sygn. II SAB/Gl 132/26 10 czerwca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Wyrok - II SAB/Gl 132/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 10 czerwca 2026

Teza
Zobowiązano do dokonania czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. B. (O. B.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dZobowiązano do dokonania czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. B. (O. B.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 d
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy sprawa nieprocesowa
Tryb posiedzenie niejawne
Role w sprawie
powód uczestnik postępowania apelujący / skarżący wnioskodawca uczestnik
Data orzeczenia 10 czerwca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący Krzysztof Nowak
Rozstrzygnięcie

Zobowiązano do dokonania czynności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi O. B. (O. B.) na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 14 marca 2026 r. O. B. (dalej jako: "skarżący" lub "strona"), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Śląskiego (dalej jako: "wojewoda" lub "organ") postępowania w sprawie dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.Z uzasadnienia skargi wynika, że wniosek został złożony do organu w dniu 15 czerwca 2023 r. W dniu 3 marca 2026 r. skarżący wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. Do dnia wniesienia skargi przedmiotowy wniosek nie został rozpoznany.Pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, a nadto nie zawiadomił strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, nie podał przyczyn opóźnienia, jak również nie wskazał nowego, realnego terminu jej załatwienia. Zaniechanie to dodatkowo potwierdza, że organ nie traktował należycie obowiązku sprawnego załatwienia sprawy i nie respektował uprawnień strony do rzetelnej informacji o przebiegu postępowania. Zaistniała więc bezczynność organu administracji publicznej, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie nie zakończył on postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu ani nie podjął stosownej czynności rozstrzygającej sprawę. Dodatkowo przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, a termin do załatwienia sprawy - zarówno wynikający z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisów szczególnych - został wielokrotnie i w sposób rażący przekroczony, co uzasadnia przyjęcie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.W związku z tak zakreślonymi zarzutami pełnomocnik skarżącego wniósł o zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że ponaglenie złożone do organu zgodnie z treścią art. 37 § 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1661) dalej powoływanej jako: "k.p.a." oraz art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.o.c." i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. 2025 r. poz. 337 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.p.o.Ukr.", nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia.W dalszej kolejności organ podniósł, że zgodnie z art. 210 ust. 1 u.o.c. regulującym termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i stanowiącym lex specialis w stosunku do powołanych przez skarżącego przepisów k.p.a., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 6 miesięcy, który to termin biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w tej normie zdarzeń.Dodatkowo organ wskazał, że w art. 100 d u.p.o.Ukr. ustanowiono wyjątki od powyższego, stanowiąc, że w okresie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:a) udzielenia cudzoziemcowi:- zezwolenia na pobyt czasowy,- zezwolenia na pobyt stały,- zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,- zmiany:- zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,- zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,b) cofnięcia cudzoziemcowi:- zezwolenia na pobyt czasowy,- zezwolenia na pobyt stały,- zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiejw postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.Czynności dokonane w okresie, o którym mowa powyżej w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.Jednocześnie w powyższym okresie przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, a organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa powyżej, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.Skoro więc z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym zakresie, i wprowadzone zostało wyłączenie stosowania w tym czasie przepisów o przewlekłości postępowania - to tym samym bezzasadny jest sformułowany przez skarżącą zarzut przewlekłości. Organ wskazał, że w związku z tym całkowicie chybione są zarzuty skargi, a w szczególności żądanie przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej jako "rekompensaty". Regulacja wyżej powołana, mająca w tej sprawie zastosowanie, zakresem obowiązywania obejmuje nie tylko sprawy dotyczące obywateli Ukrainy, ale w ogóle - cudzoziemców. Taka wykładnia art. 100c i 100d u.p.o.Ukr. jest zgodna z interpretacją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie - zarówno w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego jak również w wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych.Dalej organ wskazał, że w dniu 5 marca 2026 r. weszła w życie Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. poz. 2023), która dokonała ponownego przedłużenia okresu spoczywania terminów załatwiania spraw cudzoziemców przez wojewodów na podstawie art. 100d ustawy specjalnej do dnia 4 marca 2027 r.Regulacja wyżej powołana, mająca w tej sprawie zastosowanie, zakresem obowiązywania obejmuje nie tylko sprawy dotyczące obywateli Ukrainy, ale w ogóle - cudzoziemców.Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zauważył, że do organu tego wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Jednocześnie w dniu 14 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego, zastąpiony od 20 marca 2020 r. trwającym do 15 maja 2022 r. stanem epidemii, który następnie zastąpiony został w dniu 16 maja 2022 r. obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. stanem zagrożenia epidemicznego. Ta nadzwyczajna dla funkcjonowania społeczeństwa i Państwa sytuacja przekładała się na wzrost absencji chorobowych pracowników, powstanie zaległości (m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów), a tym samym wydłużenie czasu procedowania w prowadzonych sprawach.W dalszej kolejności organ wskazał, że w związku z rozpoczęciem w dniu 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy i związanym z tym masowym napływem do Polski osób uciekających przed wojną, pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach (w tym także rozpatrujący wnioski pobytowe pracownicy Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców) włączeni zostali w realizację, w ramach swoich obowiązków służbowych lub jako dodatkowe zadanie, czynności związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań, głównie poprzez zabezpieczanie funkcjonowania Punktu informacyjno-doradczego dla obywateli Ukrainy zlokalizowanego na dworcu kolejowym [...], a także punktów recepcyjnych działających na terenie województwa. Powyższe miało na celu zapewnienie możliwości całodobowej realizacji zadań związanych z koordynowaniem przez Wojewodę pomocy uchodźcom, z pewnością miało jednak też istotny wpływ na procedowanie w prowadzonych sprawach administracyjnych. W związku z sytuacją spowodowaną konfliktem zbrojnym na Ukrainie, w 2022 r. na pracowników wykonujących z ramienia organu obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych (umieszczanie naklejek wizowych w dokumentach podróży) dla wybranych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka.Podjęte przez organ działania organizacyjne, polegające m.in. na wprowadzeniu usprawnień w postępowaniach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, miały na celu zdecydowane przyspieszenie procedowania nad składanymi wnioskami, a tym samym szybsze wydawanie decyzji. Każdy więc cudzoziemiec, w którego interesie było szybkie i sprawne wszczęcie oraz zakończenie postępowania, miał możliwość złożenia wniosku w rekomendowany sposób, w szczególności wypełnionego rzetelnie, starannie i kompletnie wraz z dołączonymi do niego wszystkimi określonymi i wymaganymi załącznikami.W tym stanie rzeczy organ wniósł o oddalenie skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony przez wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. - pismo Skarżącego z dnia 26 lutego 2026 r. Skarga jest zatem dopuszczalna.Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Regulacja art. 35 k.p.a. określa terminy załatwiania spraw administracyjnych, a ustawodawca przewidział ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 k.p.a.Takim przepisem szczególnym jest art. 210 ust. 1 u.o.c. Zgodnie z tą regulacją, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń określonych w art. 210 ust. 2 tej ustawy.Złożenie wniosku wszczynającego postępowanie nakłada na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie po jego wpływie. Organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w takim czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy, niemożliwą do zaakceptowania z punktu widzenia standardów obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Łd 11/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gl 236/25).W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu, mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił następujący tok postępowania. Wniosek skarżącego o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wpłynął do organu w dniu 15 czerwca 2023 r. W dniu 26 lutego 2026 r. do akt Skarżący złożył ponaglenie na podstawie art. 37 k.p.a. Do tego momentu skarżący nie została wezwana do uzupełninia ewentualnych braków formalnych wniosku lub osobistego stawiennictwa w celu pobrania linii papilarnych. Skarga na bezczynność Wojewody Śląskiego została złożona pismem z dnia 14 marca 2026 r. Do dnia rozpoznania skargi przedmiotowy wniosek nie został przez organ rozpatrzony.W dalszej kolejności, w kwestii przywoływanej przez organ treści art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, dostrzec należy, że regulacje te budziły wątpliwości zarówno co do zakresu ich stosowania - względem wszystkich cudzoziemców bądź też wyłącznie - obywateli Ukrainy przebywających na terenie Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, a także wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym, które dostrzegł tut. Sąd i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/25, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z pytaniem prejudycjalnym.Brak było jednak podstaw do zawieszenia postępowania na tej podstawie, ponieważ kluczowe dla oceny opieszałości organów w rozpoznawanej sprawie pozostaje aktualne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnoszące się do odmowy zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentację wyrażoną w m.in. orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 maja 2025 r. sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 12 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 2942/24, z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 2939/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 2695/24, z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3154/24. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe, odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Taka właśnie sytuacja, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej, miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, według którego każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Takie rozwiązanie, w świetle tego, że odpadła przesłanka konieczności określona w art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych stanowi oczywistą sprzeczność z art. 47 Karty Praw Podstawowych, zgodnie z którym każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule (zdanie pierwsze). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, niezgodność art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.Podzielając powyższe stanowisko, które niewątpliwie znajduje zastosowanie również do kolejnych nowelizacji art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym, dokonanych na mocy: art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 1301), przez zastąpienie zwrotu "do dnia 30 września 2025 r." zwrotem "do dnia 4 marca 2026 r.", art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r., poz. 203) przez zastąpienie "4 marca 2026 r." zwrotem: "4 marca 2027 r.", ze względu na datę złożenia przez Skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE dnia 15 czerwca 2023 r., należało stwierdzić pozostawanie organu w bezczynności.Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1233/19, "okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych". Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 134/22). Także panująca pandemia nie stanowi wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 17/21). Sąd dostrzegł powyżej opisane okoliczności, jednak prawie 3 letni okres bezczynności okres organu przemawia za kwalifikowaniem ww. wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.Na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał sprawy, co uzasadniało zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku). Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie formułuje dla sądu żadnych wytycznych odnoszących się do sposobu wyznaczenia organowi terminu załatwienia sprawy. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że należało zobowiązać organ do wydania stosownego rozstrzygnięcia w ww. terminie.Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (vide wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). Z uwagi na długi okres oczekiwania na rozstrzygnięcie organu i niewątpliwe konsekwencje takiego stanu dla skarżącego Sąd uznał o przyznaniu skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 500,00 zł (pkt 3 sentencji wyroku). Kwota wyższa, z powodu okoliczności opisanych wyżej, byłaby nieuzasadniona.W pozostałej części Sąd skargę oddalił (pkt 4 sentencji wyroku).Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł (pkt 5 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Strony ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.).Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych