Wyrok - I SAB/Ke 7/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach - z dnia 18 czerwca 2026
Teza
Stwierdzono bezczynność organu (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie 1. zobowiązuje Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Święt.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie 1. zobowiązuje Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Święt
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
18 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Przewodniczący
Agnieszka Banach
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (14)
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność organu (art. 149 § 1a p.p.s.a.)
UZASADNIENIE
W. C. (skarżący) zarzucił Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim (PCPR) we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze bezczynność w rozpatrzeniu wniosku z 1 lutego 2023 r. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) likwidacji barier architektonicznychSkarżący wskazał, że 1 lutego 2023 r. złożył wniosek o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych (uzupełniony merytorycznie 7 marca 2023 r.). W odpowiedzi PCPR nie wydał decyzji administracyjnej, a jedynie przesłał pismo, z którego wynikała odmowa dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych. Wyjaśnił, że nie miał wiedzy, że takie pismo można zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ze strony PCPR nikt go o takiej możliwości prawnej w tej sprawie nigdy nie powiadomił.Zaskarżonemu działaniu zarzucił:1/ rażące naruszenie art. 104 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji administracyjnej, mimo rozpoznania indywidualnej sprawy;2/ naruszenie: art. 7, art. 8, art. 9, art.10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony prawa do: odwołania, kontroli instancyjnej, sądowej kontroli rozstrzygnięcia;3/ naruszenie art. 16 § 1 k.p.a.;4/ błędną wykładnię art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. - PCPR wykonuje zadanie publiczne finansowane ze środków publicznych, a więc podlega kontroli WSA, niezależnie od formy programu;5/ naruszenie art. 32 i art. 77 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie wnioskodawców oraz oparcie rozstrzygnięcia na: nieistniejących zaległościach, przedawnionych roszczeniach, umorzonym postępowaniu egzekucyjnym, prawomocnie wykreślonej hipotece. Organ nie może opierać rozstrzygnięcia na nieudowodnionych lub niewymagalnych zobowiązaniach – hipoteki, która już nie istnieje, ani rzekomego długu bez decyzji;6/ naruszenie standardów UE (art. 41 Karty Praw Podstawowych UE - prawo do dobrej administracji);Wskazał, że w niniejszej sprawie wystąpił rażący charakter bezczynności. Organ: kilkukrotnie rozpoznał sprawę merytorycznie, świadomie odmówił wydania decyzji, uniemożliwił kontrolę instancyjną i sądową. To, w ocenie skarżącego, klasyczna bezczynność kwalifikowana. Do skargi załączył wskazane w niej dokumenty, w tym ponaglenie na bezczynność PCPR.Skarżący wniósł o: stwierdzenie bezczynności PCPR; zobowiązanie PCPR do wydania decyzji administracyjnej w terminie 14 dni; stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażący; zasądzenie kosztów postępowania; zobowiązanie organu do przekazania kompletnych akt sprawy; wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.W odpowiedzi na skargę Dyrektor PCPR (organ) wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej. Wyjaśnił, że 1 lutego 2023 r. skarżący złożył w PCPR wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych.Przedmiotowy wniosek został poddany ocenie formalnej i merytorycznej. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że wniosek nie spełnia kryteriów formalnych. W toku postępowania organ, działając zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podjął działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym wezwał skarżącego do przedstawienia stosownych wyjaśnień i dokumentów.Z uwagi na fakt, że we wniosku występowały braki formalne, pismem z 17 lutego 2023 r. skarżący został poproszony o uzupełnienie braków formalnych występujących w formularzu wniosku i wyjaśnienie w formie pisemnej informacji, których w przedmiotowym wniosku nie uwzględniono, tj. czy w budynku mieszkalnym pod wskazanym adresem znajduje się łazienka, jeśli tak, to czy jest wyposażona w wannę, brodzik, kabinę prysznicową, umywalkę, dołączenie pisemnej zgody współwłaściciela nieruchomości B. C. na przeprowadzenie prac związanych z likwidacją barier architektonicznych pod wskazanym we wniosku adresem oraz udokumentowanie braku zaległości względem PFRON, gdyż w złożonym wniosku o dofinasowanie skarżący oświadczył, że nie ma zaległości wobec PFRON.Ponadto skarżący został poproszony do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących zapisów księgi wieczystej w zakresie ustanowionej hipoteki przymusowej na rzecz PFRON. Termin do uzupełnienia wyjaśnień i braków formalnych został wyznaczony na dzień 7 marca 2023 r. W odpowiedzi na pismo organu, 14 marca 2023 r. skarżący dostarczył do PCPR pisemne wyjaśnienia, w których wskazał na podjęcie własnych działań zmierzających do wykreślenia hipoteki oraz przedstawił własną ocenę przyczyn jej ustanowienia. Wyjaśnienia te nie zostały jednak poparte dokumentami urzędowymi potwierdzającymi zmianę stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na fakt, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie stanowiły podstawy do uznania, że doszło do czynności niezgodnej z prawem lub też potwierdzenia wykreślenia hipoteki jako nienależnej, PCPR jako dysponent środków PFRON, zobowiązany do rzetelnego dysponowania środkami tego funduszu, pismem z 22 maja 2023 r. poinformował skarżącego o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o dofinasowanie likwidacji barier architektonicznych.Organ wyjaśnił, że odmowa przyznania dofinasowania ze środków PFRON dla skarżącego rozpatrywana była w formie czynności o charakterze wyjaśniającym oraz informacyjnym, w szczególności poprzez skierowanie do skarżącego pisma wzywającego do złożenia wyjaśnień oraz przekazania skarżącemu informacji pisemnej o negatywnym rozpatrzeniu wniosku. Czynności te nie stanowiły rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej.Organ wyjaśnił również, że w wyniku wniesienia 11 marca 2026 r. przez skarżącego środka zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., organ ten postanowieniem z 26 marca 2026 r. wskazał na konieczność załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej.Aktualnie na podstawie wskazań organu odwoławczego, PCPR prowadzi postępowanie zmierzające do wydania decyzji administracyjnej. Do skarżącego 14 kwietnia 2026 r. zostało skierowane na podstawie art. 10 k.p.a. zawiadomienie o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku z 1 lutego 2023 r. o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych.Jednocześnie organ wskazał, że 28 kwietnia 2026 r. skarżący odebrał zawiadomienie o zakończeniu postępowania i w związku z tym do 5 maja 2026 r. ma możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie. Wyjaśnił, że mając na uwadze wyżej wymienioną okoliczność, nie jest możliwe wydanie decyzji administracyjnej w sprawie w terminie do 30 kwietnia 2026 r., zgodnie z terminem wyznaczonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.. Nadmienił, że po upływie terminu wyznaczonego skarżącemu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszenia ewentualnych żądań, przystąpi do wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie.Organ podkreślił, że wbrew twierdzeniu skarżącego, nie zastąpił decyzji administracyjnej pismem informacyjnym w celu obejścia prawa, gdyż w rozumieniu przepisów, co znajduje potwierdzenie w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 926), sposób załatwienia sprawy z wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON określa § 12 ust.3b ww. rozporządzenia, zgodnie z którym jednostka samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie jego rozpatrzenia. Podkreślił, że z treści ww. rozporządzenia nie wynika, aby wolą ustawodawcy było załatwienie przez wskazane organy wniosku w formie decyzji administracyjnej. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę określenia, że o wynikach rozpoznania wniosku organ informuje wnioskodawcę, co znajduje się w utrwalonej praktyce PCPR oraz charakterze wniosków.Odnosząc się do zarzutu bezczynności, organ podkreślił, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.W toku postępowania sądowego skarżący wskazał na kolejne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ (k. 38 i k. 39 akt sądowych). Wyjaśnił, że 30 kwietnia 2026 r., z uwagi na swój stan zdrowia oraz znaczny stopień niepełnosprawności, zwrócił się do organu o przesłanie kopii dokumentów zgromadzonych w sprawie, celem umożliwienia mu realizacji prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Pomimo tego, organ przed upływem wyznaczonego mu terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, przesłał je do wojewódzkiego sądu administracyjnego, czym faktycznie uniemożliwił mu zapoznanie się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się co do sprawy. W ocenie skarżącego działanie organu miało charakter pozorny i stanowiło naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., art. 79a k.p.a., zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Skarżący podkreślił także, że organ pomija przedstawione przez niego prawomocne orzeczenia sądowe, mające znaczenie w sprawie.Pismem z 2 czerwca 2026 r. (k. 43 akt sądowych) skarżący wskazał m.in., że treść odpowiedzi na skargę potwierdza zasadność wniesionej przez niego skargi i wieloletnie naruszenie przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Organ sam przyznał bowiem, że nie wydał w sprawie decyzji kończącej postępowanie, a ta była prowadzona wyłącznie w formie "czynności informacyjnych". Podkreślił, że twierdzenie organu o możliwości złożenia nowego wniosku nie usuwa skutków wieloletniej bezczynności oraz naruszenia jego praw procesowych oraz praw skarżącego jako osoby niepełnosprawnej. Skarżący wskazał na okoliczności korzystne dla niego, a pomijane przez organ w toku rozpoznawania wniosku o dofinansowanie. Końcowo wniósł o: uwzględnienie skargi, stwierdzenie bezczynności organu, stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej zgodnie z przepisami prawa, uwzględnienie naruszenia art. 10 k.p.a. art. 79a k.p.a. oraz art. 104 k.p.a., rozważenie zastosowania wobec organu środków przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a., zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Do pisma załączył wskazane w nim dokumenty.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem stosownego ponaglenia do właściwego organu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach.W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).Wyjaśnić należy, że z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej. Bezczynność organu zawsze będzie się wiązać z naruszeniem prawa - naruszeniem ciążącego na organie administracji publicznej prawnego obowiązku realizacji posiadanej przez niego określonej przepisami kompetencji (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 20, 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.Reasumując, przez bezczynność należy rozumieć istniejący obiektywnie stan niewydania decyzji mimo upływu terminu załatwienia sprawy - niezależnie od przyczyny przekroczenia terminu oraz niezależnie od tego, czy jest to termin ustawowy, czy wyznaczony przez organ administracji (por. np. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 25 listopada 2013 r., I OPS 12/13, to i przywołane w dalszej części uzasadnienia orzeczenia dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).Zaznaczyć należy, że przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. dotyczy organu. Zadania i kompetencje są bowiem przypisane organowi administracji, a nie tym jednostkom organizacyjnym, które faktycznie wykonują te zadania. Urząd jest jednostką organizacyjną nieposiadającą własnych zadań i kompetencji, które mogłyby być realizowane w stosunku do podmiotów pozostających na zewnątrz aparatu administracyjnego. Tym samym bezczynność dotyczyła Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim, a nie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim.Z akt sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z 1 lutego 2023 r. zwrócił się o przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier architektonicznych w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. W następstwie rozpatrzenia tego wniosku, organ pismem z 22 maja 2023 r. poinformował go o negatywnym rozpatrzeniu ww. wniosku.Wskazać należy, że podstawę do rozpatrzenia ww. wniosku skarżącego stanowiło rozporządzenie, które zostało wydane na podstawie art. 35a ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 913; z późn. zm.; dalej: "ustawa"). Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 926; dalej: "rozporządzenie"), dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na pisemny wniosek złożony odpowiednio do powiatowego centrum pomocy rodzinie lub powiatowego urzędu pracy, właściwego dla miejsca zamieszkania - w przypadku osoby niepełnosprawnej.Wniosek osoby niepełnosprawnej o dofinansowanie ze środków Funduszu powinien spełniać wymogi formalne określone w § 11 ust. 1 i 4 rozporządzenia.Właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego w terminie 10 dni od dnia złożenia wniosku informuje podmiot, który złożył wniosek, o występujących we wniosku uchybieniach, które powinny zostać usunięte w terminie 30 dni. Nieusunięcie ich w wyznaczonym terminie powoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia (§ 12 ust. 3 rozporządzenia).Przepis § 12 ust. 3a rozporządzenia stanowi zaś, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Wniosek o dofinansowanie usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika rozpatrywany jest niezwłocznie, nie dłużej jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Natomiast z § 12 ust. 3b rozporządzenia wynika, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku.Z kolei w myśl § 12 ust. 5 rozporządzenia w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku złożonego wraz z dokumentami, o których mowa w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. b, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego wystawia zaświadczenie o wysokości przyznanego dofinansowania zawierające:1) nieprzekraczalny termin dostarczenia przez wnioskodawcę dokumentów określonych w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. a, uwzględniający termin wskazany w ofercie;2) zobowiązanie jednostki samorządu terytorialnego do przekazania dofinansowania, po spełnieniu warunku, o którym mowa w pkt 1, na konto świadczeniodawcy realizującego zlecenie w ciągu 10 dni od dnia otrzymania dokumentów.Podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (§ 14 ust. 1 rozporządzenia).Z przytoczonych unormowań wynika, że procedowanie w sprawie z wniosku o dofinansowanie ma doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia, które stanowi rozstrzygnięcie indywidualne, dotyczące praw jednostki. Nie może więc budzić wątpliwości, że negatywne rozpatrzenie wniosku skutkuje brakiem możliwości zawarcia umowy, o której mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia i brakiem roszczenia w zakresie domagania się rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym.W konsekwencji, mając na uwadze z jednej strony konieczność zagwarantowania wnioskodawcy prawa do sądu, o którym stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a z drugiej strony - niewskazanie w przepisach ustawy oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia formy, jaką przybiera informacja, o której mowa w § 12 ust. 3b rozporządzenia, uznać należy, że wspomniana informacja stanowi decyzję administracyjną, ze wszelkimi tego konsekwencjami. Za taką kwalifikacją prawnej formy informacji, o której stanowi § 12 ust. 3b rozporządzenia przemawia również treść art. 66 ustawy, który przewiduje, że w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Powyższa regulacja stanowi podstawę do zastosowania art. 104 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Przy zastosowaniu takiej wykładni podstawą do zaskarżenia do sądu administracyjnego jest art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., zaś w administracyjnym toku instancji przysługuje prawo wniesienia odwołania na podstawie art. 127 § 1 i 2 k.p.a.W ślad za stanowiskiem przyjętym w uchwale NSA z 24 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/12 powtórzyć należy, że w judykaturze oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że w przypadkach, gdy ustawodawca upoważnił organ administracji do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy jednostki, natomiast nie wskazał wyraźnie formy prawnej działania organu, należy kierować się tzw. domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Przy czym domniemanie rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej jest konsekwencją zasady prawa do procesu administracyjnego, które ma podstawowe znaczenie dla interpretacji przepisów prawa materialnego w kwestii formy rozstrzygnięcia sprawy, w kierunku przyjęcia zasady załatwiania spraw jednostki w formie decyzji administracyjnej, gdy przepis prawa materialnego nie przyjmuje expressis verbis innej formy załatwienia sprawy. W obecnych uwarunkowaniach ustrojowych funkcjonowania administracji publicznej domniemanie rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej jest konsekwencją "prawa do procesu administracyjnego", wynikającego z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Zauważyć też należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania dofinansowania ze środków PFRON jest podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego (§ 2 rozporządzenia), co tym bardziej uzasadnia konieczność zagwarantowania wnioskodawcy możliwości wszczęcia skutecznej kontroli sądowej, której przedmiotem powinna być ocena, czy organ w sposób zgodny z prawem skorzystał z przysługującej mu kompetencji, a w szczególności, czy w sposób należyty zbadał wniosek osoby ubiegającej się o świadczenie pod kątem spełnienia przewidzianych prawem przesłanek, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał.Mając na uwadze powyższe rozważania, sąd podzielił stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2835/17, zgodnie z którym pomimo tego, że zarówno ustawa, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie, wprost nie wymagają wydania decyzji administracyjnej, to w przypadku odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON, taka odmowa powinna mieć formę decyzji administracyjnej (por. również wyroki WSA we Wrocławiu: z 28 czerwca 2018 r., III SA/Wr 68/18, z 5 sierpnia 2022 r., IV SA/Wr 748/21, z 18 kwietnia 2023 r., III SA/Wr 988/21, z 31 sierpnia 2023 r., III SA/Wr 731/22, z 7 listopada 2024 r., III SAB/Wr 22/24, wyrok WSA w Lublinie z 17 marca 2021 r., I SA/Lu 601/20, wyrok WSA w Łodzi z 5 sierpnia 2025 r., I SAB/Łd 5/25, wyrok WSA w Opolu z 18 marca 2026 r., I SAB/Op 77/25 i powołane tam orzecznictwo). Decyzja ta stanowi kwalifikowaną formę aktu administracyjnego z uwagi na to, że jej podejmowanie następuje w prawnie uregulowanym trybie (w postępowaniu administracyjnym). Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).Uznając zatem, że negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych z PFRON powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie pismem z 22 maja 2023 r. poinformowano skarżącego o negatywnym rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku. Wskazane pismo nie stanowi decyzji, bowiem nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W szczególności nie zawiera takich obligatoryjnych elementów pozwalających na zakwalifikowanie go, jako decyzji administracyjnej, jak: podstawy prawnej, uzasadnienia prawnego, pouczenia o środkach zaskarżenia. Pismo zostało podpisane przez Dyrektora PCPR.Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem sądu wzorzec kontroli działania organu w kontekście zarzucanej mu bezczynności stanowić winny przywołane wyżej przepisy procesowe dotyczące załatwienia spraw zawarte w k.p.a.W okolicznościach rozpatrywanej sprawy wystąpił okres, który kwalifikować należy jako bezczynność postępowania. Dyrektor PCPR zobowiązany był do wydania decyzji - wyartykułowania swego stanowiska w sposób formalny - czego nie uczynił. Organ działał więc w warunkach bezczynności przekraczającej terminy załatwienia sprawy wyznaczone w art. 35 § 3 k.p.a., nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych.Skoro organ nie załatwił wniosku skarżącego poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, to niewątpliwie doszło do zarzucanej skargą bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.Wobec braku informacji o wydaniu decyzji w sprawie, należało zobowiązać organ do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).Jednocześnie obowiązkiem sądu było określenie, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony.W sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia z taką sytuacją rażącego naruszenia prawa nie mamy do czynienia, albowiem organ udzielił odpowiedzi na wniosek, pozostając w błędnym przekonaniu, że wystosowana do skarżącego informacja pisemna jest wystarczająca. Działanie takie nie świadczy jednak, w ocenie sądu, o lekceważeniu ciążących na organie obowiązków, lecz o nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa. Wskazać należy, że rażące naruszenie prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Przypomnieć zatem trzeba, że podstawą prawną działania organu był § 12 ust. 3b rozporządzenia, z którego wynika, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. Przepis ten nie stanowi o obowiązku załatwienia sprawy w formie decyzji. Organ zastosował ten przepis w zgodzie z jego bezpośrednim rozumieniem. Działanie organu nie było działaniem noszącym cechy wyraźnej sprzeczności z prawem. Interpretacja tego przepisu wymagała sięgnięcia po inne metody wykładni, poza wykładnią językową. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w samym orzecznictwie sądowoadministracyjnym kwestia analizowanej bezczynności nie jest postrzegana jednolicie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 16 listopada 2023 r., II SAB/Wr 354/23; WSA w Gdańsku w wyroku z 15 listopada 2023 r., II SAB/Gd 75/23).W niniejszej sprawie organ każdorazowo reagował na aktywność procesową skarżącego. Nie pozostał bierny. Rozpatrzył wniosek. Końcowo wyraził swoje stanowisko, choć nie uczynił tego w przewidzianej prawem formie. Działanie organu nie było również działaniem cechującym się brakiem jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Ponadto, po rozpoznaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach ponaglenia, organ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącego. Z akt sprawy wynika także, że przedmiotowe zawiadomienie skarżący odebrał 28 kwietnia 2026 r.W okolicznościach tej sprawy, Sąd uznał, że bezczynność nie stanowiła naruszenia prawa o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym.Z powyższych względów Sąd, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził w punkcie 2 sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Z tych samym powodów Sąd nie znalazł także uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim.Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. daje sądowi możliwość, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy, wymierzenia organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Sąd powinien przy tym przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie środki te pełnią. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Z kolei, suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter kompensacyjny. Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy uzasadniają konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r., II OSK 2402/21, wyrok WSA w Gdańsku z 3 marca 2022 r., III SAB/Gd 129/21).Zauważyć przy tym należy, że fakt bezczynności (nawet w stopniu rażącym), sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu (stanowi jego dyskrecjonalne uprawnienie), a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien przy tym zawierać uzasadnienie, w którym skarżący winien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Aktywność sądu w takiej sytuacji jest uwarunkowana wskazaną argumentacją (por. wyrok WSA w Gdańsku z 3 listopada 2021 r., II SAB/Gd 105/21, wyrok WSA w Gdańsku z 13 lipca 2022 r., II SAB/Gd 56/22).W złożonej skardze nie przedstawiono takiego uzasadnienia i nie wskazano na ewentualny uszczerbek skarżącego.Nie zasługiwał także na uwzględnienie wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący nie był zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nie wykazał, by poniósł inne koszty w rozumieniu art. 205 § 1 p.p.s.a. (koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie).W konsekwencji powyższego w punkcie 3 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w pozostałej części.Wskazać również należy, że zobowiązanie organu do przekazania kompletnych akt sprawy wynika wprost z treści art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. stanowiącego, że organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z obowiązku tego organ się wywiązał, informując o tym fakcie również skarżącego (pismo z 30 kwietnia 2026 r., k. 40 akt sprawy sądowej).. stanowiącego, że organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z obowiązku tego organ się wywiązał, informując o tym fakcie również skarżącego (pismo z 30 kwietnia 2026 r., k. 40 akt sprawy sądowej).