Wyrok z 19 lutego 2026, sygn. III C 1676/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lutego 2026 rok

Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia SO Mariusz Solka

po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezes Rady Ministrów, Skarbowi Państwa - Minister Zdrowia, Skarbowi Państwa - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji

o odszkodowanie

orzeka:

1.  powództwo oddala;

2.  zasądza od powoda (...) sp. z o.o. w Ł. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, kwotę 10.800,00 (dziesięć tysięcy, osiemset) złotych kosztów procesu – wynagrodzenia pełnomocnika;

3.  odstąpić od obciążania powoda (...) sp. z o.o. w Ł. obowiązkiem uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie, opłaty sądowej od pozwu ponad kwotę 42,50 (czterdzieści dwa, 50/100) złotych.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka

Sygn. akt: III C 1676/21

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 19.02.2026r.(k. 903)

W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Radzie Ministrów reprezentowanej przez Prezesa Rady Ministrów, Skarbowi Państwa – Ministrowi Zdrowia, Skarbowi Państwa – Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, powódka (...) sp. z o.o. z siedzibą Ł. domagała się zasądzenia od pozwanego na rzecz jej kwoty 729.121,77 zł tytułem odszkodowania za wyrządzoną szkodę obejmującą straty, jakie poniosła w wyniku wprowadzonych regulacji oraz zaniechania legislacyjnego na podstawie art. 417 k.c. z art. 417 ¹ § 4 kc, a także utracone korzyści, które mogłaby osiągnąć gdyby szkody nie wyrządzono.

Roszczenie pozwu powódka wiąże z ogłoszonym w Polsce w dniu 14.03.2020r. stanem zagrożenia epidemicznego w związku z szerzącą się chorobą wywołaną wirusem SARS- CoV-2 oraz wprowadzonym od dnia 20.03.2020r. szczególnym stanem, który wprowadzono na mocy ustawy z dnia 05.12.2008r., o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, w celu podjęcia określonych w tej ustawie działań dla zminimalizowania skutków epidemii. Powódka dochodzi od Skarbu Państwa naprawienia szkody (zapłaty odszkodowania) wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej, w związku z epidemią (...)19. Żądane odszkodowanie stanowić ma rekompensatę za szkodę wyrządzoną przez Ministra Zdrowia i Radę Ministrów poprzez wydanie aktów normatywnych, które znacznie ograniczyły lub całkowicie zakazały prowadzenia działalności gospodarczej:

1. Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 433), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 441), b) Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 461), c) Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 478);

2. Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491),

3. Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 marca 2020r. w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych (Dz.U. 2020 poz. 435) zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 marca 2020r. ( Dz. U. 2002 poz. 469), b) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2020r. (Dz. U. 20202 poz. 864), c) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 maja 2020r. ( Dz. U. 2020 poz. 950), d ) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 2020r. ( Dz. U. 2020 poz. 1030), e) Rozporządzeniem Ministra Spaw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 czerwca 2020r. (Dz. u. 20202 poz. 1045), f) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 lipca 2020r. (Dz. U. 2020 poz. 1183), g) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 sierpnia 2020r. (Dz. U. 2020 poz. 1379), h) Rozporządzenie Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 sierpnia 2020r. (Dz. U. 20202 poz 1424), i) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 sierpnia 2020r. (Dz. U. 20220 poz. 1448), j) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2020r. (Dz. U. 20202 poz 1597), k) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 września 20202r. (Dz. U. 2020 poz. 1623), i) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 października 2020r. (Dz.U. poz. 1704), j) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 grudnia 20202r. z (Dz. U. 20202 poz. 2144), n) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 20202r. z (Dz. U. 20202 poz. 2403),

4. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 566), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 577), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 624);

5. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 658), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 673), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 674);

6. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 697), zmienionego następnie Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 750);

7. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 792), zmienionego następnie: Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 820);

8. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 878), zmienionego następnie Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 904);

9. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 964), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 966), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 991), c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1006), d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1031);

10. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1066), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1161), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1182), c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1292);

11. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1356), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1393), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1425), c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1484), d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1505), e) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1535), f) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1573), g) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1614), h) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1654); i) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1687);

12. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1758), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1797), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829), c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1871), d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1917), e) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1931), f) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 listopada 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1972);

13. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2091);

14. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2132);

15. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2316), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2353); b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2430); c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 12); d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 91); e) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 153); f) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 207); g) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2021r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 253); h) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 367); i) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 512);) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 marca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 546); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 marca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 574); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 617); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 8 kwietnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 654); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 kwietnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 683); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 700); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 729); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 748); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 814); Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 maja 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 852);

Poza wydaniem ww. aktów normatywnych, powódka wskazywała na niezgodne z prawem zaniechanie przy wykonywania władzy publicznej polegające na niewprowadzeniu stanu nadzwyczajnego przy jednoczesnym wprowadzeniu zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, co odebrało powodowi możliwość wypłacenia odszkodowania na podstawie ustawy z dnia 22 listopada 2002r. o wyrównaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela (Dz. U. 233.1955).

W kontekście powyższych zarzutów, powód wyjaśnił, iż przedmiotem przeważającej działalności powodowej spółki jest (...) hotele i podobne obiekty zakwaterowania. Przedmiotem pozostałej działalności spółki są (...) wynajem i dzierżawa, (...)obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania, (...) pozostałe zakwaterowanie, (...) działalność wydawnicza, (...) działalność usługowa związana z wyżywieniem.

Strona powodowa wskazała, iż na początku swojej działalności spółka osiągała zaplanowane cele finansowe i lepsze wyniki niż w roku 2019r. W styczniu 2020r. przychód wynosił bowiem(...)zł. W lutym było to(...) zł. Jednakże, w wyniku wybuchu pandemii koronawirusa i wprowadzenia licznych obostrzeń w wydawanych przez Radę Ministrów rozporządzeniach, powódka poniosła znaczne straty finansowe, będąc zmuszonym do ograniczeń, a w niektórych miejscach do całkowitego zamknięcia swojej działalności. Gdyby nie wprowadzony przez Radę Ministrów zakaz dotyczący funkcjonowania obiektów noclegowych, powodowa spółka mogłaby zaś nadal kontynuować swoją działalność (z zastosowaniem stosownych zasad ochrony), a więc mogłaby osiągnąć dochód w wysokości miesięcznej szacowanej na (...) - (...) zł oraz pokryć koszty stałe działalności. Tymczasem, ze względu na odwołane rezerwacje związane z nowymi zakazami w branży hotelarskiej, w kwietniu 2020r. przychód powoda był ujemny (-1.277, 78 zł). Faktycznie, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 02.05.2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w zakazu z wystąpieniem stanu epidemii, od dnia 4 maja 2020r. dopuszczone zostało prowadzenie usług hotelarskich, niemniej z ograniczeniami. Działalności hotelarska była również organiczna w zakresie gromadzenia się gości, korzystania z basenów, siłowni, klubów fitness, spa, sal zabaw, parków rozrywki, kasyn czy sal do projekcji filmów. W maju 2020r. powód ponownie odnotował spadek przychodów o ponad 70% w stosunku do roku poprzedniego, zaś w czerwcu i lipcu – ich spadek o ok 25%. W miesiącach sierpień i wrzesień 2020r. powódka odnotowała wzrost, osiągając przychód w wysokości odpowiednio (...) zł oraz (...) zł – gdzie w 2019r. kwoty te wyniosły odpowiednio (...) zł oraz (...)zł. Powódka nie ma też wątpliwości, iż uzyskane kwoty nie były wystarczające aby wyrównać podniesione przez spółkę straty w miesiącach poprzednich. Faktycznie zamknięcie lokali, do którego doszło na mocy § 1 ust. 4 pkt 8 lit e) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.10.2020r. ponownie znacząco wpłynęło na spółkę, zajmującą się również działalnością usługową związaną z wyżywieniem. W związku z obostrzeniami, w październiku 2020r. powódka ponownie odnotował drastyczny spadek przychodu prawie o 77%, zaś w listopadzie o 75%. W styczniu i lutym 2021r. straty powoda zwiększały się.

Za materialną podstawę roszczenia powódka uznaje art. 77 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 417 kc. W wyniku wprowadzonych regulacji prawnych oraz zaniechania legislacyjnego, powódka poniósł bowiem straty w okresie od marca 2020r. do marca 2021r. w wysokości 210.294,09 zł oraz utraciła spodziewane korzyści w wysokości 524.059,90 zł, które działalność ta osiągnęłaby w normalnych okolicznościach w okresie marzec 2020 - marzec 2021.

Ponadto, w wyniku braku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego, pomimo spełnienia niezbędnych ku temu przesłanek, zasady dochodzenia odszkodowania od państwa zostały powódce utrudnione. Jest to szkoda dla przedsiębiorców ze względu na odebranie im prawa do odszkodowania na przewidzianego w ww. sytuacji. W normalnych warunkach obiekt prowadzony rzez powoda (...) przyniósłby bowiem znacznie większe zyski za ten sam okres działalności. Powódka, bazując na wyliczeniach księgowych spółki, oszacowała, iż przychód osiągany w 2019r. wyniósł(...) zł, a w roku 2020r. - (...) zł. Biorąc pod uwagę fakt, że w styczniu zgodnie z wcześniejszym wyjaśnieniem, przychody obiektu były zaliczane w części do działalność (...), a w części do działalności spółki – różnica wyniosła 271.720,89 zł. Natomiast w okresie marzec 2020 - marzec 2021 - 524.059, 90 zł.

Powódka wskazała, że w okresie od marca 2019r. do końca lutego 2020r. oraz biorąc pod uwagę marzec 2019r. spółka osiągnęła przychody w wysokości (...) zł, natomiast w okresie od marca 2020r. do końca marca 2021r. –(...) zł. Różnica pomiędzy tymi kwotami wynosi 524.059,90 zł. Ze względu na to, iż spółka wykazała stratę w wysokości 400.294,09 zł oraz, że utracone korzyści wynoszą 524.059,90 zł- łączną kwotę odszkodowania powódka szacuje na kwotę 924.353,99 zł. Jako że spółka otrzymała od państwa pomoc w wysokości 60.232,22 zł oraz subwencję w wysokości 135.000 zł – powódka domaga się w ramach niniejszego powództwa kwoty 729.121,77 zł.

( pozew właściwy k. 218-269)

W odpowiedzi na pozew z 14.04.2022r. ( data nadania k. 454) Skarb Państwa zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Pozwany zakwestionował powództwo tak co do zasady i wysokości. Pozwany na wstępie przypomniał, iż pandemia nie została wywołana działaniami państwa, które starało jedynie się przeciwdziałać jej rozprzestrzenianiu się jak i podejmować kroki by ograniczyć jej negatywne skutki ekonomiczne i gospodarcze. Ochrona życia i zdrowia ludzkiego ma nadrzędny charakter nad obowiązkami Państwa Polskiego w zakresie ochrony dóbr i stanowi realizację obowiązków wynikających z art. 38 Konstytucji (prawna ochrona życia) i art. 68 ust. 4 Konstytucji (obowiązek zwalczania chorób epidemicznych).

W ocenie pozwanego art. 46 ustawy o chorobach zakaźnych realizuje podstawowy obowiązek ustanowiony w art. 68 ust. 4 Konstytucji, zobowiązujący władze publiczne do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Jednocześnie art. 228 ust. 1 Konstytucji formalnie wyklucza wprowadzenie stanu nadzwyczajnego, gdy zgodnie z zasadą proporcjonalności państwo polskie skutecznie realizuje obowiązki konstytucyjne na ogólnych podstawach w zwykłym trybie. Upoważnienie Rady Ministrów do wydawania rozporządzeń ustanawiających czasowe ograniczenia, zakazy i nakazy przeciwepidemiczne zgodnie z zasadą proporcjonalności z art. 228 ust. 1 Konstytucji ogranicza możliwość stwierdzenia przez Radę Ministrów, że w ogóle celowe i dopuszczalne jest wprowadzenie stanu nadzwyczajnego ze względu na zagrożenie epidemiczne. Zdaniem pozwanego, w świetle powyższej analizy uregulowań, wprowadzenie stanu klęski żywiołowej nie byłoby uprawnionym działaniem skoro Konstytucja RP formalnie wyklucza wprowadzenie stanu nadzwyczajnego, gdy zgodnie z zasadą proporcjonalności państwo skutecznie realizuje obowiązku konstytucyjne na ogólnych podstawach, w zwykłym trybie.

W ocenie strony pozwanej powództwo jest bezzasadne z uwagi nieuzyskanie przez powódki prejudykatu (orzeczenia wydanego w odrębnym postępowaniu, poprzedzającym proces odszkodowawczy), stwierdzającego niezgodność z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, wskazanych w pozwie rozporządzeń Rady Ministrów i Ministra Zdrowia, a także ze względu na zgodność kwestionowanych aktów prawnych z Konstytucją i chronionymi przez nią nadrzędnymi wartościami przepisów przedmiotowych rozporządzeń.

W sprawie ograniczeń określonych w powyższych rozporządzeniach związanych ze stanem epidemii, za priorytet zdaniem pozwanego uznawać należy prawo do zdrowia i życia. Temu były podporządkowane środki prawne, jako narzędzie do zabezpieczenia powyższych wartości.

Ponadto, zdaniem pozwanego, w realiach niniejszej sprawy brak jest uzasadnionych podstaw do przypisania Skarbowi Państwa odpowiedzialności odszkodowawczej za rzekome niezgodne z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na wydaniu spornych aktów normatywnych. Powódka nie wykazała adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy wskazaną przez powódkę szkodą a działaniem, z którego wywodzi odpowiedzialność odszkodowawczą państwa. Powódka jako źródło szkody wskazuje wydanie opisanych pozwem rozporządzeń. W kontekście treści art. 417 ¹ par 1 kc, nie ulega jednak wątpliwości, iż orzekanie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umowa międzynarodowa lub ustawą wyjęte jest spod kognicji sądu powszechnego rozstrzygającego o odszkodowaniu i należy w myśl art. 188 Konstytucji RP do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Powódka nie legitymuje się zaś prejudykatem w postaci orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Art. 77 Konstytucji, art. 417 i art. 417 ^{( 1 )}oraz 4 kc, nie pozwala na przypisanie Skarbowi Państwa – Radzie Ministrów odpowiedzialności odszkodowawczej za zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na niewydaniu przez Radę Ministrów aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, tj. Rozporządzenia Rady Ministrów wprowadzającego w związku z epidemią COVID - 19 stan nadzwyczajny - stan klęski żywiołowej, o którym mowa w art. 228 ust 1 i 2 art. 323 Konstytucji RP. Wprowadzenie stanów nadzwyczajnych, w tym klęski żywiołowej winno nastąpić w sytuacji, gdy inne środki okażą się niewystarczające. Poza tym, stan klęski żywiołowej podlega bardzo formalnym rygorom czasowym i wprowadzony może być w myśl art. 228 Konstytucji RP i art. 6 ustawy na maksymalny okres 30 dni, z możliwością kolejnego przedłużenia na czas oznaczony. Regulacje te określają również katalog ograniczeń możliwych do wprowadzenia. Przyjęte zaś rozwiązania w ustawie przeciwdziałania skutkom COVID -19 stanowią w ocenie pozwanego dużo bardziej skuteczną i kompleksową regulację, pozwalającą podejmować działania w okresie wieloletniej pandemii oraz wywołanej nią sytuacji kryzysowej.

Poza podnoszoną problematyką konstytucyjną, w zakresie wykazania nawet formalnie ujętej bezprawności, powódka nie uwzględnia okoliczności, że pandemia wpłynęła również na zachowania społeczne, w tym spowodowała ograniczenie korzystania z usług hotelowych restauracji przez samych obywateli. Zdaniem pozwanego, z dużym prawdopodobieństwem można zakładać, że radykalny spadek dochodów przedsiębiorstw tej branży nastąpiłby również bez takich ograniczeń, tj. w wyniku samej pandemii, która stanowiła istotne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Powód nie został przy tym pozostawiony bez pomocy. Otrzymał wsparcie państwa w kwocie co najmniej 270.000,00 zł. Powódka w żaden sposób nie wykazała rzekomej straty. Wskazując bowiem ogólnikowo w pozwie, iż w okresie objętym pozwem poniosła stratę w wysokości 201.294,09 zł - nie wiadomo, z czego kwota ta dokładnie wynika. Powódka wskazuje, że kwotę tę powiększa kwota 190.000 zł, tj. kwota z faktycznie odroczonej płatności (w wyniku aneksowania umowy dzierżawy na późniejszy okres). Tym samym tego wydatku powódka w ogóle jeszcze nie poniosła. Powód winien zatem przedłożyć rzetelne dane na temat przychodów, dochodów oraz kosztów, w tym liczby pracowników, danych o wysokości otrzymanego wsparcia jak i zwolnień. Wedle pozwanego, zarówno przytoczone przez powoda liczby jak i przyjęta metodyka nie budzą wiarygodności i stanowią wiadomości specjalne, które dla oszacowania wymagają dowodu z opinii biegłego.

( odpowiedź na pozew k. 435-452)

W piśmie z dnia 09.12.2022r. powódka w ramach zgłoszenia wniosków dowodowych na okoliczność wskazania co konkretnie skład się na kwotę 729.121,77 zł oraz za jaki okres wskazała, iż na ww. kwotę składa się kwota 400.294,09 zł (będąca realną szkodą) oraz kwota 524.059, 90 zł (stanowiąca utracone korzyści), pomniejszone o wysokość otrzymanej przez powódkę pomocy finansowej. Powódka wykazała stratę 201.294,09 zł do tego dodała kwotę 190.000 z tytuł dzierżawy lokali przeznaczonych na działalność powódki, co daje łącznie kwotę 400.294,09 zł. Odnośnie utraconych korzyści powódka powołała się na różnicę w uzyskiwanym przychodzie w okresie o marca 2019r do marca 2020r. a od marca 2020r. do marca 2021r. włącznie wynosząca 425.059,90 zł.

( pismo powódki z dnia 09.12.2022r. k. 496- 500)

Postanowieniem z dnia 11.06.2022r. Sąd:

1. ustalił, iż Skarb Państwa w przedmiotowym postępowaniu reprezentowany jest przez:

- Prezesa Rady Ministrów;

- Ministra Zdrowia;

-Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji;

2. zwolnił od udziału w sprawie w charakterze pozwanego statio fisci Skarbu Państwa – Radę Ministrów.

(postanowienie z dnia 11.06.2022r. k. 459)

Wobec braku wykonania przez powódkę zarządzenia z dnia 03.10.2023r., tj. wskazania czy podtrzymuje żądanie w zakresie kwoty 652.349,79 zł, a jeśli nie - czy cofa powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia, postanowieniem z dnia 04.11.2023r. Sąd umorzył postępowanie w sprawie ponad kwotę 652.349,79 zł. O kosztach Sąd postanowił orzec w orzeczeniu kończącym postępowanie.

( zarządzenie k. 661; epo k. 667; postanowienie z dnia 04.11.2023r. k. 669)

Do zamknięcia rozprawy strony pozostały przy swoich stanowiskach.

( stanowisko końcowe powoda k. 888-893 oraz k. 898-900; stanowisko końcowe pozwanego k. 896 – 896v.)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. prowadzi działalność na podstawie wpisu w KRS z dnia 10.12.2019r. Od dnia 11.12.2019r. Spółka prowadzi działalność hotelarską po adresem ul. (...), (...) -(...) Ł.. Umowa spółki zawarta została w dniu 20.11.2019r. pomiędzy O. P. a S. P.. Prezesem spółki jest O. P.. Kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł. Spółka w 2020r. zatrudniała 8 pracowników.

Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest PKD (...). hotele i podobne obiekty zakwaterowania. Przedmiotem jej pozostałej działalności są (...) wynajem i dzierżawa, PKD (...) obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania, PKD (...) pozostałe zakwaterowanie, PKD (...) działalność wydawnicza, PKD (...) działalność usługowa związana z wyżywieniem. Spółka udostępnia klientom 13 apartamentów w cenie od 300 do 1.300 zł za dobę. W obiekcie funkcjonuje przy tym 2- poziomowa kawiarnia z kuchnią, łazienką, zapleczem i magazynami.

Sam obiekt hotelowy oraz całoroczna kawiarnia (prowadzone w ramach ww. działalności) dostępne były dla klientów już od 2012 roku (kawiarnia od 2013r.). Do czasu zawiązania się spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., prowadzone były one bowiem w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej przez O. P. (obecnego wspólnika powodowej spółki). W ramach prowadzonej działalności O. P. pod koniec 2019r. oraz w kwietniu 2020r. zatrudniał taką samą liczbę pracowników, w tym samym wymiarze czasu pracy (pracownicy przeszli do spółki). Od końca czerwca do końca września 2020r. dodatkowo pracowników sezonowych. W lipcu i sierpniu było to po 6 osób. Pod koniec września 2020r. kadrowo spółka posiadała: 6 osób zatrudnionych na pełen etat oraz jedną osobę na urlopie wychowawczym, jedną na pół etatu, a także 4 osoby na umowę zlecenie. W 2019r. spółka na wynagrodzenia dla 8 tych samych pracowników przeznaczyła 14.625 zł.

O. P. posiadał też tytuł prawny do nieruchomości służącej do prowadzenia wspomnianej działalności hotelarskiej. Spółka dysponuje nieruchomością (obiekt hotelowy – nieruchomość hotelowa i kawiarnia) na podstawie umowy najmu z dnia 27.12.2019r. zawartej przez spółkę z O. P. na czas nieokreślony. Na podstawie ww. umowy wynajmujący oddał w najem najemcy lokale znajdujące się w jego budynku położonym w Ł. przy ul. (...). Na lokale użytkowe najmowane najemcy składa się 13 apartamentów hotelowych oraz 2 poziomowa kawiarnia z kuchnią, łazienką, zapleczem i magazynami. Wszystkie lokale są w pełni wyposażone. Z tytułu niniejszej umowy najemca miał płacić wynajem czynsz dzierżawy +VAT (styczeń 25.000,00 zł; luty marzec, kwiecień, październik, listopad oraz grudzień – 30.000,00 zł; maj i wrzesień -50.000,00 zł; czerwiec 75.000,00 zł; lipiec i sierpień -120.000,00 zł). Miesięczne opłaty wynikające z eksploatacji budynku, wynajmujący pokrywać miał rachunki za dostawę i zużycie prądu.

Model biznesowy przyjęty przez spółkę (...) zakładał zatem prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o aktywa trwałe, które nie są własnością spółki. Taki model funkcjonowania pozwala na swobodne - acz racjonalne względem możliwości finansowych spółki, kształtowanie relacji biznesowych pomiędzy spółką a O. P.. Powyższa koncepcja umożliwiała również O. P. dowolne kształtowanie wysokości czynszu za nieruchomość, z której korzystała spółka (...). To bowiem O. P., jako prowadzący działalność gospodarczą, wynajmujący i jednocześnie prezes zarządu zawiązanej spółki (...), podejmował decyzje jaka część marży jest dystrybuowana do jego jednoosobowej działalności gospodarczej (jako płatność czynszu za nieruchomość), a jaka część - ewentualnie jako płatność dywidendy wypłacanej z rocznego zysku netto przynależnego udziałowcom.

W związku z wybuchem pandemii w okresie pandemii - ustawą z dnia 2 marca 2020 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej z inicjatywy ustawodawczej Rady Ministrów uchwalił ustawę o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)1919, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374,z późn. zm.). Ustawa ta nowelizowała ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez dodanie do niej art. 46a i 46b, które wprowadzały dla Rady Ministrów uprawnienie do wydania w czasie stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego specjalnego rozporządzenia, w którym Rada Ministrów może wprowadzić środki - ograniczenia i zakazy.

Zgodnie z art. 46a ustawy o chorobach zakaźnych, w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów:

1) zagrożony obszar wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego,

2) rodzaj stosowanych rozwiązań – w zakresie określonym w art. 46b

– mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

W art. 46b powyższej ustawy wskazano zaś, że w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić:

1) ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4;

2) czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców;

3) czasową reglamentację zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły;

4) obowiązek poddania się badaniom lekarskim oraz stosowaniu innych środków profilaktycznych i zabiegów przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie;

5) obowiązek poddania się kwarantannie;

6) miejsce kwarantanny;

7) zakaz opuszczania miejsca kwarantanny;

8) czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia;

9) nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, terenów i obiektów;

10) nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach;

11) zakaz opuszczania strefy zero przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie;

12) nakaz określonego sposobu przemieszczania się.

Ustawa weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. w dniu 8 marca 2020 r. Ustawę opublikowano w Dzienniku Ustaw w dniu 7 marca 2020 r.

W uzasadnieniu samego projektu ustawy wskazywano, iż „ w związku z zagrożeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem (...)2 istnieje konieczność wprowadzenia szczególnych rozwiązań, umożliwiających podejmowanie działań minimalizujących zagrożenie dla zdrowia publicznego stanowiące uzupełnienie podstawowych regulacji zawartych w szczególności w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (…). Ustawa określa w szczególności zasady i tryb zapobiegania oraz zwalczania zakażenia i rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej
u ludzi, wywołanej wirusem (...)2, w tym zasady i tryb podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia
i przecięcia dróg szerzenia się choroby, zadania organów administracji publicznej w zakresie zapobiegania oraz zwalczania tej choroby, uprawnienia i obowiązki świadczeniobiorców, świadczeniodawców oraz osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
w zakresie zapobiegania oraz jej zwalczania oraz zasady pokrywania kosztów realizacji zadań związanych przeciwdziałaniem (...)19, w szczególności tryb finansowania świadczeń opieki zdrowotnej dla osób z podejrzeniem zakażenia lub zakażeniem tą chorobą w celu zapewnienia tym osobom właściwego dostępu do diagnostyki i leczenia. (…) przedkładane regulacje wychodzą naprzeciw wszystkim sytuacjom, w których narasta zagrożenie epidemii i rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych u ludzi i wprowadzają niezbędne mechanizmy działania.”

W dniu 13 marca 2020 r. Minister Zdrowia w drodze Rozporządzenia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 433), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 441), b) Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 461), c) Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 478) - ogłosił na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem (...)2. W § 2 rozporządzenia Minister Zdrowia wstrzymał od 15 marca 2020 r. do odwołania przemieszczanie się pasażerów w transporcie kolejowym wykonywanym z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej i wprowadził obowiązkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę państwową.

Dnia 20 marca 2020 r. Minister Zdrowia wydał Rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491), w którym ogłosił stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem (...)-2. W § 2 Rozporządzenia Minister Zdrowia wstrzymał od 20 marca 2020 r. do odwołania przemieszczanie się pasażerów w transporcie kolejowym wykonywanym z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej i wprowadził obowiązkową kwarantannę dla osób przekraczających granicę państwową. W § 6 ust. 1 pkt 1 lit. d Rozporządzenia w okresie od 20 marca 2020 r. do odwołania ustanowiono czasowe ograniczenie prowadzenia przez przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców oraz przez inne podmioty działalności związanej ze sportem, rozrywkowej i rekreacyjnej (ujętej w Polskiej Klasyfikacji Działalności w dziale 93.0), W § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wskazano, że ograniczenia, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2, polegają na całkowitym zakazie prowadzenia wymienionych w tych przepisach rodzajów działalności.

W dniu 13 marca 2020r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał Rozporządzenie w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych (Dz.U. 2002 poz. 435) zmienione następnie: a) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 marca 2020r. (Dz. U. 2002 poz. 469), b) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2020r. (Dz. U. 20202 poz. 864), c) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 maja 2020r. (Dz. U. 2020 poz. 950), d) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 2020r. (Dz. U. 2020 poz. 1030), e) Rozporządzeniem Ministra Spaw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 czerwca 2020r. (Dz. u. 20202 poz. 1045), f) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 lipca 2020r. (Dz. U. 2020 poz. 1183), g) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 sierpnia 2020r. (Dz. U. 2020 poz. 1379), h) Rozporządzenie Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 sierpnia 2020r. (Dz. U. 20202 poz 1424), i) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 sierpnia 2020r. (Dz. U. 20220 poz. 1448), j) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 września 2020r. (Dz. U. 20202 poz 1597), k) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 września 20202r. (Dz. U. 2020 poz. 1623), i) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 października 2020r. (Dz.U. poz. 1704), j) Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 grudnia 20202r. z (Dz. U. 20202 poz. 2144), n) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 20202r. z (Dz. U. 20202 poz. 2403),

Kolejno, w dniu 31 marca 2020 r. Rada Ministrów wydała Rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem pandemii ( D.U. poz. 566), zmienione następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 577), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 624); na podstawie nowo wprowadzonych przepisów, tj. art. 46a i 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy o chorobach zakaźnych. Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 lit. k w związku z § 19 ust. 2 Rozporządzenia ustanowiono do odwołania czasowe ograniczenie działalności związanej z prowadzeniem usług hotelarskich w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 2908.1997r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewoźników turystycznych (Dz. U. z 2019r. poz. 238). Mogą zostać one otwarte tylko i wyłącznie dla osób: w kwarantannie lub izolacji, personelu medycznego, osób w delegacji i dla tych, którzy korzystają z usług noclegowych w ramach wykonywania obowiązków oraz osób, które były zakwaterowane w obiekcie noclegowym przed 31 marca 2020r.

( okoliczności bezsporne)

W kolejnych rozporządzeniach zmieniających i nowych rozporządzeniach Rady Ministrów w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, Rada Ministrów uchylając poprzednie rozporządzenie wprowadzała nowe zakazy i ograniczenia, rozszerzała je, modyfikowała, częściowo znosiła, a następnie ponownie ustanawiała. Mowa tu o:

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 658), zmienionego następnie: a) rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 673), b) rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 674). Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia do dnia 19 kwietnia 2020r. ustanowiono czasowe ograniczenie działalności związanej z prowadzeniem usług hotelarskich w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o usługach hotelarskich,

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 697), zmienionego następnie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 750). Rozporządzenie utrzymało ograniczenia nałożone na działalności hotelarską,

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 792), zmienionego następnie: rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 820); które to wprowadzało regulacje w ramach tzw. II etapu odmrażania gospodarki zezwalając m.in. na ponowne otwarcie dla gości hoteli, pensjonatów i obiektów zapewniających miejsca noclegowe,

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 878), zmienionego następnie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 904),

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 964), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 966), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 991), c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1006), d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1031),

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1066), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1161), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1182), c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1292),

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1356), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1393), b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1425), c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1484), d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1505), e) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1535), f) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1573), g) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1614), h) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 25 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1654); i) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1687),

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1758), zmienionego następnie:

a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1797),

b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829), c) rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1871). Zgodnie z ust. 4 pkt 8 lit e. ww. Rozporządzenia zmieniającego do odwołania prowadzenie przez przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. – Prawa przedsiębiorców oraz przez inne podmioty działalności polegającej na przygotowywaniu posiłki napojów siedzącym przy stołach lub gościom dokonującym własnego wyboru potraw z wystawionego menu, spożywanych na miejscu (ujętej w PKD w podklasie (...)) oraz związanej z konsumpcją i podawaniem napojów (ujętej w PKD w podklasie(...)) jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku realizacji usług polegających na przygotowaniu i podawaniu żywności na wynos lub jej przygotowaniu i dostarczaniu.

d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 października 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1917),

e) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1931), f) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 listopada 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1972);

- Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2091). Zgodnie z § 10.ust. 2 tego Rozporządzenia [d]o dnia 27 grudnia 2020r. prowadzenie usług hotelarskich w rozumieniu art. 3 ust 1 pkt 8 ustawy o usługach hotelarskich prowadzenie usług hotelarskich jest dopuszczalne z wyłączeniem działalności w ust. 1 pkt , i 3 wykonywanie na terenie prowadzenia usług hotelarskich, wyłącznie: 1) w zakresie hoteli robotniczych lub hoteli dla pracowników sezonowych (ujętej w PKD podklasie(...)), 2) dla gości: a) korzystających z tych usług w ramach podróży służbowej, b) będących zawodnikami korzystającymi z tych usług w czasie grupowania i współzawodnictwa sportowego, c) będących osobami wykonującymi zawód medyczny, d) będącymi pacjentami i ich opiekunami.

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2132);

- Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2316), zmienionego następnie: a) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2353); b) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 2430); c) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 12); d) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 91); e) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 153); f) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 207); g) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 253); h) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 267); i) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 336).

( okoliczności bezsporne)

Okres pandemii Covid-19 w sposób znacząco negatywny wpłynął na branżę turystyczną, w tym na stopień wykorzystania miejsc noclegowych w turystycznych i obiektach hotelowych. Utrata klientów w okresie pandemii była przy tym zróżnicowana w różnych regionach geograficznych i sięgała od 66% nawet do 100% jak w przypadku Hiszpanii, Włoch Cypru i Grecji.

Miejsce działalności powodowej spółki (...) sp. z o.o. plasowało się w przedziale od 21% - 35%, gdyż wykorzystanie miejsc noclegowych w Polsce w 2020 i 2021r. spadło odpowiednio o 34% i 2 % w stosunku do 2019r. Istotną poprawę stopnia wykorzystania miejsc noclegowych zaobserwowano w latach 2022 -2023r., w których wskaźnik wykorzystania miejsc noclegowych zbliżył się do poziomu sprzed pandemii – 0,5% vs 40,6% (2019).

Z związku z panującą pandemią i zagrożeniem wirusem COVID strony umowy najmu (O. P. (...) sp. z o.o.) zmieniły postanowienia umowy najmu dotyczące kwot czynszu dzierżawy +VAT (styczeń 25.000,00 zł; luty, maj, październik, listopad oraz grudzień – 30.000,00 zł; marzec i kwiecień - 20.000,00 zł; czerwiec i wrzesień 50.000,00 zł; lipiec i sierpień -100.000,00 zł). Stawki powyższe obowiązywać miały w roku 2020r., w kolejnych latach wrócić zaś miały do wartości uzgodnionych wcześniej umową.

Aneksem z dnia 23.10.2020r. strony ww. umowy najmu postanowiły zawiesić czasowo opłaty czynszu dzierżawy do czasu ustabilizowania się sytuacji epidemiologicznej w kraju lub poprawy ekonomicznej spółki. W aneksie wskazano, iż rok 2020 pozostały do wystawienia faktury za sierpień i wrzesień - po 50.000,00 zł oraz październik, listopad i grudzień - po 30.000,00 zł.

W okresie styczeń - grudzień 2020r. pomiędzy (...) O. P. a powodową spółką doszło do zawarcia 12 umów pożyczek gotówkowych opiewających łącznie na kwotę 110.000 zł.

( okoliczności bezsporne; lista płac za 2019r. k. 95 -97; lista płac za 2020r. k. 99-101; KRS spółki (...) k. 103-108; umowa spółki k.110-111; umowa najmu z dnia 27.12.2019r. k. 113-116; aneks do umowy najmu z dnia 10.04.2020r. k. 118-119; aneks do umowy najmu z dnia 23.10.2020r. k. 120-121; lista umów na zlecenie k.123-124; lista płac z 09.2020r. k. 126-128; opinia biegłego z zakresu wyceny instrumentów finansowych: udziałów, akcji, obligacji, wyceny przedsiębiorstw, badania planów upadłościowych, naprawczych, połączeń i podziałów oraz transakcji fuzji i przejęć k. 817-822; opinia uzupełniająca biegłego z zakresu wyceny instrumentów finansowych: udziałów, akcji, obligacji, wyceny przedsiębiorstw, badania planów upadłościowych, naprawczych, połączeń i podziałów oraz transakcji fuzji i przejęć k. 857-858v.)

Dwa pierwsze, pełne lata działalności (2020-2021) spółka zakończyła stratą netto, powodującą spadek kapitałów własnych do wartość ujemnych: -786 k PLN w roku 2020 oraz 275k PLN na koniec roku 2021.

W kwietniu 2020r. powódka odnotowała przychód jako ujemny (-1277, 78 zł) W maju 2020r. powódka odnotowała przychody na poziomie (...) zł. W czerwcu 2020r. spółka uzyskała przychód w wysokości (...) zł. W lipcu przychody spółki wyniosły (...) zł. W miesiącach sierpień i wrzesień 2020r. powódka odnotowała wzrost przychodów do kwot (...) zł oraz (...) zł. W styczniu i lutym powódka osiągnęła przychód odpowiedni (...) zł oraz (...)zł. W marcu 2020r. przychód spółki wyniósł (...) zł.

Głównym źródłem finansowania działalności spółki w latach 2022-2023 były zobowiązania, które wzrosły z poziomu 246k PLN na koniec roku 2022 do 442k PL na koniec 2021 roku i następnie spadały do 363 k PLN na koniec 2023r.

Przychody spółki ze sprzedaży w kolejnych latach 2020-2022 rosły odpowiednio o 14% (rok 2021), 24% (rok 2022). Przychody spółki ze sprzedaży za rok 2023 pozostawały prawie na niezmienionym poziome wobec roku 2022 i wyniosły(...) PLN (spadek o 1 % rok do roku).

W latach 2020- 2022 zużycie materiałów i energii wynosiło od 20% do 295 kosztów operacyjnych, usługi obce stanowiły od 46% do 58 % kosztów, a wynagrodzenia od 18% do 23% kosztów operacyjnych.

W 2023r. nastąpiła zmiana struktury kosztów – znacząco spadły koszty wynagrodzeń (z 251k PLN do 39 k PLN) przy jednoczesnym wzroście kosztów usług obcych (z 516k PLN do 773k PLN).

( rachunek zysków i strat za styczeń 2021r k. 130, wyniki zestawienia rachunek zysków i strat waran porównawczy k .132-133; wyniki zestawienia - bilans rachunek zysków i strat za luty 2021r. k. 139; elektroniczne zestawienie operacji od 01.01.2021r. do 31.01.2021r oraz od 01.01.2020 do 31.12.2020 k. 141-195; rachunek zysków i strat za marzec 2021r. k. 197; opinia biegłego zakresu wyceny instrumentów finansowych: udziałów, akcji, obligacji, wyceny przedsiębiorstw, badania planów upadłościowych, naprawczych, połączeń i podziałów oraz transakcji fuzji i przejęć k. 817-822; opinia uzupełniająca biegłego z zakresu wyceny instrumentów finansowych: udziałów, akcji, obligacji, wyceny przedsiębiorstw, badania planów upadłościowych, naprawczych, połączeń i podziałów oraz transakcji fuzji i przejęć k. 857-858v.)

Powódka samodzielnie skalkulowała wartość utraconych korzyści jako różnicę pomiędzy przychodami realizowanymi w okresie poprzedzającym okres obowiązujących ograniczeń pandemicznych w okresie 01.03.2029r- 29.02.2020 (tj. w ramach działalności prowadzonej przez O. P.) a przychodami faktycznie przez nią realizowanymi w okresie 01.03.2020-31.03.2021r. Wartość różnicy oszacowała na kwotę 524.060,00 zł.

Spadek przychodów ze sprzedaży w przypadku powodowej spółki (...) nie wynikał jednak z jej indywidulanej sytuacji gospodarczej, lecz wpisywał się w ogólną sytuację makroekonomiczną, w jakiej znalazła się większość przedsiębiorstw prowadzących działalność hotelarską w Polsce. Niemniej, dynamiczne zmiany w branży hotelarskiej z okresu pandemii były wynikiem co najmniej trzech, dających się racjonalnie wyodrębnić czynników:

a)  ograniczeń administracyjnych nakładanych przez organy administracji rządowej na podmioty gospodarcze działające w branży turystycznej i hotelarskiej,

b)  ograniczeń w zakresie przemieszczania się osób i korzystania z transportu zbiorowego,

c)  zmiany zachowań konsumenckich przejawiających się mniejszą skłonnością do wyjazdów turystycznych i korzystania z obiektów hotelowych i gastronomicznych.

W związku z pandemią wirusa (...)19, spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. była beneficjentem pomocy publicznej w łącznej wartości 389.381,35 PLN. Pomoc od państwa powódka uzyskała na podstawie ustawy dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołany nimi sytuacji kryzysowych.

I tak, w dniu 17.04.2020r. na podstawie art. 15 zzd ustawy powódka uzyskała od starosty (...) pomoc w wysokości 5.385, 84 zł, zaś na podstawie art. 31 zo tejże ustawy w wysokości 5.968,75 zł.

W dniu 09.06.2020r. powódka otrzymała od starosty (...) pomoc w wysokości 40.013,62 zł.

W dniu 20.06.2020r. na podstawie art. 31 zo ustawy powódka uzyskała od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pomoc w wysokości 3.864,01zł.

Ponadto, powódka uzyskała zwolnienie ze składek ZUS oraz dofinansowanie do pensji pracowników w miesiącu maju, lipcu i czerwcu 2020r.

W efekcie złożonego wniosku o subwencję, powódka w dniu 26.01.2021r. otrzymała również (w ramach „tarczy” PFR(...)) decyzję częściowo pozytywną, przyznającą spółce (...) sp. z o.o. dofinasowanie w wysokości 270.000,00 zł.

Wcześniej, powódka nie uzyskała wnioskowanej pomocy publicznej od państwa w związku z „tarczą” m.in. PFR(...), albowiem nie spełniała wymogów otrzymania tej subwencji.

W okresie od 01.03.2020- 31.03.2021r. włącznie kwota uzyskana przez powódkę ze bonów turystycznych wyniosła 47.140,00 zł.

Otrzymana przez powódkę pomoc publiczna pozostała jedynie częściowo bezzwrotna. Powódka zobowiązana był bowiem do dokonania zwrotów uzyskanej wcześniej pomocy publicznej, w łącznej kwocie 116.456,04 PLN. Powódka dokonać musiała następujących zwrotów:

1.  kwoty 58.228, 02 zł z dnia 13.07.2022r.,

2.  kwoty 54.000 zł z dnia 23.09.2020r.,

3.  kwoty 2.759,56 zł z dnia 23.09.2020r.,

4.  kwoty 629,34 zł z dnia 23.09.2020r.,

5.  kwoty 839,12 zł z dnia 23.09.2020r.

W efekcie dokonanych zwrotów, łączna wartość udzielonej spółce pomocy publicznej netto wyniosła 331.603,33 PLN.

( sprawozdanie finansowe za okres od 01.01.2021 do 31.12.2021r. k. 525-rachunek zysków i strat rok 2023r. k. 639; lista przypadków pomoc publicznej otrzymanej przez beneficjenta k. 686; potwierdzenia zwrotu 4 przelewów k. 687-690; decyzja negatywna w sprawie subwencji finansowej z dnia 21.05.2020r. k. 681; decyzja negatywna w sprawie subwencji finansowej z dnia 25.05.2020r. k. 692; decyzja negatywna po odwołaniu w sprawie subwencji finansowej z dnia 26.05.2020r.k. 693; decyzja negatywna po odwołaniu w sprawie subwencji finansowej z dnia 28.05.2020r. k. 694; decyzja negatywna po odwołaniu w sprawie subwencji finansowej z dnia 01.06.2020r. k. 695; odpowiedź na reklamację nr (...) k. 696- 697; decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej z dnia 13.07.2022r. k. 707; umowy zawarte w związku z otrzymaną pomocą publiczną k. 708- 728; przyznanie środków Funduszu Pracy na dofinansowanie wynagrodzeń rok 2020 k. 729-730 oraz k. 735-736; noty księgowe k. 737-739; zwolnienie ze składek ZUS k. 731- potwierdzenia przelewów k. 754-770; decyzja w sprawie subwencji finansowej dnia 26.01.2021r. k. 740; umowy związane z otrzymaną pomocą publiczna k. 741-752; zestawienie dotyczące bonów turystycznych z historia rachunku k. 800 - 804; opinia biegłego zakresu wyceny instrumentów finansowych: udziałów, akcji, obligacji, wyceny przedsiębiorstw, dania planów upadłościowych, naprawczych, połączeń i podziałów oraz transakcji fuzji i przejęć, wpisany na listę biegłych sądowych k. 817-822; opinia uzupełniająca biegłego z zakresu wyceny instrumentów finansowych: udziałów, akcji, obligacji, wyceny przedsiębiorstw, badania planów upadłościowych, naprawczych, połączeń i podziałów oraz transakcji fuzji i przejęć k. 857-858v.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Ustalając stan faktyczny Sąd Okręgowy oparł się na wymienionych w stanie faktycznym dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, których rzetelności nie kwestionowały strony, a i sam Sąd nie znalazł podstaw, aby odmówić im mocy dowodowej.

Kluczowa dla rozstrzygnięcia okazała się opinia biegłego z zakresu wyceny instrumentów finansowych: udziałów, akcji, obligacji, wyceny przedsiębiorstw, badania planów upadłościowych, naprawczych, połączeń i podziałów oraz transakcji fuzji i przejęć – S. D. (1) (opinia główna k. 817-822; opinia uzupełniająca k. 857-858v.). Biegły w ramach opinii dokonać miał oszacowania:

- straty finansowej poniesionej przez powodowa spółkę (...) sp. z o.o. w Ł. w okresie 01.03.2020 – 31.03.2021, w związku z wprowadzeniem ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej (według powódki jest to kwota 400.294,09 zł) przy uwzględnieniu wszelkiej pomocy publicznej otrzymanej przez powódkę, do której zwrotu powódka nie była zobowiązana (informacja o pomocy publicznej – pismo z dnia 14.03.2024 k.682-684, według powódki jest to kwota 389.831,35 złotych oraz kwot podlegających zwrotowi – dokumenty k. 686-770),

- spodziewanych korzyści jakie powódka mogłaby osiągnąć w w/w okresie gdyby takowe ograniczenia nie zostały nałożone (według powódki jest to kwota 524.059,90 zł).

( postanowienie z dnia 18 lipca 20204r. k. 808)

Wywiedzione w opinii Sąd uznał za spójne i logiczne oraz zbieżne z pozostałymi dowodami w sprawie. Dla przypomnienia, Sąd obowiązany jest odwołać się do opinii biegłego tam, gdzie Sąd nie posiada wiadomości specjalnych, potrzebnych do zakończenia sprawy, co miało miejsce w niniejszym postępowaniu. Opinia biegłego w sprawie zawsze pozostanie dowodem, podlegającym ocenie według reguły swobodnej oceny dowodów z art. 233 §1 k.p.c. ( por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 czerwca 1970 r. I CR 224/70; W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 272).

W ocenie Sądu, powołany przez Sąd biegły, posiadający niewątpliwie wiedzę specjalistyczną i niezbędne doświadczenie w dziedzinie, w sposób rzetelny, przejrzysty i logiczny sporządził opinię zgodnie z zakreśloną tezą dowodową.

Wobec zastrzeżeń do opinii, postanowieniem z dnia 13.03.2025r. Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej 857- 858v. opinii biegłego z zakresu rachunkowości i finansów S. D. (1) na okoliczność wyjaśnienia zastrzeżeń powoda do opinii zawartych w pismach z dnia 24 stycznia 2025 roku (k. 842-845, 846-847). W ramach opinii uzupełniającej, materiał zawarty w aktach sprawy biegły uznał za wystarczający do oceny, wskazując, iż opinia nie jest analizą wariantów wpływu nieponiesionych kosztów w przeszłości na wyniki finansowe. Biegły przypomniał, iż nie może on zastępować stron w przedstawianiu istotnych dla sprawy dowodów, przedstawione zaś w ramach opinii poddaje jedynie ocenie, zachowując przymiot niezależności.

Wobec jednoznacznych i niebudzących wątpliwości wniosków opinii biegłego (k. 817-822), a także wyczerpująco wyjaśnienia przez biegłego zastrzeżeń/zarzutów strony powodowej w ramach opinii uzupełniającej (k. 857-858v.), postanowieniem z dnia 02.06.2025r. Sąd na podstawie art.235(2) par.1 pkt.2 i 3 kpc pominął dowód z opinii innego biegłego z zakresu rachunkowości i finansów niż S. D. (2) [wniosek powoda z pisma z dnia 13.05.2025 k. 871].

Z tych samych względów, postanowieniem z dnia 04.09.2025r. Sąd na podstawie art. 299 kpc pominął dowód z przesłuchania stron [wniosek powoda k. 229].

( postanowienie z dnia 13.03.2025r. k. 857- 858v.; postanowienie z dnia 02.06.2025r. k. 875; postanowienie z dnia 04.09.2025r. k. 882)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo jako niewykazane co do wysokości podlegało oddaleniu.

Dla przypomnienia, roszczenie pozwu powódka roszczenie wywodzi ze szkody obejmującej straty oraz utracone korzyści, którą ponieść miała na skutek niezgodnego z prawem działania przy wykonywaniu wymienionych jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, a dokładnie w związku z wydaniem przez Ministra Zdrowia i Radę Ministrów szeregu wyszczególnionych pozwem rozporządzeń.

Stosownie do treści art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Stosownie do art. 417 ¹ § 1 § jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

Z przepisu powyższego wynika, że przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417 ¹ § 1 k.c. jest łączne wystąpienie następujących przesłanek: wydanie aktu normatywnego, powstanie szkody, związek przyczynowy pomiędzy wydaniem aktu normatywnego a powstaniem szkody oraz stwierdzenie we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Do powstania odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działalnie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, podobnie jak w innych wypadkach odpowiedzialności odszkodowawczej niezbędne jest zatem istnienie ogólnych przesłanek wywędzonych z art. 361 k.c. a więc zdarzenia, z którym ustawa łączy odpowiedzialność (deliktu władzy publicznej), szkody i adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkoda i owym zdarzeniem (zob. E. Bagińska, Odpowiedzialność… s. 411 i n.). w tym przypadku nie ma żadnych wątpliwości , że szkoda w postaci utraconych korzyści (lucrum cessans) ma ścisły związek z wprowadzeniem ograniczeń (a wręcz całkowitych zakazów) prowadzenia działalności gospodarczej o profilu hotelarskim.

Faktem niespornym w sprawi pozostaje, iż Minister Zdrowia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rada Ministrów wydali opisane pozwem akty normatywne (rozporządzenia), co równoznaczne jest z wykazaniem przesłanki wydania aktu normatywnego.

Odnosząc się zaś do przesłanki stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności rozporządzeń z Konstytucją strona powodowa podnosiła, że wobec faktu uchylenia wymienionych w pozwie rozporządzeń - nie jest ona w stanie wystąpić o zbadanie ich zgodności z Konstytucją, zaś Sąd uprawniony jest do oceny zgodności z Konstytucją aktów niższego rzędu niż ustawa. Prawdą jest, iż w niniejszej sprawie nie jest możliwe uzyskanie prejudykatu w odniesieniu do żadnego z kwestionowanych rozporządzeń i rozporządzeń zmieniających wydanych przez Ministra Zdrowia, Radę Ministrów. Kwestionowane przez powódkę akty normatywne miały bowiem charakter wyłącznie czasowy i utraciły moc obowiązującą. W tej sytuacji Trybunał Konstytucyjny nie ma kompetencji do orzekania w sprawie przedmiotowych rozporządzeń. Powyższe wynika bowiem z dyspozycji z art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393). Zgodnie z powyższym Trybunał umarza postępowanie, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał. Trybunał nie umarza postępowania z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 4, tylko wtedy, jeżeli wydanie orzeczenia w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw (art. 59 ust. 3).

Wskazać należy, iż przed Trybunałem Konstytucyjnym toczyło się już postępowanie (SK 4/21) o zbadanie zgodności art. 46 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, ze zm.), a także § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 792, ze zm.) z art. 57 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie, art. 57 w związku z art. 233 ust. 3 i art. 233 ust. 3 Konstytucji, które zostało umorzone. Analizując problem dopuszczalności orzekania w odniesieniu do badania zgodności zaskarżonego § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z art. 57 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że zaskarżony przepis utracił moc. Zaś wobec utraty mocy obowiązującej zaskarżonego § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał, zaktualizowała się przesłanka umorzenia postępowania.

Zgodnie z art.188 Konstytucji RP to Trybunał Konstytucyjny orzeka między innymi w sprawach zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, zgodności przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji uprawnienie do wniesienia skargi do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, przysługuje każdemu dopiero wówczas, gdy sąd lub organ administracji publicznej orzeknie ostatecznie na podstawie kwestionowanego aktu prawnego o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W tej sytuacji jedynym sądem uprawnionym, a jednocześnie zobowiązanym do zbadania zgodności zakwestionowanych aktów prawnych z Konstytucją, jest sąd rozpoznający niniejszą sprawę (tak SN w uchwale z 17 listopada 2022 r. III PZP 2/21 i wyroku z 8 lutego 2023 r., II PSKP 25/22).Uprawnienie sądów cywilnych do sprawowania rozporoszonej kontroli konstytucyjnej wynika z art. 8 i art. 178 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z art. 8 Konstytucji - Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania, zdaniem Sądu - skoro powódka kwestionuje wskazywane pozwem Rozporządzenia, a zatem akty wykonawcze niższe rangą od ustawy, Sąd tym bardziej uprawniony jest do zbadania ich zgodności z Konstytucją. Podkreślenia wymaga tu fakt, iż wszystkie zakwestionowane akty wykonawcze ingerowały zdaniem Sądu w prawa i obowiązki obywateli i przedsiębiorców (w tym powódki), kształtując ich sytuację prawną w sposób sprzeczny z ustawą, w tym z ustawą zasadniczą.

Nie ulega wątpliwości, iż powódka de facto przez wiele miesięcy nie mogła prowadzić swojej działalności gospodarczej w ogóle lub mogła ją prowadzić w mocno ograniczonym zakresie. Powódka wskazuje na poniesione straty w prowadzonej działalności gospodarczej ukierunkowanej na działalność hotelarską i restauracyjną, której jak twierdzi nie mogła wykonywać właśnie w następstwie wprowadzonych kwestionowanymi rozporządzeniami obostrzeń wywołanych pandemią (...)19, a także utraconych korzyści które mogłaby osiągnąć gdyby nie wskazywane pozwem i niezgodne jej zdaniem z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej.

Faktem jest, iż co do zasady, na skutek niezgodnego z prawem wprowadzenia przez stronę pozwaną tak daleko idących ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej, spółka (...) pozbawiona została możliwości zarobkowania.

Władza państwowa nie wprowadziła stanu klęski żywiołowej, co znacznie utrudniło, a nawet uniemożliwiło powódce skorzystanie z gwarantowanej na mocy ustawy z dnia 22.11.2002r.o wyrównaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i prawa człowieka i obywatela (Dz. U. Nr 233, poz. 1955) możliwości przejrzystego ubiegania się o odszkodowanie za szkody, które powódka poniosła w wyniku wprowadzenia ograniczeń i zakazów. Ustawa ta określa podstawy, tryb wyrównywania strat majątkowych powstałych w następstwie ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu wojny nadzwyczajnego: stanu wojennego, stanu wyjątkowego lub stanu klęski żywiołowej. Dla przypomnienia, w myśl art. 2 tej wspomnianej ustawy - każdemu, kto poniósł stratę majątkową w następstwie ograniczenia wolności i prawa człowieka i obywatela w czasie stanu nadzwyczajnego służy roszczenie o odszkodowanie. W dniu 14 marca 2020r. zaistniały zdaniem Sądu przesłanki do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej. Zwykłe środki konstytucyjne nie były bowiem wystarczające w sytuacji zagrożenia jakim była pandemia (...)19 i władza publiczna winna była go wprowadzić. Zaniechanie podjęcia przez władzę publiczną działań zapewniających uprawnienie osobie realizację jej praw podmiotowych jest bezprawne wówczas, gdy narusza skonkretyzowany w przepisach prawa obowiązek, którego wykonanie wyłączyłoby powstanie szkody ( tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2005r., III CK 367/04., M. Praw. 2006/17, poz. 941).

Konstytucyjnym obowiązkiem, a nie uprawnieniem Rady Ministrów jest zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego państwa oraz porządku publicznego, co wynika z art. 146 ust. 4 pkt 7 Konstytucji. Obowiązkiem, a nie uprawnieniem ministra kierującego działem administracji publicznej jest przeciwdziałanie skutkom klęsk żywiołowych i innym podobnym zdarzeniom zagrażającym bezpieczeństwu powszechnemu oraz usuwanie skutków klęsk żywiołowych i innych podobnych zdarzeń zagrażających bezpieczeństwu powszechnemu, co wynika z art. 6 ust. 1 pkt 4b i 4c ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej. Obowiązkiem, a nie uprawnieniem tego ministra jest również zarządzanie kryzysowe (art. 29 ust. 1 pkt 3 wyżej wymienionej ustawy). Członek Rady Ministrów jest obowiązany, a nie uprawniony w zakresie swojego działania do inicjowania i opracowywania polityki rządu, a także przedkładania inicjatyw, projektów założeń projektów ustaw i projektów aktów normatywnych na posiedzenia Rady Ministrów na zasadach i w trybie określonych w regulaminie pracy Rady Ministrów (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów). W prawie publicznym organy administracji publicznej są zobowiązane, a nie tylko uprawnione do wykonywania powierzonych im zadań i obowiązków. Z punktu widzenia organu administracji kompetencja jest obowiązkiem (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2010 r. I OPS 13/09). Kompetencja w prawie administracyjnym jest normą zadaniową stanowiącą źródło obowiązku realizacji interesu publicznego przez organ administracji publicznej, a w konsekwencji wskazującą na sposób czynienia użytku z tej kompetencji. Zwrot „może” użyty w art. 228 ust. 1 i 2 oraz w art. 232 Konstytucji RP należy zatem rozumieć nie jako swobodę Rady Ministrów do wprowadzenia stanu klęski żywiołowej a jako obowiązek takiego działania w sytuacji gdy zostaną spełnione przesłanki określone w art. 228 ust. 1 w zw. art. 232 Konstytucji.

Nie można zaakceptować sytuacji, w której władza publiczna narusza przepisy, wymagając jednocześnie od swoich obywateli by ci prawa przestrzegali. Wspomnieć wypada, iż mimo próśb przedsiębiorców władza publiczna zrezygnowała z wprowadzenia rozwiązań pozwalających na staranie się o pomoc finansową od państwa wedle łagodniejszych kryteriów, a dodatkowo kwoty tej pomocy nawet w przypadku jej uzyskania, nie powalały przedsiębiorcom na realne pokrycie strat i prowadzenie działalności w należytej kondycji finansowej. Owszem, jak podnosi strona pozwana, państwo przyznało przedsiębiorcom środki finansowe z tzw. tarcz w ramach rekompensaty za straty, niemniej, środki te jak powszechnie wiadomo były zupełnie nieadekwatne od poniesionych przez nich strat. Powyższe doprowadziło z kolei do zamknięcia firm, które nierzadko w obrocie funkcjonowały od pokoleń, a także konieczności ogłoszenia upadłości przez wielu przedsiębiorców. Powodowa spółka prowadzącą działalność hotelarską z kawiarnią, również odnotowała spadek przychodu co do zasady. Za prawdziwe zatem uznać należy (nie dokonując stricte szacunku wysokości roszczenia) twierdzenia powódki, iż bez dodatkowego wsparcia, które powódka musiała pozyskać sama nie byłaby w stanie utrzymać się na rynku.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu na podstawie art. 193 Konstytucji pytania prawnego, albowiem akty wykonawcze zostały już uchylone (negatywna przesłanka z art. 59 ust. 1 i ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym). Przyjęciu odmiennego stanowiska co do możliwości zbadania w/w aktów prawnych z Konstytucją sprzeciwia się też art. 77 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (art. 77 ust. 1 Konstytucji).

Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że ograniczenia prawa i wolności na gruncie art. 22. Konstytucji w płaszczyźnie materialnej musza znajdować uzasadnienie w ważnym interesie publicznym:, zaś na płaszczyźnie formalnej powinny być wprowadzone w drodze ustawy. Trybunał przypomniał, iż wolność działalności gospodarczej jest publicznym prawem podmiotowym polegających na swobodzie podjęcia oraz wykonywania działalności, w celu osiągniecia zysku. Podmiotowi prywatnemu przysługuje uprawnienie do: swobody w decydowaniu o rozpoczęciu działalności gospodarczej, jej prowadzeniu oraz zakończeniu, a także swobody wyboru formy gospodarczej, jej prowadzenia (por. wyroki TK z dnia 3 lipca 2012r., K 22/09 oraz z dnia 07 czerwca 2005r., K 23/04). Oznacza to, że ustawowe odesłanie unormowania pewnych kwestii do rozporządzenia może być wprawdzie zgodne z ogólnymi wymaganiami wynikającymi z artrt.92 ust 1 Konstytucji, ale – jeżeli kwestie te dotyczą praw i wolność jednostki – może okazać się niezgodne z art.22 i art. 31 ust.3, bo te przepisy silniej akcentują konieczność szerszego normowania rangi ustawowej i zawężają pole regulacyjne pozostające dla rozporządzenia ( por. wyrok TK z dnia 13. Października 2010r., Kp 1/09 oraz wyrok NSA z dnia 13 listopada 2007r., II GSK 212/07, LEX nr 460723). Jednoznacznie w tej kwestii wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wskazując, iż: „żaden przepis upoważnień ustawowych zawartych w art. 46 ust 4 i art. 46b ustawy z 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie zawiera umocowania do określania w rozporządzeniu zakazów prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok WSA w Opolu z 27.10.2020r., II SA/Op 219/20, LEX nr 30939916). Sąd stwierdził, że: Rozporządzenie z dnia 19 kwietnia 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii ( Dz. U. z 2020r., poz. 696), wydane na podstawie art. 46 a i art. 46 b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z 2008r. o zapobieganiu ora zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzie, nie spełnia konstytucyjnego warunku jednego wydania na podstawie upoważnienia ustawowego zawierającego wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego. Ustawodawca w treści wskazanych wyżej, upoważnień ustawowych nie zawarł wskazówek dotyczących materii przekazanej do uregulowania w kwestionowanym rozporządzeniu. Rada Ministrów na podstawie tak sformułowanej treści upoważnienia ustawowego mogła kształtować w rozporządzeniu w dowolny sposób, bez merytorycznych wskazówek zawartych w ustawie, sferę podstawowych praw lub wolności jednostki, określając poszczególne ograniczenia, nakazy i zakazy. W konsekwencji podejmowania w tym zakresie samoistna działalność prawotwórcza doprowadziła do objęcia regulacjami rozporządzenia materii ustawowej i naruszenia szeregu podstawowych wolności i praw jednostki, w tym wolności działalności gospodarczej z art. 33 Konstytucji.

Wspomniany wyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził także, że działanie rządu, które spowodowało zamknięcie działalności gospodarczej w związku pandemią COVID-19 w drodze rozporządzenia było niezgodne z prawem. Sąd podkreślił, że istnieje możliwość naruszenia wolności gospodarczej, ale jedynie w przypadku gdyby rząd wprowadził stan klęski żywiołowej, gdyż stan epidemii, jaki jest prowadzony daje jedynie możliwość ograniczenia wykonywania działalności a całkowite ich zamknięcie narusza art. 228 Konstytucji. Zakaz taki mógł być zatem wprowadzony w formie ustawy i przy ogłoszeniu stanu klęski żywiołowej. WSA w Opolu, w sprawie II SA/OP219/20 wskazał wówczas, iż zachowane obecne rządu narusza art.92 Konstytucji RP oraz art. 31 Konstytucji RP i jest sprzeczne z art. 21 i 22 ustawy o stanie klęski żywiołowej. Na tej podstawie stwierdzić należy, iż każdy przedsiębiorca powinien otworzyć swoją działalność gdyż działanie takie nie byłoby niezgodne z prawem i nie może być za to karany ani mandatem ani też karą administracyjną.

Z uprawnieniami tymi skorelowane są obowiązki państwa, m.in. powstrzymanie się od nadmiernej ingerencji w wolność działalności gospodarczej oraz tworzenia instytucji prawnych i warunków umożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej. Na fakt, że wolność gospodarcza w przeciwieństwie do uprawnień i obowiązków, nie wynika z prawa przedmiotowego, lecz jest publicznych prawem podmiotowych o charakterze negatywnym. Granice wolności i gospodarczej kształtują różnego rodzaju czynniki, ważne jest jednak to aby państwo chroniło korzystanie z wolności gospodarczej nie ograniczało ponad potrzebę jej zakresu, a zwłaszcza aby nie stawiało swych celów ponad celami człowieka ( A. Walaszek – Pyzioł, Wolność gospodarcza w ustawodawstwie Republiki Niemiec, PUG 1992, nr 5-6, s. 107).

Konstytucja RP przyjęła bowiem dość specyficzną formułę wolności gospodarczej. Po pierwsze, w przeciwieństwie do innych wolności konstytucyjnie chronionych, dotyczą jej przepisy zamieszczone w rozdziale I „Rzeczpospolita”, co oznacza, że ustrojodawca potraktował wolność gospodarczą, jako zasadę ustrojową; po drugie, w zasadzie wolność gospodarcza w art. 20 i 22 traktowana jest, jako swoisty aksjomat, ponieważ Konstytucja nie deklaruje wprost wolności gospodarczej, ale ujmuje ją w konkretnej perspektywie normatywnej jako wartość zastaną ( M. Zdyb [w:] M. Sieradzka, M. Zdyb, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2013, art.6).

Reasumując, stwierdzić należy brak możliwości pełnego, kompleksowego uregulowania zakazów, wyłącznie w drodze rozporządzenia. Całkowite zakazanie prowadzenia określonej działalności gospodarczej równa się odebraniu prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, nie jest tylko jego ograniczaniem. Ze względu na wprowadzanie przez Radę Ministrów rozporządzenia, wolność gospodarcza w Rzeczypospolitej Polskiej w czasie pandemii została całkowicie odebrana, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Ograniczenie prawa nie może zmierzać do naruszenia samej istoty tego prawa. Zgodnie z opinią przedstawicieli doktryny „Istota prawa lub wolności zostaje naruszona, gdyż regulacje prawne – nie znosząc danego prawa (lub wolności ) - w praktyce uniemożliwiają korzystnie z niego(B . Banaszak, Prawo człowieka i obywatela w nowej Konstytucji RP, „ Przegląd sejmowy 1995r., nr 5, s. 57m cyt. za R. Pessel Rekompensowanie skutków naruszeń prawa własności wynikających z katów nacjonalizacyjnych. Warszawa 2003, s.106-107).

W ocenie Sądu, treść Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r.
w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego oraz Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii, wprowadzających do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej zakaz przemieszczania się pasażerów w transporcie kolejowym wykonywanym z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej, ograniczenia w przemieszczaniu się, a także zakaz prowadzenia działalności gospodarczej m.in. przez przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, naruszyła:

- dyspozycję art. 20 Konstytucji RP, zgodnie z którym, społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej,

- dyspozycję art. 22 Konstytucji RP, zgodnie z którym ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny,

- dyspozycję art. 52 ust. 1 i 3 RP Konstytucji, zapewniającego każdemu wolność przemieszczania się i dopuszczający ograniczenie tej wolności jedynie w ustawie,

- dyspozycję art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, zapewniającego ochronę prawną wolności człowieka i dopuszczającego ustanawianie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Zgodnie z trafnym pod kątem niniejszego sporu spostrzeżeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyrokach z dnia 11 lipca 2023 r., (sygn. akt II GSK 1436/22) oraz 2 czerwca 2023 r., (sygn. akt II GSK 844/22) - stan epidemii, poprzedzony stanem zagrożenia epidemiologicznego, nie jest stanem klęski żywiołowej, a w związku z tym, że nie jest stanem nadzwyczajnym w rozumieniu art. 228 ust. 1 Konstytucji nie może prowadzić wraz z wprowadzanymi na jego podstawie ograniczeniami do naruszania podstawowych praw i wolności. Zakaz naruszania istoty wolności i praw konstytucyjnych nie ma bowiem, co do zasady zastosowania w stanach nadzwyczajnych, poza wyjątkami, o których mowa w art. 233 ust. 1 Konstytucji. Wśród tych wyjątków nie ma wolności działalności gospodarczej. Z art. 233 ust. 3 Konstytucji wynika natomiast wprost, że ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w stanie klęski żywiołowej może ograniczać wolność działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji). W związku z tym warunkiem konstytucyjnym umożliwiającym ingerencję w istotę wolności działalności gospodarczej jest uczynienie tego w jednym ze stanów nadzwyczajnych opisanym w Konstytucji RP. A zatem - w sytuacji, gdy nie doszło do wprowadzenia któregokolwiek z wymienionych w Konstytucji stanów nadzwyczajnych, żaden organ państwowy nie powinien wkraczać w materię stanowiącą istotę wolności działalności gospodarczej.

Z kolei dyspozycja art. 46a i art. 46b ustawy o chorobach zakaźnych na podstawie, których zostały wydane rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii i rozporządzenia je zmieniające, nie zawiera żadnych wytycznych dających wystarczającą podstawę do wprowadzenia w kolejnych wspomnianych pozwem Rozporządzeniach Rady Ministrów tak daleko idących zakazów, ograniczeń i nakazów w życiu społecznym, m.in. w zakresie przemieszczania się oraz w życiu gospodarczym, które w istocie godziły w podstawowe prawa i wolności jednostki. Art. 46 b pkt 2 ustawy pozwalał jedynie na czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców - nie na bezterminowy zakaz działania całych branż jak o zostały uregulowane w spornych rozporządzeniach.

W efekcie, uznać należało, iż przepisy wszystkich wymienionych pozwem Rozporządzeń Rady Ministrów, kolejno Rozporządzeń je zmieniających naruszają:

- dyspozycję art. 20 Konstytucji RP, zgodnie z którym społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej,

- dyspozycję art. 22 Konstytucji RP stanowiącego, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny,

- dyspozycję art. 52 ust. 1 i 3 Konstytucji RP zapewniającego każdemu wolność przemieszczania się i dopuszczający ograniczenie tej wolności jedynie w ustawie,

- dyspozycję art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji RP zapewniającego ochronę prawną wolności człowieka i dopuszczającego ustanawianie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

- dyspozycję art. 92 ust. 1 Konstytucji RP zgodnie z którym, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego
w ustawie i w celu jej wykonania, a upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu, a organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji innemu organowi.

W świetle art. 20 Konstytucji w zw. z art. 22 Konstytucji, wolność działalności gospodarczej, stanowiąca główny element gospodarki wolnorynkowej, jest publicznym prawem podmiotowym. Prawdą jest, iż nie ma absolutnego charakteru, niemniej podlegać może ograniczeniom określonym tylko i wyłącznie w ustawie, na co wskazuje także treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z niego wynika bowiem, że niezależnie od wskazanego formalnego kryterium wprowadzania ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności, nie mogą one jednocześnie naruszać istoty danej wolności lub prawa podmiotowego, a ich wprowadzenie może być uzasadnione, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Nawet zatem spełnienie wymogu unormowania ograniczeń wolności i praw jednostki w ustawie nie jest wystarczające dla uznania ich za uzasadnione, co podlega weryfikacji w ramach zasady wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zawsze jednak brak zachowania formy ustawy, np. wprowadzenie zakazów, ograniczeń i nakazów tak jak w sprawie kwestionowanych rozporządzeń Rady Ministrów stanowi naruszenie, które a limine dyskwalifikuje taki akt z katalogu źródeł prawa jakie mogą mieć zastosowanie. W świetle art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji w zestawieniu z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), nie może być wątpliwości, że w systemie prawa powszechnie obowiązującego żadna regulacja pozaustawowa, nie znajdująca bezpośredniego i wystarczającego umocowania w ustawie, nie może regulować praw i wolności obywatelskich. W sferze wolności i praw człowieka kluczowe pozostaje zachowanie wyłącznie ustawowego charakteru aktów regulujących wprowadzane ograniczenia.

Niedopuszczalne jest więc regulowanie istoty ograniczenia w akcie rangi podustawowej, w dodatku na podstawie delegacji, która w zasadzie musi być traktowana jako blankietowa. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 25 maja 1998 r. (sygn. akt U 19/97); „ wymaganie umieszczenia bezpośrednio w tekście ustawy wszystkich zasadniczych elementów regulacji prawnej musi być stosowane ze szczególnym rygoryzmem, gdy regulacja ta dotyczy władczych form działania organów administracji publicznej wobec obywateli, praw i obowiązków organu administracji i obywatela w ramach stosunku publicznoprawnego lub korzystania przez obywateli z ich praw i wolności (...)”.

Zgodnie z treścią art. 92 Konstytucji RP rozporządzenie musi być wydane na podstawie wyraźnego szczegółowego upoważnienia w zakresie określonym w upoważnieniu, w granicach tego upoważnienia i nie może być sprzeczne z normami Konstytucji, aktem na podstawie którego zostało wydane i innymi aktami, które regulują materię będącą przedmiotem rozporządzenia. Naruszenie tych warunków wszystkich razem lub choćby jednego z nich powoduje niezgodność rozporządzenia z ustawą, a tym samym nie może być źródłem obowiązku dla obywateli i w konsekwencji podstawą do ukarania za niestosowanie się do tego obowiązku.

Nie ulega wątpliwości, że kwestionowane pozwem Rozporządzenia Rady Ministrów oraz szereg Rozporządzeń je zmieniających nie zostały wydane w celu wykonania ustawy, lecz w celu jej uzupełnienia o treści jej nieznane, i nie spełniają konstytucyjnych warunków wymaganych dla relacji zachodzących między ustawą a rozporządzeniem, a delegacje ustawowe na podstawie, których zostały wydane mają charakter blankietowy.

W efekcie, rację przyznać należy powódce, iż bardzo głęboko ingerowały one w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców (w ramach PKD (...),(...) (...) (...)), w tym powodowej spółki w zakresie deklarowanych przez nią usług albowiem de facto całkowicie ich zakazywały poprzez całkowity zakaz prowadzenia wymienionych w tych przepisach rodzajów działalności, tak jak w przypadku rozporządzenia z dnia 31 marca 2020 r., z dnia 2 maja 2020 r., z dnia 16 maja 2020 r., z dnia 7 sierpnia 2020 r. w strefie czerwonej, z dnia 9 października 2020 r. czy 26 listopada 20220 r. albo ją dalece ograniczały w okresie luzowania obostrzeń, jak to miało miejsce w przypadku rozporządzenia z dnia 29 maja 2020 r. i 19 czerwca 2020 r. Sąd opowiada się za poglądem, iż demokratycznym państwie prawa za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której daną kategorię przedsiębiorców przez ciągły okres kilku czy kilkunastu miesięcy pozbawia się całkowicie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, iż zarówno Sądy powszechne, jak i Trybunał Konstytucyjny są upoważnione do kontroli zgodności z Konstytucją RP ustaw i rozporządzeń, niemniej jednak zakres tych kompetencji i skutków rozstrzygnięć jest od siebie różny. Dokonana przez Sąd powszechny kontrola oparta o art. 8 ust. 2 Konstytucji nie może prowadzić do wydania, w oparciu o art. 8 ust. 2 Konstytucji, rozstrzygnięcia przyznającego odszkodowanie za wprowadzenie przepisu, który miał wyrządzić szkodę, a który został oceniony jako niezgodny z Konstytucją. Wobec tego nie tylko zasady wykładni literalnej, ale także zasady wykładni funkcjonalnej skłaniają do wniosku, że przez „właściwe postępowanie” w rozumieniu art. 417 ¹ § 1 k.c. należy rozumieć wyłącznie postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, a nie również postępowanie przed Sądem powszechnym.

Przedstawiony sposób wykładni art. 417 ¹ § 1 k.c. potwierdzają reguły wykładni systemowej. Podobnie jak przepis ten wymaga stwierdzenia sprzeczności aktu normatywnego z aktami prawnymi wyższego rzędu „we właściwym postępowaniu”, tak analogiczne regulacje zawierają art. 417 ¹ § 2 i 3 k.c. Przepisy te wymagają stwierdzenia sprzeczności z prawem wydania albo niewydania orzeczenia lub decyzji „we właściwym postępowaniu”. W każdym wypadku chodzi o osobne, szczegółowo uregulowane postępowanie, nie zaś postępowanie przed Sądem rozpoznającym roszczenie odszkodowawcze.

W efekcie, zwrot dotyczący „stwierdzenia niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu” ma analogiczne znaczenie w art. 417 ¹ § 1 k.c., art. 417 ¹ § 2 k.c. i art. 417 ¹ § 3 k.c. Potwierdzeniem prawidłowości takiego rozumienia analizowanego zwrotu jest brzmienie art. 417 ¹ § 4 k.c., który przewiduje, że „jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, niezgodność z prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody”. Z powyższego jednoznacznie wynika, że właściwe postępowania przewidziane w § 1-3 to odpowiednie, uregulowane odrębnymi przepisami postępowania przewidziane do rozstrzygnięcia danej kwestii, zaś kompetencje sądu rozpoznającego sprawę o naprawienie szkody zostały na gruncie art. 417(1) kc ograniczone do badania czy szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa ( wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 września 2022 r., II C 520/21).

Rada Ministrów mogła również wprowadzić „czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców”. Upoważnienia te pozwalają ustawowo ograniczyć prowadzenie działalności gospodarczej, lecz wyłącznie czasowo. Nie pozwalają one natomiast na przyjęcie konstrukcji prawnej wynikającej z zastosowanego rozporządzenia, a polegającej w istocie na ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej poprzez jej zakazanie. Ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej (rozumiane jako stan kiedy działalność może być prowadzona po spełnieniu określonych warunków) nie jest równoznaczne z zakazem jej prowadzenia (czyli stanem kiedy działalność gospodarcza danego rodzaju w ogóle nie może być prowadzona). Treść omawianego rozporządzenia ingeruje zatem w materię konstytucyjną regulowaną art. 22 Konstytucji RP, z którego wynika, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.

Wydane na podstawie powołanego wyżej upoważnienia ustawowego przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia i Rady Ministrów w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii ingerowały w konstytucyjną wolność działalności gospodarczej - wkraczając w materię ustawową, to jest w materię zastrzeżoną do regulacji tylko i wyłącznie w drodze ustawy. Ponadto, wprowadzenie zakazu bądź ograniczenia działalności gospodarczej nie miało prawnie uzasadnionej podstawy w związku z art. 46, 46b i 46a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, którego wytyczne treściowe nie dotyczyły możliwości wprowadzenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji przepisy rozporządzenia ograniczającego konstytucyjne wolności zostały wydane z naruszeniem art. 22 Konstytucji RP, a także, wobec przekroczenia zakresu udzielonego ustawą upoważnienia do wydania rozporządzeń wykonawczych, z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 26 stycznia 2023 r., III SA/Gd 555/22, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 września 2021 r. II GSK 781/21, z 28 października 2021 r., II GSK 1382/21).

Uzasadniając przedstawione wyżej stwierdzenia należy podkreślić, że w świetle art. 20 w związku z art. 22 Konstytucji RP, wolność działalności gospodarczej - stanowiąc składową część gospodarki rynkowej - jest równocześnie publicznym prawem podmiotowym. Jakkolwiek wolność ta nie ma absolutnego charakteru, co wynika art. 22 Konstytucji, to jednak może podlegać ograniczeniom określonym - tylko i wyłącznie - w ustawie, co znajduje swoje potwierdzenie również w art. 31 ust. 3 Konstytucji, z którego ponadto wynika, że niezależnie od wskazanego formalnego kryterium wprowadzania ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności, ograniczenia te nie mogą jednocześnie naruszać istoty danej wolności lub prawa podmiotowego ( wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 12 stycznia 1999 r., P 2/98; 25 maja 1999 r., SK 9/98; 10 kwietnia 2002 r., K 26/00), a ich wprowadzenie może być uzasadnione - a co za tym idzie dopuszczalne i zarazem akceptowalne - jeżeli jednocześnie jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Podsumowując powyższe rozważania, zdaniem sądu za zasadne uznać należy samo domaganie się przez powódkę odszkodowania za niezgodne z prawem działalnie przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na wydaniu aktów normatywnych, które znacznie ograniczały lub całkowicie zakazały prowadzenia działalności gospodarczej, w postaci kwestionowanych pozwem rozporządzeń, a także za niezgodne z prawem zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieprowadzeniu stanu nadzwyczajnego przy jednoczesnym wprowadzeniu zakazu działalności gospodarczej.

Niemniej, w ocenie Sądu powód nie wykazał wysokości dochodzonej w niniejszym postępowaniu szkody.

Odszkodowanie z zasady pełni funkcję kompensacyjną – stanowi finansowa rekompensatę uszczerbku, który powstał u osoby poszkodowanej wskutek zdarzenia wywołującego szkodę. Wysokość odszkodowania musi być więc adekwatna do rozmiarów powstałej szkody ( Uchwała SN z dnia 19.03.1998r., III CZP 72/97).

W myśl zasady wyrażonej w art. 361§ 2 kc odszkodowanie powinno pokrywać tak szkodę rzeczywistą, jak i utracone korzyści, czyli to wszystko, co poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby nie doszło do zdarzenia. Odszkodowanie może pokrywać: rzeczywiście wyrządzona szkodę, czyli straty, które poniósł poszkodowani (tzw. damnum emergens) - szkoda rzeczywista, czyli pomniejszenie majątku poszkodowanego bądź obniżenie jego wartości ekonomicznej w wyniku szkody, a ponadto utracone korzyści (lucrum cessans) - utracone korzyści będące następstwem szkody rzeczywistej, stanowiące wartość hipotetyczną będącą konsekwencją szkody, np. utrata lub obniżenie zarobków czy uszkodzenie pojazdu, jako narzędzia pracy (IICR 304/79, OSNCP 1980, nr 9, poz.64 oraz wyrok SN z dnia 26 stycznia 1999r.).

W kontekście powyższego przywołać należy głównie ocenę biegłego, który w zakresie szacowania strat finansowych spółki za okres 01.03.2020 - 31.03.2021r. tytułem wstępu wskazał, iż dynamiczne zmiany w branży hotelarskiej z okresu pandemii były wynikiem co najmniej trzech, dających się racjonalnie wyodrębnić czynników: a) ograniczeń administracyjnych nakładanych przez organy administracji rządowej na podmioty gospodarcze działających w branży turystycznej i hotelarskiej, b) ograniczeń w zakresie przemieszczania się osób i korzystania z transportu zbiorowego, c) zmiany zachowań konsumenckich przejawiających się mniejszą skłonnością do wyjazdów turystycznych i korzystania z obiektów hotelowych i gastronomicznych. Zdaniem biegłego, strona powodowa w żaden sposób nie dowiodła jednak w jakim stopniu każdy z tych czynników przełożył się na spadek przychodów ze sprzedaży w okresie 01.03.2020-31.03.2021r. W efekcie biegły nie był w stanie określić, w jakim zakresie spadek przychodów powodowej spółki ze sprzedaży był bezpośrednio związany z ograniczeniami administracyjnymi dotyczącymi wyłącznie działalności spółki.

Biegły w ramach opinii przeanalizował dane GUS wskazujące, iż wykorzystanie miejsc noclegowych w Polsce w 2020 i 2021 r. spadło odpowiednio 34% i 20% w stosunku do 2019r. Jak wskazał biegły dane statystyczne dotyczące krajów Europy Środkowej i wschodniej wskazują, iż utrata klientów w okresie pandemii była zróżnicowana w różnych regionach geograficznych i sięgała od 66% do nawet 100% - jak to miało miejsce w przypadku Hiszpanii, Włoch, Cypru i Gracji. Region Pucka został skalsyfikowany jako region, w którym utrata klientów w 2020 została oszacowana a w przedziale 21% do 35%. Biegły w formie tabeli porównał także spadek przychodów stricte spółki (...) w analizowanych okresach do spadku wykorzystania miejsc hotelowych w całej branży hotelarskiej w Polsce. Biegły wskazał, iż o ile spadek wykorzystania miejsc hotelowych w całej branży hotelarskiej w Polsce wynosił 34% (rok 2020) i 20 % (rok 2021) wobec danych za rok 2023, to w przypadku spółki - wskaźnik porównywalny (przychody ze sprzedaży były niższe odpowiednio o 29% (rok 2020) i 19 % (rok 2021).

Biegły podkreślił, iż wyniki finansowe spółki w latach 2022-2023 również nie potwierdzają tezy strony powodowej, jakoby spółka miała zdolność generowania miesięcznego dochodu rzędu od 60 do 70 k PLN, co oznacza możliwą realizację dochodu rocznego w przedziale od 720k do 840 k PLN. W latach 2020-2023 wynik finansowy spółki wynosił odpowiednio 27,7k i 10,5k PLN. Nie ulega wątpliwości, że model biznesowy przyjęty przez spółkę zakłada prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o aktywa trwałe, które nie są własnością spółki. Spółka dysponuje tymi aktywami na podstawie umowy najmu zawartej z O. P., który jest jednocześnie jej większościowym udziałowcem spółki i jej prezesem. Biegły nie ma miał tu wątpliwości, iż powyższe umożliwia de facto swobodne kształtowanie relacji biznesowych pomiędzy spółką a O. P. i umożliwia mu dowolne kształtowanie wysokości czynszu za nieruchomość, z której korzysta spółka.

W sytuacji, gdy koszty prowadzenia działalności spółki (tu jak wskazuje biegły: koszty usług obcych, w ramach których wskazywane są opłaty czynszowe) kształtowane są w ramach relacji właścicielskich pomiędzy spółką, wynajmującym i udziałowcem w jednej osobie (O. P.) – koszty te nie mają charakteru rynkowego, a pełnią raczej funkcję quasi dywidendy. Jak słusznie przypomniał biegły, to O. P. (jako wynajmujący a jednocześnie jako prezes zarządu spółki), podejmuje decyzje jaka część marży spółki jest dystrybuowana do jego jednoosobowej działalności gospodarczej jako płatność czynszu za nieruchomość, a jaka część - ewentualnie - jako płatność dywidendy wypłacanej z rocznego zysku netto przynależnego udziałowcom.

Opisane, bezsporne relacje biznesowe pomiędzy prezesem zarządu (...), spółką (...), a wynajmującym, powodują, że zaprezentowane wyniki finansowe spółki jak i te prezentowanie w rocznych sprawozdaniach finansowych w repozytorium KRS - nie mogą stanowić wiarygodnej podstawy do szacowania ewentualnej szkody spowodowanej stratami finansowymi Spółki. W analizowanym okresie przypadku wyniku finansowe spółki nie pełnią funkcji bezstronnej rejestracji wyniku operacji gospodarczych, a są wynikiem pewnego rodzaju planowania finansowego, w którym koszty jednego podmiotu są przychodami innego podmiotu, oba zaś podmioty są powiązane z jedną osobą - będącą ich beneficjentem. Przypomnieć również wypada, iż działalność jednoosobową, kolejno w ramach zawiązanej spółki O. P. prowadził od roku 2013.

Poczynione wyżej ustalenia biegłego, prowadzą do wniosku, iż określenie wartości szkody jaką poniosła powódka w związku z zanotowaniem straty finansowej we wskazanym okresie:

- nie jest zasadne w oparciu o indywidualną sytuację gospodarczą spółki, z uwagi na spadek dochodów wpisujący się w ogólną sytuację makroekonomiczną, w jakiej znalazło się większość przedsiębiorstw prowadzących działalność hotelarską w Polsce i nie jest zasadne w oparciu o przyjęty model biznesowy w spółce - relacje biznesowe pomiędzy prezesem zarządu spółki, spółką i wynajmującym oraz związane z nimi wyniki finansowe,

- nie jest możliwe w oparciu o przełożenie się konkretnych czynników których wynikiem były dynamiczne zmiany w branży hotelarskiej z okresu pandemii na spadek ze sprzedaży w spornym okresie.

Z kolei w ramach wyliczenia spodziewanych korzyści jakie spółka mogłaby osiągnąć, gdyby nie nałożone ograniczenia, wskazać należy, iż uszczerbek związany z utraconymi korzyściami oznacza, że majątek spółki nie zwiększył się tak, jakby się zwiększył, gdyby nie doszło do zdarzenia, za które ktoś ponosi odpowiedzialność. Szkodą w tym przypadku jest to, co nie trafiło do majątku spółki z powodu tego zdarzenia, czyli to, co byłoby w jej majątku, gdyby to zdarzenie się nie wydarzyło ( wyrok SN z dnia 18.01.2002r., I CKN 132/01). Ciężar udowodnienia szkody spoczywa na spółce, przy czym szkoda ta musi być wykazana z tak dużym prawdopodobieństwem, aby uzasadniała ona, że utrata korzyści rzeczywiście nastąpiła ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.01.20025r., V CK 426/04).

W kontekście powyższego, jak podkreślił biegły (specjalista w dziedzinie finansów), powód przeprowadził jedynie uproszczone kalkulacje i nie przedstawił dokumentów źródłowych, pozwalających w jakikolwiek sposób zweryfikować wyniki finansowe działalności hotelarskiej prowadzonej w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej. Oceniał całokształt zebranych na okoliczność wysokości roszczenia dowodów biegły uznał, iż powód w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że wyliczona kwota spadku przychodów w analizowanym okresie (01.03.2020 - 31.03.2021r.) - w przypadku braku obostrzeń faktycznie zostałaby przez niego zrealizowana. Okoliczności przedstawione przez powodową spółkę nie pozwalają na ustalenie, że spółka utraciła korzyści w postaci zmniejszonych przychodów ze sprzedaży w okresie 01.03.2020-31.03.2021r.

W kwestii wysokości żądania pozwu, rację przyznać należy zatem stronie pozwanej, iż powódka poprzez brak rzetelnych danych możliwych do oceny przez biegłego nie zdołała wykazać postulowanej szkody w żądanym zakresie. Z szacunków ogólnych powódki nie jest zaś wiadome z czego dokładnie wynikać ma poniesiona przez spółkę strata. Powódka przedstawia własne zestawienia a nie stosowne dokumenty księgowe adekwatne do rozliczeń podatkowych. Dla przypomnienia, zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jeśli powód twierdzi, że druga strona jest mu winna określoną kwotę, musi to udowodnić dokumentami. Odnośnie zarzutu nierzetelności opinii wskazać należy, iż, biegły sądowy ma za zadanie wydać opinię wyłącznie na podstawie dokumentów i materiałów zebranych w aktach sprawy. Nie może na własną rękę doszukiwać się dokumentów finansowego, domagać się dokumentów od instytucji czy zastępować strony w udowadnianiu jej racji. Sąd natomiast może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń ( wyr. SN z 19.12.1990 r., I PR 148/90 , Legalis). Ponadto sąd nie może oprzeć swego przekonania o istnieniu lub braku okoliczności, których zbadanie wymaga wiadomości specjalnych, wyłącznie na podstawie konkluzji opinii biegłego, ale powinien sprawdzić poprawność poszczególnych elementów opinii, składających się na trafność jej wniosków końcowych ( wyr. SN z 3.11.1976 r., IV CR 481/76, Legalis ). W sytuacji przedstawienia dokumentacji w postaci prywatnych i niejasnych nie dla Sądu ani dla biegłego wyliczeń, na podstawie których nie da się wyliczyć oraz udowodnić dochodzonej kwoty, wina leży wyłącznie po stronie, która takie dokumenty przedłożyła i która liczyć się musi z ryzykiem przegranej.

Reasumując, bazując na jednoznacznej opinii biegłego, przedstawione przez powódkę dokumenty nie pozwalają na określenie jego wysokości. W efekcie stwierdził należało, że powódka nie wykazała wysokości roszczenia.

Z tej przyczyny powództwo należało oddalić, o czym sąd orzekł w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Zgodnie z nim kosztami postępowania Sąd obciążył w całości powódkę (...) sp. z o.o. w Ł. jako stronę proces przegrywającą. Na koszt te złożyło się wynagrodzenie radcy Prokuratorii Generalnej w wysokości 10.800 zł na podstawie § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z art. 99 k.p.c.

W pkt 3 wyroku Sąd na zasadzie art. 102 kpc odstąpił od obciążania powódki (...) sp. z o.o. w Ł. obowiązkiem uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie, opłaty sądowej od pozwu ponad kwotę 42,50 zł nadpłaconej zaliczki na poczet opinii biegłego (k. 807) potrąconą z opłatą sądową. We wspomnianym przepisie ustawodawca unormował bowiem zasadę słuszności, zgodnie z którą w przypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. Przywołany przepis stanowi de facto odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się stosowanie art 102 k.p.c., gdy: sprawa ma wątpliwy i dyskusyjny charakter (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1971 r., I PZ 17/71), czy też dochodzone roszczenie powoda wynika z niejasno sformułowanych przepisów ( tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1973 r., I PR 456/73). Ponadto, w sytuacji w której strona powodowa wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia, natomiast strona wygrywająca korzystała ze stałej obsługi prawnej i nie poniosła dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu ( tak wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 1972 r., I PR 423/72). Powyższe winno być ocenione w całokształcie okoliczności konkretnego przypadku, z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Przyczyny, które w ocenie sądu stanowią szczególne okoliczności uzasadniające odstępstwo od zasad ogólnych. Ponadto, przypomnienia wymaga, iż rozstrzygnięcie o zasadach ponoszenia kosztów procesu należy do dyskrecjonalnej władzy sądu. Wynika ona ze swobodnego uznania, kształtowanego własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności i może być podważona przez sąd wyższej instancji w zasadzie jedynie wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa. Innymi słowy, dokonując tej oceny sąd orzekający winien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości, a podważenie oceny tego sądu wymaga wykazania, że jest ona wadliwa. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu wystąpił tzw. wypadek szczególnie uzasadniony. Nie sposób stwierdzić, iż powódka pozostawała jedynie subiektywnie przekonana o zasadności powództwa, Sąd bowiem powództwo jako takie uznał za zasadne, nie wykazana okazała się zaś sama wysokość roszczenia. W tych okolicznościach, biorąc także pod uwagę ogólną krytyczną sytuacją, w jakiej w okresie pandemii znaleźli się wszyscy przedsiębiorcy, w tym w branży hotelarstwo i gastronomia jak powódka, za godzące w zasady współżycia społecznego uznać należało obciążanie powódki znacznej wysokości opłatą sądową (łącznie 36.457,00 zł).

W pkt. 3 wyroku Sąd na poczet opłaty sądowej od pozwu (której powódka nie uiściła nawet w wysokości minimalnej) zaliczył zaliczkę w kwocie 42.50 złotych podgalającą zwrotowi w części niewykorzystanej (vide k. 904). Skoro pozew jako pismo procesowe podlega opłacie, zaś opłata minimalna wynosi zgodnie z art.12 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych min 30 złotych, za zasadne Sąd uznał obciążanie powoda opłatą sądową od nieuwzględnionego powództwa w kwocie 42,50 złotych. Obciążenie powoda powyższą kwotą w żadnym zakresie nie zmienia ani nie wpływa na rozstrzygnięcie Sądu o odstąpieniu od obciążania powoda opłatą powyżej tej kwoty.

W związku z powyższym, orzeczono jak w sentencji wyroku.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka