Uzasadnienie z 4 marca 2026, sygn. IV U 676/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 maja 2025 r., znak: (...)-(...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we D. odmówił ubezpieczonej B. M. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzekła, że stan zdrowia ubezpieczonej B. M. nie uzasadniał przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, w związku z czym Zakład ustalił brak przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego.

Pismem z dnia 12 czerwca 2025 r. (data wpływu pisma do ZUS – k. 3) odwołująca się B. M. zaskarżyła powyższą decyzję organu rentowego w całości, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie jej prawa do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 2 listopada 2024 r. do dnia 30 czerwca 2025 r.

Uzasadniając swoje odwołanie odwołująca się podniosła, że decyzja i poprzedzające ją orzeczenia lekarzy z dni 14 marca 2025 r. i 27 marca 2025 r. są nieadekwatne do jej stanu zdrowia, opinia konsultanta zawiera uproszczone i nieprawdziwe twierdzenia, a także pominięto liczne dokumenty medyczne, A.-9, historię zwolnień orz pobyt na oddziale dziennym w szpitalu psychiatrycznym. Wskazała, że od listopada 2019 r. doświadczała nagłych utrat przytomności oraz epizodów lękowych i depresyjnych. Pomimo kompleksowej diagnostyki neurologicznej, kardiologicznej i laryngologicznej nie ustalono jednoznacznej przyczyny objawów, a od tego czasu pozostaje pod stałą opieką psychiatryczną. Podniosła, że od listopada 2023 r. do stycznia 2024 r. przeszła liczne infekcje (jelitówkę, grypę, zapalenie płuc), a z uwagi na narastające objawy psychiczne i konflikty w pracy od 23 stycznia 2024 r. przebywała na ciągłym zwolnieniu lekarskim. Wskazała, że leczenie domowe od lutego 2024 r. przyniosło poprawę stanu fizycznego i wyciszenie ataków paniki, jednak nadal występują problemy z niestabilną aktywnością dzienną, co uniemożliwia powrót do pracy. Podniosła także, że w listopadzie 2024 r. wdrożono leczenie w kierunku (...) i podejrzenia autyzmu, a w grudniu tego roku otrzymała skierowanie na oddział dzienny psychiatryczny. Od 24 marca do 9 maja 2025 r. uczestniczyła w leczeniu na oddziale dziennym. Po wypisaniu otrzymała zalecenie dalszego leczenia i psychoterapii w oddziale dziennym zaburzeń nerwicowych. Wskazała, że nadal się leczy, a jej planowany powrót do pracy to 1 lipca 2025 r., zgodnie z zaleceniami lekarza psychiatry, pod warunkiem utrzymania stabilności stanu zdrowia i zmodyfikowania leczenia.

W piśmie z dnia 26 czerwca 2025 r., stanowiącym odpowiedź na odwołanie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we D. wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, że lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 27 marca 2025 r. orzekł, że ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. Stanowisko to podtrzymała w całości Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 28 kwietnia 2025 r. Nadto, organ wskazał, że fakt, że ubezpieczona była leczona w ramach oddziału dziennego od 24 marca 2025 r. do 18 kwietnia 2025 r. nie zmienia treści orzeczenia komisji lekarskiej, ponieważ 14 marca 2025 r. psychiatra ZUS ustalił jednoznacznie brak niezdolności do pracy, a okres pomiędzy końcem poprzedniego świadczenia rehabilitacyjnego (1 listopada 2024 r.) a datą rozpoczęcia leczenia w ramach oddziału dziennego jest dłuższy niż 61 dni, co daje możliwości otworzenia nowego okresu zasiłkowego od dnia 24 marca 2025 r.

Na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołująca się B. M. urodziła się (...), jest mężatką i matką. Ma wykształcenie wyższe ekonomiczne.

Od 2008 r. pozostaje zatrudniona w (...) we D. jako kontroler rozliczeń. Jest to praca umysłowa, samodzielna i lekka, wymagająca pozycji siedzącej przy monitorze ekranowym przez ponad połowę dobowego wymiaru czasu pracy oraz sprawności obydwu rąk, obciążająca kręgosłup i wzrok, a także obciążająca psychicznie.

Na zajmowanym stanowisku ubezpieczona wykonuje obowiązki polegające na rozliczaniu zeznań podatkowych, księgowaniu wpłat, prowadzeniu korespondencji z podatnikami, komornikami i sądami.

Bezsporne, a nadto dowód:



wywiad zawodowy - akta organu rentowego;



wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dnia 26.02.2020 r., akta organu rentowego;



przesłuchanie ubezpieczonej B. M. na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r., protokół skrócony rozprawy k. 62v.

Odwołująca się w 2019 r. zaczęła odczuwać zróżnicowane dolegliwości psychosomatyczne i omdlenia. W czasie diagnozy w 2020 r. w oddziale dziennym psychiatrycznym rozpoznano u niej zaburzenia depresyjne i lękowe z somatyzacją. Od stycznia 2021 r. ubezpieczona leczyła się psychiatrycznie. Rozpoznano wtedy u niej zaburzenia nastroju (F38 spektrum zaburzenia afektywnego dwubiegunowego) i epizod depresji umiarkowany (F32.1). Była także obserwowana w kierunku objawów autyzmu. Od 27 września 2023 r. ubezpieczona zaczęła wykorzystywać okres zasiłkowy w związku z niezdolnością do pracy. W styczniu 2024 r. doszło do pogorszenia stanu zdrowia ubezpieczonej.

Dowód:



dokumentacja medyczna ubezpieczonej w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego.

Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2024 r. odwołująca się wystąpiła o świadczenie rehabilitacyjne w związku z niezdolnością do pracy spowodowaną ogólnym stanem zdrowia.

Dowód:



wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dn. 20.06.2024 r. - akta organu rentowego.

Z dniem 4 lipca 2024 r. ubezpieczona wykorzystała pełen okres zasiłkowy (182 dni).

Bezsporne.

W dniu 23 października 2024 r. rozpoznano u ubezpieczonej zaburzenia lękowe (F41) i przebyty epizod depresyjny, nie stwierdzono obecności objawów afektywnych, treści psychotycznych ani zaburzeń sprawności funkcji poznawczych.

Dowód:



opinia konsultanta ZUS z dn. 23.10.2024 r., dokumentacja medyczna ubezpieczonej w aktach organu rentowego.

Orzeczeniem z dnia 7 listopada 2024 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ubezpieczona nie była niezdolna do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego.

W dniu 15 listopada 2024 r. ubezpieczona wniosła sprzeciw wobec orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 7 listopada 2024 r.

Orzeczeniem z dnia 2 grudnia 2024 r. Komisja Lekarska ZUS ustaliła, że w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy, istnieją okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień ubezpieczonej do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy, licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego.

Decyzja z dnia 5 grudnia 2024 r., znak: (...) organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do świadczeń rehabilitacyjnego za okres od 5 lipca 2024 r. do 2 października 2024 r. w wysokości 90% podstawy wymiaru, a od 3 października 2024 r. do 1 listopada 2024 r. w wysokości 75% podstawy wymiaru.

Dowód:



orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dn. 7.11.2024 r. - akta organu rentowego;



sprzeciw wobec orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dn. 15.11.2024 r. - akta organu rentowego;



orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dn. 02.12.2024 r. - akta organu rentowego;



decyzja ZUS z dn. 5.12.2024 r. – akta organu rentowego.

Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2024 r. odwołująca się wystąpiła o świadczenie rehabilitacyjne na dalszy okres w związku z niezdolnością do pracy spowodowaną ogólnym stanem zdrowia.

Dnia 14 marca 2025 r. lekarz konsultant ZUS rozpoznał u ubezpieczonej zaburzenia osobowości, nieokreślone typu paranoidalnego, schizoidalnego, borderline (F60.9).

Orzeczeniem z dnia 27 marca 2025 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ubezpieczona nie była niezdolna do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego.

Ubezpieczona wniosła sprzeciw wobec orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 marca 2025 r.

Orzeczeniem z dnia 28 kwietnia 2025 r. Komisja Lekarska ZUS ustaliła, że ubezpieczona nie była niezdolna do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego.

Decyzją z dnia 7 maja 2025 r., znak (...), organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego wobec orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS, zgodnie z którym stan jej zdrowia nie uzasadniał przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Dowód:



opinia specjalistyczna lekarza konsultanta z dnia 14.03.2025 r., dokumentacja medyczna w aktach organu rentowego;



wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dn. 27.12.2025 r. - akta organu rentowego;



orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dn. 27.03.2025 r. - akta organu rentowego;



orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dn. 28.04.2025 r. - akta organu rentowego;



decyzja ZUS z dn. 7.05.2025 r. – akta organu rentowego.

W okresie od 24 marca 2025 r. do 9 maja 2025 r. ubezpieczona podejmowała terapię na oddziale psychiatrycznym dziennym. U ubezpieczonej rozpoznano narcystyczne i histroniczne zaburzenia osobowości, wykluczono depresję i chorobę afektywna dwubiegunową, nie potwierdzono występowania objawów autyzmu. Ubezpieczona nie była zaangażowana w terapię, wielokrotnie nie pojawiała się, samowolnie manipulowała dawkami zapisywanych jej leków, prezentowała postawę wymagającą i dewaluującą, wykazywała niską tolerancję na ograniczenia wynikające z regulaminu terapii, przejawiała tendencje do dominowania interakcji, wielomówności, koncentracji na objawach oraz przekonanie o swojej wyjątkowości. Ponadto, oczekiwała od otoczenia bycia traktowaną na specjalnych warunkach i dostosowania się otoczenia, np. pracodawców, jak i personelu szpitala do jej wymagań. Z powodu nadmiarowych absencji została wypisana z zajęć terapeutycznych.

Dowód:



dokumentacja medyczna ubezpieczonej w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego.



opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 1.12.2025 r., k. 27-35.

Z dniem 1 lipca 2025 r. ubezpieczona wróciła do pracy kontrolera rozliczeń.

Dowód:



przesłuchanie ubezpieczonej B. M. na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r., protokół skrócony rozprawy k. 62v.

U ubezpieczonej rozpoznano zaburzenia osobowości z przewagą cech narcystycznych i histronicznych. Charakter objawów i dolegliwości zgłaszanych przez ubezpieczoną wskazuje na występowanie u niej problemów uwarunkowanych specyficznymi cechami osobowościowymi.

Zaburzenia osobowości to stany utrwalonych wzorców zachowań, przejawiające się mało elastycznymi reakcjami na różnorodne wzorce indywidualne i społeczne, mające tendencję do trwałości i obejmowania wielu zakresów funkcjonowania psychologicznego. Są one często związane z różnego stopnia subiektywnym cierpieniem (distresem) oraz trudnościami w funkcjonowaniu społecznym i osiągnięciach życiowych. Są to stany rozwojowe, które ujawniają się w dzieciństwie i okresie dojrzewania i trwają nadal w okresie dojrzałości, nie są wtórne do innych zaburzeń psychicznych. Wywiad, badanie i analiza dokumentacji medycznej potwierdzają taki wzorzec funkcjonowania i zachowania ubezpieczonej.

U ubezpieczonej stwierdza się zaburzenia funkcjonowania na podłożu specyficznych cech osobowości, które jako występujące od młodości nie stanowią podstawy do orzekania niezdolności do pracy.

Stan zdrowia psychicznego B. M. po dniu 1 listopada 2024 r. nie powodował dalszej niezdolności do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku.

Dowód:



dokumentacja medyczna ubezpieczonej w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego;



opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 1.12.2025 r., k. 27-35.

Hipotetyczna kwota świadczenia rehabilitacyjnego należnego ubezpieczonej za okres od 2 listopada 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. wynosi brutto 39.328,79 zł.

Bezsporne.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Odwołanie jako bezzasadne podlegało oddaleniu.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony oraz znajdujące się w aktach organu rentowego, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu. Swoje ustalenia faktyczne Sąd oparł także w części na dowodzie z przesłuchania odwołującej się B. M., który to dowód uwzględnił - mając na uwadze subiektywne przekonanie odwołującej się o jej niezdolności do pracy po 1 listopada 2024 r. - jedynie w zakresie, w którym korespondował on z pozostałym, uznanym za wiarygodny materiałem dowodowym.

Jednocześnie, z uwagi na to, iż podstawowa kwestia sporna w niniejszej sprawie, a więc to czy odwołującej się należało przyznać prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres, wymagała zasięgnięcia wiadomości specjalnych, Sąd swoje ustalenia faktyczne w tym zakresie oparł na dowodzie z opinii biegłego sądowego lekarza psychiatry. Z przyczyn, które zostały szeroko omówione w dalszej części uzasadnia, Sąd uznał sporządzoną na potrzeby sprawy opinię za kompletną, logiczną i w sposób wyczerpujący odpowiadającą na pytania Sądu, a w konsekwencji mogącą stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

W niniejszej sprawie odwołująca się B. M. domagała się zmiany decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we D. z dnia 7 maja 2025 r., znak: (...), odmawiającej jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 2 listopada 2024 r. do dnia 30 czerwca 2025 r. Z kolei organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Dokonując niezbędnych rozważań teoretycznych należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 1732, 2140, 2476, z 2023 r. 641; dalej jako ustawa zasiłkowa) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, 1079, 1115 i 1265; dalej jako ustawa systemowa).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (art. 18 ust. 2). O okolicznościach, o których mowa w ust. 1 i 2, orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). Od orzeczenia lekarza orzecznika ubezpieczonemu przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 4). Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie wniesione za pośrednictwem Oddziału ZUS do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych właściwego według miejsca zamieszkania, w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy kontynuowania leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności do pracy - a lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzi, że dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Niezdolność do pracy oceniana jako przesłanka nabycia prawa, zarówno do zasiłku chorobowego, jak i do świadczenia rehabilitacyjnego, musi dotyczyć pracy (stanowiska), w zakresie której została orzeczona, a nie do jakiejkolwiek innej pracy. Innymi słowy, chodzi o niezdolność do pracy wskutek choroby odnoszonej do pracy (stanowiska) wykonywanej przed zachorowaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2015 r., II UK 118/14, LEX nr 1652389). Sąd Najwyższy w powołanej uchwale uznał więc, że niezdolność do pracy jako przesłanka prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego przewidzianych ustawą zasiłkową, to będący skutkiem choroby stan organizmu odbiegający od stanu zapewniającego mu normalne funkcjonowanie, powodujący czasową niemożność wykonywania dotychczasowej pracy, to znaczy pracy wykonywanej przed zachorowaniem. Pojęcie to ma autonomiczny charakter i odnosi się do wszystkich świadczeń z "ubezpieczenia chorobowego", których warunkiem przyznania jest niezdolność do pracy z powodu choroby. Należy też powtórzyć za wywodem Sądu Najwyższego zawartym w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt III UZP 16/15, że świadczenie rehabilitacyjne jest kolejnym (krótkoterminowym) świadczeniem pieniężnym przysługującym z tytułu czasowej niezdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne wypełnia lukę pomiędzy okresem po wyczerpaniu okresu zasiłkowego a przed stwierdzeniem trwałej niezdolności do pracy. Jest więc swego rodzaju świadczeniem przejściowym pomiędzy zasiłkiem chorobowym a rentą z tytułu niezdolności do pracy (I. Jędrasik-Jankowska: Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2013, s. 362). Stanowi przedłużenie zasiłku chorobowego, zapewniając ubezpieczonemu pomoc pieniężną w sytuacjach wymagających dłuższego leczenia. Przy czym, jako świadczenie na dokończenie leczenia, pozostaje związane z kontynuacją leczenia schorzenia, które było podstawą do stwierdzenia niezdolności do pracy dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku chorobowego. Świadczenie rehabilitacyjne chroni tę samą rodzajowo sytuację co zasiłek chorobowy - czasową niezdolność do pracy dotychczasowej i ma takie samo zadanie jak zasiłek chorobowy. Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego różni się zaś tym od prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, że wymaga stwierdzenia niezdolności czasowej, ale jednocześnie niezdolność ta nie może stanowić trwałej przeszkody w wykonywaniu pracy. Wobec tego, że celem świadczenia rehabilitacyjnego jest dokończenie leczenia rozpoczętego w okresie zasiłkowym, świadczenie to ma charakter swoistego przedłużenia zasiłku chorobowego.

W sprawie bezsporne było, iż z dniem 4 lipca 2024 r. odwołująca się B. M. wyczerpała pełen 182 dniowy okres zasiłkowy i w okresie od 5 lipca 2024 r. do 1 listopada 2024 r. miała przyznane świadczenie rehabilitacyjne. Sporne pozostawało natomiast to, czy po tym okresie, tj. od 2 listopada 2024 r. była ona nadal niezdolna do pracy i mogło przysługiwać jej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres. Stwierdzenie okoliczności istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy wymagało wiadomości specjalnych i musiało znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłego sądowego. Pełne wyjaśnienie spornych okoliczności wymagało bowiem wiadomości specjalnych, jakimi Sąd nie dysponował.

Na okoliczność ustalenia, czy ubezpieczona B. M. była od dnia 2 listopada 2024 roku niezdolna do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku pracy – kontrolera rozliczeń, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały/rokują nadzieję odzyskania zdolności do pracy i czy mogła mieć ona przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres, a jeśli tak, to na jaki, czy zachodzi konieczność badania ubezpieczonej przez innych biegłych oraz czy zasadne są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS oraz komisji lekarskiej ZUS, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego lekarza specjalisty z zakresu psychiatrii.

W ocenie biegłej sądowej lekarza specjalisty z zakresu psychiatrii stan zdrowia psychicznego B. M. po dniu 1 listopada 2024 r. nie powodował dalszej niezdolności do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku.

Uzasadniając opinię biegła wskazała, że ubezpieczona w 2019 r. zaczęła odczuwać zróżnicowane dolegliwości psychosomatyczne i omdlenia. W toku diagnostyki wykluczono podłoże organiczne zaburzeń. W czasie diagnozy w 2020 r. w oddziale dziennym psychiatrycznym rozpoznano zaburzenia depresyjne i lękowe z somatyzacją. Wskazano na związek przyczynowy zaburzeń emocjonalnych z kryzysem w małżeństwie i decyzją pacjentki o rozwodzie. Z dokumentacji medycznej wynika, że od 5 stycznia 2021 r. ubezpieczona leczy się psychiatrycznie w prywatnym gabinecie z rozpoznaniami: F38 Inne zaburzenia nastroju [afektywne] (spektrum zaburzenia afektywnego dwubiegunowego), F32.1 Epizod depresji umiarkowany. Obserwacja w kierunku objawów autyzmu. W styczniu 2024 r. miało dojść do pogorszenia, ubezpieczona do dnia 4 lipca 2024 r. korzystała z zasiłku chorobowego, po okresie 182 dni zwolnienia lekarz prowadzący leczenie wystąpił z wnioskiem o świadczenia rehabilitacyjne. W leczeniu farmakologicznym: Ł., U., U., J., U., Ł., U., V.. W czasie badania przez konsultanta/psychiatrę ZUS dnia 23 października 2024 r., konsultant nie znalazł postaw medycznych do udzielenia ubezpieczonej świadczeń rehabilitacyjnych - rozpoznał F41 zaburzenia lękowe. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS świadczenia jednak przyznano do dnia 1 listopada 2024 r. Kolejny wniosek o przedłużenie świadczeń rehabilitacyjnych został przez Komisję Lekarską ZUS odrzucony decyzją z dnia 28 kwietnia 2024 r. W czasie badania przez psychiatrę ZUS dnia 14 marca 2025 r. rozpoznano F60.9 osobowość zaburzona (...) w obserwacji. Z karty informacyjnej terapii w oddziale psychiatrycznym dziennym w okresie od 24 marca 2025 r. do 9 maja 2025 r. wynika, że u ubezpieczonej rozpoznano narcystyczne i histrioniczne zaburzenia osobowości, wykluczono depresję i chorobę afektywną dwubiegunową, nie potwierdzono występowania (...) ani autyzmu. Przy przyjęciu nie potwierdzono objawów zaburzeń obiektywnie ograniczających funkcjonowanie jednostkowe i społeczne ubezpieczonej. W epikryzie wskazano na brak zaangażowania w terapię, liczne absencje, samowolne manipulowanie przez ubezpieczoną dawkami zapisywanych jej leków, funkcjonowanie interpersonalne i społeczne potwierdzające problemy osobowości. Z obserwacji potwierdzonych przeprowadzonymi badaniami psychologicznymi wynika, że ubezpieczona prezentowała postawę wymagającą i dewaluującą, wykazywała niską tolerancję na ograniczenia wynikające z regulaminu terapii, przejawiała tendencje do dominowania interakcji, wielomówności, koncentracji na objawach oraz przekonanie o swojej wyjątkowości. Ponadto, ujawniała oczekiwania bycia traktowaną na specjalnych warunkach i dostosowania się otoczenia, np. pracodawców, jak i personelu szpitala do jej wymagań - stwierdzono m.in. „mimo absencji w pracy pacjentka czuła się pokrzywdzona brakiem gratyfikacji i oburzona na skargi współpracowników, a w warunkach oddziału szpitalnego zdarzało się jej podważać sugestie lekarzy również okazując niezadowolenie, dewaluuje słowa krytyki pod swoim adresem, reagując na nią złością i unikaniem”, „silnie skupia się na realizacji własnych potrzeb, co może wiązać się ze skłonnością do manipulowania", „ugłaśnia poczucie krzywdy, umieszczając w innych źródło swoich kłopotów np. w pracy, w jej historii życia dominuje poczucie niezrozumienia i niesprawiedliwego traktowania przez otoczenie, osoby o podobnych wynikach wyrażają negatywne postawy wobec współpracowników, mają trudności z koncentracją, odczuwają niepokój i napięcie oraz przewrażliwienie w kontaktach społecznych, co również potwierdza wywiad z pacjentką na temat jej relacji w miejscu pracy". Z powodu nadmiarowej absencji na zajęciach terapeutycznych ubezpieczona została wypisana.

Kolejno biegła sądowa wskazała, że przeprowadzone dla potrzeb wydania niniejszej opinii wywiad i badanie kliniczne wykluczają u ubezpieczonej zaburzenia poznawcze, chorobę psychiczną w rozumieniu psychozy czy choroby afektywnej dwubiegunowej. Ubezpieczona zgłaszała wiele dolegliwości i objawów, jednakże ich charakter wskazywał na problemy uwarunkowane specyficznymi cechami osobowościowymi. Biegła wyjaśniła, że zaburzenia osobowości to stany utrwalonych wzorców zachowań, przejawiające się mało elastycznymi reakcjami na różnorodne wzorce indywidualne i społeczne, mające tendencję do trwałości i obejmowania wielu zakresów funkcjonowania psychologicznego. Są one często związane z różnego stopnia subiektywnym cierpieniem (distresem) oraz trudnościami w funkcjonowaniu społecznym i osiągnięciach życiowych. Są to stany rozwojowe, które ujawniają się w dzieciństwie i okresie dojrzewania i trwają nadal w okresie dojrzałości, nie są wtórne do innych zaburzeń psychicznych. Odnośnie do ubezpieczonej wywiad, badanie i analiza dokumentacji medycznej potwierdzają taki wzorzec funkcjonowania i zachowania.

Reasumując, biegła wskazała, że po przeprowadzeniu analizy akt sprawy wraz z dokumentacją medyczną i orzeczniczą oraz badaniu własnym, należy stwierdzić, że stan zdrowia psychicznego opiniowanej B. M. po dniu 1 listopada 2024 r. nie powodował dalszej niezdolności do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku. Z zaświadczeń lekarza prowadzącego leczenie nie wynika, że status praesens był bez zmian od maja 2024 roku. W okresie po 1 listopada 2024 r. brak potwierdzenia pejoracji, nie odnotowywano lekooporności ani obiektywnie udowodnionych działań niepożądanych farmakoterapii. Leczenie farmakologiczne było ustalone i nie było istotnie korygowane (poza okresowym nieprzestrzeganiem przez opiniowaną zasad farmakoterapii i samowolnym zmienianiem dawek - odnotowane w dokumentacji). Całość obrazu odpowiada zaburzeniom funkcjonowania na podłożu specyficznych cech osobowości, które jako występujące od młodości i wniesione do ubezpieczenia nie stanowią podstawy do orzekania niezdolności do pracy.

Do powyższej opinii żadna ze stron nie wniosła zastrzeżeń, przy czym należy podkreślić, że ubezpieczona nie uczyniła tego pomimo przedłużenia jej przez Sąd terminu na ich wniesienie. Jednocześnie, na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r. ubezpieczona podała, że nie zgadza się z opinią biegłej sądowej, ponieważ była wówczas w trakcie diagnostyki pod kątem (...) i autyzmu.

W tym miejscu należy wskazać, że jakkolwiek zgodnie z art. 286 k.p.c. Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych, to jednak samo niezadowolenie stron z opinii biegłych nie uzasadnia zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Należy przy tym podkreślić, że Sąd w ramach zastrzeżonej dla niego swobody decyduje czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz - mimo braku wiadomości specjalnych - ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, tj. z przedstawionym w niej materiałem dowodowym, wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy. Opinia biegłego sądowego podlega bowiem ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 19 grudnia 1990 r. (sygn. akt I PR 148/90, OSP 1991/11/300) stwierdził, że „Sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń”.

Mając powyższe na względzie zauważyć trzeba, że ubezpieczona do opinii biegłej sądowej nie złożyła żadnych zastrzeżeń, podnosząc jedynie na rozprawie w dniu 4 marca 2024 r., iż z opinią się nie zgadza, ponieważ była wówczas w trakcie diagnostyki pod kątem (...) i autyzmu. Należy zatem wskazać, że powyższa okoliczność nie stanowiła żadnej nowej okoliczności w sprawie, odwołująca się natomiast twierdzenia o diagnostyce w tym kierunku formułowała już w swoim odwołaniu. Podkreślenia wymaga przy tym, że fakt ten został uwzględniony przez biegłą sądową w opinii, która wskazała, że u ubezpieczonej nie potwierdzono występowania objawów (...) i autyzmu w trakcie leczenia w oddziale psychiatrycznym dziennym w okresie od 24 marca 2025 r. do 9 maja 2025 r., biegła również w trakcie własnego badania wykluczyła objawy całościowych zaburzeń rozwojowych i (...).

Podkreślić trzeba, że w ocenie Sądu biegła sądowa lekarz psychiatra w wyczerpujący sposób ustosunkowała się do tezy dowodowej, przedstawiając sformułowane przez siebie wnioski w sposób kompleksowy i przejrzysty. W konsekwencji, w niniejszej sprawie Sąd uwzględnił treść opinii biegłej sądowej w całości, uznając ją za w pełni wiarygodną, podzielając dokonane w niej ustalenia i uznając, że nie ma podstaw do zanegowania prezentowanego przez biegłą stanowiska ani uzupełniania go poprzez dopuszczenie przez Sąd takiego dowodu z urzędu. Przedmiotowa opinia jest bowiem w ocenie Sądu spójna, logiczna i wyczerpująca. Biegła szczegółowo opisała materiał stanowiący podstawę konkluzji. Z treści opinii wynika, że powstała ona w oparciu o badanie i wywiad z ubezpieczoną, po dokładnym zapoznaniu się z dokumentacją medyczną odwołującej się zawartą w aktach sprawy. Reasumując, Sąd uznał opinię biegłej sporządzoną i uwzględnioną w niniejszej sprawie za w pełni wiarygodną i mogącą stanowić podstawę ustaleń faktycznych.

Na marginesie wskazać należy, iż w sprzeczności z przyjętymi za własne przez Sąd wnioskami opinii biegłej sądowej lekarza psychiatry nie stoi fakt, że ubezpieczona była leczona w ramach oddziału dziennego od 24 marca 2025 r. do 18 kwietnia 2025 r. Należy bowiem wskazać, że biegła sądowa odnosiła się w swojej opinii do braku niezdolności ubezpieczonej do pracy po dniu 1 listopada 2024 r., zaś okres pomiędzy końcem poprzedniego świadczenia rehabilitacyjnego (1 listopada 2024 r.) a datą rozpoczęcia leczenia w ramach oddziału dziennego jest dłuższy niż 61 dni, co daje możliwości otworzenia nowego okresu zasiłkowego od dnia 24 marca 2025 r.

Mając na względzie, że ze sporządzonej opinii biegłej, uznanej przez Sąd za w pełni wiarygodną, wynikało jednoznacznie, że stan zdrowia psychicznego B. M. po dniu 1 listopada 2024 r. nie powodował dalszej niezdolności do pracy na poprzednio zajmowanym stanowisku, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako niezasadne.

Jednocześnie, zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1125), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Tym samym, w niniejszej sprawie koszty postępowania w punkcie II. sentencji wyroku Sąd zaliczył na rachunek Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.