Wyrok z 21 maja 2026, sygn. I C 251/25

WYROK CZĘŚCIOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj

Protokolant: Kinga Brocka

po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa N. N., V. K. (2), Ś. K., N. Ł. i E. Ł. (1)

przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) S.A. w upadłości
z siedzibą w X.

o ustalenie ewentualnie o ustalenie, ewentualnie o ustalenie

1.  umarza postępowanie w części dotyczącej powódki E. Ł. (1) wobec cofnięcia pozwu;

2.  zasądza od powódki E. Ł. (1) na rzecz pozwanego Syndyka masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości z siedzibą
w X. kwotę 15 000,00 (piętnaście tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

3.  oddala powództwo N. N., V. K. (2), Ś. K. i N. Ł. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z zawarcia umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF;

4.  oddala powództwo N. N., V. K. (2), Ś. K. i N. Ł. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF;

5.  oddala powództwo N. N., V. K. (2), Ś. K. i N. Ł. o ustalenie,
że poszczególne postanowienia umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF stanowią niedozwolone postanowienia umowne i jako takie nie wiążą powodów.

Sygn. akt I C 251/25

(...)

N. N., V. K. (2), Ś. K., N. Ł. i E. Ł. (1) wnieśli o zasądzenie od (...) S.A. z siedzibą w X. solidarnie na ich rzecz kwoty 462 400,32 zł wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; ustalenie, że pomiędzy stronami nie istnieje stosunek prawny wynikający
z zawarcia umowy kredytu nr (...) indeksowanego do CHF
z 6 listopada 2007 r. zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego na skutek nieważności spornej umowy od początku i w całości; ewentualnie powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego łącznie na ich rzecz kwoty 728 598,35 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem nadpłaty w spłacie kredytu w związku z bezskutecznością klauzul abuzywnych zawartych w umowie; ewentualnie ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z 6 listopada 2007 r. zawarta z poprzednikiem prawnym pozwanego jest nieważna; ewentualnie stwierdzenie, że poszczególne postanowienia umowy kredytu nr (...) indeksowanego do CHF z 6 listopada 2007 r. zawartej
z poprzednikiem prawnym pozwanego, w szczególności § 2 ust 1, § 3 ust 8, oraz zapisy regulaminu, w szczególności § 2 pkt m), § 11 ust 7, § 12 ust 7 i § 13 ust 5 i 6, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w myśl art. 353 ¹ § 1 k.c. i jako takie nie wiążą ich od początku. Wnieśli także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, kwoty 17,00 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej, ewentualnie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej wynikającej z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz kwoty 17,00 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od strony powodowej na jego rzecz kosztów procesu. Podniósł m.in. zarzut potrącenia
i zatrzymania.

Sąd Okręgowy w Sieradzu postanowieniem z dnia 12 października 2023 r. zawiesił postępowanie na podstawie i wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości z siedzibą w X.. Ponadto podjął zawieszone postępowanie w części dotyczącej roszczeń niepieniężnych.

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu zawiesił postępowanie również w części dotyczącej roszczeń niepieniężnych. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2024 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi uchylił powyższe postanowienie.

Na rozprawie w dniu 10 marca 2025 r. E. Ł. (1) cofnęła pozew. Pełnomocnik pozwanego wniósł w związku z tym o zasądzenie od niej na rzecz pozwanego kosztów procesu.

Na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. pozwany wyraził zgodę
na cofnięcie pozwu przez powódkę E. Ł. (1).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Celem nabycia lokalu użytkowego w X. przy ul. (...), N. N. i E. Ł. (1) zwróciły się do poprzednika prawnego pozwanego o kredyt. Lokal ten miał być przeznczony na prowadzenie działalności gospodarczej - poradni stomatologicznej. Pracownicy banku zaproponowali kredyt w walucie CHF, gdyż powodowie nie posiadali zdolności kredytowej
w PLN. Pracownicy banku zapewniali, że jest to najbardziej opłacalna opcja. Powodowie nie negocjowali warunków umowy. W chwili zawierania umowy powódki: N. N., E. Ł. (1) i V. K. (1) prowadziły działalność gospodarczą. Powodowie N. Ł. i Ś. K. nie prowadzili działalności gospodarczej. Powodowie: N. Ł., Ś. K. i V. K. (1) nie uczestniczyli w spotkaniach z pracownikami banku. Wszystkie dokumenty potrzebne do uzyskania kredytu podpisali w domu, (dowód: częściowe zeznania powódki N. N.
- k. 1006 verte i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:17:08 do 00:19:47 oraz k. 771 verte - 772 verte i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 775, minuta od 00:14:48
do 00:41:56; częściowe zeznania powódki V. K. (1) - k. 1006 verte
- (...) i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:19:47 do 00:22:06 oraz k. 772 verte i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 775, minuta od 00:41:56 do 00:48:47; częściowe zeznania powódki E. Ł. (1) - k. 1007 i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r.
- płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:33:25 do 00:40:47 oraz k. 772 verte
- 773 verte i nagraniem rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 775, minuta od 00:51:24 do 01:17:17; częściowe zeznania powoda N. Ł. - k. 1007 i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:22:34 do 00:33:25 oraz k. 773 verte i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 773 verte, minuta od 01:17:43 do 01:26:01) .

Ostatecznie powodowie zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF 6 listopada 2007 r., z której wynika, że (...) Bank S.A. z siedzibą w X. udzielił im kredytu w wysokości 1 708 488,00 zł indeksowanego kursem CHF
na warunkach określonych w umowie oraz regulaminie, który miał zostać spłacony w 360 ratach. Zgodnie z § 3 ust 8 umowy kredytu i § 12 ust. 7 regulaminu, uruchomienie kredytu następowało w walucie PLN przy jednoczesnym przeliczeniu w dniu wypłaty na walutę wskazaną w umowie kredytu - zgodnie z kursem kupna dewiz obowiązującym w banku w dniu uruchomienia. Natomiast zgodnie z § 4 ust 2-4 umowy i § 12 ust. 6 i 7 spłata wszelkich zobowiązań z tytułu umowy miała być dokonywana w PLN na rachunek utworzony w celu spłaty, zgodnie z harmonogramem. Kwota raty spłaty obliczana miała być według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w banku na podstawie tabeli kursów z dnia spłaty. Metodę i termin ustalania kursów wymiany walut (na podstawie którego wyliczane miały być spłaty i bieżące zadłużenie) oraz warunki aktualizacji harmonogramu spłat określał regulamin. Kredyt mógł być spłacony przed terminem. Powodowie w umowie poświadczyli, że otrzymali regulamin, zapoznali się z nim i konsekwencjami zmiany waluty kredytów, sposobu
i terminów ustalania stopy procentowej i oprocentowania kredytu, metody
i terminów ustalania kursów wymiany walut, metody ustalania wysokości rat spłaty oraz warunków aktualizacji harmonogramu spłat. Ponadto poświadczyli, że są świadomi ryzyka związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej
w stosunku do złotego oraz związanego ze zmianą stopy procentowej (jako czynników determinujących wysokość zadłużenia oraz wysokość rat spłaty)
w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko. Oprocentowanie kredytu miało być zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 6,71 % w skali roku. Było ono ustalane jako suma obowiązującej stawki referencyjnej 3M LIBOR dla CHF, która na dzień sporządzenia umowy wynosiła 2,71 % i stałej marży banku, która wynosiła 4,00 %. Po ustanowieniu docelowego zabezpieczenia spłaty kredytu w postaci prawomocnego wpisu hipoteki, marża banku miała zostać obniżona i wynosić 3,00 %. Zgodnie z treścią § 7 umowy, zabezpieczeniem kredytu miały być: hipoteka kaucyjna do kwoty 2 904 429,60 zł na nieruchomości położonej w X., ul(...), lokal nr (...); hipoteka kaucyjna
do kwoty 2 904 429,60 zł na nieruchomości położonej w X., ul. (...), nr KW (...); cesja praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia
i innych zdarzeń losowych na kwotę nie niższą niż 1 710 000,00 zł, o której mowa w pkt. a); cesja praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia i innych zdarzeń losowych na kwotę nie niższą niż 580 000,00 zł, której mowa w pkt b); oświadczenie o poddaniu się egzekucji do kwoty 3 416 976,00 zł; weksel
in blanco; umowa cesji wierzytelności z umowy z deweloperem z tytułu zwrotu wniesionych środków na budowę mieszkania; pełnomocnictwo udzielone przez kredytobiorców do zbycia nieruchomości określonych w pkt a) i pkt b). Integralną częścią umowy były: Tabela Opłat i Prowizji oraz regulamin do umowy kredytu hipotecznego, pouczenie o prawie do odstąpienia od umowy, (dowód: umowa kredytu - k. 67 - 71; tabela opłat i prowizji - k. 78; regulamin kredytowania hipotecznego - k. 82 - 86 verte) .

Powodowie podpisali oświadczenie o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej, oświadczenie udzielone zgodnie z art. 92 a ustawy prawo bankowe, oświadczenie o poddaniu się egzekucji, pouczenie o prawie odstąpienia od umowy kredytu, a także oświadczenie, że zapoznali się wariantami spłaty kredytu dla różnych poziomów kursów walut i stopy procentowej, które im przedstawiono. Potwierdzili, że są świadomi faktu, że uruchomienie kredytu i spłata rat kredytowych następuje według kursu kupna i sprzedaży waluty obcej, do której indeksowany jest kredyt. Zaakceptowali, że w związku z tym miesięczne raty kredytu będą powiększone o tzw. spread (różnice pomiędzy kursem kupna
i sprzedaży walut), który może być zmienny w zależności od warunków rynkowych i polityki banku. Ponadto potwierdzili, że są świadomi możliwego odchylenia stosowanego przez bank kursu kupna i sprzedaży o odpowiednio do 5 % od kursu rynkowego wymiany walut i że kursy te mogą się codziennie zmieniać. Zostali zapoznani z poziomem kursów kupna i sprzedaży walut stosowanych w banku
na dzień otrzymania umowy. Powodom przedstawiono ofertę kredytu w złotych. Poświadczyli, że świadomie wybrali kredyt indeksowany, będąc uprzednio poinformowani o ryzykach związanych z zaciągnięciem takiego kredytu. Oświadczyli, że są również świadomi tego, że w przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej ponosić będą ryzyko kursowe, co oznacza, że zarówno rata kredytu, jak i wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu - przeliczona na PLN na dany dzień - podlegać będzie ciągłym wahaniom,
w zależności od aktualnego kursu waluty i że finalnie koszty obsługi kredytu mogą być znacząco wyższe od wcześniej założonych (dowód: oświadczenie o ryzyku walutowym - k. 72 - 73; oświadczenie - k. 73 verte - 74; oświadczenie o poddaniu się egzekucji - k. 74 verte - 75 verte; pouczenie o prawie odstąpienia od umowy - k. 76) .

Umowa kredytu została zmodyfikowana aneksem z 21 grudnia 2009 r. Zmieniono brzmienie m.in. § 3 ust. 2, w którym wskazano inny rachunek do spłaty kredytu; § 4 ust. 2 zmieniono walutę spłaty kredytu na CHF. Bank miał stosować do wyliczenia należnej raty wyrażonej w CHF średni kurs NBP z godziny 12:00, z dnia wymagalności raty. Zmieniono wysokość oprocentowania kredytu na dzień sporządzenia aneksu na 3,96 % w skali roku, stawkę referencyjną na 0,26 %
i marżę banku na 3,70 %. Zmianie uległo też zabezpieczenie kredytu. Z aneksu wynikało, że oświadczenie o poddaniu się egzekucji, oświadczenie uprawnionego
do nieruchomości, deklaracja wekslowa, oświadczenie o ryzyku stopy procentowej stanowią integralną część Aneksu, (dowód: aneks - k. 79 - 81) .

Wypłata środków obejmowała 3 transze. Pierwsza transza została wypłacona 9 listopada 2007 r. w wysokości 1 195 949,60 zł, co stanowiło 573 455,57 CHF (kurs 2,0855); druga - 11 marca 2008 r. w wysokości 341 697,60 zł, co stanowiło 158 281,27 CHF (kurs 2,188); trzecia - 26 listopada 2008 r.
w wysokości 170 848,80 zł, co stanowiło 73 046,65 CHF (kurs 2,2289). Prowizja za uruchomienie kredytu pobrana 19 stycznia 2010 r. wyniosła 32 405,87 zł,
tj. 11 858,55 CHF, (kurs 2,7327), (dowód: harmonogram wypłaty kredytu
- k. 120 - 122; zaświadczenie - k. 113 - 118 verte; dyspozycja uruchomienia środków - k. 119 - 120 verte) .

W lokalu sfinansowanym z kredytu hipotecznego prowadzona była działalność gospodarczą - przychodnię stomatologiczną. Raty kredytu nie były zaliczane w poczet kosztów tej działalności, (dowód: częściowe zeznania powódki N. N. - k. 1006 verte i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r.
- płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:17:08 do 00:19:47 oraz k. 771 verte
- 772 verte i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 775, minuta od 00:14:48 do 00:41:56; częściowe zeznania powódki V. K. (1) - k. 1006 verte - (...) i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:19:47 do 00:22:06 oraz k. 772 verte i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 775, minuta od 00:41:56
do 00:48:47) .

W reklamacji z 23 lutego 2023 r. powodowie wezwali pozwanego do zwrotu wszelkich zapłaconych przez siebie kwot w łącznej wysokości 2 170 888,32 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie - w terminie 30 dni od otrzymania pisma - w związku z nieważną umową kredytu, (dowód: reklamacja - k. 87 - 98 verte) .

W odpowiedzi na reklamację pozwany stwierdził, że umowa jest ważna
i nie zawiera klauzul abuzywnych dotyczących sposobu ustalania wysokości zobowiązania i że nie ma podstaw do uznania reklamacji, (dowód: odpowiedź
na reklamację - k. 102 - 104) .

W piśmie z 14 czerwca 2023 r. powodowie oświadczyli pozwanemu,
iż wierzytelność wymagalną w kwocie 2 170 888,32 zł z tytułu należności głównej potrącają z wierzytelnością w wysokości 1 708 488,00 zł do wysokości kwoty niższej, (dowód: oświadczenie o potrąceniu z dowodem odbioru- k. 172 - 175) .

Powodowie są świadomi skutków ewentualnego unieważnienia przedmiotowej umowy, (dowód: częściowe zeznania powódki N. N. - k. 1006 verte i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:17:08 do 00:19:47 oraz k. 771 verte - 772 verte
i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 775, minuta
od 00:14:48 do 00:41:56; częściowe zeznania powódki V. K. (1)
- k. 1006 verte - 1007 i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta
- k. 1008, minuta od 00:19:47 do 00:22:06 oraz k. 772 verte i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 775, minuta od 00:41:56 do 00:48:47; częściowe zeznania powódki E. Ł. (1) - k. 1007 i nagranie rozprawy
z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:33:25 do 00:40:47 oraz k. 772 verte - 773 verte i nagraniem rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta
- koperta - k. 775, minuta od 00:51:24 do 01:17:17; częściowe zeznania powoda N. Ł. - k. 1007 i nagranie rozprawy z 7 maja 2026 r. - płyta - koperta - k. 1008, minuta od 00:22:34 do 00:33:25 oraz k. 773 verte i nagranie rozprawy z 10 marca 2025 r. - płyta - koperta - k. 773 verte, minuta od 01:17:43
do 01:26:01; oświadczenie - k. 171) .

Bank do przeliczenia kredytu zastosował inne kursy niż kursy kupna publikowane na stronie internetowej https://www.getinbank.pl/kursy-walut , (dowód: zaświadczenie - k. 114 - 118 verte; opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

Kursy te były niższe od kursów ze strony internetowej i od średnich kursów NBP, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

L. kurs NBP tylko w pewnym przybliżeniu odzwierciedla sytuację panującą na rynku walutowym. Pomiędzy godziną 10:55 i 11:00 NBP 10 dużych banków pytał o kursy kupna i sprzedaży EUR i USD stosowane w transakcjach na rynku (...). Z wartości podanych przez banki wyliczał średnią. Obliczał średnie kursy EUR/PLN i USD/PLN, odrzucając po dwie najwyższe i najniższe wartości. Na podstawie uśrednionych notowań euro i dolara, a także informacji rynkowych (dane Reuters oraz Bloomberg) ustalał średnie notowania pozostałych walut, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

(...) S.A. ustala kurs sprzedaży waluty obcej po dodaniu do kursu międzybankowego (kurs, po jakim zawierane są transakcje pomiędzy bankami
na rynku międzybankowy - publikowany w serwisie Reuters) dla tej waluty marży, uzależnionej od bieżącej sytuacji na rynku walutowy, to jest w oparciu o poziom i zmienność kursów walut na rynku międzybankowym, płynność poszczególnych walut, koszty finansowe pozyskania walut oraz konkurencyjność kursów walut oferowanych klientom), w wysokości nie większej niż 10 % kursu międzybankowego danej waluty. (...) S.A. ustala kurs kupna waluty obcej
po odjęciu do kursu międzybankowego (kurs, po jakim zawierane są transakcje pomiędzy bankami na rynku międzybankowy - publikowany w serwisie Reuters) dla tej waluty marży, uzależnionej od bieżącej sytuacji na rynku walutowy, to jest w oparciu o poziom i zmienność kursów walut na rynku międzybankowym, płynność poszczególnych walut, koszty finansowe pozyskania walut oraz konkurencyjność kursów walut oferowanych klientom), nie większej niż 10 % kursu międzybankowego danej waluty, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

Bank (...) S.A. ustala kurs kupna waluty obcej jako średnie notowanie kursu złotego do danej waluty ogłoszone w tabeli średnich kursów NBP minus marża kupna. Kurs sprzedaży waluty obcej ustala natomiast jako średnie notowanie kursu złotego do danej waluty ogłoszone w tabeli średnich kursów NBP plus marża kupna, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

(...) S.A. ustala kursy wymiany walut na podstawie bieżących notowań kursów wymiany walut na rynku międzybankowym. Wyliczone kursy średnie
są następnie modyfikowane o spread walutowy, aby uzyskać kurs kupna i kurs sprzedaży, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

Bank (...) S.A. ustala kursy walut w oparciu o bieżące kursy walutowe na aktywnym międzybankowym hurtowym rynku wymiany walut oraz marżę kursową. Zatem kursy te są ustalana na podstawie aktualnych międzybankowych kursów walut oraz spreadu, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

W okresie od dnia zawarcia umowy do dnia wniesienia pozwu kursy CHF stosowane przez pozwanego i publikowane w jego tabelach kursowych nie odbiegały rażąco od kursów ustalanych przez NBP oraz od kursów stosowanych przez inne czołowe banki. Pozwany bank miał najniższy kurs sprzedaży, najniższą marże sprzedaży i najniższy średni spread, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

Zapisy aneksu z 21 grudnia 2009 r. nie zmieniły charakteru umowy kredytu z indeksowanego na kredyt walutowy, ponieważ wymagalne raty kredytu w CHF w dalszym ciągu były spłacane w walucie PLN, tj.: zgodnie z § 3 ust. 2 umowy oraz z § 4 ust. 2 umowy, który w aneksie otrzymały nową treść. Nowe zapisy nie zmieniły rzeczywiście charakteru umowy kredytu z indeksowanej na kredyt walutowy. Zawarty aneks zmienił tylko sposób przeliczania dokonanych przez powodów wpłat w walucie PLN na CHF. Zamiast kursu sprzedaży banku zastosowano do przeliczenia kurs średni NBP, (dowód: opinia pisemna biegłej E. G. - k. 868 - 924 i k. 957 - 963 verte) .

Ustalony w sprawie stan faktyczny był w części bezsporny, bowiem ustalono go na podstawie dokumentów, które nie były negowane przez strony.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również częściowo
na zeznaniach powodów, w zakresie, w jakim ich zeznania nie były ze sobą sprzeczne.

Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki E. Ł. (1) w części, w której twierdziła, że odsetki od kredytu były doliczane do kosztów działalności gospodarczej, gdyż w tym zakresie są one gołosłowne i sprzeczne z zeznaniami pozostałych powódek.

Sąd odstąpił od przesłuchania powoda Ś. K., gdyż nie było to możliwe z uwagi na jego zły stan zdrowia spowodowany udarem.

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na opinii pisemnej biegłej E. G.. Zdaniem Sądu opinia sporządzona została zgodnie
z zasadami wiedzy i doświadczenia zawodowego - w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Sąd pominął przy budowaniu stanu faktycznego zeznania świadka E. Ł. (2). Świadek był pracownikiem banku od 2006 do 2011 roku, lecz nie pamiętał zawierania przedmiotowej umowy przez strony. Wypowiadał się ogólnikowo o samej procedurze, a zatem nie posiadał wiedzy, która mogłaby być istotna dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 203 § 1 i 4 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego, aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności
są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają
do obejścia prawa.

W przedmiotowej sprawie powódka E. Ł. (1) na rozprawie w dniu 10 marca 2025 r. cofnęła pozew. Pozwany wyraził zgodę na cofnięcie pozwu
na ostatniej rozprawie.

Mając powyższe na uwadze oraz to, że powódka skutecznie cofnęła pozew, Sąd umorzył postępowanie w tej części, o czym orzekł, jak w pkt 1 wyroku,
na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 k.p.c., gdyż cofnięcie pozwu nie było sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego i nie prowadziło
do obejścia prawa.

O kosztach procesu w stosunku do powódki E. Ł. (1) Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 - 3 k.p.c. w zw. z art. 203 § 2 k.p.c.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 czerwca 2017 r. (sygn. III CZP 118/16), cofnięcie pozwu skutkuje obowiązkiem zwrotu kosztów procesu pozwanemu także wówczas, gdy zachodzą szczególne okoliczności związane
z przebiegiem postępowania. Tym bardziej zasada ta znajduje zastosowanie
w sytuacji, gdy powód rezygnuje z dalszego dochodzenia roszczenia.

Wobec powyższego Sąd obciążył powódkę E. Ł. (1) obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w kwocie
15 000 zł, ustalonej zgodnie z § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn., Dz. U. z 2026 r., poz. 118).

Należy stwierdzić, że pozostali powodowie wykazali interes prawny
w wytoczeniu powództwa o ustalenie.

Norma art. 189 k.p.c. kreuje szczególną (niewynikającą z przepisów prawa materialnego) formę ochrony prawnej praw podmiotowych. Jako przyznającej prawo do żądania szczególnej ochrony prawnej, normie tej przypisuje się charakter materialnoprawny. Interes prawny jest zazwyczaj pojmowany jako przesłanka materialnoprawna powództwa o ustalenie. Strona powodowa
ma zatem procesowo-prawny obowiązek przytoczenia (a następnie materialnoprawny obowiązek udowodnienia) okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie po jej stronie interesu prawnego w żądaniu ustalenia (prawa do żądania ochrony przez uzyskanie wyroku ustalającego). Interes prawny postrzega się z jednej strony jako przesłankę, która musi istnieć obiektywnie. Z drugiej zaś strony interes prawny jest przesłanką warunkującą dopiero możliwość dalszego badania w procesie twierdzeń stron co do istnienia lub nieistnienia ustalanego prawa lub stosunku prawnego. Interes prawny istnieje wówczas, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powódce ochronę jej prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości.

W niniejszej sprawie istnieje niepewność stanu prawnego i nie ma przy tym żadnego znaczenia to, czy ta niepewność wynika z przyczyn faktycznych lub prawnych. Ponadto należy dodać, że samo ustalenie nieważności umowy, bez dodatkowego żądania o zapłatę, może uczynić zadość potrzebie ochrony określonej sfery prawnej powodów, bowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie może doprowadzić niewątpliwie do wywołania skutków prawnych między stronami,
w następstwie których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie
i tym samym do wyeliminowania, wynikającego z błędnego przekonania przysługiwania pozwanemu bankowi określonego uprawnienia, ryzyka naruszenia w przyszłości praw powodów (np. kwestia wykreślenia hipoteki, kwestia obowiązku informowanie banku o aktualnej sytuacji finansowej, itp.). Oczywistym staje się także obowiązek rozliczenia wzajemnych świadczeń.

W pierwszej kolejności dokonując oceny czy strona powodowa przystąpiła do zawarcia umowy kredytu jako konsument, czy też jako przedsiębiorca, Sąd nie podzielił prezentowanego przez powodów stanowiska. Zakres zastosowania art. 385 ¹ k.c. sprowadza się do umów zawieranych przez przedsiębiorców
z konsumentami i dotyczy jedynie postanowień innych niż określające główne świadczenia stron, nieuzgodnionych z konsumentem indywidualnie. Przesłankami uznania postanowień umownych za abuzywne jest taka ich treść, która kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy.

Konsumentem można być wyłącznie w zakresie czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z własną działalnością gospodarczą lub zawodową. Decyduje brak związku danej czynności z wymienioną działalnością, a nie to, czy taka działalność jest w ogóle prowadzona przez osobę dokonującą czynności prawnej.

W ocenie Sądu powodowie przy zawieraniu z pozwanym bankiem umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie posiadali statusu konsumenta. W okresie tym powódki prowadziły działalność gospodarczą i kredyt był przeznaczony na zakup nieruchomości przeznaczonej na prowadzenie tej działalności, co w sprawie jest bezsporne. Niweczy to możliwość powołania się powodów na ochronę przewidzianą w art. 385 ⁽¹⁾ k.c.

Jednocześnie wypada w tym miejscu także zauważyć, że nowo dodany przepis art. 385 ⁵ k.c. , który rozszerza pojęcie konsumenta również na osobę fizyczną zawierającą umowę bezpośrednio związaną z działalnością gospodarczą, gdy z treści umowy wynika, że nie posiada ona dla niej charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji
i Informacji o działalności Gospodarczej, będzie miał znaczenie dla nowo zawieranych umów, ponieważ status konsumenta musi być oceniany na datę zawarcia umowy. Jednakże w przypadku powodów regulacja ta nie może odnieść skutków, gdyż ich umowa została zawarta w 2007 r. Zatem nawet nowe brzmienie przepisu o konsumentach nie może spowodować odmiennej oceny statusu powodów.

W tym miejscu należy przywołać twierdzenie zawarte w wyroku z dnia
18 maja 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II CSKP 362/22, w którym
Sąd Najwyższy wskazał, że jeśli kredyt (lub inna umowa) został zaciągnięty przez małżonków w ustroju wspólności ustawowej, a środki zostały przeznaczone m.in. na cele związane z działalnością jednego z nich (np. zakup lub remont budynku mieszkalno-usługowego), małżonkowie nie mogą być uznani za konsumentów. Status umowy staje się „mieszany”, a udział w zobowiązaniu całego majątku wspólnego wyłącza ochronę przewidzianą dla konsumentów.

W świetle poczynionych ustaleń Sąd uznał, że powodowie nie zawarli spornej umowy jako konsumenci w rozumieniu art. 22 ¹ k.c., lecz jako osoby działające w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i w celu jej wykonywania. Oznacza to, że nie mogli oni korzystać ze szczególnego reżimu ochronnego przewidzianego dla konsumentów w przepisach art. 385 ¹ i nast. k.c.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania przedmiotowej umowy
za nieważną w związku z jej sprzecznością z ustawą lub zasadami współżycia społecznego, o których mowa w art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 ¹ k.c.

Zgodnie z treścią art. 353 ¹ k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Po myśli zaś art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca
na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest też czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego ( art. 58 § 2 k.c. ). Zatem granice dopuszczalności swobody kontraktowej wyznacza właśnie art. 353 ¹ k.c., który wyklucza takie ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego, w którym jedna ze stron uzyskuje niekontrolowaną możliwość kształtowania świadczenia drugiej strony (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991 r., III CZP 15/91
i uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91).

Istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy jest również wskazanie przepisów regulujących umowę kredytu bankowego, tj. art. 69 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 prawa bankowego, w brzmieniu obowiązującym na datę zawarcia umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy
na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem
na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej
na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do ust. 2 wskazanego przepisu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania
i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

W treści art. 69 ust. 2 prawa bankowego wskazano zatem, jakie niezbędne postanowienia powinny być zawsze ujawnione w umowie bankowej. Nie wszystkie z tych elementów stanowią essentialia negotii umowy kredytowej. Elementów konstrukcyjnych tej umowy poszukiwać należy w art. 69 ust. 1 prawa bankowego.

W ocenie Sądu przedmiotowa umowa zgodna jest z treścią art. 69 ustawy prawa bankowego i spełnia wszystkie wymogi zawarte w przytoczonym artykule, nie jest próbą obejścia przepisów prawa bankowego, jak również nie wypacza natury umowy kredytu.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. (sygn. akt V CSK 445/14, Lex nr 1751291) wyraził pogląd, który Sąd Okręgowy podziela, że dopuszczalne jest ułożenie stosunku prawnego w taki sposób,
że strony ustalą w umowie inną walutę zobowiązania i inną walutę wykonania zobowiązania. Wspomniany powyżej art. 69 prawa bankowego statuuje, że waluty samego kredytu oraz waluta jego spłaty nie muszą być tożsame. Tym samym, dopuszczalne jest tworzenie umów realizujących essentialia negotii umowy kredytu przy założeniu spłaty wierzytelności w walucie obcej.

Biorący kredyt, zwłaszcza długoterminowy, z przeliczeniem zobowiązań okresowych (rat spłacanego kredytu) według umówionej waluty (klauzula walutowa), ponosi ryzyko polegające na płaceniu mniejszych rat w walucie kredytu, albo większych, w innej walucie, niż to wynika z obliczenia w tej walucie, gdyż na wysokość każdej raty miesięcznej wpływa wartość kursowa waluty kredytu w stosunku do waloryzacji tego kredytu (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II CSK 429/11, Legalis nr 526856). Podkreślenia wymaga więc, że istotną konsekwencją umowy kredytu jest brak pewności
w zakresie ostatecznego całkowitego jego kosztu zarówno ze strony banku, jak
i kredytobiorcy. Dotyczy to także kredytów wyrażonych w PLN, nieindeksowanych do waluty obcej, szczególnie w przypadku zastosowania zmiennego oprocentowania kredytu, zależnego od szeregu czynników, na które kredytobiorca także nie ma wpływu. W przypadku wzrostu oprocentowania w okresie kredytowania, tak samo jak w przypadku zmian na rynku walutowym, które mogą dotykać CHF, kwota wierzytelności wobec banku może ulegać zmianie, jednak nawet wówczas będzie to jedno i to samo zobowiązanie z tego samego tytułu, bez cech innych stosunków zobowiązaniowych. Zjawisko to nie stanowi naruszenia prawa bankowego, ani kodeksu cywilnego w zakresie prawa zobowiązań. Brak ekwiwalentności świadczeń jest więc pozorny, z uwagi na konieczność zachowania wzajemnej wartości waluty PLN i CHF. Nie można oczekiwać
od banku (który jako spółka prawa handlowego prowadzi nastawioną na zysk działalność gospodarczą) udzielania kredytów bez umożliwienia mu osiągnięcia korzyści z umowy kredytu, bo tylko wówczas nie dochodziłoby do rozbieżności pomiędzy udzielonym kredytem a zobowiązaniem do zwrotu wykorzystanego kredytu.

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena ważności umowy nie może ograniczać się do samego dopuszczenia konstrukcji indeksacji, lecz wymaga zbadania, czy sposób ukształtowania mechanizmu przeliczeniowego oraz zasad wykonywania zobowiązania pozostaje w granicach wyznaczonych przez art. 353 ¹ k.c. oraz art. 58 k.c., w szczególności czy nie prowadzi do naruszenia natury stosunku zobowiązaniowego ani zasad współżycia społecznego.

Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, pozostawienie jednej ze stron możliwości jednostronnego kształtowania elementów wpływających na wysokość świadczenia może prowadzić do sprzeczności z naturą stosunku zobowiązaniowego (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991 r., III CZP 15/91 i uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91). Jednakże przepis ten nie wyklucza uznania umów za ważne w sytuacji nieekwiwalentności świadczenia czy nierówności faktycznej stron w stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia
26 października 2023 r., sygn. akt II CSKP 863/23). Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego zachodziłaby w niniejszej sprawie wówczas tylko wtedy, gdy pozwany bank lub osoba trzecia w sposób naganny wprowadziłaby
na rynek czynniki, które spowodowałyby wzrost kursu CHF w celu osiągnięcia własnych korzyści poza mechanizm rynku ekonomicznego.

Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy należało jednak uznać, że brak jest podstaw do przyjęcia, aby mechanizm indeksacyjny miał charakter dowolny lub jednostronnie kształtowany przez bank, co znajduje potwierdzenie w opinii biegłej E. G., zgodnie z którą kursy CHF stosowane przez pozwanego były ustalane w oparciu o parametry
i uwarunkowania rynkowe, a ich poziom nie odbiegał rażąco od kursów stosowanych przez NBP oraz inne czołowe banki. Bank do przeliczenia kredytu zastosował inne kursy niż kursy kupna publikowane na stronie internetowej https://www.getinbank.pl/kursy-walut . Kursy te były niewiele niższe od tych kursów i od średnich kursów NBP. Pozwany bank miał też najniższy kurs sprzedaży, najniższą marże sprzedaży i najniższy średni spread.

Mając powyższe na uwadze, uznając także, że sama umowa i regulamin nie zawierają jednoznacznych sformułowań kryteriów ustalania przez bank kursów walut, nie można przyjąć, że pozwany bank całkowicie dowolnie ustalał kursy walut, w oderwaniu od obiektywnych czynników ustalania kursów walut, które były brane pod uwagę przez NBP i inne banki działające na polskim rynku. Kryterium, na podstawie którego bank był uprawniony do określenia kursu walut, może nie wynikać z treści samych oświadczeń woli przedsiębiorców, ale z innych czynników, które na podstawie art. 56 k.c. współkształtują treść stosunku prawnego, to jest z zasad współżycia społecznego lub ustalonych zwyczajów. Określenie kryteriów ustalania kursów waluty może mieć więc szeroki zakres i nie musi wynikać wprost z samej treści umowy.

W tym miejscu należy przywołać opinię biegłej, w której wskazała
ona na sposób kształtowania przez (...) i inne banki kursów walut, a więc
na czynniki zewnętrzne: bieżącą sytuację na rynku walutowy, a więc poziom
i zmienność kursów walut na rynku międzybankowym, płynność poszczególnych walut, koszty finansowe pozyskania walut oraz konkurencyjność kursów walut oferowanych klientom, na którą wpływa obowiązek publikowania kursów
w tabelach kursowych przez banki. Sytuacja na rynku międzybankowym jest płynna, co powoduje, że w umowach zawieranych na wiele lat, o czym była mowa już wcześniej, nie jest możliwe precyzyjne ustalenie kryteriów określających świadczenie w postaci prostego schematu, wzoru lub algorytmu matematycznego. Praktyka obrotu gospodarczego wskazuje na to, że w tego rodzaju umowach pozostawia się pewne warunki, niemożliwe do określenia w momencie zawierania umowy, do ustalenia świadczenia jednej ze stron, ze wspólnym założeniem rynkowości dokonywanych w przyszłości ustaleń. Zatem nie każda taka sytuacja powinna prowadzić do konstatacji, że umowa pozostaje w sprzeczności z naturą stosunku czy w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Kursy bankowe są wyznaczane przez banki w oparciu o kurs międzybankowy, dostępny w serwisie Reuters, o czym wspominała biegła w swojej opinii. Nie można uznać, że sposób ustalania kursów walut przez pozwany banku odbiegał od sposobu ich ustalania przez inne banki i niezależnie od obiektywnych czynników rynkowych, skoro kursy te były niewiele niższe od kursów ze strony internetowej banku i od średnich kursów NBP i skoro pozwany bank miał najniższy kurs sprzedaży, najniższą marże sprzedaży i najniższy średni spread. Błędne jest zatem twierdzenie, że nie można było w stosunku do pozwanego banku dokonywać weryfikacji prawidłowości ustalania kursu walut. Ponadto banki podlegają nadzorowi KNF, który również bada sposób zarządzania przez nie ryzykiem walutowym. Zatem w zakresie ustalania kursów walut w pozwanym banku nie możemy mówić
o całkowitej dowolności, która rażąco naruszyłaby interes powodów (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2011 r., I CSK 261/10).

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że mechanizm indeksacyjny funkcjonujący w umowie oraz jej aneksie miał charakter obiektywnie weryfikowalny i powiązany z parametrami rynkowymi, a nie arbitralnie kształtowany przez bank lub osobę trzecią. W konsekwencji brak jest podstaw
do przyjęcia, że doszło do naruszenia natury stosunku zobowiązaniowego
w rozumieniu art. 353 ¹ k.c. Konstrukcja kredytu indeksowanego do CHF była dopuszczalna, ekonomicznie uzasadniona oraz oparta na mechanizmie powiązania z miernikiem zewnętrznym, który - jak wynika z opinii biegłego
- pozostawał w korelacji z poziomem rynkowym. Sam fakt istnienia różnic
w przeliczeniach nie może być utożsamiany z naruszeniem zasad uczciwego obrotu, jeżeli mieści się on w granicach typowego ryzyka kontraktowego.

W konsekwencji należy uznać, że przedmiotowa umowa kredytu nie narusza ani art. 353 ¹ k.c., ani art. 58 § 1 i 2 k.c., a jej treść oraz sposób wykonania nie pozwalają na stwierdzenie jej nieważności.

W tych wszystkich przyczyn powództwo główne i ewentualne o ustalenie podlegało oddaleniu, o czym Sąd orzekł, jak w punkcie 3, 4 i 5 wyroku.