sygn. III OZ 258/26 23 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - III OZ 258/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 23 czerwca 2026

Teza
Uchylono zaskarżone zarządzenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 666/25 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 lipca 2025 r., nr SKO.63.2.2025 w prUchylono zaskarżone zarządzenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 666/25 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 lipca 2025 r., nr SKO.63.2.2025 w pr
Data orzeczenia 23 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Teresa Zyglewska
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżone zarządzenie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 666/25 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 lipca 2025 r., nr SKO.63.2.2025 w przedmiocie usunięcia odpadów zgromadzonych na działce postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

UZASADNIENIE
Zarządzeniem z 3 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 666/25 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wezwał Z.W. (dalej: skarżąca) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 31 lipca 2025 r., nr SKO.63.2.2025 w przedmiocie usunięcia odpadów zgromadzonych na działce.Powyższe zarządzenie zostało wydane po uprzednim rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt II SPP/Ol 79/25 odrzucił sprzeciw skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 31 października 2025 r., sygn. akt II SPP/Ol 79/25 o odmowie przyznania prawa pomocy.Wobec prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, ww. zarządzeniem wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535), w terminie 7 dnia od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.Skarżąca wywiodła zażalenie na wymienione na wstępie zarządzenie z 3 marca 2026 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym co najmniej ustanowienie adwokata albo radcy prawnego z urzędu na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłaty 200 zł, ewentualnie, zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że należny jest jeden wpis stały dla obu stron tj. T. i Z.W. w wysokości całkowitej 200 zł, a nie wielokrotności wpisu z uwagi na fakt, że występują razem w sprawie jako małżeństwo oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia do czasu rozpoznania zażalenia.W uzasadnieniu zażalenia skarżąca odniosła się w głównej mierze do wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy, wskazując, że zarządzenie, które jest kontynuacją wcześniejszego postanowienia opiera się na ocenie zbyt formalistycznej, oderwanej od rzeczywistej sytuacji życiowej, zdrowotnej i majątkowej skarżących. W ocenie skarżącej uzasadnienie nie uwzględnia całokształtu okoliczności sprawy, a w części prowadzi do wniosków niespójnych z zasadami doświadczenia życiowego oraz z faktyczną możliwością poniesienia kosztów procesu.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.W niniejszej sprawie dwoma odrębnymi skargami – skargą Z.W. oraz T.W., objęta została jedna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 31 lipca 2025 r., nr SKO.63.2.2025 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 6 grudnia 2024 r., znak IGKm.1511.1.2024.asz w sprawie nakazania skarżącym usunięcia odpadów zgromadzonych na działce o numerze [...], obręb [...], gmina [...]. Skargi zostały zarejestrowane odrębnie (sygn. akt II SA/Ol 666/25 oraz sygn. akt II SA/Ol 667/25).Tymczasem wobec zaskarżenia jednego aktu organu administracji publicznej dotyczącego nałożenia na ww. skarżących solidarnie obowiązku usunięcia odpadów, rację przyznać należy stronie wnoszącej zażalenie, iż niezasadnym było wzywanie skarżących do uiszczenia odrębnych wpisów w wysokości 200 zł.Stosownie bowiem do treści art. 51 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Cytowany przepis wprowadza instytucję współuczestnictwa kilku skarżących w jednej sprawie. Współuczestnictwo to zachodzi, gdy stroną skarżącą jest nie jeden, lecz dwa lub więcej podmiotów. Podmioty te mogą występować w jednej sprawie w charakterze strony tylko wówczas, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu czy przewlekłości postępowania. Niewątpliwie skorzystanie z formy współuczestnictwa w sytuacji określonej w art. 51 p.p.s.a. jest uprawnieniem strony a nie jej obowiązkiem. Jednakże fakt, że skarżący wnieśli odrębne skargi na przykład na tę samą decyzję, nie oznacza, że skargi te powinny być odrębnie zarejestrowane i rozpoznane. Należy bowiem mieć na uwadze regulację zawartą w art. 111 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Z zestawienia art. 51 i art. 111 § 1 p.p.s.a. wynika, że w każdej sytuacji, w której skarżący nie skorzystali z przysługującej im formy współuczestnictwa przewidzianej w art. 51 p.p.s.a., sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu do połączenia spraw, które mogły być objęte jedną skargą (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 255/08; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 138/20 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).Zwrócić ponadto trzeba uwagę na treść art. 214 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w postępowaniu sądowoadministracyjnym do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (§ 1), z tym że pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne podlega jednej opłacie, w przeciwnym bowiem razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (§ 2). Przepis § 2 art. 214 p.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas gdy uprawnienia lub obowiązki dwóch (kilku) osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, np. w przypadku wspólnych uprawnień i obowiązków współwłaścicieli nieruchomości, którzy wywodzą swój interes prawny z prawa własności nieruchomości. Opłata sądowa obciąża wówczas skarżących solidarnie, a nie każdego z nich w pełnej wysokości. Skarżący - zobowiązani solidarnie - mogą uiścić stosowny wpis razem albo wpłaty takiej może dokonać (w całości) jedna osoba. Uiszczenie wpisu przez jednego ze skarżących zwalnia pozostałych z obowiązku uiszczenia tej należności. Odmienna natomiast sytuacja ma miejsce w przypadku współuczestnictwa formalnego, kiedy to występuje taka sama podstawa faktyczna, a nie wspólność praw i obowiązków skarżących, czyli chodzi jedynie o takie samo, a nie o to samo uprawnienie. Wówczas każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 601).Z tych względów należy dojść do wniosku, że skargi niezależnie od tego czy zostały wniesione w jednym piśmie czy też w kilku pismach (w sytuacji o jakiej mowa w art. 51 i art. 111 § 1 p.p.s.a.) podlegają odrębnemu wpisowi w pełnej wysokości od każdego ze skarżących, tylko w przypadkach przewidzianych w art. 214 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 21 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 138/20, 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II GZ 153/20, 9 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 113/16, 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1788/12, 19 lipca 2012 r., sygn. akt I OZ 508/20).W analizowanym przypadku skargi zostały złożone na tę samą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 31 lipca 2025 r., nr SKO.63.2.2025 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 6 grudnia 2024 r., znak IGKm.1511.1.2024.asz w sprawie nakazania skarżącym usunięcia odpadów, która dotyczy wspólnych praw i obowiązków skarżących będących właścicielami nieruchomości.Skarżący są zatem w postępowaniu sądowoadministracyjnym współuczestnikami materialnymi, wobec czego od ich skarg należało uiścić jeden wpis, stosownie do art. 214 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. Sprawy ze skarg Z.W. (sygn. akt II SA/Ol 666/25) oraz T.W. (sygn. akt II SA/Ol 667/25) winny zostać połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jak tego wymaga art. 111 § 1 p.p.s.a.Jedynie na marginesie, odnosząc się do podniesionych w zażaleniu okoliczności trudnej sytuacji finansowej strony skarżącej oraz braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, wskazać należy, że pozostają one bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania, które zostało prawomocnie zakończone. W konsekwencji okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej strony skarżącej, a także kwestionujące prawidłowość postanowienia wydanego po rozpoznaniu wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie podlegają ponownej ocenie w ramach niniejszego postępowania, którego przedmiot ogranicza się do kontroli prawidłowości zaskarżonego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.. orzekł jak w sentencji postanowienia.