Wyrok z 5 marca 2026, sygn. IV U 436/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2026 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Chlipała-Kozioł

Protokolant: Przemysław Studziński

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. we Wrocławiu

sprawy z odwołania Z. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we F.

z dnia 24 marca 2025 r. znak (...)-(...)

o świadczenie rehabilitacyjne

I.  oddala odwołanie;

II.  nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygnatura akt IV U 436/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 marca 2025 r. (znak: (...)-(...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we F. odmówił ubezpieczonemu Z. S. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku wnioskodawcy Lekarz orzecznik ZUS oraz Komisja lekarska ZUS orzekli brak okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego, albowiem wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy.

Odwołanie od decyzji wniósł ubezpieczony Z. S., wnosząc o przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że jego stan zdrowia jest zły i się pogarsza jest niestabilny emocjonalnie, zmaga się z myślami samobójczymi, lękami, napadami paniki, od dawna cierpi na bóle brzucha spowodowane nerwicą, stresem i lękiem. Podniósł również zarzuty co do przebiegu postępowania przed organem rentowym.

W odpowiedzi na odwołanieorgan rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we F. wniósł o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw prawnych do ich uwzględnienia. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony Z. S. urodził się w (...)

Wnioskodawca był zatrudniony od 3.10.2023 r. do 2.10.2024 r. w (...) sp. z o.o. w F. na stanowisku projektanta łazienek. Do jego obowiązków należało m.in. przygotowanie projektu wizualizacji dla klientów (...), kompleksowe rozpoznanie i realizacja potrzeb klienta, wybór i rekomendacja dla klientów asortymentu (...), dokonanie wyceny, pozyskanie klienta w markecie, przygotowanie zlecenia zamówienia dla klienta, przygotowanie zestawień dotyczących wykonanych projektów oraz realizacja celów sprzedażowych i współpraca z pracownikami innych działów .

Wykonywanie obowiązków projektanta łazienek wiązało się z pracą przy komputerze, obsługiwaniem wózków widłowych niskiego składowania i pracą na wys. powyżej 3 m.

Dowód : karta opisu stanowiska k. 49

świadectwo pracy k. 50

skierowanie na badania k. 48

Wnioskodawca był niezdolny do pracy i przebywał na zasiłku chorobowym do dnia 1.01.2025 r., kiedy to wyczerpał okres zasiłkowy. W dniu 17.12.2024 złożył wniosek o przyznanie mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Lekarz orzecznik ZUS w dniu 10.03.2025r., a następnie Komisja lekarska ZUS w dniu 19.03.2025 r. orzekli, że wnioskodawca był zdolny do pracy.

Dowód: dokumenty zgromadzone w katach rentowych (załącznik)

Wnioskodawca leczy się psychiatrycznie od połowy 2023 r. z powodu lęku, bezsilności, płaczliwości.

Wnioskodawca w 2024 r. leczył się w (...). M. z powodu zaburzeń depresyjnych. Przyjmował lek T. 100mg.

W maju 2025 r. wnioskodawca był konsultowany na Oddziale Klinicznym Leczenia Nerwic (...) Szpitala (...) we F.. Stwierdzono choroby somatyczne – migrena raz na 6 miesięcy, HIV pozytywny, wiremia niewykrywalna. Wskazano, że od 2023 r. leczy się psychiatrycznie z powodu myśli rezygnacyjnych i obniżenia nastroju. Przyjmował lek T. 150 mg.

W okresie 14.05.2025 - 20.08.2025 r. wnioskodawca przebywał w Oddziale Klinicznym Dziennym Leczenia Nerwic (...) Szpitala (...) we F. z rozpoznaniem F 60.8 inne określone zaburzenia osobowości – narcystyczne (podtyp wrażliwy). Był leczony farmakologicznie. Przy wypisie zalecono leczenie T. – 150 mg, W. 25 mg. Zalecono kontynuację psychoterapii.

Dowód: dokumentacja medyczna w aktach sprawy

Wnioskodawca Z. S. był od 2.01.2025 r. zdolny do pracy na stanowisku projektanta łazienek i nie ma konieczności badania go przez innych biegłych.

Od czerwca 2023 r. wnioskodawca korzystał ze zwolnień lekarskich z rozpoznaniem najpierw zaburzeń adaptacyjnych, następnie epizodu depresyjnego, następnie ponownie zaburzeń adaptacyjnych. W leczeniu stosowano sertralinę i tradozon z dobrym efektem i dobrą tolerancją. Zalecono psychoterapię.

W lutym 2025 r. u wnioskodawcy rozpoznano dekompensację lękowo – depresyjną na podłożu zaburzeń osobowości, dobrą odpowiedź na leczenie farmakologiczne i wskazano na potrzebę rozpoczęcia psychoterapii, jednakże nie kosztem aktywności zawodowej.

W okresie od maja do sierpnia 2025 r. wnioskodawca podjął psychoterapię w oddziale leczenia nerwic, gdzie rozpoznano u niego zaburzenia osobowości z dominacją cech narcystycznych (podtyp wrażliwy). Przy wypisie zalecono kontynuację psychoterapii. Przy przyjęciu na terapię nie stwierdzono u wnioskodawcy zaburzeń poznawczych, zaburzeń nastroju czy innych zaburzeń mogących być podstawą niezdolności do pracy.

Leczenie zaburzeń osobowości wymaga długotrwałej terapii, w okresie której zaleca się pozostawanie w aktywności zawodowej. W czasie korzystania z terapii w oddziale dziennym stan wnioskodawcy nie powodował u niego niezdolności do pracy.

Obecnie u wnioskodawcy stwierdzono jasną świadomość, prawidłową orientację auto- i allopsychiczną, napęd psychomotoryczny wyrównany. Mowa wyraźna, komunikacyjna. Nie stwierdzono zaburzeń w koncentracji uwagi, zaburzeń pamięci ani zaburzeń poznawczych. Nie stwierdzono endogennych objawów depresyjnych. Stany opisywane przez badanego jako lękowe wskazują na napięcie emocjonalne warunkowane konfliktowymi sytuacjami. T. z osobowościową tendencją do spięć. Ubezpieczony wykazuje tendencję do przedstawiania siebie w określonym świetle, jako osoby chorej i pokrzywdzonej. Nie stwierdzono objawów natury psychotycznej. Funkcje intelektualne ubezpieczonego pozostają w normie.

Wnioskodawca nie cierpi na zaburzenia funkcji poznawczych ani chorobę psychiczną. Zgłaszane przez niego zaburzenia nastroju, zaburzenia snu, nerwowość i napięcia nie osiągały poziomu zaburzeń depresyjnych ani lękowych jako odrębnych zaburzeń. Zaburzenia występujące od czerwca 2023 r. i będące podstawą orzekania o niezdolności do pracy miały charakter o nieznacznym nasileniu klinicznym, ale leczenie było skuteczne – skuteczność odnotowano już w sierpniu – wrześniu 2024 r.

Dowód: opinia biegłego sądowego lekarza psychiatry k. 59-65

W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Odwołanie było nieuzasadnione.

Decyzją z dnia 24 marca 2025 r. (znak: (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we F. odmówił ubezpieczonemu Z. S. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 2.01.2025 r. na okres 12 miesięcy.

Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Sąd ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie oparł się na dowodach z dokumentów: tj. aktach organu rentowego i zgromadzonych w nich orzeczeniach lekarzy orzeczników ZUS i Komisji Lekarskiej ZUS oraz na dokumentacji medycznej ubezpieczonego. Sąd Rejonowy nie przeprowadził dowodu z przesłuchania wnioskodawcy wobec jego zbędności dla rozstrzygnięcia – w aktach dostępna była dokumentacja obrazujący zakres obowiązków na stanowisku projektanta łazienek oraz obciążenia związane z pracą wykonywaną przez ubezpieczonego na poprzednio zajmowanym stanowisku, nadto biegły sądowy lekarz psychiatra ustalił podczas badania niezbędne z uwagi na ich specjalizację okoliczności dotyczące pracy zawodowej wnioskodawcy.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Jak wynika dalej z treści regulacji art. 18 ust. 2 powołanej ustawy świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

Świadczenie rehabilitacyjne ma charakter przejściowy, albowiem stwarza uprawnionemu możliwość kontynuowania leczenia lub rehabilitacji po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, jednocześnie zapewniając zabezpieczenie finansowe do czasu zakończenia leczenia.

Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy kontynuowanie leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności do pracy, a lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzi, że dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy (por. Agnieszka Rzepecka – Gil, Komentarz do art.18 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, opubl. Oficyna, 2009).

Ocena stanu zdrowia ubezpieczonego wymagała niewątpliwie wiadomości specjalnych, którymi Sąd nie dysponował, toteż dla ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, obok akt orzeczniczych organu rentowego i dokumentacji medycznej ubezpieczonego, konieczne było skorzystanie z dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza psychiatry.

Sąd mając na uwadze opinię biegłego sądowych uznał, iż decyzja organu rentowego była prawidłowa, w niniejszej sprawie ubezpieczony nie spełnił bowiem przesłanek do uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego po wyczerpaniu okresu zasiłkowego.

Biegły sądowy z zakresu psychiatrii na podstawie badania ubezpieczonego oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej uznał, że wnioskodawca po wyczerpaniu okresu zasiłkowego był zdolny do pracy. Biegła z zakresu psychiatrii w wyczerpującej opinii wyjaśniła przyczyny, dla których podzieliła stanowisko orzeczników ZUS i ustaliła, że wnioskodawca był zdolny do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku projektanta w spornym okresie.

Biegła wyjaśniła w swojej opinii, że zaburzenia osobowości, to stany utrwalonych wzorców zachowań, przejawiające się mało elastycznymi reakcjami na różnorodne wzorce indywidualne i społeczne, mające tendencję do trwałości i obejmowania wielu zakresów funkcjonowania psychologicznego. Są one często związane z różnego stopnia subiektywnym cierpieniem (distresem) i trudnościami w funkcjonowaniu społecznym i osiągnieciach życiowych. Są to stany rozwojowe, które ujawniają się w dzieciństwie i okresie dojrzewania i trwają nadal w okresie dojrzałości. Wywiad, badanie i dokumentacja medyczna ubezpieczonego potwierdzają u niego taki wzorzec zachowań. U wnioskodawcy rozpoznano bowiem zaburzenia osobowości z dominacją cech narcystycznych (podtyp wrażliwy).

Jednocześnie biegła podkreśliła, że leczenie zaburzeń osobowości wymaga długotrwałej terapii, a w okresie jej trwania zaleca się pozostawanie w aktywności zawodowej. Podkreśliła, że występujące od 2023 r. zaburzenia ubezpieczonego tylko przez krótki okres miały charakter o nieznacznym nasileniu klinicznym. Wskazała, że choć ubezpieczony nadal wymaga terapii, to leczenie ubezpieczonego trwające od 2023 r. było skuteczne, ponieważ bardzo dobrze odpowiedział na terapię i leki – skuteczność leczenia odnotowano już w sierpniu/wrześniu 2024 r. Ubezpieczony w czasie terapii w oddziale dziennym i obecnie nie był i nie jest niezdolny do wykonywania pracy projektanta. Jego funkcje intelektualne pozostają w normie, nie stwierdzono u niego zaburzeń poznawczych, zaburzeń nastroju czy innych zaburzeń mogących być podstawą niezdolności do pracy. Występujące u niego zaburzenia nie osiągają poziomu depresyjnych ani lękowych jako odrębnych zaburzeń. Biegła wskazała również, że ubezpieczony wykazuje tendencję do przedstawiania siebie w określonym świetle, jako osoby chorej i pokrzywdzonej.

Jak wynika z treści wyroku Sąd Najwyższego z dnia 19.12.1990r., Sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.12.1990 r. sygn. akt I PR148/90, opubl. OSNP 1991/11/300).

Dowód z opinii biegłego podlega ocenie Sądu przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c., na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Przedmiotem opinii biegłego nie jest przedstawienie faktów, lecz ich ocena na podstawie wiedzy fachowej (wiadomości specjalnych).

Zgodnie z art. 286 k.p.c. Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Samo niezadowolenie stron z opinii biegłych nie uzasadnia jednak zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Sąd, w ramach zastrzeżonej dla niego swobody, decyduje, czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz - mimo braku wiadomości specjalnych - ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, tj. z przedstawionym w niej materiałem dowodowym, wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy.

Wnioskodawca odebrał opinię w dniu 23.12.2025 r. wraz z pouczeniem o możliwości złożenia zastrzeżeń. Wnioskodawca nie wniósł żadnych zastrzeżeń do opinii. Nie stawił się również na rozprawie w dniu 5.03.202 5.r, o której był osobiście zawiadomiony w dniu 3.01.2026 r. Zastrzeżeń do opinii nie wniósł również organ rentowy.

Sąd nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania sporządzonej przez biegłego opinii. Zdaniem Sądu opinia została sporządzona w sposób rzetelny, jasny, zrozumiały i obiektywny. Biegła odniosła się do dokumentacji ubezpieczonego, przebiegu jego zaburzeń i leczenia, i przedstawiła swoje stanowisko, które wyczerpująco i precyzyjnie uzasadniła. Opinia zawierała także odpowiedzi na wszystkie postawione przez Sąd pytania.

Wobec treści opinii głównej, Sąd nie widział potrzeby dalszego uzupełniania opinii biegłego lub dopuszczenia dowodu z opinii innych biegłych tej samej specjalności, gdyż prowadziłoby to do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania i podwyższenia jego kosztów, co nie było uzasadnione w świetle jasnej, rzetelnej i kompletnej oraz bardzo szczegółowej opinii biegłego psychiatry, który legitymuje się wiedzą specjalistyczną i doświadczeniem zawodowym.

Sąd pominął również pierwotnie dopuszczony dowód z opinii biegłego psychologa jako zbędny dla rozstrzygnięcia, w tym uznany za zbędny przez biegłego psychiatrę. Podkreślenia wymaga, że wniosek o przeprowadzenie tego dowodu nie był złożony przez żadną ze stron. Stan zdrowia ubezpieczonego, który korzystał z wielokrotnie z pomocy psychiatrycznej, również podczas terapii w szpitalu, a także przyjmował i przyjmuje leki przepisane przez lekarzy psychiatrów, winien być zdaniem Sądu oceniony przez biegłego lekarza psychiatrę, nie zaś psychologa.

W związku z powyższym, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia wnioski zawarte w opinii biegłego psychiatry i uznał, że nie istnieje podstawa do przyznania ubezpieczonemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Z uwagi na powyższe w punkcie I sentencji wyroku Sąd oddalił odwołanie .

Nieuiszczone koszty sądowe Sąd zaliczył na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno ubezpieczona, jak i organ rentowy zwolnieni są od obowiązku ich poniesienia - z mocy art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 1125 t.j.), o czym orzekł w punkcie II sentencji wyroku.

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji.