Wyrok z 23 kwietnia 2026, sygn. I C 3117/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

Protokolant: Agnieszka Lichocka

po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w O.

przeciwko I. K.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego I. K. na rzecz powodowego banku kwotę 1.787.196,87 zł (jeden milion siedemset osiemdziesiąt siedem tysięcy sto dziewięćdziesiąt sześć złotych i osiemdziesiąt siedem groszy) wraz z odsetkami od kwot:

a)  1.393.764,68 zł w wysokości 4 krotności stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP od dnia 15 listopada 2019 roku do dnia zapłaty,

b)  393.432,19 zł w wysokości ustawowej za opóźnienie od dnia 21 października 2020 roku do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem odpowiedzialności pozwanego do wysokości wpisu hipoteki zwykłej umownej w kwocie 1.500.000 zł oraz hipoteki kaucyjnej umownej do kwoty 750.000 zł ujawnionych w dziale IV księgi wieczystej (...) Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie

II.  umarza postępowanie co do kwoty 371,95 (trzysta siedemdziesiąt jeden złotych i dziewięćdziesiąt pięć groszy),

III.  ustala, że pozwany w całości ponosi koszty postępowania, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt IC 3117/20

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 21 października 2020 roku (data nadania w UP k. 30) powód (...) S.A. z siedzibą w O. wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i zasądzenie od pozwanych S. I., P. I., N. I. i I. K. in solidum na rzecz powoda kwoty 1.787.568,82 zł z odsetkami:

-umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych liczonymi od kwoty 1.394.136,63 zł od dnia 15 listopada 2019 r. do dnia zapłaty

- ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 393.432,19 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem odpowiedzialności pozwanego I. K. do wysokości wpisu hipoteki zwykłej umownej w kwocie 1.500.000 zł oraz hipoteki kaucyjnej umownej do kwoty 750.000 zł ujawnionych w dziale IV księgi wieczystej KW (...) Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie.

Nadto powód wniósł o zasądzenie in solidum na jego rzecz kosztów procesu .

W przypadku skierowania sprawy do trybu zwykłego wniósł o zasądzenie od pozwanych in solidum w/w żądań /pozew k. 3-4/

W uzasadnieniu powód wskazał, że stronie powodowej przysługuje wymagalna wierzytelność pieniężna w stosunku do pozwanych S. I., P. I., N. I. oraz I. K., powstała na tle realizacji umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) o numerze (...) zawartej pomiędzy S. I. i V. I., a (...) S.A. z siedzibą w O. (poprzednikiem prawnym powoda) w dniu 22 października 2008 roku. Zdaniem powoda kredytobiorcy nie wywiązali się z warunków określonych w umowie tj. spłaty kredytu zgodnie z harmonogramem, w związku z czym umowa ta została wypowiedziana przez powoda pismem z dnia 20 września 2019 r. Powód wskazał również, że wypowiedział wierzytelność wobec dłużnika rzeczowego I. K.. Wypowiedzenie umowy zdaniem powoda spowodowało powstanie wymagalnego zadłużenia, które na dzień złożenia pozwu wynosiło 1.787.568,82 zł /pozew – k.3-4/.

Zarządzeniem z dnia 16 listopada 2020 roku Przewodnicząca składu orzekającego stwierdziła brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i skierowała sprawę do postępowania zwykłego /zarządzenie k. 32/.

Pozwani S. I., P. I. i N. I. w dniu 10 lutego 2021 roku (data nadania w UP k. 61 złożyli odpowiedź na pozew wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwani podnieśli, że nie sposób zgodzić się z przedstawionymi w pozwie kwotami do zapłaty, pozwani zaprzeczyli również, by były one wymagalne. Wskazali, iż umowa o kredyt została zawarta z (...) S.A., zaś z Bankiem (...) nie łączyły ich żadne umowy kredytowe. Dodali, iż po zawarciu umowy kredytu zmarł V. I., którego zarobki były jedynym źródłem utrzymania rodziny. Zgodnie zaś z aktem poświadczenia dziedziczenia z 16 września 2010 roku spadek po zmarłym nabyli w częściach równych jego żona S. I. i małoletnie dzieci P. i N. I.. Pozwani wskazali, iż Bank nie przedstawił w jakiej wysokości uwzględnił w zakresie spłaty kwoty głównej zadłużenia oraz że spłat po śmierci V. I. dokonywał I. K.. Dodali, iż I. K. nie zaciągał z nimi kredytu i jego ewentualna odpowiedzialność powinna ograniczać się do wartości jego udziału w nieruchomości. Pozwani zakwestionowali również skuteczność wypowiedzenia umowy, jak również umocowanie dla pracownika Banku, który złożył im takie oświadczenia w imieniu Banku /odpowiedź na pozew k. 59-60/.

W odpowiedzi na powyższe powód stanął na stanowisku, że przedłożone do akt sprawy dowody jednoznacznie wskazują istnienie, zasadność, wysokość i wymagalność roszczenia. Powód zaznaczył, że roszczenie wobec I. K. oparte jest na jego odpowiedzialności rzeczowej z tytułu hipotek ujawnionych w KW nr (...), zaś odpowiedzialność pozostałych pozwany oparta jest na odpowiedzialności osobistej wynikającej z umowy kredytowej oraz spadkobrania. Powód podniósł, iż została wykazana podstawa zobowiązania, wymagalność zobowiązania, jego części składowe, wysokość zobowiązania oraz zaniechanie po stronie pozwanych odnośnie możliwości przedsądowego rozwiązania sprawy /pismo k. 64-66v./.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2021 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w stosunku do pozwanej S. I. /postanowienie k. 129/.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w stosunku do pozwanego P. I./postanowienie k. 168/.

Postanowieniem z dnia 16 marca 2023 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w stosunku do pozwanej N. I., zaś w pkt 2 wezwał do udziału w sprawie Syndyka masy upadłości pozwanej K. G. A. D. /postanowienie k. 209/.

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2023 roku Sąd Okręgowy w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie w stosunku do pozwanych S. I., P. I. i Syndyka masy upadłości K. S. /postanowienie k. 223/.

Pismem z dnia 3 stycznia 2024 roku powód cofnął pozew co do kwoty 371,95 zł i w tym zakresie zrzekł się roszczenia oraz wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 1.787.196,87 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od kwot:

c)  1.393.764,68 zł w wysokości 4 krotności stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP od dnia 15 listopada 2019 roku do dnia zapłaty,

d)  393.432,19 zł w wysokości ustawowej za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem odpowiedzialności pozwanego do wysokości wpisu hipoteki zwykłej umownej w kwocie 1.500.000 zł oraz hipoteki kaucyjnej umownej do kwoty 750.000 zł ujawnionych w dziale IV księgi wieczystej (...) Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie

/pismo k. 228-228v./.

Wyrokiem zaocznym z dnia 5 listopada 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w pkt I zasądził od I. K. na rzecz (...) S.A. z siedzibą w O. kwotę 1.787.196,87 zł wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty:

1)  1.393.764,68 w wysokości 4 krotności stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP od dnia 15 listopada 2019 roku do dnia zapłaty

dnia 5 lutego 2024 roku do dnia zapłaty;

2)  393.432,19 w wysokości ustawowej za opóźnienie od dnia 21 października 2020 roku do dnia zapłaty;

z zastrzeżeniem odpowiedzialności pozwanego do wysokości wpisu hipoteki zwykłej umownej w kwocie 1.500.000,00 zł oraz hipoteki kaucyjnej umownej do kwoty 750.000,00 zł ujawnionych w dziale IV księgi wieczystej (...) Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie; w pkt II umorzył postępowanie w zakresie żądania zapłaty kwoty 371,95 zł (trzysta siedemdziesiąt jeden złotych dziewięć dziewięćdziesiąt pięć groszy) wobec cofnięcia pozwu w tej części; w pkt III zasądził od I. K. na rzecz (...) S.A. z siedzibą w O. kwotę 100.196 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; zaś w pkt IV wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej wykonalności

/wyrok zaoczny k. 237-238/.

W sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwany I. K. wniósł o uchylenie wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 listopada 2024 roku. Pozwany wskazał, iż uznaje powództwo co do zasady, z tym zastrzeżeniem , iż jego odpowiedzialność powinna być ograniczona wyłącznie do jednego składnika jego majątku tj. prawa własności ½ nieruchomości położonej w M. przy (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą pod nr (...) oraz maksymalnie do kwoty stanowiącej sumę hipotek ustanowionych na rzecz strony powodowej. Jednocześnie pozwany poparł zarzuty pozwanych S. I., P. I. i N. I. przedstawionych w odpowiedzi na pozew w zakresie związanym z jego odpowiedzialnością w sprawie. Podniósł zarzut braku wymagalności roszczenia banku w stosunku do pozwanego wobec braku skutecznego doręczenia wypowiedzenia kredytu oraz wezwania do zapłaty umożliwiającego zapoznanie się z jego treścią. Ponadto podniósł zarzut braku próby pozasądowego rozwiązania sporu przez bank i wskazał, że czynności prowadzone przez Bank w stosunku do jego osoby zostały dokonane bez należytej staranności i miały jedynie charakter pozorny, co zdaniem pozwanego doprowadziło do wywołania sporu sądowego bez jego winy /sprzeciw od wyroku zaocznego k. 245-248/.

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2025 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił rygor natychmiastowej wykonalności nadany pkt I wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 listopada 2024 roku /postanowienie k. 300/.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie /protokół rozprawy k. 326- 326v./.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

(...) S.A. z siedzibą w O. jest następcą prawnym (...) S.A. z siedzibą w O. (bezsporne, KRS k. 74-78, postanowienie k. 79-80v.).

W dniu 22 października 2008 r. pomiędzy (...) S.A. z siedzibą w O. a V. I. i S. I. doszło do zawarcia umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) / dowód: umowa – k. 5-6v./ Na jej podstawie bank (kredytodawca) udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 1. 500 000 zł na okres 300 miesięcy, tj. od dnia 22 października 2008 r. do 17 października 2033 r., z przeznaczeniem na zakup domu jednorodzinnego zlokalizowanego w M. przy ul(...) /dowód: § 2-3 umowy/.

Stosownie do § 1 ust. 2 umowy jej integralną częścią miały być „Ogólne Warunki Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów na Cele Mieszkaniowe i Pożyczek hipotecznych (dalej także jako „OWKM”), stanowiące załącznik nr 1 do umowy, co do których kredytobiorca oświadczył, że je otrzymał, zapoznał się z ich treścią i na ich stosowanie wyraził zgodę /dowód : OWKM – k. 81-83v/.

Zgodnie z § 8 ust. 1 umowy od udzielonego kredytu bank był uprawniony do pobierania odsetek według zmiennej stopy procentowej, ustalonej jako suma zmiennej stawki odniesienia i stałej marży banku w wysokości 1,9 p.p. Na dzień zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 8,53% w stosunku rocznym i było równe stawce odniesienia, którą jest stawka rynku pieniężnego WIBOR 3-miesięczny z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku, z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc zawarcia umowy publikowana na stronie serwisu Reuters lub też na jakimkolwiek ekranie zastępczym, powiększonej o marżę banku (ust. 2).

Stosownie do § 9 ust. 1-2 umowy kapitał i odsetki miały zostać spłacone w 300 miesięcznych równych ratach do dnia 15 każdego miesiąca.

Zgodnie z § 12 ust. 1 umowy, bank monitorował terminowość spłaty kredytu. W przypadku nieterminowej spłaty należności wynikających z umowy bank miał wysyłać do kredytobiorcy monity, upomnienia oraz wezwania do zapłaty. W przypadku niespłacenia w terminie określonym w umowie raty kapitałowo-odsetkowej lub jej części bank miał wezwać kredytobiorcę do spłaty zaległej należności pod rygorem wypowiedzenia umowy (ust. 3). Od kwoty kapitału niespłaconego w terminie spłaty określonym w umowie kredytobiorca od dnia następnego po terminie spłaty zobowiązał się do zapłaty odsetek według stopy procentowej obowiązującej w banku dla zadłużenia przeterminowanego (ust. 4). Oprocentowanie dla zadłużenia przeterminowanego było zmienne ustalane jako czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP. W dniu zawarcia umowy wysokość stopy kredytu lombardowego wynosiła 7,50% w stosunku rocznym (ust. 5 zd. 1-2). W przypadku niewykonania przez kredytobiorcę zobowiązań wynikających z umowy, w tym braku spłaty zaległych należności w terminie określonym w wezwaniu do spłaty, bank miał prawo wypowiedzenia umowy oraz przystąpienia do odzyskania swoich należności z ustanowionych prawnych zabezpieczeń oraz majątku kredytobiorcy (ust. 6)

Prawne zabezpieczenie spłaty udzielonego kredytu na podstawie ust. 10 Umowy stanowiła hipoteka umowna zwykła w kwocie 1.500.000 zł na zabezpieczenie należności głównej oraz hipoteka umowna kaucyjna do kwoty najwyższej 750.000 zł na zabezpieczenie odsetek, prowizji i innych należności Banku z tytułu kredytu, obie na rzecz (...) S.A. Oddział w P. ustanowione na nieruchomości zabudowanej zlokalizowanej w miejscowości gminnej M., (...), działka (...), dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie prowadzi (...) dowód: umowa – k. 5-6v./

W dniu 26 sierpnia 2010 roku w O. zmarł kredytobiorca V. I.. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 16 września 2010 roku spadek po zmarłym V. I. nabyli żona S. I. i dzieci P. I. oraz N. I., każde z nich w udziale wynoszącym 1/3 części spadku / dowód: akt poświadczenia dziedziczenia k. 15-15v./.

W dniu 29 września 2010 roku aktem notarialnym pozwany I. K. nabył własność ½ części nieruchomości położonej w M. przy (...) /okoliczność bezsporna, dowód: treść KW nr (...) k. 21-29v./.

Pismem z dnia 01 kwietnia 2019 r. powód wezwał pozwanych S. I., P. I. i N. I. w związku z brakiem terminowej obsługi wierzytelności do uregulowania całego zadłużenia przeterminowanego z ostatecznym terminem płatności wskazanym na 23 kwietnia 2019 r. Według stanu na dzień 1 kwietnia 2019 r. zadłużenie wynosiło 715.036,59 zł, w tym zobowiązanie z tytułu przeterminowanego kapitału 351.316,97 zł, zobowiązanie z tytułu przeterminowanych odsetek 289.186,82 zł, a zobowiązanie z tytułu odsetek karnych 74.528,80 zł, zobowiązanie z tytułu opłat 4,20 zł. Wskazano, iż każdego dnia do kwoty przeterminowanego kapitału bank nalicza odsetki karne. Brak uregulowania należności do 23 kwietnia 2019 r. może spowodować podjęcie dalszych kroków prawnych, w tym wypowiedzenie umowy kredytowej / dowody: pisma z dnia 1 kwietnia 2019 roku wraz z dowodami nadania i potwierdzeniami odbioru przesyłki k. 100-109v.

Na odwrocie tego pisma wydrukowana była broszura informacyjna zawierająca szczegółowe informacje dotyczące restrukturyzacji/ zmiany warunków umowy kredytowej / dowody: broszura – k. 100v., 101v., 102v./.

Pismem datowanym na 20 września 2019 r. powód wypowiedział pozwanym, w tym pozwanemu I. K. umowę kredytu i wezwał ich do spłaty całej wierzytelności banku w ciągu 30 dni od otrzymania niniejszego wypowiedzenia / dowody: wypowiedzenia – k .7-8v.; potwierdzenie nadania – k.9, potwierdzenie odbioru k. 84-95v/.

W dniu 5 grudnia 2019 roku Bank skierował do dłużników, w tym do pozwanego I. K. wezwanie do natychmiastowej zapłaty wymagalnego zadłużenia, które na dzień 5 grudnia 2019 roku wynosiło 1.792.534,73 zł / dowody: wezwania do zapłaty k. 10-13, dowód nadania k. 14/.

Do chwili obecnej spłata w/w należności nie nastąpiła.

W trakcie niniejszego postępowania w ramach postępowania upadłościowego prowadzonego wobec N. I., prowadzonej pod sygn. akt XIX Gup 565/21 do powoda w dniu 15 grudnia 2023 roku wpłynęła kwota 371,95 zł /okoliczność bezsporna/.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów, których wiarygodności nie było podstaw kwestionować.

Fakt zawarcia umowy kredytu i jej treści nie był sporny pomiędzy stronami. Fakty wystosowania przez bank do kredytobiorców wezwania do zapłaty i wypowiedzenia umowy zostały wykazane stosownymi dokumentami, a okoliczność doręczenia pozwanym wypowiedzenia umowy wynikała z przedłożonych przez powoda potwierdzeń odbioru przesyłki, zawierającej to wypowiedzenie, wysłanej na adres pozwanych.

Sąd ocenił jako wiarygodne źródła dowodowe zestawienie spłat rat kapitałowo-odsetkowych i historię naliczania odsetek przedstawione przez powoda, zważywszy, że w przypadku spłat kredytu bank nie dysponuje bardziej wiarygodnymi źródłami dowodowymi w zakresie historii kredytu niż wyciągi z własnych kont bankowych, ponieważ wszystkie transakcje w ramach danego stosunku są odnotowywane na tych kontach na podstawie dokumentów bankowych (generowanych przez sam bank). Nie istnieją zaś w sprawie jakiekolwiek okoliczności, które poddawałyby w wątpliwość przedstawione przez powoda wydruki.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo, po ograniczeniu kwoty dochodzonego roszczenia w związku z wpłatą dokonaną w ramach postępowania upadłościowego, zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Powód w niniejszej sprawie domagał się zapłaty od pozwanego I. K. jako od dłużnika rzeczowego z tytułu zobowiązania zaciągniętego przez V. I. i S. I. na podstawie art. 65 i nast. ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece.

Niesporne było w sprawie to, iż wierzytelności wynikające z umowy kredytu stały się wymagalne ze względu na wypowiedzenie umowy. Niesporne było również to, że S. I. i następcy prawni V. I. tj. P. I. i N. I., a także pozwany I. K. nie dokonali spłaty kredytu, a wysokość wierzytelności wynika z zestawienia spłat sporządzonego na dzień 20 kwietnia 2021 roku (k 112-112v./.

Po zawarciu umowy kredytu ustanowiono hipoteki mocą oświadczeń woli złożonych przez kredytobiorców, a Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie dokonał wpisu hipotek: zwykłej zabezpieczającej wierzytelność główną i kaucyjnej zabezpieczającej odsetki i koszty w księdze wieczystej założonej dla lokalu wyodrębnionego z nieruchomości położonej w M., przy ul(...).

Przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r. zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 131, poz. 1075 - dalej: "u.zm.u.k.w.h.") dokonano istotnych zmian dotyczących hipotek. W odniesieniu do stanu, który obowiązywał przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed dniem 20 lutego 2011 r., zerwano z podziałem hipotek na kaucyjne oraz zwykłe. Nowy typ hipoteki ma cechy, z pewnymi modyfikacjami, dawnej hipoteki kaucyjnej. Zmiany dotyczą także innych zagadnień określających reżim prawny hipoteki, w tym domniemań związanych z wpisem hipoteki, zagadnienia waluty hipoteki, działania rękojmi w razie nabycia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, a także dotyczących zasad akcesoryjności i szczegółowości hipoteki. Wprowadzono również nowe regulacje dotyczące tzw. nadzabezpieczenia, administratora hipoteki, prawa żądania przez właściciela nieruchomości zniesienia hipoteki za odpowiednim wynagrodzeniem oraz rozporządzania opróżnionym miejscem hipotecznym. Hipoteka, pomijając pozostałe dokonane zmiany, jest więc według znowelizowanych przepisów ograniczonym prawem rzeczowym o innej treści niż hipoteka, w tym hipoteka zwykła, według przepisów sprzed nowelizacji.

Przepisy dotyczące zagadnień intertemporalnych w związku z wejściem w życie nowych przepisów zawarte są w art. 10-13 u.zm.u.k.w.h. W art. 10 ust. 2 tej ustawy przyjęto, że do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, tj. ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w dotychczasowym brzmieniu, z wyjątkiem art. 76 ust. 1 i 4 tej ustawy, które stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą. Innymi słowy, do powstałych hipotek zwykłych stosuje się, z wymienionym wyjątkiem, dawną ustawę, ustawodawca bowiem nie zdecydował się na to, aby powstałe już hipoteki zwykłe zmieniły swą treść, zgodnie z nowo obowiązującymi przepisami. Istota regulacji zawartej w art. 10 ust. 2 u.zm.u.k.w.h. polega więc na rozciągnięciu granic czasowych obowiązywania starych przepisów dotyczących hipotek zwykłych, mimo utraty przez nie mocy z dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r., w odniesieniu do już powstałych hipotek zwykłych.

Poprzez obciążenie hipoteką zwykłą i kaucyjną prawa własności do nieruchomości położonej w M. początkowo V. i S. I., a po nabyciu ½ własności tej nieruchomości pozwany I. K. stał się dłużnikiem rzeczowym powodowego banku w zakresie wartości tego prawa. Ponieważ dla skutecznego zaspokojenia wierzyciela konieczne stało się uzyskanie tytułu wykonawczego wobec dłużnika hipotecznego, uwzględnienie żądania pozwu znajduje oparcie prawne w treści art. 244 k.c., z zastrzeżeniem ograniczenia odpowiedzialności pozwanego dłużnika stosownie do art. 319 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności. Odpowiedzialność dłużnika hipotecznego ogranicza się do przedmiotu hipoteki. Tak więc, jeżeli właściciel nieruchomości nie jest dłużnikiem osobistym, to zasądzając od niego na rzecz wierzyciela należność hipoteczną, sąd z urzędu powinien w wyroku zastrzec właścicielowi nieruchomości prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności ( por. wyrok s. apel. w Białymstoku, I ACa 761/13, LEX nr 1473646 ).

Jak wynika z przepisu art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (w brzmieniu obowiązującym w dacie wpisu hipotek do księgi wieczystej tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), przez ustanowienie hipoteki wierzyciel może dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności z nieruchomości bez względu na to czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Zasadę tę stosuje się również, gdy przedmiotem zabezpieczenia jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (art. 65 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Charakter prawny wskazanego uprawnienia wierzyciela nie jest jednolicie oceniany w doktrynie. Wyrażony został pogląd, w myśl którego dłużnik hipoteczny nie ma żadnych obowiązków czynnych, a jedynie obowiązek znoszenia egzekucji z przedmiotu obciążonego. W judykaturze dominuje jednak stanowisko przyznające wierzycielowi uprawnienie do wytoczenia przeciwko dłużnikowi hipotecznemu, który nie jest dłużnikiem osobistym, powództwa o świadczenie ( por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2014 roku, III CSK 178/13 , LEX nr 1489250, posta- nowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1971 r., III CRN 553/70, OSNC 1971, Nr 10, poz. 185; wyroki: z dnia 10 września 1999 r., III CKN 331/98, OSNC 2000, nr 3, poz. 57; z dnia 6 marca 1997 r. I CKU 78/96, Prok. i Pr.-wkł. 1997, nr 6, s. 38; z dnia 16 lipca 2003 r. V CK 19/02, Lex nr 602311; z dnia 25 sierpnia 2004 r. IV CK 606/03, Lex nr 188488; z dnia 12 grudnia 2013 r., V CSK 51/13, Lex nr 1425058). Podzielając tę linię orzeczniczą zauważyć trzeba, że pogląd ten uzasadniają zarówno przepisy materialnoprawne (zwłaszcza art. 73 i 78 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), jak i względy procesowe. Wierzyciel, by mógł skutecznie prowadzić egzekucję z nieruchomości obciążonej musi bowiem uzyskać przeciwko dłużnikowi rzeczowemu tytuł wykonawczy, a takim z punktu widzenia przepisów procesowych może być wyrok zasądzający określone świadczenie. Dla realizacji przy tym odpowiedzialności dłużnika rzeczowego wystarczającą legitymacją wierzyciela jest wpis hipoteki, nawet bez potrzeby wykazania rzeczywistego istnienia zabezpieczonej wierzytelności ( por. A. Szpunar w „Akcesoryjność hipoteki”, Państwo i Prawo 1993/8, poz. 16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że powództwo jest usprawiedliwione co do zasady w oparciu o przytoczone przepisy prawa.

W zakresie roszczenia obejmującego wierzytelność z tytułu udzielonego kredytu zabezpieczoną hipoteką zwykłą do kwoty 1.500.000 zł i kaucyjną umowną do kwoty 750.000 zł żądanie uznać należy za uzasadnione w całości, ponieważ poprzednicy prawni pozwanego ustanowili tę hipotekę do tych kwot. Żądanie mieści się zatem w wysokości udzielonego zabezpieczenia hipotecznego.

Zasądzone odsetki za opóźnienie są odsetkami umownymi i zostały one naliczone w oparciu o § 12 ust. 4 umowy kredytu tj. według stopy przewidzianej dla kredytów przeterminowanych i obowiązującej w Banku w okresach, za które oprocentowanie jest naliczone

Zasądzając od pozwanego na rzecz powoda należność hipoteczną, Sąd z urzędu zastrzegł w wyroku pozwanemu prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności ( por. przywołany wyżej wyrok s. apel. w Białymstoku, I ACa 761/13, LEX nr 1473646) (pkt I wyroku).

W pkt II sentencji wyroku umorzył postępowanie w zakresie w jakim powód cofnął powództwo wraz ze zrzeczeniem się roszczenia tj. w zakresie kwoty 371,95 zł, bowiem zgodnie z treścią art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku.

O kosztach Sąd orzekł w pkt III wyroku, w którym Sąd ustalił, że pozwany w całości ponosi koszty procesu na podstawie art. 98 k.p.c., przy czym Sąd pozostawił szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Na koniec należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 347 k.p.c. Sąd omyłkowo wydał rozstrzygnięcie merytoryczne tożsame z treścią wyroku zaocznego z dnia 5 listopada 2024 roku, podczas gdy prawidłowa konstrukcja sentencji wymagała utrzymania wcześniejszego wyroku zaocznego w mocy w całości.