Postanowienie z 13 kwietnia 2026, sygn. I C 1487/25

POSTANOWIENIE

Dnia 13 kwietnia 2026 roku

Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2026 roku w A.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa A. D. prowadzącego działalność gospodarczą
pod (...). A. D.

przeciwko (...) (...) (...) w A.

o zapłatę

p o s t a n a w i a:

I.  oddalić wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych;

II.  oddalić wniosek pozwanego o uchylenie zabezpieczenia.

Sygn. akt: I C (...)25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 13 kwietnia 2026 roku

W zarzutach od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym pozwany wniósł o uchylenie zabezpieczenia na podstawie tego nakazu, wskazując jako podstawę art. 492 § 2 w zw. z art. 742 k.p.c. oraz powołując się na treść art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wniósł o zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych z uwagi na brak dostatecznych środków na ich uiszczenie.

Wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony.

Zgodnie z treścią przepisu art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej: u.k.s.c.) sąd może przyznać zwolnienie
od kosztów sądowych osobie prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie.

W ocenie Sądu oświadczenie złożone przez pełnomocnika pozwanego
w zarzutach od nakazu zapłaty z 23 lutego 2026 r. i dokumenty do nich dołączone nie są wystarczające do zwolnienia pozwanego od kosztów sądowych, gdyż nie przedstawiają kompleksowego obrazu jego aktualnej sytuacji majątkowej. Dokumenty te nie przedstawiają w szczególności stanu środków pozwanego na rachunkach bankowych
i w kasie na dzień złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Nie wynika
z nich zatem, że pozwany nie posiada środków na uiszczenie opłaty od zarzutów
od nakazu zapłaty, która wynosi 2 297 zł.

W tym stanie rzeczy, skoro pozwany nie wykazał braku środków finansowych
na pokrycie opłaty, należało zgodnie z art. 103 ust. 1 u.k.s.c. orzec, jak w pkt I. sentencji postanowienia.

Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym stanowi tytuł zabezpieczenia z chwilą jego wydania. W porównaniu z typowym tytułem zabezpieczenia, jakim jest postanowienie sądu wydane w postępowaniu zabezpieczającym (art. 730 i n. k.p.c.), zabezpieczenie w postaci nakazu zapłaty wykazuje szczególne cechy. Funkcja zabezpieczająca nakazu zapłaty aktualizuje się z mocy prawa z chwilą jego wydania. Powód nie musi więc składać wniosku o udzielenie zabezpieczenia, a sąd nie wydaje oddzielnego postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia. Brak postanowienia
o udzieleniu zabezpieczenia powoduje, że obowiązany (pozwany) nie może żądać
na podstawie art. 742 k.p.c. uchylenia lub zmiany nakazu zapłaty jako tytułu zabezpieczenia. Istnienie nakazu zapłaty jako tytułu zabezpieczenia jest nieodłącznie powiązane
z istnieniem tegoż nakazu jako orzeczenia co do istoty sprawy. Środkiem obrony pozwanego jest wniosek o ograniczenie zabezpieczenia (art. 492 § 2 zd. 2 k.p.c.), który przysługuje mu zamiast zażalenia na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia (art. 741 k.p.c.) i zamiast wniosku o uchylenie lub zmianę prawomocnego postanowienia
o udzieleniu zabezpieczenia (art. 742 KPC – zob. wyr. SN z 25.1.2019 r., IV CSK 551/17, Legalis). Zgodnie z art. 492 § 2 zd. 2 k.p.c. sąd może na wniosek pozwanego ograniczyć zabezpieczenie według swojego uznania. Ograniczenie może polegać na zawężeniu zakresu roszczenia objętego zabezpieczeniem, uchyleniu zastosowanego sposobu zabezpieczenia i zastąpieniu go innym, mniej uciążliwym dla pozwanego albo
na uchyleniu jednego spośród kilku sposobów zabezpieczenia. W grę wchodzi także ograniczenie zabezpieczenia w czasie przez określenie okresu, w którym nakaz zapłaty jako tytuł zabezpieczenia nie będzie wykonywany (wyr. SN z 25.1.2019 r., IV CSK 551/17, Legalis). Zastosowane ograniczenie nie może jednak prowadzić do uchylenia wszystkich skutków zabezpieczenia [zob. M. Walasik, w: A. Jakubecki (red.), (...) prawa procesowego cywilnego, t. V, s. 699–700].

Pozwany złożył wniosek o uchylenie zabezpieczenia w trybie art. 742 k.p.c.,
co w przypadku nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym nie może mieć miejsca, dlatego wniosek pozwanego podlegał oddaleniu jako bezzasadny.