Uzasadnienie z 7 maja 2026, sygn. VIII Pa 17/26

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 grudnia 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zasądził od Skarbu Państwa – (...) w P. na rzecz T. U. tytułem odprawy pieniężnej kwotę 39.249,78 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 czerwca 2017 roku do dnia zapłaty, nadał wyrokowi w punkcie pierwszym rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 6.541,63 zł oraz zasądził od Skarbu Państwa – (...) w P. na rzecz T. U. kwotę 2.700 zł złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wydał na podstawie następujących ustaleń faktycznych:

Powódka T. U. została zatrudniona, jako funkcjonariusz celny na stanowisku młodszego kontrolera celnego w (...) w P. od (...)roku. W dniu(...) roku powódka otrzymała akt mianowania do służby stałej w (...)w P. na stanowisku kontrolera celnego w stopniu służbowym młodszego dyspozytora celnego. Z dniem (...) roku powódka została mianowana na stopień służbowy komisarza celnego.

Pismem z 20 lutego 2017 roku Dyrektor (...) w P. poinformował powódkę, że na postawie art. 165 ust. 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 roku Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, w uzgodnieniu z Dyrektorem (...) powódka od dnia (...)roku będzie pełniła służbę w Izbie (...) w P., realizując zadania w (...) w P., w Delegaturze (...) w P., a miejscem wykonywania obowiązków służbowych będzie P. ul. (...) od (...) 106.

Pismem z 15 maja 2017 roku, wręczonym w dniu 29 maja 2017 roku, dyrektor pozwanej Izby, na postawie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 roku Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, złożył powódce propozycję z warunkami zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w (...) w P. na stanowisku kierownika samodzielnego referatu na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. W piśmie tym wskazano, że odmowa przyjęcia zatrudnienia będzie skutkowała wygaśnięciem stosunku służby po upływie 3 miesięcy od złożenia oświadczenia o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia lub upływie terminu do złożenia oświadczenia, jednak nie później niż 31 sierpnia 2017 roku. Pismo nie zawierało pouczenia o możliwości, terminie, trybie odwołania się bądź wystąpienia na drogę sądową, ale wskazano w nim, że wygaśnięcie stosunku służbowego traktuje się jak zwolnienie ze służby.

Powódka przyjęła otrzymaną propozycję zatrudnienia w(...)w P..

W pismach z dnia 5 czerwca 2020 roku oraz 17 lipca 2020 roku powódka zwróciła się do Dyrektora(...)w S. z prośbą o przekształcenie stosunku pracy w stosunek służbowy.

W dniu 3 września 2020 roku została powódce złożona propozycja pełnienia służby w(...) na stanowisku służbowym młodszego eksperta (...) w stopniu komisarza. Powódka przyjęła propozycję w dniu(...) roku.

W toku pełnienia służby powódka pismem z dnia (...) roku wystąpiła do Dyrektora (...) w P. w trybie art. 155 k.p.a. m.in. o zmianę aktu mianowania z 3 września 2020 roku w zakresie daty tj. wskazania (...) roku w miejsce (...) roku.

Postanowieniem z dnia (...) roku Dyrektor(...) w P. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany aktu mianowania z (...) roku oraz odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia do służby od(...) roku.

Na skutek zażalenia powódki postanowieniem z dnia(...)roku w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, Szef Krajowej Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W postanowieniu zawarto pouczenie, iż przysługuje na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia (...) roku nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie toczyło się żadne postępowanie przed sądem administracyjnym w związku z roszczeniami powódki dochodzonymi w niniejszym postępowaniu.

W pozwie wniesionym w dniu (...) roku, skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – (...)w P., T. U. wniosła o przywrócenie do (...) w charakterze funkcjonariusza, ewentualnie o ustalenie, że powódkę i pozwaną łączył stosunek służby nieprzerwanie od dnia(...)roku do dnia(...) roku, na ostatnich warunkach, na jakich powódka była funkcjonariuszem (...) do dnia (...) roku.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 lutego 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie XP 1479/23 w punkcie 1 stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej, w punkcie 2 przekazał roszczenie powódki Dyrektorowi (...)w P. w celu nadania biegu i wydania stosownej decyzji administracyjnej.

Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 maja 2025 roku.

W związku z zakończeniem służby powódka nie otrzymała odprawy pieniężnej.

Pismem z 18 marca 2020 roku powódka zwróciła się do Dyrektora (...) w P. o wydanie świadectwa służby.

W odpowiedzi na wniosek (...)w P. poinformowała, że świadectwo służby zostanie wydane powódce niezwłocznie po nowelizacji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 lutego 2018 roku w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy (...), mającej na celu odpowiednie jego dostosowanie do przewidzianych ustawą sposobów ustania stosunku służbowego.

Pismem z (...) roku, złożonym w dniu (...) roku, powódka wniosła o wypłatę odprawy pieniężnej w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego z dniem(...) roku na podstawie art. 170 ust. 4 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 roku w zw. z art. 163 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o Służbie Celnej.

W odpowiedzi na wniosek o wypłatę odprawy pieniężnej w piśmie(...) roku(...)w P. wskazała, że warunkiem uzyskania świadczenia jest wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego w wyniku nieotrzymania propozycji pracy (służby) albo odmowy przyjęcia propozycji. W przypadku zaś przyjęcia propozycji zatrudnienia przez osobę pełniącą służbę, z dniem określonym w propozycji, dotychczasowy stosunek służby przekształca się w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony lub określony. Tym samym, (...)poinformowała, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty świadczenia powódce.

W dniu (...)roku powódce wydano świadectwo służby, w którym wskazano, że pełniła ona służbę w(...) w P. w okresie od (...) roku do (...)roku oraz w(...) w P. w okresie od (...) roku do (...) roku.

Powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił na podstawie powołanych dokumentów, a także zeznań powódki. Okoliczności faktyczne sprawy nie były przedmiotem sporu między stronami, który w istocie sprowadzał się do odmiennej oceny prawnej przepisów ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej.

Zdaniem Sądu Rejonowego powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości, wskazując następującą argumentację:

W przedmiotowym postępowaniu powódka wniosła o zasądzenie odprawy za zwolnienie ze służby w wysokości sześciomiesięcznego uposażenia. Jak ustalono powódka pełniąca służbę w (...) w P. z dniem (...) roku stała się funkcjonariuszem (...)w P., realizując zadania w tej izbie.

Odnosząc się do zgłoszonego przez powódkę roszczenia Sąd I instancji wskazał, że na mocy ustawy z dnia 16 listopada 2016 roku o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1947, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 16 listopada 2016 roku Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. Poz. 1948 z późn. zm.) doszło do połączenia organów: celnych, skarbowych oraz kontroli skarbowej w jedną strukturę organizacyjną - Krajową Administrację Skarbową (KAS). W związku z wprowadzanymi zmianami organizacyjnymi w ustawodawca wprowadził rozwiązania prawne celem ujednolicenia zmian organizacyjnych związanych z reformą służby celno-skarbowej.

Zgodnie z przepisem art. 165 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.; dalej: p.w. KAS) pracownicy zatrudnieni w izbach celnych oraz urzędach kontroli skarbowej oraz funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych albo w komórkach urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych stają się z dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, z zastrzeżeniem art. 170, odpowiednio pracownikami zatrudnionymi w jednostkach organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej, zwanych dalej „jednostkami KAS”, albo funkcjonariuszami (...), zwanymi dalej „funkcjonariuszami”, pełniącymi służbę w jednostkach KAS i zachowują ciągłość pracy i służby. W sprawach, wynikających ze stosunku pracy i stosunku służbowego stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 165 ust. 7 p.w. KAS dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektor izby administracji skarbowej oraz dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości składają odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia (...)r., pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania.

Stosownie do treści art. 170 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy stosunki pracy osób zatrudnionych w jednostkach KAS, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2, 3 i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, wygasają z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby. Pracownik albo funkcjonariusz, któremu przedstawiono propozycję zatrudnienia albo pełnienia służby, składa w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania oświadczenie o przyjęciu albo odmowie przyjęcia propozycji. Niezłożenie oświadczenia w tym terminie jest równoznaczne z odmową przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby. (ust. 2).

W art. 171 ust. 1 p.w. KAS ustawodawca określił skutki przyjęcia przez funkcjonariusza propozycji zatrudnienia z dniem określonym w propozycji, stanowiąc, że w przypadku przyjęcia propozycji zatrudnienia z dniem określonym w propozycji, dotychczasowy stosunek służbowy w służbie przygotowawczej albo stałej przekształca się odpowiednio w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony.

Sąd Rejonowy stwierdził, że powódce również została przedstawiona propozycja zatrudnienia, stosownie do brzmienia przywołanych przepisów. Wskutek przyjęcia propozycji określającej warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej powódka od (...) roku pozostawała w stosunku zatrudnienia.

Sąd meriti wskazał, że powyższa regulacja prawna wywołała szereg wątpliwości m.in. co do skutków przekształcenia służby w stosunek pracy. W związku z powyższym, w ubiegłych latach toczyło się wiele postępowań sądowych związanych z niejasnościami wywołanymi reformą, których przedmiotem była również odprawa pieniężna dochodzona przez funkcjonariuszy, których stosunek służby uległ przekształceniu w stosunek pracy.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w uchwale z 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19 (OSNP 2020 Nr 7, poz. 63) Sąd Najwyższy uznał, że - zawierając umowę o pracę - strony stosunku służbowego jednocześnie przyjmują, iż ulega zakończeniu dotychczasowy administracyjnoprawny stosunek służbowy funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Nie jest to jednak "przekształcenie", w którym nowy stosunek pracy zastępuje poprzedni, czyli przykładowo jak w odnowieniu z art. 506 k.c., lecz sytuacja, w której poprzedni stosunek służby ulega zakończeniu i strony zawierają nowy (odrębny) stosunek prawny (stosunek pracy). Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę a wygaśnięciem stosunku służbowego. Wybór zatrudnienia pracowniczego nie oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające w istocie z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi do zwolnienia z dotychczasowej służby. W konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy przyjął w tej uchwale stanowisko, że były funkcjonariusz celny ma prawo do otrzymania świadectwa służby na podstawie art. 188 ust. 1 ustawy o KAS w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 p.w.KAS. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Najwyższy zauważył, że "przekształcenie" z art. 171 ust. 1 p.w.KAS to nie jest sytuacja taka jak w zwykłym przekształceniu na podstawie art. 174 ust. 1 ustawy KAS, gdyż wówczas stosunek służbowy funkcjonariusza, który odmówił przyjęcia propozycji pracy na podstawie umowy o pracę nie ulega zmianie (art. 174 ust. 9 ustawy KAS; a poprzednio art. 98 ust. 9 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej). W regulacji z art. 171 ust. 1 ustawy p.w. KAS sytuacja jest inna. Uwarunkowana jest przede wszystkim przyjętymi przez ustawodawcę zmianami w administracji celno-skarbowej na podstawie ustaw przyjętych w 2016 r., które objęły całą służbę celną. Funkcjonariusz, któremu przedstawiono propozycję zatrudnienia i który jej nie przyjął nie pozostawał dalej w służbie. Wygasał wówczas jego stosunek służbowy (art. 170 ust. 1 ustawy p.w.KAS). Wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby (art. 170 ust. 3 tej ustawy). Regulacja określa zatem rozwiązania dla dwóch sytuacji. Pierwsza to propozycja zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, a druga to wygaśnięcie stosunku służbowego w przypadku jej nieprzyjęcia. Warunkiem pierwszej jest wola (zgoda) funkcjonariusza na pracownicze zatrudnienie. Natomiast druga, czyli wygaśnięcie stosunku służbowego, następuje z mocy prawa (ex lege), gdy funkcjonariusz nie przyjmie propozycji zatrudnienia albo nie złoży oświadczenia w wyznaczonym terminie (art. 170 ust. 1 i 2 ustawy p.w.KAS). Oznacza to, że funkcjonariusz ma zasadniczo wpływ tylko na powstanie nowego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Nie ma zatem wpływu na ustanie stosunku służbowego, który wygasa, gdy odmówi przyjęcia propozycji zatrudnienia pracowniczego. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że stosunek służbowy nie istnieje dalej, gdy funkcjonariusz przyjmuje propozycję pracowniczego zatrudnienia. W aspekcie dalszego zatrudnienia funkcjonariusz może zatem decydować tylko o nawiązaniu stosunku pracy. Innej oferty dla niego nie było. Stosunek służbowy ulegał wówczas zakończeniu. Taki jest skutek regulacji opartej na wskazanej alternatywie wyboru umowy o pracę bądź wygaśnięcia stosunku służbowego. W ocenie Sądu Najwyższego, należy odróżnić stosunek pracy, który jest stosunkiem prawa prywatnego (cywilnego) i administracyjnoprawny stosunek służby funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Kierowana do funkcjonariusza propozycja zatrudnienia pracowniczego jest działaniem w sferze prawa cywilnego (pracy). Można przyjąć, że zawierając umowę o pracę strony stosunku służbowego jednocześnie przyjmują, iż ulega zakończeniu dotychczasowy administracyjnoprawny stosunek służbowy funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Nie jest to jednak "przekształcenie", w którym nowy stosunek pracy zastępuje poprzedni, czyli przykładowo jak w odnowieniu z art. 506 k.c., lecz sytuacja, w której poprzedni stosunek służby ulega zakończeniu i strony zawierają nowy (odrębny) stosunek prawny (stosunek pracy). Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę a wygaśnięciem stosunku służbowego (pkt 1). Wybór zatrudnienia pracowniczego nie oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające w istocie z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi w istocie do zwolnienia z dotychczasowej służby. W konsekwencji były funkcjonariusz celny ma prawo do świadectwa służby na podstawie art. 188 ust. 1 ustawy o KAS w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy p.w.KAS. Szczególne przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy z art. 171 ust. 1 ustawy p.w.KAS nie oznacza zatem, że nie można stwierdzić ustania stosunku służbowego funkcjonariusza przed 1 stycznia 2018 r., kiedy zaczął obowiązywać przepis art. 174 ust. 10 ustawy o KAS. Ta ostatnia regulacja jedynie potwierdza wykładnię, że stosunek służbowy ustaje i dlatego nie może być ujmowana jako samodzielny i szczególny wyjątek od przeciwnej zasady, że stosunek służbowy nie ustaje (art. 174 ust. 10 stanowi, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jak zwolnienie ze służby w rozumieniu ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) a funkcjonariusz, którego stosunek służbowy uległ przekształceniu w stosunek pracy, otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby). Przy przekształceniu dochodzi do zakończenia stosunku służbowego i tego skutku nie zmienia późniejsza regulacja z art. 174 ust. 10 stanowiąca, że "przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jak zwolnienie ze służby". Regulacja ta nie jest w kolizji z wykładnią o ustaniu stosunku służbowego w wyniku "ucywilnienia", lecz sytuację tą jedynie potwierdza. Z dniem 31 sierpnia 2017 r. wygasały stosunki służbowe tych funkcjonariuszy, którzy do 31 maja 2017 r. nie otrzymali propozycji pełnienia służby albo zatrudnienia i tych którzy odmówili przyjęcia takiej propozycji (art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy p.w.KAS). Prawodawca w tych przypadkach wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje jak zwolnienie ze służby (art. 170 ust. 3), co oznacza, że otrzymują świadectwa służby (art. 188 ustawy o KAS). Skoro wygasa stosunek służbowy funkcjonariusza, który nie otrzymał propozycji zatrudnienia oraz tego, który odmówił propozycji zatrudnienia i wygaśnięcie traktuje się wówczas jako zwolnienie ze służby, to w aspekcie prawa do świadectwa służby również funkcjonariusz (...), który przyjął propozycję pracowniczego zatrudnienia nie może być w innej (gorszej) sytuacji, czyli pozostać bez świadectwa służby.

Sąd Rejonowy argumentował, że w wyroku z 27 kwietnia 2022 r., I PSKP 64/21 (LEX nr 3341009) Sąd Najwyższy z jednej strony wykluczył zastosowanie art. 250 ust. 4 ustawy o KAS jako podstawy zasądzenia odprawy w sytuacji "ucywilnienia", z drugiej strony jednak wskazał na możliwość przyjęcia (jako jednego ze wskazanych dwóch kierunków wykładni) prokonstytucyjnej wykładni mogącej uzasadniać zasądzenie odprawy. Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 250 ust. 4 ustawy o KAS daje możliwość uzyskania odprawy pieniężnej w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby na skutek zniesienia lub reorganizacji jednostki organizacyjnej KAS. Do sytuacji faktycznej i prawnej powoda w rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy sprawie art. 250 ust. 4 ustawy o KAS nie może mieć jednak zastosowania, gdyż powód nie stał się funkcjonariuszem Krajowej Administracji Skarbowej, ponieważ otrzymał propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, którą przyjął. Powód jako funkcjonariusz służby celnej (Celno-Skarbowej), którego stosunek służbowy wygasł nie może też otrzymać odprawy na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1969), gdyż ta odprawa przysługuje pracownikowi o statusie członka korpusu służby cywilnej, którego stosunek pracy wygasł na podstawie art. 170 ust. 1 Przepisów wprowadzających KAS (uchwała Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2019 r., III PZP 5/18, OSNP 2019 Nr 7, poz. 80; OSP 2021 Nr 3, poz. 20, z glosą S. Driczinskiego). Sąd Najwyższy stwierdził ponadto, że z treści przedstawionych przepisów wynika, że zarówno uchylana ustawa o Służbie Celnej, jak i Przepisy wprowadzające KAS uzależniają prawo do odprawy pieniężnej od warunków, których skarżący formalnie nie spełnił. Przepis art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej przewiduje bowiem przyznanie odprawy pieniężnej funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej na zasadach na przewidzianych dla funkcjonariuszy przechodzących na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy. Przepis art. 170 Przepisów wprowadzających KAS prawo do takiej odprawy wiąże natomiast z nieotrzymaniem przez funkcjonariusza pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub pełnienia służby, bądź z odmową przyjęcia warunków określonych w tej propozycji. Ze stanu faktycznego sprawy wynika tymczasem, że powód przyjął złożoną w trybie art. 167 ust. 5 Przepisów wprowadzających KAS propozycję zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w(...)w P. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Sąd a quo wskazał też, że z kolei w wyroku z 17 maja 2023 r., I PSKP 20/22 (OSNP 2024 Nr 1, poz. 3.) Sąd Najwyższy dokonał wyboru jednego z zaprezentowanych powyżej kierunków wykładni i przyjął, że funkcjonariuszowi (...) który przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie art. 171 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 z późn. zm.), przysługuje odprawa pieniężna na mocy art. 163 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1799 z późn. zm.) w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 3 i 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Najwyższy podzielił, w pierwszej kolejności, wykładnię przedstawioną we wskazanej powyżej uchwale Sądu Najwyższego z 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19 (OSNP 2020 Nr 7, poz. 63). Opierając się na interpretacji zaprezentowanej w tej uchwale oraz obszernie opierając się na argumentacji przedstawionej w wyroku z 27 kwietnia 2022 r., I PSKP 64/21, Sąd Najwyższy zaznaczył, że z treści p.w. KAS wynika, że wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza, który nie otrzymał propozycji zatrudnienia oraz funkcjonariusza, który odmówił propozycji zatrudnienia traktuje się jako zwolnienie ze służby w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej. W aspekcie prawa do otrzymania świadectwa służby funkcjonariusz (...) który przyjął propozycję pracowniczego zatrudnienia nie może być w innej (gorszej) sytuacji, czyli pozostać bez świadectwa służby (tak uchwała III PZP 7/19). Istnieje zatem możliwość uznania takiego samego zapatrywania w odniesieniu do prawa do odprawy pieniężnej i wypełnienia luki w drodze analogii przez przyjęcie, że funkcjonariuszowi (...), którego stosunek służbowy wygasł a następnie uległ "przekształceniu" w stosunek pracy na podstawie p.w. KAS, przysługuje odprawa na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 3 i 4 p.w. KAS.

Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że kwestie dotyczące odprawy pieniężnej należnej funkcjonariuszom, których stosunek służby uległ przekształceniu w stosunek pracy, ostatecznie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23, rozpoznając zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie o odprawę i wydanie świadectwa służby, której okoliczności faktyczne były zbieżne z podnoszonymi w niniejszym postępowaniu.

Sąd Rejonowy powołał się na to, że Sąd Najwyższy podkreślił, że bez wątpienia przyjęcie przez funkcjonariusza (...) propozycji zatrudnienia pracowniczego w ramach KAS wywołuje dwa powiązane ze sobą, lecz odrębne skutki. Po pierwsze, wywołuje ono skutek w postaci wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza. Tym samym, skutek ten jest tożsamy, jak w przypadku nieprzyjęcia lub niezaproponowania funkcjonariuszowi w wyznaczonym terminie nowych warunków zatrudnienia, co powoduje, że funkcjonariusz ma prawo do wydania mu świadectwa służby (o czym przesądzono we wcześniejszej uchwale SN w sprawie o sygn. III PZP 7/19). Po drugie, w wyniku przyjęcia zaproponowanych warunków zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zostaje nawiązany nowy stosunek pracy pomiędzy KAS, a byłym już funkcjonariuszem, a obecnie pracownikiem (...). Jak słusznie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jedynie ten drugi skutek uzależniony jest od woli funkcjonariusza. Skutek w postaci wygaśnięcia stosunku służbowego następuje natomiast z mocy prawa, w istocie bez względu na wolę kontynuowania zatrudnienia w formie pracowniczej przez funkcjonariusza.

Sąd Rejonowy wyjaśnił, że Sąd Najwyższy nie zgodził się ze stanowiskiem, że skoro funkcjonariusz nawiązuje stosunek pracy w ramach Krajowej Administracji Skarbowej, to jego sytuacja jest jakościowo lepsza od sytuacji funkcjonariusza, który odrzucił przedstawioną mu propozycję. Sytuacja tych dwóch funkcjonariuszy jest analogiczna w zakresie wygaśnięcia stosunku służbowego, zarówno jeden, jak i drugi tracą swój status funkcjonariusza (...), a w konsekwencji związane z nim przywileje (jak również obowiązki). Kwestia ta nie może być bagatelizowana, pamiętać bowiem należy, że stosunek służby jest stosunkiem prawnym o szczególnym charakterze, powiązanym z pewnymi doniosłymi obowiązkami, ale gwarantującym równocześnie pewne szczególne uprawnienia (o rozmaitym charakterze - wynagrodzeniowym, emerytalnym, zaopatrzeniowym czy związanym z posiadaniem stopnia służbowego oraz stabilnością zatrudnienia). W momencie wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusz jest tych uprawnień pozbawiany, w dodatku wbrew pewnemu zobowiązaniu państwa, które gwarantowało funkcjonariuszowi stabilizację i w zasadzie dożywotnią możliwość korzystania z uprawnień związanych z pełnioną przez niego służbą. Nie ma przy tym znaczenia, czy po tym wygaśnięciu stosunku służbowego, nawiązywany jest z byłym już funkcjonariuszem stosunek pracy w ramach KAS, czy też zmuszony on jest poszukiwać innej pracy. Wygaśnięcie stosunku służbowego i utrata uprawnień stają się bowiem faktem, zaproponowanie zatrudnienia pracowniczego naturalnie pomniejsza negatywne skutki ekonomiczne po stronie funkcjonariusza, powoduje, że nie musi on poszukiwać zatrudnienia, jednak nie powoduje przywrócenia uprawnień związanych ze stosunkiem służbowym. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się ponadto, że odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej Polskiej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2015 r., I PK 1/15, LEX nr 1959540).

Sąd I instancji stwierdził, że ustawodawca niestety nie dostrzegł wskazanych powyżej skutków zaproponowania i przyjęcia przez funkcjonariusza zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na tyle wyraźnie, by przewidzieć expressis verbis prawo do odprawy w tego rodzaju sytuacjach, nie oznacza to jednak, że prawo takie nie przysługuje. Jest to bowiem przypadek, w którym pewna luka legislacyjna może zostać wypełniona przez sięgnięcie do innych (niż językowa) metod wykładni. A w tym akurat przypadku, zarówno wykładnia systemowa, jak i wykładnia celowościowa dokonywane w oparciu o treść przepisów ustaw wprowadzających KAS, jak również uchylanej ustawy o Służbie Celnej, czy w końcu art. 64 ust. 2 Konstytucji RP pozwalają na przyjęcie, że w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza(...), a następnie nawiązania z nim stosunku pracy na podstawie umowy o pracę zawartą z tą Służbą funkcjonariuszowi przysługuje również odprawa pieniężna na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i 4 p.w. KAS. Warto bowiem zauważyć, że sytuacja takiego funkcjonariusza nie może być gorsza od sytuacji funkcjonariusza, którego stosunek służbowy wygasł wobec niezaproponowania lub odrzucenia zatrudnienia w formie pracowniczej, podczas gdy obaj ci funkcjonariusze tracą swój status funkcjonariusza oraz związane z nim uprawnienia. Sam fakt nawiązania stosunku pracowniczego ze KAS nie "polepsza" sytuacji byłego funkcjonariusza na tyle, aby uznać, że wyłącza prawo do odprawy. Wskazać bowiem należy, że jego sytuacja nie różni się zasadniczo od sytuacji funkcjonariusza, który przed wygaśnięciem stosunku służbowego znalazł nową pracę i nawiązał stosunek pracy bezpośrednio po wygaśnięciu stosunku służbowego, a przecież w tym drugim przypadku przysługiwałaby mu odprawa na podstawie art. 170 ust. 4 p.w. KAS.

Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z art. 163 ust. 4 uchylonej ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, przysługuje odprawa na zasadach i w wysokości określonych w ust. 1-3 tego artykułu. Przepis ten odnosi się bezpośrednio do zniesienia lub reorganizacji jednostki organizacyjnej, nie zaś do likwidacji i przekształcenia całej Służby, nie budzi jednak wątpliwości Sądu Najwyższego, że w takiej sytuacji, jak będąca podstawą dla rozpatrywanego zagadnienia prawnego, do funkcjonariusza per analogiam znajdzie odpowiednie zastosowanie art. 170 ust. 4 p.w. KAS, który przyznaje świadczenia należne w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki w rozumieniu ustawy o Służbie Celnej. Wynika to ze wskazanego powyżej faktu tożsamości sytuacji funkcjonariusza, którego stosunek służbowy wygasł z uwagi na nieprzyjęcie zaproponowanych warunków, jak również z uwagi na ich przyjęcie i nawiązanie w miejsce wygasłego stosunku służbowego, stosunku pracy. Tym samym funkcjonariuszowi należna jest odprawa na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej.

Sąd I instancji wskazał, że przytoczone wyżej rozważania doprowadziły Sąd Najwyższy rozpoznający zagadnienie prawne do konkluzji, zgodnie z którą funkcjonariuszowi służby celnej, który zgodnie z art. 165 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948) stał się funkcjonariuszem (...)pełniącym służbę w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej i który następnie przyjął propozycję, o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 tej ustawy, określającą nowe warunki zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, stając się zgodnie z art. 171 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy pracownikiem zatrudnionym w Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie umowy o pracę, przysługuje - w związku z zakończeniem służby - prawo do odprawy pieniężnej (art. 163 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1799 z późn. zm., w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i 4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej).

Sąd a quo argumentował, że zgodnie z dyspozycją art. 163 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, przysługuje odprawa na zasadach i w wysokości określonych w ust. 1-3. Stosownie do przywołanych ustępów 1-3 cytowanego przepis, funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości trzymiesięcznego uposażenia. Odprawa ulega zwiększeniu o 20% miesięcznego uposażenia za każdy pełny rok pełnienia służby ponad 5 lat nieprzerwanej służby, nie więcej niż do wysokości sześciomiesięcznego uposażenia (ust. 1). Do okresu służby, o którym mowa w ust. 1, wlicza się poprzednie zakończone okresy służby lub zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (ust. 2). Odprawę, o której mowa w ust. 1, oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu pracy (ust. 3).

Konkludując Sąd I instancji uznał, że tym samym roszczenie powódki o zasądzenie od pozwanego odprawy pieniężnej odpowiadającej wysokości sześciomiesięcznego uposażenia jest w pełni uzasadnione. Sąd Rejonowy wskazał, że powódka oznaczyła kwotę żądanej odprawy pieniężnej na 39.249,78 zł, jednocześnie akcentując, iż wysokość dochodzonego roszczenia nie była przedmiotem sporu pomiędzy stronami.

Jako podstawę roszczenia powódki w zakresie ustawowych odsetek za opóźnienie Sąd Rejonowy powołał przepisy art. 481 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p., argumentując, że odprawa powinna być wypłacona w dniu ziszczenia się wszystkich przesłanek warunkujących jej przyznanie, czyli w ostatnim dniu służby powódki, tj. (...) roku. W tej sytuacji zdaniem Sądu I instancji pozwany pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia od (...) roku, co skutkowało zasadnością ustalenia daty początkowej płatności odsetek ustawowych za opóźnienie od tej daty.

Zdaniem Sądu I instancji brak podstaw do przyjęcia za datę naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie daty podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w sprawie III PZP 2/23. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują tego rodzaju skutku w odniesieniu do orzeczeń Sądu Najwyższego (w przeciwieństwie choćby do rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego). Sąd Rejonowy wyjaśnił, że w szczególności uchwała Sądu Najwyższego nie tworzy prawa, a jedynie wyznacza kierunki jego wykładni. Innymi słowy, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, w oparciu o jednakową podstawę prawną i argumentację jurydyczną, możliwe było również przed 6 lutego 2024 roku. Sąd a quo podkreślił, że odsetki za opóźnienie przysługują nawet w sytuacji, gdy opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1 k.c.).

Dodatkowo sąd meriti zauważył, choć nie było to przedmiotem zarzutu strony pozwanej, że powódka występując w dniu (...)roku z wnioskiem Dyrektora (...) o zapłatę odprawy pieniężnej przerwała trzyletni bieg terminu przedawnienia wskazanej należności ze stosunku służby (zgodnie z obecnie obowiązującym art. 252 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, jak i art. 162 obowiązującym na etapie trwania stosunku służby powódki). Zgodnie z art. 124 § 1 k.c. po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Z pozwem o zapłatę odprawy pieniężnej powódka wystąpiła 2 lutego 2023 roku, a zatem przed upływem 3 lat.

O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Na ww. koszty złożyły się koszty zastępstwa procesowego, które zgodnie z dyspozycją § 9 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie wyniosły 2 700 zł i należało je zasądzić od pozwanego jako strony przegrywającej na rzecz powoda. Stosownie do dyspozycji art. 98 §1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty – punkt II wyroku.

Sąd I instancji nadał wyrokowi w punkcie I rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty jednomiesięcznego uposażenia powódki zgodnie z art. 477 ² § 1 k.p.c.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości apelacją pozwany, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:

I.  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1.  art. 163 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 170 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej – poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że w przypadku przekształcenia stosunku służbowego funkcjonariusza (...) w stosunek pracy w wyniku przyjęcia propozycji pracy, powódce przysługuje prawo do odprawy na podstawie ww. przepisów, podczas gdy dokonanie prawidłowej wykładni przepisów prawa, powinno prowadzić do wniosku, że brak jest podstaw do przyznania powódce odprawy, wobec nie spełnienia przez nią warunków do jej wypłaty, gdyż przekształcenie jest odmienną od zwolnienia i wygaśnięcia instytucją prawną charakteryzującą się kontynuacją zatrudnienia, a zatem powództwo powinno zostać oddalone w całości;

2.  art. 481 § 1 i 2 kc w zw. z art. 300 kp poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy w n/n sprawie nie mając zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, natomiast całokształt zaistniałych w sprawie faktów i okoliczności wskazuje, że pozwany nie dopuścił się opóźnienia w wypłacie odprawy pieniężnej, gdyż prawo do odprawy nie wynika z obowiązujących przepisów prawa, a w konsekwencji sąd I instancji naruszył także przepis art. 252 ust. 4 ustawy o KAS, art. 165 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, gdyż pozwany w wypłacie odprawy powódce nie pozostawał co do zasady w zwłoce, jak i od 1 czerwca 2017 roku,

II.  naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 102 kpc poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami procesu.

W konkluzji do tak sformułowanych zarzutów apelacyjnych pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za obie instancje wg norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powódka, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego w II instancji według norm prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzeczenie Sądu Rejonowego jest prawidłowe i znajduje oparcie zarówno w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, jak i w obowiązujących przepisach prawa.

Na wstępie należy podnieść, że niniejszą sprawę Sąd Okręgowy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c., uznając, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne, żadna ze stron na etapie postępowania apelacyjnego nie złożyła wniosku o przeprowadzenie rozprawy, nie cofnięto pozwu ani apelacji, a w sprawie nie zachodziła także nieważność postępowania.

Sąd Okręgowy aprobuje ustalenia faktyczne Sądu I instancji i przyjmuje je jako własne, czyniąc je integralną częścią n/n uzasadnienia, jednocześnie uznając, że nie ma potrzeby powielania ich w całości w tym miejscu. Ponadto Sąd II instancji podziela również ocenę prawną dochodzonych przez powódkę roszczeń, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie znajdując żadnych podstaw do jego zmiany.

Apelujący swoją argumentację oparł na twierdzeniu, że brak jest podstawy prawnej w zakresie przyznania byłemu funkcjonariuszowi odprawy pieniężnej w sytuacji, w której został z nim nawiązany stosunek pracy z jednoczesnym ustaniem służby (jego zdaniem służba przekształciła się w stosunek pracy).

W tym zakresie Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 roku w sprawie I PSKP 20/22, w którym uznano, że ustawodawca nie ustanowił wprost regulacji prawnej przyznającej prawo do odprawy pieniężnej w przypadku, w którym funkcjonariusz służby celnej otrzymuje propozycję zawarcia umowy o pracę i ją przyjmuje, decydując się na kontynuowanie zatrudnienia, lecz już nie w ramach służby, ale na podstawie stosunku pracy; chociaż w tym przypadku mamy do czynienia z wygaśnięciem stosunku służbowego (administracyjnoprawnego), to nie istnieje przepis, z którego wyraźnie wynikałoby przysługiwanie prawa do odprawy pieniężnej; przepis art. 250 ust. 4 ustawy o KAS daje możliwość uzyskania odprawy pieniężnej w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby na skutek zniesienia lub reorganizacji jednostki organizacyjnej KAS, który to przepis nie może mieć zastosowania, gdy powód nie stał się funkcjonariuszem Krajowej Administracji Skarbowej, ponieważ otrzymał propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, którą przyjął. Funkcjonariusz służby celnej ((...)), którego stosunek służbowy wygasł nie może też otrzymać odprawy na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1969), gdyż ta odprawa przysługuje pracownikowi o statusie członka korpusu służby cywilnej, którego stosunek pracy wygasł na podstawie art. 170 ust. 1 p.w. KAS (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2019 r., III PZP 5/18, OSNP 2019 nr 7, poz. 80; OSP 2021 nr 3, poz. 20, z glosą S. Driczinskiego). Zgodnie z art. 170 ust. 1, 3 i 4 p.w. KAS, stosunki pracy osób zatrudnionych w (określonych) jednostkach KAS oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS wygasają z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby lub po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r. (ust. 1). W tych przypadkach wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby (ust. 3), a pracownikom oraz funkcjonariuszom przysługują świadczenia należne odpowiednio w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej w rozumieniu ustawy uchylanej w art. 159 pkt 3 (ust. 4), czyli w rozumieniu ustawy o Służbie Celnej. Według art. 163 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości trzymiesięcznego uposażenia. Odprawa ta ulega zwiększeniu o 20% miesięcznego uposażenia za każdy pełny rok pełnienia służby ponad 5 lat nieprzerwanej służby, nie więcej niż do wysokości sześciomiesięcznego uposażenia (ust. 1). Do okresu służby, wlicza się poprzednie zakończone okresy służby lub zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegały wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (ust. 2) oraz oblicza się ją jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu pracy (ust. 3). Na tych zasadach oraz w określonej tam wysokości odprawa przysługuje również funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej (ust. 4). Jak wskazał Sąd Najwyższy z treści przedstawionych przepisów wynika, że zarówno uchylana ustawa o Służbie Celnej, jak i p.w. KAS uzależniają prawo do odprawy pieniężnej od warunków, których powodowie formalnie nie spełnili. Przepis art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej przewiduje bowiem przyznanie odprawy pieniężnej funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy przechodzących na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy. Przepis art. 170 p.w. KAS prawo do takiej odprawy wiąże natomiast z nieotrzymaniem przez funkcjonariusza pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub pełnienia służby, bądź z odmową przyjęcia warunków określonych w tej propozycji. Ze stanu faktycznego sprawy wynika tymczasem, że powód i powódka przyjęli złożoną w trybie art. 167 ust. 5 p.w. KAS propozycję zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Sąd Najwyższy w cytowanym orzeczeniu podzielił wykładnię przedstawioną w powołanej przez Sąd Rejonowy uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19 (OSNP 2020 nr 7, poz. 63, tak samo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2021 r., II PSKP 6/21, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2022 nr 1, s. 132, z omówieniem M. Szpyrki), w uzasadnieniu której stwierdzono, że - zawierając umowę o pracę - strony stosunku służbowego jednocześnie przyjmują, iż ulega zakończeniu dotychczasowy administracyjnoprawny stosunek służbowy funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Nie jest to jednak "przekształcenie", w którym nowy stosunek pracy zastępuje poprzedni, czyli przykładowo jak w odnowieniu z art. 506 KC, lecz sytuacja, w której poprzedni stosunek służby ulega zakończeniu i strony zawierają nowy (odrębny) stosunek prawny (stosunek pracy). Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę a wygaśnięciem stosunku służbowego. Wybór zatrudnienia pracowniczego nie oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające w istocie z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi do zwolnienia z dotychczasowej służby. W konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy przyjął w tej uchwale stanowisko, że były funkcjonariusz celny ma prawo do otrzymania świadectwa służby na podstawie art. 188 ust. 1 ustawy o KAS w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 p.w. KAS.

Sąd Najwyższy zauważył, że należy przyjąć wystąpienie pominięcia prawodawczego, z którym mamy do czynienia wtedy, gdy zakres regulacji jest zbyt wąski lub gdy w określonym akcie normatywnym występuje pominięcie istotnych kwestii mających znaczenie z perspektywy koniecznego poszanowania zasad i wartości konstytucyjnych. Takie pominięcie prawodawcze (które nie było przedmiotem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) może być "naprawione" przez sąd przy pomocy reguł wykładni funkcjonalnej i systemowej przepisu (zob. A. Górska: Sposoby usuwania wadliwości procesu tworzenia prawa przez sądy administracyjne, Przegląd Sądowy 2021 nr 2, s. 89).

Z treści p.w. KAS wynika, że wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza, który nie otrzymał propozycji zatrudnienia oraz funkcjonariusza, który odmówił propozycji zatrudnienia traktuje się jako zwolnienie ze służby w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej. W aspekcie prawa do otrzymania świadectwa służby funkcjonariusz (...), który przyjął propozycję pracowniczego zatrudnienia nie może być w innej (gorszej) sytuacji, czyli pozostać bez świadectwa służby (tak uchwała III PZP 7/19).

Istnieje zatem możliwość uznania takiego samego zapatrywania w odniesieniu do prawa do odprawy pieniężnej i wypełnienia luki w drodze analogii przez przyjęcie, że funkcjonariuszowi (...), którego stosunek służbowy wygasł a następnie uległ "przekształceniu" w stosunek pracy na podstawie art. 171 ust. 1 p.w. KAS, przysługuje odprawa na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 3 i 4 p.w. KAS. Podstawa do przyjęcia poglądu o przysługiwaniu odprawy w takiej sytuacji wynika z prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawowych, uwzględniających zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy dostrzegł, że funkcjonariusz, który przyjął propozycję nawiązania umowy o pracę, utrzymuje (kontynuuje) zatrudnienie, a więc jest w "lepszej" sytuacji (w każdym razie odmiennej) niż funkcjonariusz (pracownik), którego stosunek służbowy (stosunek pracy) wygasł wobec nieotrzymania propozycji dalszej służby (pracy) lub odmowy ich podjęcia. Należy jednak mieć na względzie, że wygaśnięcie stosunku służbowego w ramach tzw. "ucywilnienia" powoduje dla funkcjonariusza pozostającego w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę cały szereg niekorzystnych konsekwencji uzasadniających odprawę za "utratę munduru" (na przykład niemożność nabycia prawa do emerytury na zasadach przysługujących funkcjonariuszom; por. też. pozbawienie stopni oficerskich nadawanych dożywotnio). Pomimo tego więc, że prawo do odprawy nie wynika wprost z art. 170 ust. 1 p.w. KAS konieczne jest odstąpienia od jego wykładni językowej na rzecz wykładni funkcjonalnej i systemowej. Sąd Najwyższy wskazał, że taka możliwość wynika z analizy orzeczeń Sądu Najwyższego, w których podkreśla się trafnie, że odejście od wyników wykładni językowej jest uzasadnione wtedy, gdy prowadzi ona do absurdu albo do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji lub gdy zachodzi sprzeczność jej wyników z podstawowymi założeniami systemu prawnego albo niemożność jej akceptacji ze względów moralnych lub społecznych (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2004 r., III CZP 37/04, OSNC 2005 nr 3, poz. 42, uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2005 r., I KZP 18/05, OSNKW 2005 nr 9, poz. 74 i z dnia 23 maja 2012 r., III CZP 11/12, OSNC 2012 nr 10, poz. 118 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2004 r., V CK 21/04, OSNC 2005 nr 7-8, poz. 137, z dnia 18 stycznia 2008 r., V CSK 351/07, OSNC 2009 nr 3, poz. 44 lub z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999 nr 1, poz. 7).

W ocenie Sądu Najwyższego zaprezentowanej w wyroku z 17 maja 2023 r. w sprawie I PSKP 20/22, odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to dodatkowym uzasadnieniem dla jej wypłaty osobie, która w sposób niezawiniony i wbrew swojej woli służbę tę kończy. W przypadku funkcjonariusza, którego służba na skutek przyjęcia zaproponowanych warunków zatrudnienia na stanowisku w ramach korpusu służby cywilnej uległa zakończeniu i który utracił szereg uprawnień składających się na tzw. "prawo do munduru" konieczne jest zrekompensowanie mu dotychczasowych szczególnych warunków służby związanych z pracą w formacji mundurowej. Dlatego uzasadnione jest odstąpienie od rezultatów wykładni gramatycznej, szczególnie biorąc pod uwagę konstytucyjną zasadę równości w zakresie ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP). Należy przypomnieć, że art. 64 ust. 2 Konstytucji RP jest uznaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego podstawą uzasadniającą przyznanie świadczenia funkcjonariuszom ( por. uchwała siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 227).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r., I PSKP 64/21 (OSP 2023 nr 4, poz. 32, z glosą J. Jankowiaka) przedstawił już podobną wykładnię, że funkcjonariusza (...), którego stosunek służbowy wygasł a następnie uległ "przekształceniu" w stosunek pracy na podstawie art. 171 ust. 1 p.w. KAS, należy traktować tak samo, jak funkcjonariusza, którego stosunek służbowy wygasł wobec nieotrzymania propozycji dalszej służby lub odmowy jej podjęcia (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., III PSKP 19/22, dotychczas niepublikowany).

Nie ulega wątpliwości, iż „przekształcenie” w umowę o pracę stosunku służbowego, jaki łączył powódkę z pozwanym oznaczało jego definitywne zakończenie ze skutkami jak w przypadku zwolnienia ze służby. Tym samym w sprawie należało przyjąć interpretację wskazaną w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I PSKP 64/21, zgodnie z którą w tym przypadku mamy do czynienia z pominięciem ustawodawczym, które może być naprawione przez sąd przy pomocy reguł wykładni funkcjonalnej i systemowej przepisu. W konsekwencji, wypełniając zaistniałą lukę w drodze analogii należy przyjąć, iż funkcjonariuszowi (...) którego stosunek służbowy zakończył się na skutek przekształcenia w stosunek pracy na podstawie art. 171 ust. 1 Przepisów wprowadzających KAS, przysługuje odprawa w oparciu o art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 3 i 4 przepisów wprowadzających ustawę o KAS.

Sąd Okręgowy podziela również stanowisko SN zaprezentowane w wyroku z 17 maja 2023 r. w sprawie I PSKP 20/22 co do charakteru (czy celu) przedmiotowej odprawy. Świadczenie to nie tyle ma stanowić rekompensatę utraty zatrudnienia (do tego bowiem w takim przypadku nie dochodzi - zakończeniu wskutek przekształcenia ulega stosunek służbowy, ale zatrudnienie jest kontynuowane w ramach stosunku pracy), co gratyfikację za wieloletnią służbę, z zakończeniem której wiąże się szereg niekorzystnych dla funkcjonariusza konsekwencji w sferze jego praw – utrata szeregu przywilejów związanych ze służbą, a bilansujących ograniczenia czy dodatkowe w stosunku do pracowniczych obowiązki z nią związane.

Także w uchwale SN z dnia 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23, stwierdzone zostało, że funkcjonariuszowi służby celnej, który zgodnie z art. 165 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1948) stał się funkcjonariuszem (...) pełniącym służbę w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej i który następnie przyjął propozycję, o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 tej ustawy, określającą nowe warunki zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, stając się zgodnie z art. 171 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy pracownikiem zatrudnionym w Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie umowy o pracę, przysługuje - w związku z zakończeniem służby - prawo do odprawy pieniężnej (art. 163 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, t.j.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1799 z późn. zm., w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i 4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej).

Powyższą uchwałą SN przesądził zatem, iż funkcjonariuszom ucywilnionym z dniem 1 czerwca 2017 r. przysługuje odprawa pieniężna na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Cywilnej, a przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy w takich sytuacjach winno się traktować jak zwolnienie ze służby (art. 170 ust. 3 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej).

W świetle powyższego Sąd II instancji uznał, że nie budzi więc już wątpliwości, że powódka ma prawo do odprawy z tytułu zwolnienia ze służby, mimo iż w jej przypadku doszło do przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy. Tak też trafnie przyjął Sąd Rejonowy w zaskarżonym orzeczeniu.

Odnosząc się do zarzutu apelacji, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie spornej odprawy na rzecz powódki licząc od 1 czerwca 2017 r., gdyż - jak wynika z argumentacji skarżącego - to wyrok Sądu Rejonowego wykreował rzeczywistość prawną powódki w ten sposób, że taka odprawa jest jej należna, wskazać trzeba, że także i ten zarzut jest zdaniem Sądu drugiej instancji nieuzasadniony.

Podstawę prawną w zakresie zasądzonych ustawowych odsetek za opóźnienie stanowiły przepisy art. 481 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Odprawa powinna być wypłacona w dniu ziszczenia się wszystkich przesłanek warunkujących jej przyznanie i w tej sytuacji Sąd pierwszej instancji prawidłowo udzielił ochrony roszczeniu odsetkowemu powódki licząc od dnia 1 czerwca 2017 r. jako daty początkowej okresu naliczania odsetek. Sąd drugiej instancji nie znalazł podstaw do tego, aby odsetki za opóźnienie naliczać od dnia wyrokowania. W tym zakresie odwołać się, w ocenie Sądu Okręgowego, należy do wyroku Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 1998 r., I PKN 508/97 (Legalis), zgodnie z którym roszczenie o zapłatę odprawy emerytalnej jest wymagalne od dnia rozwiązania stosunku pracy.

Odniesienie powyższego stanowiska wyrażonego na kanwie odprawy emerytalnej do odprawy zasądzonej w niniejszej sprawie jest uzasadnione, zdaniem Sądu II instancji, tym, że przepisy ustawy wprowadzającej ustawę o KAS odsyłają w zakresie ustalenia wysokości odprawy (art. 170 ust. 4 ustawy wprowadzającej) jako świadczenia należnego odpowiednio w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej do art. 163 ust. 1-4 ustawy o Służbie Cywilnej, który normuje zarówno wysokość odprawy emerytalnej, jak i odprawy dla funkcjonariusza zwolnionego ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej.

Dlatego też zasadnie przyjąć można podobieństwo wymienionych roszczeń na płaszczyźnie daty ich wymagalności. Zgodnie z art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku ze stosowanym odpowiednio art. 170 ust. 1, 3 i 4 p.w.KAS roszczenie o odprawę stało się wymagalne z chwilą wygaśnięcia stosunku służbowego powódki, a zatem od następnego dnia przysługiwały jej -zgodnie z art. 165 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej - odsetki za opóźnienie w wypłacie odprawy.

Podnoszone przez pozwanego argumenty dotyczące innej daty wymagalności są w ocenie Sądu II instancji nietrafne. Pozwanym w sprawie jest bowiem Skarb Państwa, a w konsekwencji samo państwo, które to ponosi odpowiedzialność za popełnione błędy w legislacji. Sąd Rejonowy trafnie uznał, że nie było podstaw do przyjęcia za datę naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie daty podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w sprawie III PZP 2/23. Nie jest winą powódki, że wprowadzone w 2017 roku przepisy w zakresie pozbawienia części funkcjonariuszy prawa do odprawy były niekonstytucyjne. Fakt, że ani ustawa o KAS, ani przepisy ją wprowadzające (p.w.KAS) nie zawierały podstawy prawnej wypłaty odprawy pieniężnej funkcjonariuszom, których stosunek służbowy wygasł z uwagi na przyjęcie zaproponowanych warunków i nawiązanie w miejsce wygasłego stosunku służbowego, stosunku pracy, nie zwalniał pozwanego od prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa i wypłaty tejże odprawy m.in. powódce w ustawowym terminie, tj. z chwilą wygaśnięcia stosunku służbowego.

W tej sytuacji Sąd Okręgowy ocenił, że słusznie Sąd Rejonowy zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie spornej odprawy na rzecz powódki licząc od dnia 1 czerwca 2017 r. Jednocześnie Sąd II instancji zaznacza również, że - niezależnie od powyższego - odsetki za opóźnienie przysługują nawet w sytuacji, gdy opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1 k.c.).

Bezzasadny jest także zarzut apelacyjny dotyczący naruszenia art. 102 k.p.c. Nie można podzielić argumentacji apelanta, że w sprawie zaistniały szczególne okoliczności, ponieważ dochodzone roszczenie wynika z niejasno sformułowanych przepisów.

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Przepis ten wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady orzekania o kosztach procesu adekwatnie do jego wyniku i odpowiedzialności za ten wynik. Ustawodawca nie skonkretyzował w przepisie pojęcia "wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawiając sądowi ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, nie publ.).

Możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania, wprowadzona w art. 102 k.p.c., stanowi dyskrecjonalną kompetencję sądu rozpoznającego sprawę. Podstawę do zastosowania tego przepisu stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe (vide wyrok SN z 15 lipca 2004 r., V CK 648/03, nie publ.).

Stanowią je zarówno fakty związane z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Zatem przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności. Ustalenie, czy konkretne okoliczności mogą być uznane za "wypadki szczególnie uzasadnione", ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu, która następuje niezależnie od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych (tak postanowienia Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, nie publ.; z 13 października 2010 r., I CZ 100/10, nie publ.; z 19 stycznia 2011 r., V CZ 91/10, nie publ.; z 9 lutego 2011 r., V CZ 97/10, nie publ.).

Nie oznacza to jednak, by stosowanie tego przepisu mogło następować w sposób całkowicie dowolny (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 25 marca 2011 r., IV CZ 136/10, nie publ. oraz z 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, nie publ.).

Podkreślić należy, że w przedmiotowym postępowaniu ocena zasadności roszczenia powódki dokonana przez Sąd I instancji nie była dowolna i - co jest kluczowe dla badanego aktualnie zarzutu - ocena ta miała swoje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, które zostało trafnie przywołane przez sąd meriti. Ostatecznie Sąd Najwyższy w sposób definitywny wypowiedział się ostatecznie w kwestii roszczeń dotyczących odprawy dla „ucywilnionych” funkcjonariuszy w uchwale III PZP 2/23. Treść powoływanych w sprawie przez sąd a quo judykatów strona pozwana doskonale znała, chociażby z racji wielu innych analogicznych spraw z udziałem pozwanego i innych Izb Administracji Skarbowej, a zatem zdawała sobie sprawę z tego, że aktualnie w sądach powszechnych orzecznictwo w tym przedmiocie kształtuje się jednolicie, a mimo to pozwany nadal popierała swoje stanowisko w I instancji, i co więcej, czyni to także aktualnie w postępowaniu apelacyjnym, pomimo wyczerpującej i jednoznacznej argumentacji prawnej Sądu Rejonowego zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Podnieść na marginesie należy także, że pozwany jako jednostka budżetowa może domagać się zwrotu zasądzonych na rzecz powódki kosztów zastępstwa procesowego od Skarbu Państwa. Poza powołaniem się na wątpliwości interpretacyjne, które orzecznictwo SN definitywnie rozstrzygnęło, pozwany nie powołał się i nie wykazał podnosząc omawiany zarzut na jakiekolwiek inne okoliczności noszące znamiona szczególnie uzasadnionych, które pozwalałyby na zastosowanie art. 102 k.p.c. (np. całkowity brak środków finansowych na ich pokrycie).

Sąd II instancji uwzględnił też, że pozwany korzysta ze stałej obsługi prawnej i nie ponosi w związku z tym dodatkowych kosztów w związku z tym, że sprawa podlega rozstrzygnięciu sądu, a mimo to sam żądał także na etapie postępowania apelacyjnego zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Natomiast strona powodowa, aby skutecznie dowieść swoich racji w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie w I instancji, skorzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który w istotny sposób przyczynił się do rozstrzygnięcia sporu co do prawa i w związku z czym powódka musiała ponieść koszty zastępstwa procesowego.

W efekcie Sąd II instancji uznał, że nie było okoliczności szczególnych pozwalających ze względu na zasady słuszności na zastosowanie wobec pozwanego dobrodziejstwa z art.102 k.p.c. Apelacja zatem w tej części również nie jest uzasadniona.

Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu Okręgowego, brak było podstaw do uwzględnienia apelacji, która jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 385 KPC, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na mocy art. 98 KPC w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 215 ze zm.). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonych na rzecz każdego z powodów kosztów zastępstwa radcowskiego orzeczono na podstawie art. 98 ¹ § 1 k.p.c.

SSO Paulina Kuźma