Postanowienie - I GZ 230/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji K. G. w X. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Gl 886/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Fundacji K. G. w X. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr SKO.4117.118.2024 w przedmiocie nakazu zwrotuOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji K. G. w X. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Gl 886/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Fundacji K. G. w X. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr SKO.4117.118.2024 w przedmiocie nakazu zwrotu
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
24 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Henryk Wach
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 10 marca 2026 r., III SA/Gl 886/24 odrzucił skargę Fundacji K. G. w X. (skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 13 sierpnia 2024 r. nr SKO.4117.118.2024 w przedmiocie nakazu zwrotu niewykorzystanej kwoty dotacji.Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:Na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych starszy referendarz sądowy postanowieniem z 31 lipca 2025 r., III SPP/Gl 47/25 odmówił przyznania prawa pomocy.W związku z wniesieniem przez skarżącą sprzeciwu, Sąd I instancji postanowieniem z 28 października 2025 r., III SPP/Gl 47/25 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 31 lipca 2025 r.Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 7 listopada 2025 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 4.008 złotych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona skarżącej 4 grudnia 2025 r. Do dnia wydania postanowienia skarżąca nie uiściła wpisu od skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 10 marca 2026 r., III SA/Gl 886/24 odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 230 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, co skutkowało wcześniejszą odmową przyznania prawa pomocy i w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi.Ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych oraz błędną ocenę przedłożonego materiału dowodowego w szczególności przedłożonych w sprawie dokumentów w tym wniesionego sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego i bezpodstawne przyjęcie, że Fundacja celowo pozbawiła się źródeł finansowania, podczas gdy z prawidłowej analizy dowodów wynika, iż likwidacja rachunków bankowych oraz zaprzestanie działalności statutowej były skutkiem obiektywnej, trudnej sytuacji ekonomicznej, ponadto organ pominął istotne okoliczności dotyczące rzeczywistej kondycji finansowej Fundacji, dokonując dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło do niezasadnego wniosku o działaniu zmierzającym do uniknięcia kosztów sądowych i w konsekwencji do wadliwego rozstrzygnięcia skutkującego odrzuceniem skargi.Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono również naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej prawa do sądu, polegające na faktycznym zamknięciu drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy wskutek ustanowienia bariery finansowej niemożliwej do pokonania przy jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy merytorycznego rozpoznania sprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Stosownie do § 3 tego przepisu, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.W sprawie zaistniała sytuacja procesowa, o której mowa w art. 220 § 3 p.p.s.a., obligująca Sąd I instancji do odrzucenia skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego w ustawowym terminie. Mimo skierowania do skarżącej, po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, które zostało skutecznie doręczone, kwota wpisu sądowego nie została uiszczona. W tej sytuacji, brak fiskalny skargi obligował Sąd I instancji do jej odrzucenia na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji miał obowiązek - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania.Podkreślenia wymaga ponadto, że w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowienia o odrzuceniu skargi nie jest możliwe badanie legalności prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy – do czego w istocie zmierza argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia.Sytuacja finansowa skarżącej na podstawie nadesłanych dokumentów była zbadana w kontekście spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. W przedmiotowej sprawie jej wynik jest negatywny. Co za tym idzie skarżąca winna uiścić wpis sądowy od skargi celem nadania merytorycznego biegu skardze. Powyższego zabrakło.W nawiązaniu do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wskazać należy, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy te dotyczą jednak wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem. Oznacza to, że ustawodawca w przepisach p.p.s.a. nie przewidział możliwości wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (zob. postanowienie NSA z 28 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 81/24).W związku z powyższym, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.