Wyrok z 27 kwietnia 2026, sygn. I C 2173/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 kwietnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Mirosława Makowska

po zamknięciu rozprawy na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2026 roku w C.

sprawy z powództwa (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w B.

przeciwko X. Z. i P. Z. (1)

o zapłatę

1.  umarza postępowanie co do kwoty 118.346,89 zł (sto osiemnaście tysięcy trzysta czterdzieści sześć 89/100 złotych);

2.  oddala powództwo;

3.  zasądza od powoda (...) Kasy (...) Bank (...) S.A. w B. na rzecz pozwanych X. Z. i P. Z. (1) łącznie kwotę 5.434 zł (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

4.  nakazuje zwrócić powodowi (...) Kasie (...) Bank (...) S.A. w B. z rachunku Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 3.072 zł (trzy tysiące siedemdziesiąt dwa złote) tytułem połowy uiszczonej opłaty sądowej pomniejszonej o opłatę minimalną.

Sygn. akt I C 2173/24

UZASADNIENIE

Powód (...) Kasa (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w B. w pozwie z dnia 20 listopada 2024 r. skierowanym do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim wniósł o:

⚫

zasądzenie solidarnie od Pozwanych na rzecz Powoda kwoty 124 064,76 zł (sto dwadzieścia cztery tysiące sześćdziesiąt cztery 76/100 złote) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13.08.2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego Stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności (...) (poprzedni nr 203-(...)) z dnia 25.03.2005 r.;

⚫

ewentualnie, gdyby Sąd uznał, iż nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie - wniósł o zasądzenie jej w częściach równych, tj. po 62 032,38 zł od każdego z pozwanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13.08.2024 r. do dnia zapłaty;

⚫

zasądzenie solidarnie od strony pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie do dnia zapłaty.

⚫

w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie z powództwa kredytobiorcy o uznanie Umowy za trwale bezskuteczną (nieważną), na podstawie art. 177 §1 pkt 1 k.p.c. pkt 1 k.p.c. zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi pod sygn. akt I ACa 2004(...)

W uzasadnieniu powód wskazał, że wnosząc niniejszy pozew Bank zmierza do rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy stronami, które powstały w związku z zarzutem nieważności (bezskuteczności) umowy, który został podniesiony w sprawie z powództwa strony pozwanej. Zdaniem strony powodowej nie wszystkie kwestie sporne mogą zostać rozstrzygnięte w sprawie z powództwa strony pozwanej. Powód wskazał ponadto, że pomimo że prawomocny wyrok w tej sprawie jeszcze nie zapadł, Bank występuje z powództwem, aby późniejsze zgłoszenie roszczenia Banku nie było wykorzystywane przez Stronę pozwaną jako podstawa do uchylenia się od odpowiedzialności w tym zakresie z uwagi na upływ czasu. Bank zgłosił roszczenie o zapłatę zmierzające do zwrotu kapitału kredytu, podstawą którego to roszczenia jest art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c., (pozew z załącznikami k.3 – 34).

W odpowiedzi na pozew pozwani X. Z. i P. Z. (1) zakwestionowali żądania pozwu w całości, wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony powodowej solidarnie na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Strona pozwana podniosła zarzut nadużycia prawa, przedawnienia roszczeń dochodzonych pozwem, potrącenia co do żądania zwrotu kwoty nominalnej odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu. (odpowiedź na pozew z załącznikami k. 43-130 v.)

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi sygn. akt I ACa (...) (postanowienie k. 131).

Pismem z dnia 26.02.2025 r. (data nadania) Powód wskazał, że nie uznaje skuteczności oświadczenia o potrąceniu – sprawa dotycząca umowy kredytu hipotecznego nie została prawomocnie rozstrzygnięta i w dalszym ciągu jest przedmiotem postępowania zawisłego przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi. (pismo procesowe k. 134-135).

Pismem z dnia 21 lipca 2025 r. Powód wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania, cofnął powództwo w części tj. w zakresie żądania kwoty 118.346,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Podtrzymał powództwo w zakresie kwoty 5.717,87 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13.08.2024 r. do dnia zapłaty. Powód podtrzymał również wniosek o dokonanie na rzecz banku zwrotu opłaty sądowej od pozwu w zakresie cofniętego roszczenia oraz wniosek o zasądzenie solidarnie od pozwanych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 06.02.2026 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim podjął zawieszone postępowanie w sprawie (protokół rozprawy k. 167)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie X. i P. Z. (1) w dniu 25 marca 2005 roku zawarli jako konsumenci z pozwanym umowę kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny. Przedmiotowa umowa jest umową kredytu hipotecznego, denominowanego waloryzowanego kursem waluty (...).

Zgodnie z § 2 ust 1 umowy na warunkach określonych w umowie Powód udzielił pozwanym na ich wniosek kredytu w kwocie 47.470,00 CHF na częściowe finansowanie inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz zbiornika na ścieki na nieruchomości położonej w S. gm. D..

Zgodnie z § 5 umowy wypłata kredytu nastąpić miała w transzach w formie przelewu na wskazany rachunek – zgodnie z pisemną dyspozycją Kredytobiorcy

Całkowita wypłata kredytu nastąpiła do dnia 15 maja 2006 roku.

W umowie strony zastrzegły, że kredyt będzie mógł być wypłacany:

1)  w walucie wymienialnej – na finansowanie zobowiązań za granicą

i w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego,

2)  w walucie polskiej – na finasowanie zobowiązań w kraju.

Zgodnie z § 13 ust. 1 i 7 umowy spłata zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek następowała poprzez potrącenie przez pozwanego swoich wierzytelności z rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego kredytobiorcy.

Potrącanie środków z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w walucie polskiej następowało w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, według obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności, kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów).

(dowód: Umowa kredytu k. 14-16 v.)

Bank wywiązał się z ciążących po jego stronie na podstawie Umowy zobowiązań. Po złożeniu przez stronę pozwaną dyspozycji wypłaty, w których kredytobiorcy określili walutę wypłaty kredytu, Bank udostępnił środki pieniężne w kwocie 124.064,76 zł.

Od momentu uruchomienia kredytu do dnia 01.03.2024 r. powodowie uiścili na rzecz Banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych łącznie kwotę 233.992,30 zł oraz kwotę 185,53 złotych tytułem składek na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego.

(dowód: zaświadczenie z dnia 27.08.2021 r. k. 99-104 v. oraz zaświadczenie z dnia 24.07.2024 r. k. 117-118 v., wydruk historii spłat kredytu k. 119-122 v.)

Powodowie w reklamacji z dnia 16 września 2021 r. wezwali pozwanego do zwrotu objętej pozwem kwoty 192.467,05 zł powołując się na nieważność umowy. Następnie pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. wezwali Pozwanego do zapłaty kwoty 41. 515,25 zł tytułem nienależnie pobranych od Powodów świadczeń w okresie od 03.08.2021 r. do 01.03.2024 r.

(dowód: reklamacja Powoda z dnia 16.09.2021 r. k. 111-113 v.)

Pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w B. w związku z kwestionowaniem przez X. i P. Z. (1) w pozwie wniesionym przeciwko bankowi ważności bądź skuteczności umowy kredytu, wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 124.064,76 zł w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia pisma tytułem zwrotu udzielonego pozwanym kapitału kredytu. Wezwanie zostało doręczone pozwanym w dniu 11 lipca 2024 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty z dn. 18.06.2024 r. k. 30, k.33., potwierdzenie nadania wraz z potwierdzeniem odbioru k. 31, k.34)

W dniu 6 marca 2023 roku przed Sądem Okręgowym w Piotrkowie Tryb. W sprawie sygn.. akt I C 809/22 zapadł wyrok mocą którego Sąd ustalił nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z (...) z dnia 25 marca 2005 r., zasądził od pozwanego (...) Kasy (...) S.A. z siedzibą w B. na rzecz powodów X. Z., P. Z. (1) kwotę 192. 476,05 zł (sto dziewięćdziesiąt dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt sześć 05/100 złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 października 2021 roku do dnia zapłaty i orzekł o kosztach procesu.

W dniu 28.03.2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt I ACa 2004/23 wydał wyrok na mocy którego oddalił apelację i zasądził na rzecz powodów kwotę 8.100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

(okoliczność znana z urzędu, nadto dowód: wyrok z dn. 06.03.2023 r. k. 19-29v.)

W dniu 26.08.2024 r. Pozwani złożyli Powodowi oświadczenie o potrąceniu przysługujących im wierzytelności w łącznej wysokości 294.929,76 zł – na którą to kwotę złożyły się:

- kwota 41.515,25 zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń w okresie od dnia 3 sierpnia 2021 roku do dnia 1 marca 2024 roku;

- kwota 60.938,46 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych za okres od dnia 7 października 2021 roku do dnia sporządzenia oświadczenia tj. 28 sierpnia 2024 roku od kwoty 192.476.05 zł tytułem wierzytelności dochodzonej w sprawie sygn. akt I C 809/22;

- kwoty 192.476,05 zł tytułem nienależnie pobranych od pozwanych świadczeń w okresie od 2 maja 2005 roku do dnia 2 sierpnia 2021 roku

z wierzytelnością przysługującą bankowi tytułem wypłaconego kapitału kredytu w kwocie 124.064,76 zł. Oświadczenie o potrąceniu zostało doręczone Powodowi w dniu 02.09.2024 r.

(dowód: oświadczenie o potrąceniu z dnia 26.08.2024 r. k. 128)

W dniu 5 maja 2025 roku (...).A. w B. dokonał przelewu na rzecz pozwanych w kwocie 288.440,61 złotych tytułem należności głównej, koszty procesu z odsetkami.

( dowód: przelew k. 142).

W dniu 23 maja 2025 roku X. Z. i P. Z. (2) dokonali przelewu na rzecz (...).A. w B. w łącznej kwocie 84.151,82 złote tytułem rozliczenia kapitału kredytu umowy z dnia 25 marca 2005 roku.

(dowód: przelewy k. 139-141)

Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. pominął wniosek dowodowy zgłoszony przez pełnomocnika powódki – z przesłuchania stron z ograniczeniem do strony pozwanej na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. jako mający wykazać fakt bezsporny, nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania o ustalenie nieważności umowy zawartej przez strony, wszystkie świadczenia spełnione w jej wykonaniu przez powodów na rzecz banku, są świadczeniami nienależnymi i podlegają zwrotowi na podstawie art. 410 § 1 k.c. niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie powodowie są dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu.

Stwierdzenie, że świadczenie spełnione (nadpłacone) przez kredytobiorcę na podstawie postanowienia abuzywnego jest świadczeniem nienależnym oznacza, iż co do zasady podlega ono zwrotowi, choćby kredytobiorca był równolegle dłużnikiem banku. W art. 410 § 1 k.c. ustawodawca przesądził, iż samo spełnienie świadczenia nienależnego jest źródłem roszczenia zwrotnego, przysługującego zubożonemu i nie ma potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło accipiensa ani czy na skutek tego świadczenia majątek solvensa uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powoda, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego - przesłankę jego wzbogacenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2011 r., I CSK 66/11, z dnia 9 sierpnia 2012 r., V CSK 372/11, z dnia 28 sierpnia 2013 r., V CSK 362/12, z dnia 15 maja 2014 r., II CSK 517/13, z dnia 29 listopada 2016 r., I CSK 798/15, z dnia 11 maja 2017 r., II CSK 541/16 i z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18).

Decydujące dla rozstrzygnięcia okazało się złożone przez pozwanych oświadczenie o potraceniu. Zgodnie bowiem z art. 498 § 1 kc gdy dwie osobowy są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym.

Przyjmując, że umowa kredytu jest nieważna, wskazane przesłanki zostały spełnione w odniesieniu do zarówno wierzytelności Powoda jak i Pozwanych. Oba roszczenia były wymagalne, gdyż w myśl art. 455 k.c. każda ze stron wezwała drugą stronę do wykonania zobowiązania (zwrotu nienależnego świadczenia). Według art. 499 k.c. potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili kiedy potrącenie stało się możliwe.

Kwoty wskazane w oświadczeniu o potrąceniu znajdują uzasadnienie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy oraz w treści umowy.

W świetle art. 498 § 2 k.c. wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Pozwani w swoim oświadczeniu o potrąceniu dokonali potrącenia nie tylko kwot wpłaconych tytułem rat kapitałowo odsetkowych ale również odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 60.938,46 złotych za okres od dnia 7 października 2021 roku do dnia sporządzenia oświadczenia t.j. 26 sierpnia 2024 roku. Łącznie do potrącenia pozwani postawili kwotę 294.929,76 złotych. Tak wskazane wierzytelności potrącili z kwotą należnego od nich kapitału w wysokości 124.064,76 złotych wskazując kolejność zaliczenia poszczególnych wierzytelności (294.929,76 – 124.064,76 =170.865 złotych). Zatem pozwanym należała się kwota 170.865 złotych.

Powodowy bank dokonał przelewu na rzecz pozwanych w kwocie 288.440,61 złotych. Pozwani z przylanej im kwoty potrącili należne im koszty sądowe w I i II instancji w łącznej kwocie 19.934 złote oraz odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 170.865 złotych liczone po dniu złożenia oświadczenia o potrąceniu do dnia zapłaty w kwocie 13.271,30 złotych. To skutkowało tym, że pozwani dokonali zwrotu nienależnej im części wierzytelności z tytułu rozliczenia nieważnej umowy kredytu w kwocie 84. 151,82 złotych.

W świetle powyższego przepisu należy uznać, że Pozwani składając w dniu 28 sierpnia 2024 r. oświadczenie o potrąceniu doprowadzili do umorzenia przysługujących Powodowi względem pozwanych wierzytelności o zapłatę kwoty 124.064,76 zł. Potrącenie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania tak samo jak wykonanie przez dłużnika. Skoro powód pomimo złożonego przez pozwanych w dniu 28 sierpnia 2024 r. oświadczenie o potrąceniu skierował do Sądu w dniu 20 listopada 2024 r. powództwo domagając się zapłaty na jego rzecz kwoty wypłaconego kapitału kredytu, to w istocie dochodził zobowiązania już nieistniejącego. Pozwani na dzień złożenia pozwu nie byli już zobowiązani wobec Pozwanego z tytułu zapłaty kwoty 124.064,76 zł z żądanymi odsetkami.

Zatem w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa w zakresie kwoty 5.717,87 złotych.

Wobec okoliczności, iż powód cofnął powództwo w zakresie kwoty 118.346,89 złotych Sąd na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w zakresie tej kwoty.

Sąd uznał, że nie doszło do przedawnienia roszczeń strony powodowej. Zgodnie z przepisem art. 118 k.c. termin przedawnienia wynosi dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata, zaś koniec przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 k.c.) Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umownymi (uchwała SN z 25 kwietnia 2024 r. III CZP 25/22) Najwcześniejszym pismem, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umownymi była reklamacja z dnia 16.09.2021 r. (k.111-113), co oznacza że roszczenie banku przedawniłoby się 31 grudnia 2024 r. Wniesienie pozwu w sprawie 20 listopada 2024 r. przerwało bieg przedawnienia.

Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił przepis art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.

Sąd włożył na stronę powodową obowiązek zwrotu pozwanym wszystkich poniesionych przez pozwanych kosztów procesu.

Na zasądzoną od powoda na rzecz pozwanych łączną kwotę 5.434,00 zł, - 5.400,00 zł koszty zastępstwa procesowego, - 34 zł jako wydatek na opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

O zwrocie połowy uiszczonej opłaty sądowej od pozwu Sąd orzekł na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ). Pismo zawierające oświadczenie o cofnięciu pozwu zostało złożone przed rozpoczęciem rozprawy.

Sędzia Mirosława Makowska

Zarządzenie. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć peł. powoda.

Sędzia Mirosława Makowska