Wyrok z 15 maja 2026, sygn. I C 775/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 maja 2026r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:

Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek

Protokolant: Anna Dulas

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2026r. w Z.

sprawy z powództwa N. O. (PESEL (...))

przeciwko pozwanym (...) Towarzystwu (...) S.A. z/s w P. (KRS (...)) i (...) S.A. z/s w H. (KRS (...))

o zapłatę

I.  uchyla w całości wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 30 czerwca 2025r. w sprawie o sygn. akt I C 775/25,

II.  oddala w całości powództwo w stosunku do pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w P.,

III.  umarza postępowanie co kwoty 4.991,21zł (cztery tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt jeden złotych 21/100),

IV.  zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w H. na rzecz powódki N. O. kwotę 9.723,25zł (dziewięć tysięcy siedemset dwadzieścia trzy złote 25/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 września 2025r. do dnia zapłaty,

V.  oddala powództwo w pozostałej części,

VI.  nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu tytułem zwrotu części nieuiszczonych wydatków:

- od powódki N. O. kwotę 720,99zł (siedemset dwadzieścia złotych 99/100),

- od pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w H. kwotę 1.404,57zł (jeden tysiąc czterysta cztery złote 57/100),

VII.  zasądza od powódki N. O. na rzecz pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w P. kwotę 4.117,00zł (cztery tysiące sto siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.600,00zł (trzy tysiące sześćset złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty,

VIII.  zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w H. na rzecz powódki N. O. kwotę 1.883,94zł (jeden tysiąc osiemset osiemdziesiąt trzy złote 94/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Michał Włodarek

Sygn. akt I C 775/25

UZASADNIENIE

W dniu 5 czerwca 2025r. powódka N. O. skierowała do tut. Sądu w stosunku do pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w P. żądanie zasądzenia kwoty 14.714,46zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18 marca 2025r. do dnia zapłaty, a ponadto żądanie zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, iż w wyniku zdarzenia komunikacyjnego z dnia 12 grudnia 2024r. doszło do kolizji drogowej, na skutek której uszkodzony został pojazd m – ki Ł. (...) o nr rej. (...), a przyznana poszkodowanej przez pozwanego w wyniku przeprowadzonego postępowania szkodowego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela sprawcy szkody z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w związku z ruchem tych pojazdów kwota 1.787,29zł nie rekompensuje rzeczywistej szkody w pojeździe.

Powódka podała, że na dochodzoną pozwem należność składa również kwota 680,00zł, która stanowi wartość wydatków z tytułu pozyskania na etapie przedsądowym prywatnego kosztorysu.

Wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 30 czerwca 2025r. w sprawie o sygn. akt I C 775/25 uwzględniono w całości roszczenia powództwa w stosunku do pozwanego (...) S.A. z/s w P. oraz rozstrzygnięto o kosztach postępowania.

Pozwany (...) S.A. z/s w P. wniósł sprzeciw od opisanego wyżej orzeczenia.

Pozwany zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości i wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany podniósł zarzut braku legitymacji procesowej biernej po swojej stronie, wskazując, że nie występował jako ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody, lecz jedynie jako zakład ubezpieczeń podejmujący czynności w ramach tzw. bezpośredniej likwidacji szkody ((...)). Pozwany wyjaśnił, że (...) stanowi funkcjonujący pomiędzy zakładami ubezpieczeń mechanizm organizacyjno-rozliczeniowy, polegający na tym, iż poszkodowany zgłasza szkodę do swojego ubezpieczyciela, który przeprowadza postępowanie likwidacyjne, ustala wysokość należnego świadczenia i dokonuje ewentualnej wypłaty odszkodowania, a następnie rozlicza szkodę z zakładem ubezpieczeń udzielającym ochrony z tytułu odpowiedzialności cywilnej sprawcy zdarzenia. Pozwany podniósł, że sam fakt prowadzenia postępowania likwidacyjnego w trybie (...) nie skutkuje przejęciem przez zakład ubezpieczeń obsługujący szkodę materialnoprawnej odpowiedzialności gwarancyjnej za skutki zdarzenia. Z tego względu pozwany wskazał, że po zakończeniu postępowania likwidacyjnego prowadzonego w trybie (...) ewentualne dalsze roszczenia odszkodowawcze powinny być dochodzone na drodze sądowej przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy szkody, a nie przeciwko zakładowi ubezpieczeń, który podejmował czynności likwidacyjne wyłącznie w ramach tego mechanizmu.

W odpowiedzi na sprzeciw (...) Towarzystwo (...) S.A. z/s w P., pismem procesowym z dnia 21 sierpnia 2025r., powódka N. O. wniosła o utrzymanie w mocy wyroku zaocznego z dnia 30 czerwca 2025r., wydanego przez Sąd Rejonowy w Kaliszu w sprawie o sygn. akt I C 775/25, a także o utrzymanie nadanego temu orzeczeniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadto powódka wniosła, na podstawie art. 194 § 1 kpc, o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w H..

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w sprawie o sygn. akt I C 775/25 zawiesił rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi zaocznemu tego Sądu z dnia 30 czerwca 2025r., wydanemu w sprawie o sygn. akt I C 775/25.

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025r. Sąd Rejonowy w Kaliszu w sprawie o sygn. akt I C 775/25 wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) Towarzystwo (...) S.A. z/s w H..

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Towarzystwo (...) S.A. z/s w H. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadniając zajęte stanowisko procesowe, pozwane Towarzystwo Ubezpieczeń zakwestionowało zasadność dochodzonego roszczenia co do wysokości. Pozwany wskazał, że w toku postępowania likwidacyjnego ustalono należne odszkodowanie w kwocie odpowiadającej rzeczywistemu rozmiarowi szkody, przy uwzględnieniu rodzaju, charakteru oraz zakresu uszkodzeń stwierdzonych w pojeździe, a także jego wieku, wcześniejszego stanu technicznego oraz okoliczności istniejących na dzień zdarzenia szkodowego. W ocenie pozwanego wysokość świadczenia określona w postępowaniu szkodowym pozostaje adekwatna do ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu i nie ma podstaw do przyjęcia, że po stronie powodowej powstała dalsza, niekompensowana dotychczas szkoda majątkowa w wysokości objętej żądaniem pozwu.

Pozwane Towarzystwo Ubezpieczeń podniosło również, że żądanie strony powodowej zostało oparte na zawyżonych kosztach naprawy, nieznajdujących uzasadnienia ani w zakresie uszkodzeń pozostających w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem, ani w stanie technicznym pojazdu sprzed szkody. W konsekwencji pozwany zakwestionował wysokość dochodzonej dopłaty odszkodowania, wskazując, że wypłacone dotychczas świadczenie wyczerpuje należne powódce roszczenie odszkodowawcze.

Nadto pozwany zakwestionował roszczenie powódki w zakresie zwrotu kosztów sporządzenia prywatnej ekspertyzy. W tym zakresie wskazał, że wydatek ten nie stanowi normalnego następstwa zdarzenia szkodowego i nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą komunikacyjną, a ponadto nie został wykazany jako celowy i konieczny dla skutecznego dochodzenia roszczenia. W ocenie pozwanego koszt prywatnej kalkulacji ma charakter wydatku poniesionego na potrzeby procesu i nie powinien obciążać zakładu ubezpieczeń w ramach odpowiedzialności odszkodowawczej.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2026r. powódka N. O. cofnęła pozew w stosunku do pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w P.. Jednocześnie ograniczyła powództwo wobec pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w H. do kwoty 9.723,25zł domagając się jej zasądzenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 18 marca 2025r. do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na stanowisko procesowe strony powodowej pozwany (...) Towarzystwo (...) S.A. z/s w P. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wobec sprecyzowania roszczenia przez stronę powodową pozwany (...) Towarzystwo (...) S.A. z/s w H. również wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie pozwany wyraził zgodę na częściowe ograniczenie powództwa w zakresie kwoty 4.991,21zł.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 12 grudnia 2024r. doszło do kolizji drogowej, w której uszkodzony został należący do powódki N. O. samochód m – ki Ł. (...) o nr rej. (...). Kierujący innym pojazdem swoim zachowaniem wytworzył stan zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym i sytuację kolizyjną, która pozostaje w związku przyczynowym z tym zdarzeniem drogowym.

( okoliczność bezsporna, notatka informacyjna o zdarzeniu drogowym k. 65, 101, historia pojazdu k. 143-144, 172-173, dokumenty akt szkodowych – płyta Cd k. 161, zeznania świadka N. O. k. 183-183v 00:04:03-00:13:52, przesłuchanie powódki N. O. k. 183v 00:13:52-00:17:28)

Pojazd sprawcy szkody był ubezpieczony w (...) S.A. z/s w H..

Powódka dokonała zgłoszenia zaistnienia zdarzenia szkodowego w (...) S.A. z/s w P. w ramach mechanizmu bezpośredniej likwidacji szkody, tzw. (...) w celu przeprowadzenia postępowania szkodowego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej Ubezpieczyciela sprawcy szkody z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w związku z ruchem tych pojazdów. Postępowanie szkodowe zostało zarejestrowane pod nr (...).

W związku ze zgłoszeniem w/w Ubezpieczyciel przeprowadził postępowanie szkodowe w ramach, którego dokonał oceny rodzaju, charakteru i rozmiarów uszkodzeń w pojeździe poszkodowanej oraz przeprowadził kalkulację kosztów naprawy. W/w ustalił i przyznał powódce decyzją z dnia 7 stycznia 2025r. odszkodowanie w wysokości 1.787,29zł oraz odmówił jego wypłaty w pozostałej części.

( decyzja k. 22-26, 27-31, 58-59, 94-95, kosztorys k. 32-37, 60-62, 96-98, wycena k. 38-40, 63-64, 99-100, inf. (...) k. 57, 93, 161, dokumenty akt szkodowych – płyta Cd k. 161, przesłuchanie powódki N. O. k. 183v 00:13:52-00:17:28)

Rodzaj, charakter, rozmiar i lokalizacja szkód w pojeździe m – ki Ł. (...) o nr rej. (...) powstały w okolicznościach wskazanych przez powoda, w tym w czasie i w miejscu przez niego oznaczonym, tj. na skutek zdarzenia drogowego z dnia 12 grudnia 2024r.

Do wykonania naprawy samochodu m – ki Ł. (...) o nr rej. (...) w wyniku kolizji drogowej z dnia 12 grudnia 2024r. konieczne były następujące części zamienne: reflektor L, ściana boczna prz L, osł bieżni koła P L.

W celu przywrócenia stanu poprzedniego w pojeździe prac naprawczych wymagały: ściana boczna prz L, nakładka zderzaka, kratka ozdobna gór zderzaka prz, kratka ozd D L zderzaka prz, kratka ozd D P zderzaka prz, reflektor L, oslona progu L.

Lakierowaniu podlegało: ściana boczn aprz L, zderzak prz D, zderzak prz, ściana boczna prz L, zderzak prz D, zderzak prz.

Rzeczywisty koszt przywrócenia pojazdu m – ki Ł. (...) o nr rej. (...) do stanu sprzed kolizji drogowej z dnia 12 grudnia 2024r. wynosi 10.830,54zł. I tak, wartość materiałów niezbędnych do restytucji pojazdu do stanu sprzed zdarzenia bez uwzględnienia podatku Vat wynosi 7.036,18zł, natomiast koszt naprawy mechanicznej i lakierniczej i wysokość dodatkowych wydatków, przy uwzględnieniu, iż wartość jednej godziny pracy pracownika przedsiębiorstwa naprawczego stanowi 110,00zł bez uwzględnienia podatku Vat wynosi łącznie 1.769,14zł, co stanowi łączną kwotę bez uwzględnienia podatku Vat 8.805,32zł, natomiast z uwzględnieniem tej daniny publicznej wynosi 10.830,54zł.

Celowy i ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy pojazdu m – ki Ł. (...) o nr rej. (...), pozostający w związku ze zdarzeniem z dnia 12 grudnia 2024r., przy zastosowaniu nowych części oryginalnych jakości O, sygnowanych logo producenta pojazdu, oraz dostępnych części oryginalnych jakości Q, wynosi 10.830,54zł brutto. Koszt naprawy ustalony w tej wysokości pozwala na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody.

Przy zastosowaniu do naprawy wyłącznie części oryginalnych jakości O, sygnowanych logo producenta pojazdu, koszt naprawy pojazdu wyniósłby 15.039,25zł brutto. Zastosowanie części jakości Q, sygnowanych logo producenta części, pozwala na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody.

Z uwagi na rodzaj, charakter i zakres uszkodzeń pojazdu, a także przy uwzględnieniu jego wieku oraz stanu technicznego istniejącego bezpośrednio przed zdarzeniem, uzasadnione jest przeprowadzenie naprawy przy użyciu części oryginalnych jakości O i Q w nieautoryzowanym przedsiębiorstwie naprawczym, zawodowo zajmującym się naprawą pojazdów. Wykonanie naprawy przy zastosowaniu części oryginalnych jakości O i Q nie spowoduje zmiany wartości rynkowej pojazdu w stosunku do jego wartości sprzed zdarzenia. Do naprawy pojazdu nie powinny być użyte części o porównywalnej jakości ani zamienniki, ponieważ ich zastosowanie nie pozwoliłoby na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody.

Wartość rynkowa pojazdu m – ki Ł. (...) o nr rej. (...) przed szkodą wynosiła 49.700,00zł brutto, natomiast jego wartość w stanie uszkodzonym wynosiła 45.700,00zł brutto. Szkoda powinna zostać rozliczona jako szkoda częściowa, albowiem wartość rynkowa pojazdu sprzed szkody przewyższa uzasadniony koszt jego naprawy.

Przed zdarzeniem z dnia 12 grudnia 2024r. pojazd m – ki Ł. (...) o nr rej. (...) był poddany naprawie blacharsko-lakierniczej, która została wykonana w nieautoryzowanym zakładzie naprawczym niezgodnie z technologią producenta pojazdu. Naprawa ta polegała na nietechnologicznej naprawie blacharsko-lakierniczej uszkodzonych elementów, z użyciem znacznej ilości masy szpachlowej.

Po zdarzeniu z dnia 12 grudnia 2024 r. pojazd nie został naprawiony. Stwierdzone uszkodzenia nie eliminują jednak pojazdu z ruchu.

( opinia biegłego k. 197-227, 248-256)

Powódka poniosła również przedsądowe wydatki związane z pozyskaniem dokumentu prywatnego w postaci kalkulacji naprawy pojazdu m – ki Ł. (...) o nr rej. (...) w wysokości 680,00zł, który stanowił podstawę ustalenia i dochodzenia roszczeń od pozwanego w postępowaniu sądowym.

( faktura k. 11, kalkulacja kosztów naprawy k. 12-21, dokumenty akt szkodowych – płyta Cd k. 161, przesłuchanie powódki N. O. k. 183v 00:13:52-00:17:28)

Sąd uznał za przydatną do poczynienia ustaleń faktycznych opinię sporządzoną przez biegłego z zakresu techniki samochodowej i wyceny wartości pojazdów. Opinia ta jest pełna, jasna, zrozumiała, wyczerpująca, kompleksowa oraz wewnętrznie spójna. Biegły udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania objęte tezą dowodową, a sposób sformułowania opinii pozwala na prześledzenie przedstawionych w niej ocen i wniosków oraz toku rozumowania, który doprowadził biegłego do ich sformułowania. Biegły wskazał również przyjętą metodykę opiniowania oraz materiał badawczy, na którym się oparł.

Wnioski końcowe opinii zostały sformułowane w sposób zwięzły i precyzyjny. Pozostają one logiczne, znajdują oparcie w przeprowadzonych przez biegłego analizach i nie budzą zastrzeżeń co do ich trafności w zestawieniu z materiałem badawczym wskazanym w opinii. Ponadto biegły w sposób fachowy, rzeczowy i wyczerpujący ustosunkował się do wszystkich zarzutów zgłoszonych wobec opinii, odnosząc się szczegółowo do każdego z podniesionych zastrzeżeń, przy odwołaniu zarówno do dokumentarnego materiału dowodowego, jak i do zasad oraz metodyki sporządzania opinii tego rodzaju.

W tym kontekście podkreślenia wymaga, że dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii uzupełniającej biegłego pozostaje w sferze uznania sądu. Sąd nie ma obowiązku dopuszczania takiego dowodu w każdym przypadku, gdy sporządzona w sprawie opinia jest niekorzystna dla jednej ze stron. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających dalsze uzupełnienie dotychczasowej opinii lub powołanie kolejnego biegłego spoczywa na stronie, która z takiego dowodu wywodzi skutki procesowe. Strona ta powinna wykazać się należytą aktywnością procesową i wskazać konkretne błędy, sprzeczności, niejasności albo inne wady opinii, które dyskwalifikowałyby dotychczasową opinię bądź uzasadniałyby potrzebę jej uzupełnienia lub zasięgnięcia opinii innego biegłego – por. postan. SN z dnia 28 marca 2019 r., I CSK 137/18, opubl. Legalis, postan. SN z dnia 4 września 2018 r., II UK 460/17, opubl. Legalis, postan. SN z dnia 17 kwietnia 2018 r., I UK 266/17, opubl. Legalis, wyrok SN z dnia 23 czerwca 2017 r., I CSK 626/17, opubl. Legalis, postan. SN z dnia 19 sierpnia 2009 r., III CSK 7/09, opubl. Legalis.

Skoro opinia sporządzona w niniejszej sprawie spełnia wskazane wyżej kryteria rzetelności, kompletności i przydatności dowodowej, a zgłoszone wobec niej zastrzeżenia zostały przez biegłego należycie wyjaśnione, brak było podstaw do kwestionowania jej mocy dowodowej wyłącznie z tej przyczyny, że jej wnioski nie odpowiadały stanowisku procesowemu strony pozwanej.

Za wiarygodne należało uznać zaliczone w poczet materiału dowodowego dokumenty zgromadzone w postępowaniu, albowiem zostały one sporządzone przez uprawnione organy w ramach przysługujących im kompetencji, w sposób rzetelny i fachowy. Ich prawdziwość i autentyczność nie wzbudziła w ocenie Sądu wątpliwości.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje.

Powództwo, po jego ostatecznym sprecyzowaniu i ograniczeniu, zasługiwało na uwzględnienie wobec pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w H. w całości.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę odpowiedzialności pozwanego stanowiły przepisy regulujące odpowiedzialność gwarancyjną zakładu ubezpieczeń z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Na podstawie art. 436 § 1 kc odpowiedzialność przewidzianą w art. 435 kc ponosi samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2025.367 – t.j. ze zm.), z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz albo kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do naprawienia szkody wyrządzonej w związku z ruchem tego pojazdu, będącej następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia, bądź też utraty, zniszczenia albo uszkodzenia mienia. Z kolei stosownie do art. 36 ust. 1 zd. 1 tej ustawy, odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza albo kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do wysokości sumy gwarancyjnej ustalonej w umowie ubezpieczenia.

Powołany art. 34 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wyraża zasadę szerokiej ochrony ubezpieczeniowej, obejmującej zarówno ubezpieczonego sprawcę szkody, chronionego przed osobistym ponoszeniem ekonomicznych skutków odpowiedzialności cywilnej, jak i poszkodowanego, któremu zapewnia się możliwość uzyskania kompensaty od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy. W konsekwencji odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń ma charakter akcesoryjny względem odpowiedzialności cywilnej posiadacza albo kierującego pojazdem mechanicznym, a jej zakres jest determinowany istnieniem i zakresem odpowiedzialności sprawcy szkody – por. wyrok s. apel. w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 1093/14, opubl. LEX nr 1681964, wyrok s. apel. w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt V ACa 673/14, opubl. LEX nr 1651861.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że pojazd sprawcy zdarzenia z dnia 12 grudnia 2024r. objęty był ochroną ubezpieczeniową udzielaną przez pozwane (...) Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w H.. Tym samym to ten podmiot ponosił odpowiedzialność gwarancyjną za skutki szkody powstałej w pojeździe powódki m – ki Ł. (...) o nr rej. (...).

Dla oceny legitymacji procesowej biernej pozwanego zasadnicze znaczenie miało również to, że zgłoszenie szkody przez powódkę do (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w P. nastąpiło w ramach mechanizmu tzw. bezpośredniej likwidacji szkody. Mechanizm ten ma charakter organizacyjno-techniczny i rozliczeniowy. Polega na tym, że poszkodowany zgłasza szkodę do własnego ubezpieczyciela, który przeprowadza postępowanie likwidacyjne, dokonuje ustalenia rozmiaru szkody oraz ewentualnej wypłaty świadczenia, a następnie rozlicza się z zakładem ubezpieczeń udzielającym ochrony z tytułu odpowiedzialności cywilnej sprawcy zdarzenia. Sam fakt podejmowania czynności likwidacyjnych w ramach (...) nie prowadzi jednak do przejęcia przez ubezpieczyciela poszkodowanego materialnoprawnej odpowiedzialności gwarancyjnej za skutki zdarzenia. Odpowiedzialność ta nadal obciąża ubezpieczyciela sprawcy szkody. W konsekwencji, po zakończeniu postępowania likwidacyjnego prowadzonego w trybie (...), roszczenie dochodzone na drodze sądowej powinno być kierowane przeciwko ubezpieczycielowi odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody, którym w niniejszej sprawie było pozwane (...) Towarzystwo (...) S.A. z s/s w H..

Świadczenie pieniężne spełniane przez zakład ubezpieczeń w ramach odpowiedzialności z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ustalane jest według reguł cywilnego prawa odszkodowawczego. O rodzaju i wysokości świadczenia należnego poszkodowanemu decydują zatem przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności art. 361–363 kc, przy uwzględnieniu specyfiki odpowiedzialności ubezpieczeniowej, polegającej na tym, że w ramach ubezpieczenia OC wyłącznym sposobem naprawienia szkody przez zakład ubezpieczeń jest zapłata odpowiedniej sumy pieniężnej – por. wyrok s. apel. w Łodzi z dnia 24 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 134/14, opubl. LEX nr 1498945.

Zgodnie z art. 361 § 1 kc, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność jedynie za normalne następstwa działania albo zaniechania, z którego szkoda wynikła. W myśl art. 361 § 2 kc, w powyższych granicach naprawienie szkody obejmuje, przy braku odmiennego przepisu ustawy albo postanowienia umowy, straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Stosownie natomiast do art. 363 § 1 kc, naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, przez przywrócenie stanu poprzedniego albo przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, przy czym gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia pieniężnego.

W świetle powołanych regulacji odszkodowanie należne poszkodowanemu powinno realizować zasadę pełnej kompensacji szkody, jednak wyłącznie w granicach normalnego związku przyczynowego. Odszkodowanie nie może prowadzić ani do nieuzasadnionego wzbogacenia poszkodowanego, ani do przerzucenia na niego ciężaru ekonomicznego naprawienia szkody, za którą odpowiedzialność ponosi sprawca oraz jego ubezpieczyciel.

W przypadku uszkodzenia pojazdu mechanicznego odszkodowanie należne z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje niezbędne, celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku – por. uchwała SN z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 32/03, opubl. OSNC 2004, nr 4, poz. 51. Poszkodowany zachowuje przy tym uprawnienie do wyboru warsztatu naprawczego, w którym naprawa zostanie wykonana, a także do wyboru takiego sposobu naprawy, który pozwoli na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody. Granicą tego uprawnienia pozostaje wartość pojazdu sprzed zdarzenia, albowiem koszty restytucji przekraczające tę wartość mogłyby uzasadniać kwalifikację szkody jako całkowitej.

W przepisach regulujących odpowiedzialność odszkodowawczą nie ma podstaw do przyjęcia generalnego ograniczenia prawa poszkodowanego do żądania ustalenia odszkodowania z uwzględnieniem cen części oryginalnych, jeżeli ich zastosowanie jest technicznie celowe, ekonomicznie uzasadnione i konieczne dla przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody. Kosztami ekonomicznie uzasadnionymi są takie koszty, które odpowiadają rzeczywistym warunkom rynkowym naprawy i pozwalają na wykonanie restytucji w sposób zgodny z technologią naprawczą oraz właściwościami uszkodzonego pojazdu. Nie jest przy tym rozstrzygające samo to, że koszty te są wyższe od wartości przyjętych jednostronnie przez ubezpieczyciela w kalkulacji sporządzonej w postępowaniu likwidacyjnym.

Sąd podziela w tym zakresie kierunek wykładni zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 80/11, opubl. OSNC 2012/10/112 oraz w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 85/11, opubl. OSNC 2013/3/37 – por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 8 maja 2024 r., III CZP 142/22, opubl. Legalis, uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 11 września 2024 r., III CZP 65/23, opubl. Legalis.

W realiach niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie dla ustalenia wysokości należnego powódce odszkodowania miała opinia biegłego z zakresu techniki samochodowej i wyceny wartości pojazdów. Z opinii tej wynikało jednoznacznie, że szkoda w pojeździe m – ki Ł. (...) o nr rej. (...) miała charakter szkody częściowej, a celowy i ekonomicznie uzasadniony koszt przywrócenia pojazdu do stanu sprzed kolizji z dnia 12 grudnia 2024r., przy zastosowaniu nowych części oryginalnych jakości O, sygnowanych logo producenta pojazdu, oraz dostępnych części oryginalnych jakości Q, wynosił 10.830,54zł brutto. Jednocześnie wartość rynkowa pojazdu przed szkodą wynosiła 49.700,00zł brutto, natomiast wartość pojazdu w stanie uszkodzonym 45.700,00zł brutto.

Powyższe ustalenia prowadziły do wniosku, że koszt naprawy pojazdu nie przekraczał jego wartości sprzed szkody, a zatem brak było podstaw do rozliczenia szkody jako szkody całkowitej. Koszt naprawy uszkodzonego pojazdu, nieprzewyższający jego wartości sprzed wypadku, nie jest bowiem nadmierny w rozumieniu art. 363 § 1 k.c. Przyjmuje się, że nieopłacalność naprawy, będąca przesłanką wystąpienia tzw. szkody całkowitej, zachodzi wówczas, gdy koszt naprawy przekracza wartość pojazdu sprzed wypadku. Stan majątku poszkodowanego, niezakłócony zdarzeniem ubezpieczeniowym, wyznacza rozmiar należnego odszkodowania – por. postanow. SN z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 76/05, opubl. LEX nr 175463, wyrok SN z dnia 20 października 1972 r. w sprawie o sygn. akt II CR 425/72, opubl. OSNC 1973/6/111.

W ocenie Sądu, w świetle ustaleń biegłego, w niniejszej sprawie w pełni uzasadnione było ustalenie odszkodowania według metody kosztorysowej, a nie według metody dyferencyjnej, sprowadzającej się do porównania wartości pojazdu sprzed szkody i wartości pojazdu w stanie uszkodzonym. Metoda kosztorysowa, w sytuacji szkody częściowej, stanowi pieniężny ekwiwalent restytucji naturalnej i najpełniej realizuje zasadę kompensacji wynikającą z art. 361 § 2 kc. Pozwala ona ustalić kwotę konieczną do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody przez określenie niezbędnych, celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy, obejmujących koszty części, materiałów lakierniczych, robocizny oraz czynności technologicznych.

Metoda dyferencyjna, choć może znajdować zastosowanie w określonych stanach faktycznych, nie stanowiła adekwatnego miernika rozmiaru szkody w rozpoznawanej sprawie. Jej zastosowanie prowadziłoby do ograniczenia należnego świadczenia do różnicy pomiędzy wartością pojazdu przed zdarzeniem a jego wartością w stanie uszkodzonym, tj. do kwoty 4.000,00zł. Kwota taka pozostawałaby jednak w oczywistej dysproporcji do rzeczywistych, celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów restytucji pojazdu, które biegły określił na 10.830,54zł brutto. W konsekwencji zastosowanie metody dyferencyjnej prowadziłoby w niniejszej sprawie do niepełnej kompensacji szkody i przerzucenia na powódkę części ekonomicznego ciężaru naprawy pojazdu, mimo że naprawa była technicznie możliwa, ekonomicznie uzasadniona i nie prowadziła do przekroczenia wartości pojazdu sprzed szkody.

Nie można również pominąć, że metoda dyferencyjna pozostaje w większym stopniu podatna na zmienne czynniki rynkowe niezwiązane bezpośrednio z technologią naprawy, takie jak indywidualna atrakcyjność pojazdu na rynku wtórnym, sezonowe lub lokalne wahania cen, sposób szacowania wartości pozostałości, a także zmienne kryteria handlowej wyceny pojazdów uszkodzonych. Natomiast w niniejszej sprawie istota szkody sprowadzała się do uszkodzeń możliwych do usunięcia w drodze naprawy, której koszt został ustalony przez biegłego według obiektywnych kryteriów technicznych i rynkowych. Tym samym podstawę rozstrzygnięcia winien stanowić koszt przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, nie zaś hipotetyczna różnica wartości handlowych pojazdu przed zdarzeniem i po zdarzeniu.

Za przyjęciem metody kosztorysowej przemawiała również okoliczność, że pojazd powódki po zdarzeniu nie został naprawiony. Brak faktycznej naprawy nie niweczy roszczenia o zapłatę kosztów restytucji. Jakkolwiek obowiązek ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej polega na zapłacie odszkodowania, a więc na spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 822 § 1 kc), to jednak judykatura przyjmuje, że poszkodowany może, według swojego wyboru, żądać od ubezpieczyciela zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej ustalonej zgodnie z metodą różnicy. Przepis art. 822 § 1 kc modyfikuje normę wynikającą z art. 363 § 1 kc jedynie w ten sposób, że roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego przekształca się wobec ubezpieczyciela w roszczenie o zapłatę kosztów restytucji. Powstanie tego roszczenia, a tym samym zakres odszkodowania, nie zależą od tego, czy poszkodowany dokonał restytucji i czy w ogóle ma taki zamiar. Stosowanie art. 822 § 1 w zw. z art. 363 § 1 kc oznacza natomiast, że poszkodowany nie może żądać zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji wyłącznie wtedy, gdy przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo pociągało za sobą nadmierne trudności lub koszty. Ocena, czy koszty restytucji są nadmierne, zależy od okoliczności konkretnej sprawy – por. wyrok SN z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II CSK 100/18, opubl. Legalis, postanow. SN z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 66/20, opubl. Legalis.

Tak więc, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające odmowę zastosowania metody kosztorysowej. Biegły ustalił bowiem nie tylko wysokość kosztów naprawy, ale również wskazał, że naprawa przy użyciu części oryginalnych jakości O oraz dostępnych części oryginalnych jakości Q pozwala na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody. Wskazał również, że zastosowanie części o porównywalnej jakości albo zamienników nie pozwoliłoby na osiągnięcie takiego skutku. Jednocześnie przeprowadzenie naprawy w nieautoryzowanym przedsiębiorstwie naprawczym, zawodowo zajmującym się naprawą pojazdów, zostało przez biegłego ocenione jako uzasadnione z uwagi na rodzaj, charakter i zakres uszkodzeń, wiek pojazdu oraz jego stan techniczny istniejący bezpośrednio przed zdarzeniem.

Obowiązkiem ubezpieczyciela w ramach odpowiedzialności odszkodowawczej jest zapewnienie świadczenia umożliwiającego przywrócenie pojazdu do stanu poprzedniego. Oznacza to, że pojazd po naprawie powinien być sprawny technicznie, zachowywać właściwości użytkowe, estetyczne i eksploatacyjne odpowiadające stanowi sprzed szkody oraz zapewniać poszkodowanemu komfort korzystania z rzeczy w takim stopniu, w jakim było to możliwe przed zdarzeniem. Przywrócenie stanu poprzedniego zachodzi wówczas, gdy stan pojazdu po naprawie odpowiada stanowi sprzed uszkodzenia pod każdym istotnym względem, a więc w zakresie stanu technicznego, zdolności użytkowania, części składowych, trwałości, bezpieczeństwa i wyglądu estetycznego.

Ubezpieczyciel zobowiązany jest, na żądanie poszkodowanego, do wypłaty odszkodowania obejmującego celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do naprawy pojazdu. Jeżeli ubezpieczyciel wykaże, że zastosowanie części nowych prowadzi do wzrostu wartości pojazdu, odszkodowanie może zostać obniżone o kwotę odpowiadającą temu wzrostowi. Nie ma jednak podstaw do automatycznego dokonywania potrąceń amortyzacyjnych odpowiadających zużyciu pojazdu albo jego części przed uszkodzeniem. Wydatki na części nowe, jeżeli ich zastosowanie jest niezbędne dla prawidłowego naprawienia szkody, składają się na koszt restytucji i nie mogą obciążać poszkodowanego.

Nie ma również podstaw prawnych do tego, aby każdorazowo odrębnie oceniać wartość części uszkodzonych i tylko z tej przyczyny, że części te były przed zdarzeniem częściowo zużyte, obniżać należne odszkodowanie za przywrócenie do stanu poprzedniego pojazdu jako całości. Oryginalność części wykorzystywanych do naprawy może stanowić istotny czynnik decydujący o zupełności restytucji. W niektórych przypadkach, obok jakości części, znaczenie ma również ich pochodzenie od producenta pojazdu albo producenta części dostarczających komponenty odpowiadające standardowi pierwotnego wyposażenia.

Konieczność wymiany uszkodzonych części pozostaje normalnym następstwem zdarzenia szkodowego w rozumieniu art. 361 § 1 kc. Jeżeli uszkodzonej części nie da się naprawić w sposób przywracający jej stan sprzed zdarzenia, musi zostać zastąpiona inną. Zastąpienie części starych częściami nowymi albo oryginalnymi jakości O lub Q, jeżeli ich zastosowanie jest niezbędne do prawidłowej naprawy pojazdu, stanowi celowy i ekonomicznie uzasadniony wydatek restytucyjny. Odmienne stanowisko prowadziłoby do nieakceptowalnego wniosku, że ciężar przywrócenia rzeczy używanej do stanu poprzedniego spoczywa częściowo na poszkodowanym, mimo że szkoda została wyrządzona przez osobę trzecią.

Wykładnia art. 361 § 2 kc i art. 363 § 2 kc prowadzi zatem do wniosku, że ubezpieczyciel powinien ustalić odszkodowanie w kwocie umożliwiającej przywrócenie pojazdu jako całości do stanu sprzed zdarzenia. Przepisy te nie uzasadniają obniżenia należnego odszkodowania o różnicę pomiędzy wartością części nowej a wartością części uszkodzonej, wyliczoną odrębnie dla każdej części. Szkoda majątkowa musi pozostawać w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. – por. wyrok s. apel. w Lublinie z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 968/14, opubl. LEX nr 1770850, wyrok s. apel. w Białymstoku z dnia 8 kwietnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 959/14, opubl. LEX nr 1667508, wyrok s. apel. w Warszawie z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 68/14, opubl. LEX nr 1624064, wyrok s. apel. w Łodzi z dnia 28 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 824/14, opubl. LEX nr 1554766, wyrok s. apel. w Lublinie z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 785/13, opubl. LEX nr 1469375.

W niniejszej sprawie biegły wyraźnie wskazał, że naprawa z zastosowaniem części oryginalnych jakości O i Q nie doprowadzi do wzrostu wartości rynkowej pojazdu w stosunku do jego wartości sprzed zdarzenia. Pozwany nie wykazał okoliczności przeciwnej. Nie było zatem podstaw do zastosowania zasady compensatio lucri cum damno ani do obniżenia odszkodowania z powołaniem się na hipotetyczne zwiększenie wartości pojazdu. Zasada pełnego odszkodowania ma zapewnić całkowitą kompensatę uszczerbku w granicach normalnego związku przyczynowego. Odstępstwo od niej mogłoby nastąpić jedynie wyjątkowo, gdyby ubezpieczyciel wykazał, że naprawa z użyciem części nowych albo oryginalnych prowadzi do realnego i uchwytnego wzrostu wartości pojazdu ponad stan sprzed szkody. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie została wykazana.

Sąd miał przy tym na względzie, że pojazd powódki przed zdarzeniem z dnia 12 grudnia 2024r. był poddany naprawie blacharsko-lakierniczej wykonanej w nieautoryzowanym zakładzie naprawczym niezgodnie z technologią producenta, przy użyciu znacznej ilości masy szpachlowej. Okoliczność ta została uwzględniona przez biegłego przy określaniu uzasadnionego sposobu naprawy i jej kosztów. Nie prowadziła ona jednak do wniosku, że właściwe byłoby zastosowanie części o porównywalnej jakości albo zamienników. Przeciwnie, biegły wprost stwierdził, że użycie tego rodzaju części nie pozwoliłoby na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody. Tym samym miarodajnym standardem naprawy pozostawało zastosowanie części oryginalnych jakości O i Q, przy wykonaniu prac w nieautoryzowanym, lecz profesjonalnym przedsiębiorstwie naprawczym.

W świetle tych ustaleń niezasadny jest również zarzut naruszenia przez powódkę obowiązku minimalizacji szkody. W warunkach niniejszego postępowania brak było podstaw do przypisania powódce przyczynienia się do powstania szkody albo zwiększenia jej rozmiaru (por. art. 354 § 2 kc i art. 362 kc). Przyczynienie się wymaga istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem poszkodowanego a powstaniem szkody albo zwiększeniem jej zakresu. Wina albo oczywista nieprawidłowość zachowania poszkodowanego mogą mieć znaczenie przy ocenie, czy i w jakim stopniu odszkodowanie powinno ulec obniżeniu. W ustalonym stanie faktycznym nie ujawniono jednak żadnych okoliczności pozwalających na przypisanie powódce takiego zachowania.

Obowiązek minimalizacji szkody nie może być utożsamiany z powinnością poszukiwania najtańszego warsztatu, najtańszych części albo dostawców wskazanych jednostronnie przez ubezpieczyciela. Poszkodowany nie ma obowiązku wykazywania się ponadprzeciętną aktywnością w poszukiwaniu najniższych możliwych cen, zwłaszcza jeżeli mogłoby to odbywać się kosztem jakości, bezpieczeństwa, trwałości naprawy albo zgodności z technologią producenta. Przy wyborze warsztatu poszkodowany może kierować się nie tylko kryteriami finansowymi, lecz także fachowością, rzetelnością obsługi technicznej, poziomem prac naprawczych, dostępnością usługi oraz względami organizacyjnymi – por. uchwała SN z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 32/03, opubl. OSNC 2004, nr 4, poz. 51.

Poszkodowany nie ma również obowiązku nabywania części w punkcie wskazanym przez ubezpieczyciela, nawet jeżeli punkt taki oferuje sprzedaż wysyłkową albo rabaty wynikające z porozumień handlowych zawartych przez ubezpieczyciela. Wymaganie od poszkodowanego samodzielnego zakupu części zamiennych jest zbyt daleko idące, zwłaszcza gdy poszkodowany nie dysponuje wiadomościami specjalnymi pozwalającymi na prawidłową identyfikację części, ocenę ich jakości, zgodności technologicznej oraz przydatności do naprawy. Nie każdy warsztat dopuszcza przy tym wykonywanie napraw przy użyciu części dostarczonych z zewnątrz przez klienta, a korzystanie z takiego modelu naprawy może prowadzić do sporów co do odpowiedzialności za jakość części, terminowość naprawy oraz jej ostateczny rezultat.

Nie negując poglądu prawnego zaprezentowanego przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 20/17, opubl. Legalis, należy stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy pozwany nie wykazał, aby proponowana przez niego ewentualnie organizacja naprawy albo nabycia części gwarantowała powódce pełną, terminową i zgodną z technologią restytucję pojazdu. Pozwany nie wykazały również, aby podmioty współpracujące z ubezpieczycielem dysponowały nieograniczonym dostępem do wszystkich części i materiałów niezbędnych do prawidłowej naprawy pojazdu powódki oraz aby zastosowanie tych części pozwalało na osiągnięcie rezultatu odpowiadającego standardowi wskazanemu przez biegłego.

Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności oraz rozkładu ciężaru dowodu ciężar gromadzenia materiału procesowego spoczywa na stronach (art. 232 kpc, art. 3 kpc, art. 6 kc). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji niewykazania faktów, z których wywodzi ona korzystne dla siebie skutki prawne. Skutkiem nieudowodnienia twierdzeń istotnych dla rozstrzygnięcia jest to, że twierdzenia te co do zasady nie mogą stanowić podstawy orzeczenia – por. wyrok s. apel. w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 286/14, opubl. LEX nr 1511625.

Na ubezpieczycielu ciąży przy tym obowiązek przeprowadzenia prawidłowego postępowania likwidacyjnego, którego celem jest nie tylko ocena samej zasady odpowiedzialności, ale także zgromadzenie materiału pozwalającego na rzetelne ustalenie rozmiaru szkody i wysokości należnego świadczenia. Nieprawidłowości postępowania likwidacyjnego nie mogą obciążać poszkodowanego. To w postępowaniu likwidacyjnym powinno nastąpić prawidłowe ustalenie wysokości szkody oraz świadczenia zakładu ubezpieczeń, natomiast rolą sądu w procesie jest kontrola prawidłowości tego ustalenia. Poszkodowany nie może ponosić negatywnych konsekwencji działań ubezpieczyciela, które okazały się nietrafne w zakresie ustalenia wysokości należnego odszkodowania – por. wyrok SN z dnia 4 kwietnia 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CKN 1512/00, opubl. Legalis.

Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął, że należne powódce odszkodowanie z tytułu szkody w pojeździe powinno odpowiadać celowym i ekonomicznie uzasadnionym kosztom naprawy ustalonym przez biegłego na kwotę 10.830,54zł brutto. Od kwoty tej należało odjąć świadczenie przyznane powódce w postępowaniu likwidacyjnym w wysokości 1.787,29zł. Różnica wynosi 9.043,25zł i stanowi niepokrytą dotychczas część szkody w pojeździe.

Na uwzględnienie zasługiwało również żądanie zwrotu kosztów prywatnej ekspertyzy sporządzonej na etapie przedsądowym w wysokości 680,00zł. Odszkodowanie przysługujące z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za powstałą szkodę może obejmować także koszty ekspertyzy wykonanej na zlecenie poszkodowanego przed wszczęciem procesu, jeżeli wydatek taki był obiektywnie celowy i ekonomicznie uzasadniony. Charakter odpowiedzialności odszkodowawczej uzasadnia przyjęcie, że w granicach normalnego związku przyczynowego mogą mieścić się nie tylko bezpośrednie skutki zdarzenia szkodowego, ale także pośrednie wydatki poniesione w celu ustalenia rozmiaru szkody, weryfikacji stanowiska ubezpieczyciela oraz dochodzenia należnej kompensaty. W niniejszej sprawie sporządzenie prywatnej kalkulacji naprawy było uzasadnione przebiegiem postępowania likwidacyjnego oraz wysokością świadczenia przyznanego powódce przez ubezpieczyciela. Powódka, nie dysponując wiadomościami specjalnymi z zakresu techniki samochodowej i kalkulacji kosztów naprawy, miała podstawy do zasięgnięcia fachowej pomocy celem zweryfikowania prawidłowości stanowiska ubezpieczyciela i określenia wysokości dochodzonego roszczenia. Koszt tak pozyskanego dokumentu mieści się w pojęciu szkody, a wydatek ten pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem oraz z odpowiedzialnością pozwanego (por. art. 361 kc i art. 363 kc) – por. uchwała SN z dnia 2 września 2019 r., III CZP 99/18, opubl. Legalis.

Zatem łączna wysokość należnego powódce świadczenia wynosiła zatem 9.723,25zł, na którą składała się kwota 9.043,25zł tytułem dopłaty do odszkodowania za szkodę w pojeździe oraz kwota 680,00zł tytułem zwrotu celowego i uzasadnionego kosztu prywatnej ekspertyzy sporządzonej na etapie przedsądowym.

O roszczeniu ubocznym orzeczono w oparciu o treść art. 481 § 1 i 2 – 2 ⁴ kc, art. 455 kc w zw. z art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2025.367 – t.j. ze zm.) – por. por. wyrok SN z dnia 16 grudnia 2011r. w sprawie o sygn. akt V CSK 38/11, opubl. LEX nr 1129170, por. wyrok s. apel. w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2013r. w sprawie o sygn. akt I ACa 494/13 LEX nr 1353802.

Odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonego odszkodowania należało zasądzić dopiero od dnia następującego po doręczeniu dopozwanemu (...) S.A. z/s w H. odpisu pozwu, tj. od dnia 17 września 2025r. Samo wytoczenie powództwa przeciwko pierwotnie oznaczonemu pozwanemu nie wywołuje skutku wobec osoby następnie wezwanej do udziału w sprawie. Podmiotowe przekształcenie procesu po stronie pozwanej, dokonane na podstawie art. 194 § 1 kpc, nie ma mocy wstecznej. Skutek procesowy wobec osoby dopozwanej powstaje dopiero z chwilą doręczenia jej odpisu pozwu lub pisma zawierającego skonkretyzowane żądanie, zgodnie z art. 198 § 1 kpc. Takie stanowisko odpowiada tezie wyrażonej w wyroku Sądu Najwyższego z 22 maja 1980 r., II CR 131/80, opubl. Legalis, zgodnie z którą dopozwanie niepoprzedzone żądaniem zapłaty powoduje wymagalność świadczenia i obowiązek zapłaty odsetek dopiero od chwili doręczenia odpisu pozwu osobie wezwanej przez sąd do udziału w sprawie.

Postępowanie w sprawie podlegało częściowemu umorzeniu.

Pozwem z dnia 5 czerwca 2025r. powódka wystąpiła z roszczeniem o zapłatę kwoty 14.714,46zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18 marca 2025r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pismem procesowym z dnia 10 kwietnia 2026r. powódka ograniczyła powództwo wobec pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w H. do kwoty 9.723,25zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18 marca 2025r. do dnia zapłaty. Pozwany (...) Towarzystwo (...) S.A. z/s w H. wyraził zgodę na częściowe ograniczenie powództwa w zakresie kwoty 4.991,21zł.

Z tych względów, na podstawie art. 355 § 1 kpc w zw. z art. 203 kpc, należało umorzyć postępowanie wobec pozwanego (...) Towarzystwa (...) S.A. z/s w H. w części, tj. co do kwoty 4.991,21zł.

O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 – 1 ¹ i 3 kpc i art. 100 kpc i w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za adwokackie (Dz. U. 2026.215 – t.j.) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2026.118 – t.j.) oraz w oparciu o treść art. 13 ust. 1 pkt 6 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2025.1228 – t.j. ze zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2025.1154 – t.j.).

Z tych wszystkich względów, przy zastosowaniu art. 347 kpc, orzeczono jak w sentencji wyroku.

sędzia Michał Włodarek