeń 3 świadków, a następnie przedłożenia ww. oświadczeń właściwemu komendantowi powiatowemu (miejskiemu) Państwowej Straży Pożarnej w trybie art. 50 ust. 6 i 6a u.o.s.p., zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości i stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.W piśmie z 6 marca 2025 r. na podstawie art. 37 § 8 k.p.a. Burmistrz Drzewicy poinformował, że nie miała miejsce bezczynność organu w sprawie załatwienia wniosku M. K. o przyznanie świadczenia ratowniczego. Wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego został definitywnie załatwiony pismem z 18 października 2022 r., w którym wskazano, że pełnienie służby w Straży Pożarnej Zakładowej w "A" nie daje uprawnienia do dodatku ratowniczego, ponieważ jednostka ta nie była jednostką wchodzącą w skład Ochotniczej Straży Pożarnej a tylko służba w Ochotniczej Straży Pożarnej uprawnia do przedmiotowego dodatku.11 marca 2026 r. do organu wpłynęła skarga skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Burmistrza Drzewicy w przedmiocie sporządzenia opinii świadków złożonych wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia ratowniczego z 24 maja 2022 r. opatrzona datą "29 lipca 2025 r." Zarzucając naruszenie art. 50 ust. 6 i 6a u.o.s.p. polegające na niepotwierdzeniu przez Burmistrza Drzewicy oświadczeń świadków oraz nieprzekazaniu oświadczeń do właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej pełnomocnik skarżącego wniósł o zobowiązanie Burmistrza Drzewicy do sporządzenia opinii dotyczącej wiarygodności oświadczeń świadków złożonych wraz z wnioskiem z 24 maja 2022 r. o przyznanie świadczenia ratowniczego w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zobowiązanie Burmistrza Drzewicy do dokonania czynności przekazania oświadczeń do właściwego komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w terminie 14 dni od dnia sporządzenia ww. opinii, stwierdzenie, że Burmistrz Drzewicy dopuścił się bezczynności w przedmiocie sporządzenia opinii oświadczeń świadków złożonych wraz z wnioskiem skarżącego z 24 maja 2022 r. o przyznanie świadczenia ratowniczego, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.) Burmistrzowi Drzewicy grzywny w wysokości 10 000 zł.W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w niniejszej sprawie Burmistrz Drzewicy do dnia dzisiejszego nie ocenił wiarygodności przedłożonych oświadczeń i nie przesłał ich do właściwego komendanta, co skutkuje wystąpieniem przewlekłości postępowania oraz w istocie bezczynnością organu administracji publicznej. Podał, że postępowanie w sprawie przyznania świadczenia ratowniczego zostało uregulowane w art. 50 u.s.o.p., który został znowelizowany 8 września 2023 r., jednak zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 8 września 2023 r.), o których mowa w art. 50 ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie przyznania świadczenia ratowniczego zostało wszczęte 24 maja 2022 r., a więc zastosowanie w sprawie będą miały przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, co oznacza, że obowiązkiem burmistrza było dokonanie weryfikacji oświadczeń pod względem ich wiarygodności, a następnie przekazanie oświadczeń do właściwego komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej. Co istotne, ustawodawca nie przewidział, by przekazanie oświadczeń do komendanta miało nastąpić wyłącznie w przypadku dokonania pozytywnej weryfikacji złożonych oświadczeń. Burmistrz jest zatem zobowiązany zgodnie z treścią art. 50 ust. 6 u.s.o.p., do wyrażenia opinii co do wiarygodności oświadczeń świadków, a następnie do przekazania wniosku wraz z oświadczeniami świadków właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej. Jak wynika z akt oświadczenia świadków wpłynęły do organu 24 maja 2022 r., a zatem burmistrz winien dokonać ich weryfikacji w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., a następnie przesłać wniosek wraz z oświadczeniami właściwemu komendantowi powiatowemu PSP. Nie budzi wątpliwości, że tego obowiązku organ nie wypełnił.Zdaniem pełnomocnika skarżącego bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ od 2022 r. organ unika podjęcia rozstrzygnięcia, do którego zobowiązują przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych i co więcej przedmiotowa sytuacja nie uległa zmianie pomimo ponaglenia wniesionego 18 lutego 2025 r. Wymierzenie Burmistrzowi Drzewicy grzywny w wysokości 10 000 zł jest zasadne, ponieważ przedstawione zaniechania, nie znajdują żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.W odpowiedzi na skargę Burmistrz Drzewicy wniósł o oddalenie skargi, jako całkowicie niezasadnej i oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny w wysokości 10 000 zł wskazując, że w sprawie nie miała miejsce bezczynność organu w załatwieniu wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia ratowniczego. Wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego został definitywnie załatwiony przez organ pismem z 18 października 2022 r., w którym skarżący został poinformowany, że pełnienie służby w Straży Pożarnej Zakładowej w spółce "A" nie daje uprawnienia do dodatku ratowniczego, ponieważ jednostka ta nie wchodziła w skład Ochotniczej Straży Pożarnej, a tylko służba w Ochotniczej Straży Pożarnej uprawnia do przedmiotowego dodatku. Brak jest również podstaw do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny w oparciu o art. 149 p.p.s.a., ponieważ żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie występuje w niniejszej sprawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:Skarga jest zasadna.Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienia NSA z 8 listopada 2013 r., II OSK 2654/13, LEX nr 1398173; z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18, LEX nr 2520783). W niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi spełnił powyższy wymóg formalny, ponaglenie złożył 18 lutego 2025 r., natomiast skargę opatrzoną datą "29 lipca 2025 r." wniósł 11 marca 2026 r.Przed przystąpieniem do oceny zasadności wniesionej skargi wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Tym samym, w przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie, a jej celem jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego (por. wyroki NSA z 5 lutego 2020 r., I OSK 1443/19; z 5 lipca 2018 r., I OSK 2936/16; z 21 marca 2019 r., I OSK 1296/17; WSA w Poznaniu z 6 marca 2019 r., III SAB/Po 41/18; WSA we Wrocławiu z 9 grudnia 2019 r., I SAB/Wr 135/19).Podkreślić również należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie administracyjne, którego dotyczy zarzucana bezczynność zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 24 maja 2022 r. o sporządzenie opinii w zakresie weryfikacji oświadczeń świadków do przyznania świadczenia ratowniczego. Do wniosku skarżący załączył oświadczenia sześciu świadków, potwierdzające, w jego ocenie bezpośredni udział w działaniach ratowniczych w latach 1967-1972 oraz w latach 1973 -1993.W piśmie z 18 października 2022 r. Burmistrz Drzewicy negatywnie zaopiniował wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia ratowniczego z tytułu służby w Ochotniczej Straży Pożarnej w spółce "A" wskazując, że we wnioskowanym okresie istniała Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna, nie była to jednak Ochotnicza Straż Pożarna, a tylko służba w Ochotniczej Straży Pożarnej jest podstawą do przyznania prawa do dodatku ratowniczego.W kolejnym piśmie z 16 czerwca 2023 r. skierowanym do Burmistrza Drzewicy zatytułowanym "Wniosek o ponowną weryfikację oświadczenia w trybie art. 50 ust. 6 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych" pełnomocnik skarżącego zwrócił się o ponowną weryfikację oświadczeń świadków złożonych wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia ratowniczego. W piśmie z 23 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał powyższe żądanie. 24 lipca 2024 r. skarżący ponownie przedłożył do Burmistrza Drzewicy do weryfikacji oświadczenia świadków w celu przyznania świadczenia ratowniczego, a w piśmie z 9 października 2024 r. w związku z ponownym wnioskiem o przyznanie świadczenia ratowniczego złożonym 24 lipca 2024 r. na podstawie art. 50 ust. 6 u.o.s.p., wniósł o sporządzenie opinii dotyczącej oświadczeń, o których mowa w art. 50 ust. 3 pkt 3 u.o.s.p., a następnie w oparciu o art. 50 ust. 6a u.o.s.p. przekazanie jej właściwemu Komendantowi Powiatowemu Państwowej Straży Pożarnej celem zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia w drodze postanowienia. W piśmie z 19 grudnia 2024 r. skarżący po raz kolejny zwrócił się do Burmistrza Drzewicy o wydanie opinii w sprawie oświadczeń świadków złożonych wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia ratowniczego w 2022 r.Jak wynika z akt sprawy, do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie wniosek skarżącego z 24 maja 2022 r. o sporządzenie opinii w zakresie weryfikacji oświadczeń świadków nie został przez Burmistrza Drzewicy rozpoznany.Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021, poz. 2490), dalej u.o.s.p., w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, strażakowi ratownikowi OSP przysługuje świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej w wysokości 200 zł. W myśl art. 16 ust. 2 u.o.s.p. prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który:1) czynnie uczestniczył w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych:a) w przypadku mężczyzn - przez co najmniej 25 lat,b) w przypadku kobiet - przez co najmniej 20 lat oraz2) osiągnął:a) w przypadku mężczyzn - 65. rok życia,b) w przypadku kobiet - 60. rok życia.Przez czynne uczestnictwo należy rozumieć bezpośredni udział co najmniej raz w roku w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych (art. 16 ust. 3 u.o.s.p.). Przy naliczaniu okresu czynnego uczestnictwa w działaniach ratowniczych nie jest wymagane zachowanie ciągłości wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej. Pojęcia "działań ratowniczych" i "akcji ratowniczych" zostały zdefiniowane w art. 2 pkt 1 i 2 u.o.s.p. Ilekroć w ustawie jest mowa o: działaniach ratowniczych – należy przez to rozumieć działania, o których mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 869); akcjach ratowniczych – należy przez to rozumieć akcje, o których mowa w art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1940).Zgodnie z art. 50 ust. 1 u.o.s.p. członkom ochotniczych straży pożarnych, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, którzy ukończyli 65 lat - w przypadku mężczyzn i 60 lat – w przypadku kobiet oraz przez co najmniej 25 lat - w przypadku mężczyzn i 20 lat – w przypadku kobiet brali bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, przysługuje świadczenie ratownicze, o którym mowa w art. 16. W myśl art. 50 ust. 2 u.o.s.p. osobom, które ukończyły 65 lat - w przypadku mężczyzn i 60 lat - w przypadku kobiet oraz przez co najmniej 25 lat - w przypadku mężczyzn i 20 lat - w przypadku kobiet spełniły łącznie następujące warunki:1) brały bezpośredni udział w działaniach ratowniczych jako członkowie ochotniczych straży pożarnych, o których mowa w art. 50 ust. 1,2) brały bezpośredni udział w działaniach ratowniczych jako strażacy ratownicy OSP- przysługuje świadczenie ratownicze, o którym mowa w art. 16 u.o.s.p.Stosownie do treści art. 50 ust. 3 u.o.s.p., potwierdzeniem bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych jest:1) od 1 stycznia 2022 r. - dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną;2) od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2021 r. - dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną lub pisemne oświadczenie 3 świadków, zgodnie z zasadami określonymi w art. 50 ust. 4 i 5 u.o.s.p.;3) do 31 grudnia 2011 r. - pisemne oświadczenie 3 świadków, zgodnie z zasadami określonymi w art. 50 ust. 4 i 5 u.o.s.p.Oświadczenie, o którym mowa w art. 50 ust. 3 pkt 2 i 3 u.o.s.p., podlega weryfikacji przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pod względem jego wiarygodności, a następnie jest przekazywane do właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w celu jego zatwierdzenia (art. 50 ust. 6 u.o.s.p.). Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 50 ust. 7 u.o.s.p.). Ustawodawca zaznaczył również, że w celu weryfikacji oświadczenia organ może wezwać wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni (art. 50 ust. 8 u.o.s.p.).W świetle przytoczonych powyżej regulacji obowiązkiem burmistrza było zatem dokonanie weryfikacji oświadczeń świadków przedłożonych przez skarżącego pod względem ich wiarygodności, a następnie ich przekazanie do właściwego komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej. Co istotne, ustawodawca nie przewidział, by przekazanie oświadczeń do właściwego komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej miało nastąpić wyłącznie w przypadku dokonania pozytywnej weryfikacji złożonych oświadczeń. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zobowiązany zgodnie z treścią art. 50 ust. 6 u.o.s.p., do wyrażenia opinii co do wiarygodności oświadczeń świadków, a następnie do przekazania wniosku wraz z oświadczeniami świadków właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej. Ustawa nie przyznaje burmistrzowi kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć w zakresie uprawnienia do świadczenia ratowniczego, ani też do dokonywania wiążącej oceny, czy jednostka straży pożarnej w ramach której wykonywane były działania ratownicze stanowiła ochotniczą straż pożarną.Ustawa nie określa terminu, w jakim organ ma dokonać weryfikacji oświadczeń co oznacza, że organ związany jest ogólnymi terminami wynikającymi z cyt. powyżej art. 35 k.p.a. Co do zasady wyrażenie opinii co do wiarygodności przedłożonych oświadczeń świadków, powinno nastąpić niezwłocznie, o ile przedstawione przez stronę dowody, jak też fakty i dowody znane organowi, czy dostępne na podstawie danych, którymi organ rozporządza są wystarczające do załatwienia sprawy. Jeżeli jednak dowody są niewystarczające i konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu weryfikacji oświadczenia organ może wezwać wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni (art. 50 ust. 8 u.o.s.p.). Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy nie wynika aby po stronie organu pojawiły się wątpliwości co do wiarygodności przedstawionych oświadczeń świadków, wątpliwości organu koncentrowały się natomiast na kwestii zastrzeżonej do kompetencji właściwego komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, tj. ustaleniu, czy we wnioskowanym okresie skarżący był członkiem ochotniczej straży pożarnej i tym samym, czy przysługuje mu prawo do świadczenia ratowniczego. Wobec powyższego załatwienie niniejszej sprawy powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca od daty wszczęcia postępowania.Tym samym, skoro wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia ratowniczego wraz z oświadczeniami świadków wpłynął do Burmistrza Drzewicy 24 maja 2022 r., to sprawa powinna zostać załatwiona w terminie miesiąca, tj. do 24 czerwca 2022 r. Tymczasem do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, pomimo podjętych przez Burmistrza Drzewicy czynności wyjaśniających, wniosek skarżącego z 24 maja 2022 r. o sporządzenie opinii w zakresie weryfikacji oświadczeń świadków nie został rozpoznany.Z treści art. 61 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Oznacza to, że żądanie złożone w zakresie właściwości danego organu wszczyna postępowanie, które musi być zakończone rozstrzygnięciem merytorycznym lub procesowym. Zatem organ, mając żądanie strony, musi dokonać jego oceny z punktu widzenia materialnych i procesowych przesłanek konstruujących sprawę administracyjną i stosownie do wyników takiej oceny podjąć rozstrzygnięcie. Brak takiego działania jest bezczynnością organu. (p. m.in. wyrok NSA z 6 czerwca 2024 r., II GSK 573/24, Lex nr 3722404).Wobec powyższego brak załatwienia wniosku skarżącego z 24 maja 2022 r. o wyrażenie opinii co do wiarygodności oświadczeń świadków, należało zakwalifikować jako bezczynność organu. Z powyższych względów na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.Zdaniem sądu stwierdzona w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wprawdzie długość kontrolowanego postępowania, oceniana na dzień wyrokowania jest okresem znaczącym (cztery lata), to jednak nie w stopniu kwalifikowanym. Należy wskazać, że pomimo nierozpatrzenia wniosku skarżącego organ podejmował jednak czynności w sprawie, kierując do strony pisma, zawierające stanowisko organu w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować, jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i braku woli do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.Odnosząc się do żądania sformułowanego w pkt 4 petitum skargi, tj. wymierzenia organowi grzywny należy wskazać, że art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, to jest w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użyte w przytoczonym przepisie sformułowanie, że sąd "może ponadto orzec" oznacza, że decyzja o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków), została pozostawiona uznaniu sądu. Za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa, ale sąd może też orzec w przypadku, gdy bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z analizowanego przepisu nie wynika bowiem, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd winien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Grzywnie przypisuje się funkcję represyjną i prewencyjną - ma ona na celu zdyscyplinowanie organu. Natomiast suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wprost wynika, że sąd "może" orzec o wymierzeniu grzywny i o przyznaniu od organu sumy pieniężnej, ale nie jest do tego zobligowany w każdej sytuacji, to jest nawet wówczas, gdy strona wykaże doznanie uszczerbku, straty lub krzywdy. Sąd ma tutaj swobodę odnośnie przyznania sumy pieniężnej i możliwości jej miarkowania, co należy również odnieść do grzywny.Zdaniem sądu przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej, czy też wymierzenie grzywny powinno być zastrzeżone jedynie do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zdaniem sądu tego rodzaju sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie, organ zareagował bowiem na wniosek skarżącego, a postawy organu nie sposób ocenić, jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą.Należy w tym miejscu wskazać, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny (i/lub przyznanie sumy pieniężnej) winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją uzasadniającą żądanie przyznania podanej w skardze sumy pieniężnej. W niniejszej sprawie takie uzasadnienie żądania skarżącego nie zostało przedstawione.Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę we wskazanym powyżej zakresie (pkt 4 sentencji wyroku).O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 215). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł składa się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł, wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.ds. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 215). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł składa się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł, wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.ds