Wyrok - II SAB/Gl 155/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Zobowiązano do wydania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi N. M. (N. M.) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w sprawie w terminie 60 dni odZobowiązano do wydania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi N. M. (N. M.) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w sprawie w terminie 60 dni od
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Aneta Majowska
Podstawa prawna
art. 36
kpa
art. 77
kpa
art. 35
kpa
art. 53
ppsa
art. 149
ppsa
art. 200
ppsa
art. 154
ppsa
art. 119
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do wydania aktu
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 10 marca 2026 r. obecnie skarżąca N. M. – obywatelka Ukrainy, wniosła skargę na bezczynność i "opieszałość" Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 k.p.a., przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o:- zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;- przyznanie skarżącej, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 143), zwanej dalej p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 6.000,00 zł;- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.Jednocześnie skarżąca wniosła o rozważenie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny skargi z dnia 9 września 2024 r. (sygn. TS 176/24) oraz zapytania skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 19/25.W uzasadnieniu skarżąca przywołała art. 7, art. 12, art. 35, art. 36 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079), zwanej dalej u.o.c., stanowisko wyrażane w literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych co do rozumienia pojęcia bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania, wskazując, iż w toku postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił skarżącej o zwłoce w załatwieniu sprawy jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zdaniem skarżącej w sprawie zaistniała bezczynność i przewlekłość organu administracji publicznej, ponieważ mimo istnienia ustawowego obowiązku, organ w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu, ani nie podjął stosownej czynności.Skarżąca odwołała się też do orzecznictwa sądów administracyjnych odnoszącego się do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 337 z późn. zm.), zwanej dalej specustawą, wskazując, że regulacje art. 100c i art. 100d tej ustawy znajdują zastosowanie jedynie do ściśle określonych postępowań, z wniosków obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, wskazując, że dnia 3 października 2025 r. wpłynął do organu wniosek o udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wskazał, że wniosek obarczony jest brakami formalnymi. Zaznaczył, że nie wezwał o ich uzupełnienie, ponieważ wnioski realizowane są według kolejności wpływu do organu. Dalej organ wyjaśnił, że art. 210 u.o.c., reguluje termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, jednakże na mocy art. 100d specustawy, bieg terminów na załatwienie spraw we wnioskowanym w sprawie zakresie nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności. W ocenie Wojewody zakresem art. 100c i art. 100d tej ustawy objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców. Tym samym, zdaniem organu, zarzuty skargi są bezzasadne. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał również wybrane orzeczenia sądów administracyjnych.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Skarga, co do zasady, zasługiwała na uwzględnienie.Na wstępie wyjaśnić przyjdzie, że Sąd uznał za spełnione formalne wymogi wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony przez wniesienie przez skarżącą ponaglenia z dnia 5 lutego 2026 r.Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje to, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 k.p.a.Takim przepisem szczególnym jest art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.o.c. W świetle tej regulacji, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń określonych w art. 210 ust. 2 tej ustawy.Wyjaśnić też przyjdzie, że w sprawach ze skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez wojewodów w przedmiocie zezwoleń pobytowych dla cudzoziemców, stanowisko sądów administracyjnych w ostatnim czasie stało się jednolite i ugruntowane, a skład obecnie rozpoznający sprawę stanowisko to w pełni podziela.W szczególności zwrócić przyjdzie uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny odmawiał zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie specustawy (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. (obecnie: do 4 marca 2027 r.) obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d specustawy - jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24; z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2939/24; z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24; z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 3154/24). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe, odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Taka właśnie sytuacja (tj. oczywista sprzeczność przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej) miała miejsce, w ocenie NSA, w odniesieniu do art. 100d ust. 1 - 4 specustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku, w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, według którego każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 specustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości, bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. NSA wskazał ponadto, że niezgodność art. 100d specustawy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.Powyższe stanowisko zachowuje swoją aktualność, a nawet staje się bardziej doniosłe, na gruncie obecnie obowiązującego brzmienia art. 100d specustawy, zmienionego ostatnio przez art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r., poz. 203), z mocą od 5 marca 2026 r.W świetle powyższego stanowiska należy przyjąć, że ze względu na datę złożenia przez skarżącą wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (tj. 3 października 2025 r.) oraz nierozpoznanie przedmiotowego wniosku w terminie określonym w art. 210 ust. 1 u.o.c., a ponadto brak podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia sprawy, należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności, albowiem termin na załatwienie sprawy niewątpliwie już upłynął. Uzasadnia to również zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu w terminie 60 dni od dnia otrzymania akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).Mając na uwadze przyczyny, dla których uwzględniona została skarga, Sąd nie znalazł podstaw do zakwalifikowania stwierdzonej bezczynności jako rażąco naruszającej prawo (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt 2 sentencji.O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 100,00 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3 sentencji wyroku). Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (zob. m.in.: wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (zob. m.in.: wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. W ocenie Sądu niekwalifikowany charakter stwierdzonej w kontrolowanej sprawie bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania sumy pieniężnej.Odnosząc się natomiast do żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania należy wskazać, że orzeczenie o bezczynności organu powoduje, że brak jest podstaw do jednoczesnego orzekania o przewlekłości postępowania. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). W okolicznościach niniejszej sprawy sytuacja taka nie wystąpiła. Z tego względu skarga w zakresie żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania podlegała oddaleniu.Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).Dodać jeszcze wypadnie, że powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.plNa marginesie wyjaśnić jeszcze przyjdzie, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania z przyczyn wskazanych w skardze, ponieważ kluczowe dla oceny opieszałości organów w rozpoznawanej sprawie pozostaje aktualne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnoszące się do odmowy zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie specustawy w zakresie, w jakim przedłużono do 4 marca 2027 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d specustawy jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP..