Wyrok z 15 kwietnia 2026, sygn. VI Ko 9/26

Formularz UWP

Sygnatura akt

VI Ko 9/26

1.  Oznaczenie orzeczenia sądu

Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 26 marca 2024 r w sprawie II K 952/23

2.  USTALENIE FAKTÓW

2.1.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany lub zarzucany oskarżonemu

M. F.

Przestępstwo z art. 286 § 1 kk

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

Stan zdrowia psychicznego skazanej w czasie popełnienia zarzucanego mu czynu i w toku postępowania:

Z treści przeprowadzonych w innych postepowaniach opinii sądowo – psychiatrycznych wynika, że M. F. z powodu rozpoznanej schizofrenii w trakcie prowadzonych w zbliżonym okresie postępowań karnych nie była zdolna do prowadzenia samodzielnej obrony oraz że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jej poczytalności w chwili czynu.

Opinie sądowo psychiatryczne

k. 45-55,56-65, 68-79, 82-99

2.2.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany lub zarzucany oskarżonemu

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione.

Dowód

Numer karty

3.  Ocena DOWODów

3.1.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Opinie sądowo psychiatryczne

Opinie sporządzone w oparciu o dokumentację lekarską, akta sprawy i badanie M. F., przez lekarzy psychiatrów są rzetelne i jasne. Nie zachodzą przy tym okoliczności, o jakich mowa w art. 201 kpk a co za tym idzie brak jest podstaw do kwestionowania ich wiarygodności.

3.2.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1 albo 2.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

4.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU

0.14.1. Wznowienie postępowania

Przyczyna i zakres wznowienia

Podstawa prawna

Oskarżona nie miała w postępowaniu obrońcy, którego udziału był obowiązkowy

art. 542 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k

Zwięźle o powodach wznowienia

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 542 § 1 i 3 k.p.k., przesłanką do wznowienia postępowania z urzędu jest ujawnienie się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (pod warunkiem, że nie były one dotąd przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji – art. 542 § 4 k.p.k.), przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt. 9-11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego.

Bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia - o której jest mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k., a nadto w zw. z art. 79 § 4 k.p.k. - zachodzi, gdy w postępowaniu przed sądem oskarżony nie miał obrońcy lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy wówczas, gdy:

1. organ procesowy powziął wątpliwości co do tego, czy sprawca mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenie lub pokierować swoim postępowaniem (art. 31 § 1 k.k.) albo, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem nie była w znacznym stopniu ograniczona (art. 31 § 2 k.k.), a także wówczas, gdy co prawda brak wątpliwości wskazanych wyżej, ale istnieją one, w ocenie organu procesowego, co do tego, czy stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na jego udział w postępowaniu, a jeśli nawet tak, to czy może w tym stanie zdrowia prowadzić samodzielną, rozsądną obronę i w celu wyjaśnienia którejkolwiek z tych wątpliwości dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (art. 202 § 1 k.p.k.) - od momentu powzięcia tych wątpliwości, a więc również przed złożeniem przez biegłych opinii;

2. biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili, iż sprawca nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem (art. 31 § 1 k.k.), a także gdy stwierdzili, że w czasie popełnienia przestępstwa jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona (art. 31 § 2 k.k.), a także wówczas, gdy biegli wprawdzie nie stwierdzili zniesionej lub ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności sprawcy tempore criminis, ale organ procesowy nadal ma wątpliwości w tej kwestii i podejmuje dalsze czynności, zmierzające do zweryfikowania zasadności tych wątpliwości;

3. nie zachodzą wprawdzie okoliczności wymienione wyżej w pkt 2, ale z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, że ze względu na stan zdrowia psychicznego oskarżonego tempore procedendi nie jest on w stanie brać udziału w postępowaniu lub, co najmniej, nie może bez pomocy obrońcy prowadzić rozsądnej obrony albo - pomimo braku zastrzeżeń ze strony biegłych lekarzy psychiatrów także i w którejkolwiek z tych kwestii - organ procesowy nie usunął swych wątpliwości i zmierza do ich potwierdzenia lub wykluczenia. (OSNKW 2010/8/65, Prok.i Pr.-wkł. 2010/10/3, Biul.SN 2010/7/17-18).

W realiach niniejszej sprawy w sposób niezawiniony przez Sąd Rejonowy doszło do naruszenia prawa do obrony skazanej M. F.. Sąd bowiem rozpoznając sprawę na rozprawie głównej procedował pod nieobecność prawidłowo zawiadomionej oskarżonej i nie mógł tym samym podjąć wątpliwości o jakich mowa w art. 31 § 1 i 2 k.k., jak i co do tego, czy stan zdrowia psychicznego oskarżonej pozwalał na jej udział w postępowaniu, a jeśli nawet tak, to czy mogła w tym stanie zdrowia prowadzić samodzielną, rozsądną obronę. W tej sytuacji Sąd Rejonowy nie dopuścił dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (art. 202 § 1 k.p.k.), przy czym wskazać należy, że przesłuchiwana w toku postępowania przygotowawczego oskarżona nie podała jakichkolwiek okoliczności, które by budziły wątpliwości co do jej stanu zdrowia psychicznego.

Natomiast okoliczności wynikające z dokumentów zgromadzonych przez Sąd Okręgowy w postępowaniu wznowieniowym uzasadniały konieczność ustanowienia oskarżonej obrońcy z urzędu na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k., jak również zasięgnięcie opinii biegłych psychiatrów na okoliczności poczytalności oskarżonej w chwili popełnienia zarzucanego czynu. Mowa tu o opiniach sądowo-psychiatrycznych, pozyskanych w sprawie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w sprawie III K 626/24, Sądu Rejonowego w Głogowie w sprawie II K 1184/25 oraz Sądu Rejonowego w Tczewie w sprawie II K 583/25. Z opinii tych jednoznacznie wynika, że skazana jest osoba chorą psychicznie z rozpoznaniem schizofrenii a stan jej zdrowia nie pozwala na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Uchybienie tym obowiązkom stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. i stosownie do art. 542 § 1 i 3 k.p.k. skutkowało koniecznością wznowienia przedmiotowego postępowania. Z tych samych powodów stosownie do art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Sąd Okręgowy uchylił wskazane wyżej orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu jako Sądowi I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy pozyska opinię biegłych z dziedziny psychiatrii a w razie potrzeby także psychologa celem ustalenia poczytalności oskarżonej w chwili czynu, wyznaczy jej obrońcę z urzędu i przeprowadzi rozprawę główną z zapewnieniem M. F. udziału w niej obrońcy.

0.14.2. Rodzaj rozstrzygnięcia na skutek wznowienia

0.14.2.1. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Przyczyna i zakres

Podstawa prawna

Stosownie do treści art. 547 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Sąd Okręgowy uchylił wskazane wyżej orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu jako Sądowi I instancji.

Art. 542 § 3 kpk w zw. z art. 439§ 1 pkt.10 kpk

Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

Powody uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu wskazane zostały w sekcji. 4.1

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, ustanowi oskarżonej obrońcę z urzędu. Następnie Sąd ten prowadzi w całości postępowanie dowodowe, w tym także pozyska opinię sadowo-psychiatryczną, w razie potrzeby także z udziałem biegłego psychologa, co do poczytalności M. F. w czasie zarzucanego jej czynu oraz możliwości wzięcia przez nią udziału w rozprawie głównej.. W zależności od wyników przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd ten wyda odpowiednie rozstrzygnięcie.

0.14.2.2. Uchylenie orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego

Przyczyna i zakres

Podstawa prawna uchylenia orzeczenia

Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i uniewinnienia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej uniewinnienia

0.14.2.3. Uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania

Przyczyna i zakres

Podstawa prawna uchylenia orzeczenia

Zwięźle o powodach uchylenia orzeczenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

0.14.3. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

15. KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Pkt. III i IV

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do przepisów art. 639 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k., zaś na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy koszty obrony skazanego w postępowaniu wznowieniowym, ich wysokość opierając o przepis § 17 ust. 4 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

16. PODPIS