Wyrok z 15 kwietnia 2026, sygn. IV U 927/25
Sygnatura akt IV U 927/25
gm
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2026 roku
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Motyczyńska
Protokolant: Magdalena Kubiak - Myśliwek
po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 roku we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z odwołania I. B.
od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we B.
z dnia 29 lipca 2025 roku nr decyzji: (...)
o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia
I. oddala odwołanie;
II. orzeka, że nieuiszczone koszty sądowe ponosi Skarb Państwa.
Sygnatura akt IV U 927/25
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 14 sierpnia 2025 r. I. B. odwołał się od decyzji B. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we B. z dnia 29 lipca 2025 r., wydanej w sprawie o nr (...).(...).(...).(...), wskazując, iż nie zgadza się z nią w całości i wnosi o ponowne przeanalizowanie jego sprawy.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
I. B., urodzony (...), wnioskiem z dnia 9 września 2024 r. wniósł o wydanie przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we B. decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Do wniosku odwołujący się załączył kwestionariusz samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem oraz orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 12 września 1994r., zaliczającej wnioskodawcę od drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia.
Dowód: wniosek z dnia 9.09.2024r. wraz z załącznikiem, w tym kwestionariuszem samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem – w aktach organu.
Decyzją z dnia 12 maja 2025 r., wydaną w sprawie o nr (...).(...).(...).(...) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we B. w punkcie I. ustalił dla I. B. poziom potrzeby wsparcia od dnia złożenia wniosku wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 punktów: 45 pkt, zaś w punkcie II. ustalił potrzebę wsparcia wyrażoną w wartościach punktowych w skali 0-4 punkty:
1) Zmiany pozycji ciała: 1.600 pkt
2) Poruszanie się w znanym środowisku: 1.800 pkt
3) Poruszanie się w nieznanym środowisku: 1.800 pkt
4) Sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: 1.800 pkt
5) Przemieszczanie się środkami transportu: 1.800 pkt
6) Klasyfikacja docierających bodźców: 1.800 pkt
7) Przekazywanie informacji innym osobom: 1.800 pkt
8) Prowadzenie rozmowy: 1.600 pkt
9) Opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 1.800 pkt
10) Koncentrowanie się na czynności: 1.600 pkt
11) Korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych: 1.800 pkt
12) Mycie i osuszanie całego ciała: 1.600 pkt
13) Mycie i osuszanie rak i twarzy: 1.600 pkt
14) Pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 1.800 pkt
15) Troska o własne zdrowie: 2.700 pkt
16) Korzystanie z toalety: 0.000 pkt
17) Ubieranie się: 0.000 pkt
18) Jedzenie i picie: 0.000 pkt
19) Stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 1.800 pkt
20) Realizowanie wyborów i decyzji: 1.600 pkt
21) Pozostawanie w domu samemu: 0.000 pkt
22) Nawiązywanie kontaktów: 1.600 pkt
23) Kontrolowanie własnych zachowań i emocji: 0.000 pkt
24) Utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 1.600 pkt
25) Tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 1.600 pkt
26) Kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 1.800 pkt
27) Przygotowywanie posiłków: 1.800 pkt
28) Dbanie o dom i ubrania: 1.800 pkt
29) Dokonywanie transakcji finansowych: 1.800 pkt
30) (...) i organizacja czasu wolnego: 1.600 pkt
31) Załatwianie spraw urzędowych: 1.800 pkt
32) Realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 1.600 pkt
Jednocześnie, w punkcie III. decyzji ustalono, iż decyzję wydaje się na okres do: 10.09.2031 r.
Pismem z dnia 21 maja 2025 r. I. B. odwołał się od ww. decyzji z dnia 12 maja 2025 r. wskazując, iż nie zgadza się z nią w zakresie punktów: 3, 4,5,6,9,11,26,27,28,29. Podał, że z wiekiem jego wzrok ulega pogorszeniu.
Decyzją z dnia 29 lipca 2025 r., wydaną w sprawie o nr (...).(...).(...).2025 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we B. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustaleń zawartych w punktach 3,4,5,6,9,10,11,16,19,20,21,22,24,26,27,28,29,30,31,32 i ustalił poziom potrzeby wsparcia od dnia złożenia wniosku wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 punktów: 60 pkt. W wartościach punktowych w skali 0-4 punkty:
1) Zmiany pozycji ciała: 1.600 pkt
2) Poruszanie się w znanym środowisku: 1.800 pkt
3) Poruszanie się w nieznanym środowisku: 2.700 pkt
4) Sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: 2.700 pkt
5) Przemieszczanie się środkami transportu: 2.700 pkt
6) Klasyfikacja docierających bodźców: 2.700 pkt
7) Przekazywanie informacji innym osobom: 1.800 pkt
8) Prowadzenie rozmowy: 1.600 pkt
9) Opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 2.700 pkt
10) Koncentrowanie się na czynności: 2.700 pkt
11) Korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych: 2.700 pkt
12) Mycie i osuszanie całego ciała: 1.600 pkt
13) Mycie i osuszanie rąk i twarzy: 1.600 pkt
14) Pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 1.800 pkt
15) Troska o własne zdrowie: 2.700 pkt
16) Korzystanie z toalety: 1.600 pkt
17) Ubieranie się: 0.000 pkt
18) Jedzenie i picie: 0.000 pkt
19) Stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 2.700 pkt
20) Realizowanie wyborów i decyzji: 1.800 pkt
21) Pozostawanie w domu samemu: 1.600 pkt
22) Nawiązywanie kontaktów: 2.400 pkt
23) Kontrolowanie własnych zachowań i emocji: 0.000 pkt
24) Utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 2.400 pkt
25) Tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 1.600 pkt
26) Kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 2.700 pkt
27) Przygotowywanie posiłków: 2.700 pkt
28) Dbanie o dom i ubrania: 2.700 pkt
29) Dokonywanie transakcji finansowych: 2.700 pkt
30) Rekreacja i organizacja czasu wolnego: 2.400 pkt
31) Załatwianie spraw urzędowych: 2.700 pkt
32) Realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 2.400 pkt
Jednocześnie, ustalono, iż decyzję wydaje się na okres do: 10.0.2031 r.
Uzasadniając swoją decyzję, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we B. wskazał, że ponowna analiza sprawy i przeprowadzony w dniu 25 czerwca 2025 r. wywiad z odwołującym się wykazał, iż decyzja z dnia 12 maja 2025 r. o poziomie potrzeby wsparcia jest wadliwa, bowiem nie uwzględniono, iż strona wymaga innego zakresu wsparcia w obszarach zawartych w punktach 3,4,5,6,9,10,11,16,19,20,21,22,24,26,27,28,29,30,31,32 wobec czego ustalono nową wartość punktową na poziomie: 60 punktów. Wobec powyższego Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) uchylił w części zaskarżone rozstrzygnięcie i orzekł jak w sentencji.
Dowód: opinie członków składu ustalającego z dnia 25 czerwca 2025 r. wraz z formularzem w zakresie ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób zaliczonych do stopnia niepełnosprawności – w aktach organu;
decyzja (...) z dnia 29 lipca 2025 r., wydana w sprawie o nr (...).(...).(...).2024 – w aktach organu;
odwołanie z dnia 21 maja 2025 r. – w aktach organu;
opinie członków składu ustalającego z dnia 25 kwietnia 2025 r. wraz z formularzem w zakresie ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób zaliczonych do stopnia niepełnosprawności – w aktach organu;
decyzja (...) z dnia 12 maja 2025 r., wydana w sprawie o nr (...).(...).(...).2024 – w aktach organu.
Odwołujący się mieszka z żoną i córką. Z wykształcenia jest ślusarzem warsztatowym. Od 2025r. posiada asystenta. Od 1994r. posiada orzeczenie o zaliczeniu do drugiej grupy inwalidzkiej z powodu utraty wzroku. Odwołujacy posiada także umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Jest osobą niedowidzącą, widzi tylko w 10% i tylko to, co ma przed sobą. Ma problem z poruszaniem się samodzielnie w mieszkaniu lub domu innej osoby, budynkach użyteczności publicznej na zewnątrz tych budynków. Codziennie jeździ komunikacją miejską jako opiekun niepełnosprawnej pasierbicy. Poza domem porusza się z żoną pod rękę i z laską. Odwołujący rozumie kierowane do niego pytania i komunikaty, zachowuje kontakt logiczny, potrafi czytać , ale ma problem z drobniejszym drukiem. Pisze, ale nieczytelnie. Brak widzenia znacznie ogranicza korzystanie z technologii, potrafi włączyć TV, telefon obsługuje w ograniczonym stopniu. Ciało, twarz myje samodzielnie, samodzielnie wykonuje czynności higieniczno – pielęgnacyjne. Samodzielnie korzysta z toalety, nie poradzi sobie w obcym miejscu. Ubiera się bez pomocy, korzysta ze sztućców. Z usług publicznych korzysta przy wsparciu żony Żona dysponuje pieniędzmi i robi opłaty. Pomaga w opiece nad niepełnosprawną pasierbicą.
Punktowa wysokość poziomu potrzeby wsparcia dla odwołującego się w skali od 0 do 100 punktów wynosi łącznie 58,2 punktów, zaś szczegółowa potrzeba wsparcia wyrażona w wartościach punktowych w odniesieniu do czynności, o których mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia wynosi:
1) Zmiany pozycji ciała: 1.600 pkt
2) Poruszanie się w znanym środowisku: 1.800 pkt
3) Poruszanie się w nieznanym środowisku: 2.700 pkt
4) Sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: 2.700 pkt
5) Przemieszczanie się środkami transportu: 2.700 pkt
6) Klasyfikacja docierających bodźców: 2.700 pkt
7) Przekazywanie informacji innym osobom: 1.800 pkt
8) Prowadzenie rozmowy: 1.600 pkt
9) Opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 2.700 pkt
10) Koncentrowanie się na czynności: 2.700 pkt
11) Korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych: 2.700 pkt
12) Mycie i osuszanie całego ciała: 1.600 pkt
13) Mycie i osuszanie rąk i twarzy: 1.600 pkt
14) Pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 1.800 pkt
15) Troska o własne zdrowie: 2.700 pkt
16) Korzystanie z toalety: 0.000 pkt
17) Ubieranie się: 0.000 pkt
18) Jedzenie i picie: 0.000 pkt
19) Stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 2.700 pkt
20) Realizowanie wyborów i decyzji: 1.600 pkt
21) Pozostawanie w domu samemu: 0.000 pkt
22) Nawiązywanie kontaktów: 2.400 pkt
23) Kontrolowanie własnych zachowań i emocji: 0.000 pkt
24) Utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 1.600 pkt
25) Tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 1.600 pkt
26) Kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 1.800 pkt
27) Przygotowywanie posiłków: 2.700 pkt
28) Dbanie o dom i ubrania: 2.700 pkt
29) Dokonywanie transakcji finansowych: 1.800 pkt
30) Rekreacja i organizacja czasu wolnego: 1.600 pkt
31) Załatwianie spraw urzędowych: 2.700 pkt
32) Realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 1.600 pkt
Dowód: opinia biegłego sądowego w dziedzinie medycyny z zakresu pielęgniarstwa dr. n.med. N. K. , k. 25-28;
dokumentacja medyczna odwołującego się, k. 29-45,
uzupełniająca opinia biegłego sądowego w dziedzinie medycyny z zakresu pielęgniarstwa dr. n.med. N. K. , k. 70-71;
przesłuchanie wnioskodawcy I. B. na rozprawie w dniu 15.04.2026r. k.87.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Odwołanie jako niezasadne nie zasługiwało na uwzględnienie.
W toku sprawy odwołujący się I. B. zaskarżył w całości decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we B. z dnia 29 lipca 2025 r., wydaną w sprawie o nr (...).(...).(...).2025, wnosząc o ponowne zbadanie jego sprawy.
Ustalając stan faktyczny Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 2 k.p.c. oraz dowody z dokumentów znajdujących się w aktach organu, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu.
Sąd oparł się na dowodzie z przesłuchania wnioskodawcy, jedynie w zakresie, który korespondował ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd pominą dowód z zeznać świadka W. S. na podstawie art. 235 (2)§1pkt 5 k.p.c. jako zmierzający do przedłużenia postępowania, gdyż uznał, iż z uwagi na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz dokumentację medyczną, nie jest konieczne przesłuchanie żony wnioskodawcy w charakterze świadka. Jednocześnie, z uwagi na to, iż podstawowa kwestia sporna w niniejszej sprawie, a więc ustalenie poziomu potrzeby wsparcia dla odwołującego się, wymagała zasięgnięcia wiadomości specjalnych, Sąd swoje ustalenia faktyczne w tym zakresie oparł na dowodzie z opinii biegłego sądowego w dziedzinie medycyny z zakresu pielęgniarstwa dr n. med. N. K.. Z przyczyn, które zostały szeroko omówione w dalszej części uzasadnienia, Sąd uznał ww. opinię sporządzoną na potrzeby sprawy za kompletną, logiczną i w sposób wyczerpujący odpowiadającą na pytania Sądu, a w konsekwencji mogącą stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.
Dokonując niezbędnych rozważań teoretycznych w sprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 4b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 44), potrzeba wsparcia to następstwo braku lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej. Przy ustaleniu potrzeby wsparcia bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku oraz niepełnosprawności fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej, zdolność osoby do samodzielnego wykonywania określonych czynności, związanych z obszarami codziennego funkcjonowania oraz rodzaj wymaganego wsparcia, z uwzględnieniem czasu niezbędnego do jej wykonania oraz konieczności wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą, mającą na celu zapewnienie zwiększenia lub utrzymania niezależności osoby niepełnosprawnej. Zasady szczegółowego ustalania poziomu potrzeby wsparcia określa rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz. U. z 2023 r. poz. 2581). Poziom ten ustala się w skali punktowej od 0 do 100, na podstawie formularza zliczającego, z uwzględnieniem m.in. kwestionariusza samooceny oraz wywiadu bezpośredniego. Ocena obejmuje obszary funkcjonowania takie jak mobilność, dbanie o siebie, zdrowie oraz funkcjonowanie społeczne. Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) wprowadziła obowiązek ustalenia poziomu potrzeby wsparcia jako przesłanki przyznania świadczenia wspierającego, co nadaje szczególne znaczenie prawidłowemu określeniu wartości punktowej.
Zgodnie z § 10 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, przy ocenie zdolności osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, w odniesieniu do każdej ocenianej czynności bierze się pod uwagę:
1) zdolność osoby zainteresowanej do świadomego i samodzielnego zainicjowania wykonania czynności;
2) zdolność osoby zainteresowanej do celowego, efektywnego i bezpiecznego wykonywania czynności w standardowym czasie uwzględniając wiek osoby zainteresowanej;
3) zdolność osoby zainteresowanej do kontrolowania wykonywania czynności od jej rozpoczęcia do jej zakończenia;
4) konieczność wsparcia osoby zainteresowanej przez inną osobę lub technologię wspomagającą;
5) niewykonanie czynności przez osobę zainteresowaną z przyczyn niezwiązanych z niepełnosprawnością;
6) nieutrwalony stan zdrowia osoby zainteresowanej niezwiązany z niepełnosprawnością.
Z kolei zgodnie z § 10 ust. 2 omawianego rozporządzenia, potrzebę wsparcia ustala się przez ocenę w następujących czynnościach związanych z obszarami codziennego funkcjonowania:
1) zmiana pozycji ciała - polegająca na zdolności do dokonywania dowolnej zmiany pozycji swojego ciała w przestrzeni, w tym zdolności do przyjmowania i powrotu do pozycji stojącej, siedzącej lub leżącej oraz przyjmowania, i powrotu do spoczynkowej pozycji ciała;
2) poruszanie się w znanym środowisku - polegające na zdolności do chodzenia i poruszania się w obrębie mieszkania lub domu, z uwzględnieniem wchodzenia i schodzenia ze schodów, docierania do wszystkich pomieszczeń w zamieszkiwanym mieszkaniu lub domu oraz poruszania się w bezpośrednim otoczeniu mieszkania lub domu;
3) poruszanie się w nieznanym środowisku - polegające na zdolności do poruszania się w mieszkaniu lub domu innej osoby, budynkach użyteczności publicznej i na zewnątrz tych budynków oraz zdolności do pokonywania barier architektonicznych i omijania przeszkód zlokalizowanych w nieznanym jej środowisku;
4) sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi - polegające na zdolności do precyzyjnego używania ręki, w tym do chwytania, manipulowania, wypuszczania i odstawiania przedmiotów na miejsce w domu i poza nim, wykonywania precyzyjnych ruchów palcami rąk oraz zdolności do omijania przeszkód podczas wykonywania tych czynności;
5) przemieszczanie się środkami transportu - polegające na zdolności do przemieszczania się różnymi środkami transportu jako pasażer podczas przejazdu samochodem oraz korzystania ze środków transportu publicznego, w szczególności takich jak taksówka, autobus, pociąg, samolot, w tym również podczas dużego natężenia ruchu;
6) klasyfikacja docierających bodźców - polegająca na zdolności do rozumienia znaczenia bodźców, komunikatów oraz informacji docierających do osoby zainteresowanej różnymi kanałami komunikacji, na przykład przez przekaz mówiony, pisany lub gesty, zdolności do identyfikacji źródła docierającego bodźca oraz oceny bodźca pod względem jego bezpieczeństwa dla tej osoby;
7) przekazywanie informacji innym osobom - polegające na zdolności do logicznego, zwięzłego i zrozumiałego przekazania innym osobom posiadanych informacji za pomocą dowolnego kanału komunikacji, w szczególności przez mowę, gesty lub pismo, w tym również informacji dotyczących własnych potrzeb, dolegliwości lub samopoczucia;
8) prowadzenie rozmowy - polegające na zdolności do inicjowania, kontynuowania i zakończenia rozmowy lub wymiany informacji z jedną osobą oraz z więcej niż jedną osobą, w tym zdolności do wprowadzania nowych tematów i poglądów lub nawiązywania do tematów poruszanych przez innych, za pomocą powszechnie obowiązującego w społeczeństwie sposobu komunikacji;
9) opanowanie nowej umiejętności praktycznej - polegające na zdolności do opanowania, podjęcia i przeprowadzenia do końca nieposiadanej wcześniej, nowej umiejętności praktycznej, związanej z codziennym funkcjonowaniem lub opanowania nowego zachowania;
10) koncentrowanie się na czynności - polegające na zdolności do celowego skupienia uwagi na wykonywaniu określonej czynności, skierowania uwagi na określony bodziec i utrzymywania jej w czasie, w tym również zdolności do przerzutności i podzielności uwagi;
11) korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych - polegające na zdolności do korzystania z technologii, wykorzystywanych do rozwiązywania problemów, ułatwienia codziennego funkcjonowania, usprawnienia pracy albo edukacji oraz zwiększenia wydajności i jakości usług, w tym w szczególności umiejętności korzystania z radia, telewizora, komputera, Internetu, telefonu komórkowego;
12) mycie i osuszanie całego ciała - polegające na zdolności do umycia całego ciała, z użyciem wody i odpowiednich środków czyszczących, w szczególności mydła lub płynu do kąpieli oraz do osuszenia całego ciała z użyciem ręcznika, w domu i poza domem;
13) mycie i osuszanie rąk i twarzy - polegające na zdolności do umycia rąk i twarzy przy użyciu wody oraz odpowiednich środków czyszczących, takich jak na przykład mydło lub żel do mycia twarzy oraz osuszeniu rąk i twarzy z użyciem ręcznika w domu i poza domem;
14) pielęgnowanie poszczególnych części ciała - polegające na zdolności do pielęgnowania części ciała, w szczególności skóry ciała i głowy, zębów, paznokci dłoni i stóp, genitaliów, które wymagają więcej odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych, innych niż mycie i suszenie;
15) troska o własne zdrowie - polegająca na zdolności do uświadamiania sobie własnych potrzeb fizycznych, podejmowania czynności związanych z zapewnieniem sobie odpowiednich warunków bytowych, unikania czynników szkodliwych oraz zdrowego odżywiania się i zachowania właściwego poziomu aktywności fizycznej;
16) korzystanie z toalety - polegające na zdolności do rozpoznania potrzeb dotyczących oddania moczu i wydalania stolca, w tym udania się do odpowiedniego miejsca, przyjęcie pozycji, manipulowania ubraniem przed i po oddaniu moczu lub wydalaniu stolca;
17) ubieranie się - polegające na zdolności do podejmowania czynności związanych z zakładaniem i zdejmowaniem ubrania i obuwia, w tym umiejętności dostosowania ubioru do aktualnie panujących warunków pogodowych, właściwego dobór ubrania, zapinania guzików i wiązania butów;
18) jedzenie i picie - polegające na zdolności do podejmowania i wykonywania w domu i poza domem czynności związanych ze spożywaniem podanego pokarmu lub napoju, w tym inicjowania jedzenia i picia, zdolności do rozpoznawania i sięgania po serwowane jedzenie, rozdrabnianie go, otwierania butelek i puszek, używania przyborów do jedzenia;
19) stosowanie zalecanych środków terapeutycznych - polegające na zdolności do uświadamiania sobie własnych potrzeb zdrowotnych, podejmowania czynności związanych z korzystaniem z usług specjalistów i przestrzegania wydawanych zaleceń, przyjmowania produktów leczniczych z zachowaniem właściwej metody podawania i dawkowania oraz stosowania metod terapeutycznych;
20) realizowanie wyborów i decyzji - polegające na zdolności do realizowania własnych wyborów i decyzji, w tym zdolność do przeanalizowania problemu, identyfikacji dostępnych możliwości działania, wyboru najlepszej z tych możliwości oraz zdolność do oceny skutków dokonanego wyboru i wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań;
21) pozostawanie w domu samemu - polegające na zdolności do pozostawania w domu samemu przez okres co najmniej jednej doby;
22) nawiązywanie kontaktów - polegające na zdolności do inicjowania kontaktów z innymi osobami, w tym nawiązywania kontaktów z osobami wcześniej nieznanymi, w sposób fizyczny lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej;
23) kontrolowanie własnych zachowań i emocji - polegające na zdolności do kontrolowania własnych emocji i odruchów, zarówno werbalnych jak i fizycznych, w kontaktach z osobami znanymi lub nieznanymi, w sposób odpowiedni do danej sytuacji i akceptowany społecznie;
24) utrzymywanie kontaktów z bliskimi - polegające na zdolności do utrzymywania kontaktów z osobami bliskimi, takimi jak na przykład rodzina, przyjaciele lub bliscy znajomi, w szczególności występowanie u osoby zainteresowania i potrzeby utrzymywania relacji z bliskimi, komunikowania się lub widywania z tymi osobami oraz występowanie obiektywnych przeszkód w utrzymaniu kontaktów;
25) tworzenie bliskich relacji z innymi osobami - polegające na zdolności do inicjowania, tworzenia i utrzymywania bliskich relacji uczuciowych z drugą osobą, w tym zdolność do zawierania związków, założenia rodziny, wspólnego zamieszkania i planowania wspólnej przyszłości;
26) kupowanie artykułów codziennej potrzeby - polegające na zdolności do wybierania, nabywania i przewożenia artykułów potrzebnych w codziennym funkcjonowaniu, takich jak żywność, napoje, odzież, środki czyszczące i artykuły gospodarstwa domowego oraz zdolność do składowania zakupionych artykułów w odpowiednich miejscach;
27) przygotowywanie posiłków - polegające na zdolności do przygotowania i podawania do spożycia posiłków prostych, czyli posiłków o małej liczbie składników, łatwych w przygotowaniu i łatwych do serwowania oraz posiłków złożonych, czyli posiłków o dużej liczbie składników, wymagających skomplikowanych metod przygotowania i serwowania;
28) dbanie o dom, ubrania i obuwie - polegające na zdolności do czyszczenia powierzchni i sprzętu kuchennego, sprzątania zajmowanego mieszkania przy użyciu sprzętu gospodarstwa domowego, właściwego segregowania i pozbywania się śmieci oraz zdolność do dbania o ubrania i obuwie, w tym właściwego przechowywania garderoby, prania i suszenia odzieży oraz korzystania z pralki, suszarki lub żelazka;
29) dokonywanie transakcji finansowych - polegające na zdolności do dokonywania transakcji finansowych gotówkowych lub bezgotówkowych, kończących się kupnem lub sprzedażą towaru lub usługi, w tym rozumienie wartości pieniądza i cen produktów oraz używanie pieniędzy do kupowania lub sprzedaży;
30) rekreacja i organizacja czasu wolnego - polegająca na zdolności do zaangażowania się w aktywności związane z dowolną formą spędzania wolnego czasu, jak na przykład udział w wydarzeniach kulturalnych lub sportowych, w tym nieformalnych lub formalnych zorganizowanych przez instytucje publiczne i inne podmioty, wizyty w placówkach kultury, podróżowanie lub zwiedzanie, rozwijanie hobby oraz uczestnictwo w kołach zainteresowań;
31) załatwianie spraw urzędowych - polegające na zdolności do korzystania z usług publicznych, załatwienia spraw w urzędach lub instytucjach, w tym zdolności do złożenia odpowiedniego wniosku w postaci papierowego lub elektronicznej bądź przez Internet;
32) realizowanie dziennego rozkładu zajęć - polegające na zdolności do podejmowaniu działań związanych z planowaniem, ustalaniem i spełnianiem czynności wynikających z codziennego rozkładu zajęć i obowiązków.
Stosownie zaś do § 11 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia przy ocenie zdolności osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, o których mowa w § 10 ust. 2, bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku, w zakresie niepełnosprawności:
1) fizycznej - możliwość wykonywania i koordynowania czynności w zakresie zaangażowania struktur ciała związanych z ruchem, siły mięśni szkieletowych, funkcji ruchowej i manipulacyjnej, innych struktur i powiązanych z nimi funkcji ciała oraz występujące u osoby ograniczenia bólowe;
2) psychicznej - wolę i świadomość wykonywania czynności, zdolność do podejmowania racjonalnych decyzji lub wyrażenia woli wykonania czynności, zdolność dostosowania zachowania do obowiązujących norm społecznych, zdolność rozumienia znaczenia wykonywanej czynności oraz znaczenia konsekwencji jej wykonania lub zaniechania;
3) intelektualnej - możliwość nabywania wiedzy i wykorzystania nabytej wiedzy do wykonywania czynności, rozumienie znaczenia wykonywanej czynności, konsekwencji wykonywania czynności lub jej zaniechania oraz zdolność do podejmowania decyzji dotyczących własnej osoby lub wyrażenia woli wykonywania czynności;
4) sensorycznej - możliwość odbierania, przekazywania, przetwarzania i interpretowania zewnętrznych bodźców sensorycznych dostarczanych organizmowi przez narządy zmysłów.
Zgodnie natomiast z ust. 3 § 11, każdej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania jest przypisana określona waga w wartości 4 punktów.
W kolejnych ustępach § 11 rozporządzenie określa szczegółowo rodzaj wymaganego wsparcia (wsparcie towarzyszące, wsparcie częściowe, wsparcie pełne, wsparcie szczególne) oraz częstotliwość wymaganego wsparcia, którym jest przypisana określona wartość punktowa szczegółowo opisana w tymże rozporządzeniu.
Jednocześnie, poziom potrzeby wsparcia ustala się biorąc pod uwagę 25 najwyższych iloczynów ustalonych dla czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania z 32 obszarów badanych. Suma ta jest zaokrąglana do pełnej wartości punktowej w górę (§ 11 ust. 11 ww. rozporządzenia).
Sąd uznając, że dla rozpoznania niniejszej sprawy niezbędne było posiadanie wiadomości specjalnych, dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu pielęgniarstwa. Dopuszczając dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu pielęgniarstwa celem ustalenia wysokości poziomu potrzeby wsparcia dla odwołującego się, Sąd miał na względzie fakt, że powyższa specjalizacja jest wymieniona w § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia (wymienione są tam następujące zawody, spośród których wyłoniony może być specjalista do spraw ustalania poziomu potrzeby wsparcia: fizjoterapeuta, psycholog, pedagog, pedagog specjalny, pracownik socjalny, doradca zawodowy, pielęgniarka albo pielęgniarz).
Biegły sądowy w dziedzinie medycyny z zakresu pielęgniarstwa dr n. med. N. K. opinię wydaną na potrzeby niniejszej sprawy sporządziła na podstawie akt sprawy. Biegły sądowy podała także, że dokonał weryfikacji informacji wskazanych w dokumentach załączonych do decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (...) (opinie członków składu ustalającego oraz kwestionariusz samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem, orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr (...) w R. z dnia 12.09.1994r.). W oparciu o powyższe, biegła ustaliła punktową wysokość poziomu potrzeby wsparcia dla odwołującego się w skali od 0 do 100 punktów na łącznie 58,2 punktów.
Uzasadniając swoją opinię biegły sądowy wyjaśnił, że swoją opinię oparła na dokumentacji zawartej w aktach sprawy, w szczególności na kwestionariuszu samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności zawiązanych z funkcjonowaniem z dnia 9 września 2024r., orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr (...) w R. z dnia 12 września 1994r. oraz opinii dwóch członków składu ustalającego z dnia 25 kwietnia 2025r. i opinii dwóch członków składu ustalającego z dnia 25 czerwca 2025r. Nadto, biegły sądowy podał, iż odwołujący się jest zdolny do samodzielnej opieki nad niepełnosprawną pasierbicą , organizuje jej czas wolny i pomaga w opiece a ponadto „codziennie jeździ komunikacja miejską jako opiekun niepełnosprawnej pasierbicy”, potrafi włączyć i ogląda TV, obsługuje w ograniczonym stopniu telefon, myje się samodzielnie wykonuje czynności higieniczne. Nadto samodzielnie korzysta z toalety, wykonuje czynności związane z utrzymaniem porządku w mieszkaniu w ograniczonym zakresie, potrafi odkurzać, samodzielnie zrobi zakupy, płaci kartą, po schodach wchodzi i schodzi samodzielnie, potrafi przygotować proste posiłki sam, potrafi podejmować samodzielnie decyzje, sam może zostać w domu przez dobę.
Mając na względzie powyższe, biegły sądowy wskazał, że opinie dwóch członków składu ustalającego z dnia 25 kwietnia 2025r. są merytoryczne, a przede wszystkim spójne z kwestionariuszem samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem z dnia 9 września 2024r. Na skutek odwołania członkowie składu ustalającego w opinii z dnia 25 czerwca 2025r. utrzymały rodzaj wymaganego wsparcia , ale w niektórych czynnościach zmieniły częstotliwość wymaganego wsparcia, co wpłynęło na zwiększenie ogólnej liczby punktów. Biegła w pkt 16, 20,21,24,26,29,30,32 podtrzymała opinię członków składu ustalającego z dnia 25 kwietnia 2025r. Zdaniem biegłej nie istnieje potrzeba wydania opinii przez biegłych innych specjalności, albowiem wszystkie cztery opinie wydane przez członków składu ustalającego są bardzo ze sobą spójne i rzetelnie odzwierciedlają faktyczną sytuację wnioskodawcy w zakresie oceny poziomu potrzebnego wsparcia.
Zastrzeżenia do powyższej opinii wywiódł odwołujący się wskazując, że nie zgadza się z nią w całości, ponieważ biegły sądowy nie wziął pod uwagę dołączonych dokumentów. Wskazał, że oczekiwał biegłego, a biegły wydał opinię zaocznie. Nadto, wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu okulistyki.
W tym miejscu należy zatem wskazać, że Sąd w ramach zastrzeżonej dla niego swobody decyduje czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz - mimo braku wiadomości specjalnych - ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, tj. z przedstawionym w niej materiałem dowodowym, wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy. Opinia biegłego sądowego podlega bowiem ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 19 grudnia 1990 r. (sygn. akt I PR 148/90, OSP 1991/11/300) stwierdził, że „Sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń”. Jednocześnie, jakkolwiek zgodnie z art. 286 k.p.c. Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych, to podkreślenia wymaga fakt, że samo niezadowolenie stron z opinii biegłych nie uzasadnia jednak zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych.
Tym samym, wskazać należy, że Sąd co do zasady, zgodził się z argumentacją biegłego sądowego w dziedzinie medycyny z zakresu pielęgniarstwa. Podkreślić przy tym trzeba, że opinia została wydana przez specjalistę mającego szeroką wiedzę oraz doświadczenie zawodowe. Zawiera w swojej treści rzeczową, logiczną i spójną argumentację. Zawarte w niej ostateczne wnioski sformułowane są w przystępny i zrozumiały sposób, a nadto zostały poprzedzone wnikliwą, fachową analizą tematu i rzeczowym ustosunkowaniem się do postawionych tez dowodowych. Wskazać należy, iż w toku opiniowania biegły sądowy prawidłowo zastosował zasady wynikające z rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz. U. z 2023 r. poz. 2581), zgodnie z którymi końcowa wartość punktowa nie jest prostą sumą wszystkich ocen przyznanych w poszczególnych obszarach funkcjonowania, lecz ustalana jest w oparciu o algorytm uwzględniający m.in. limity punktowe przewidziane dla danych kategorii. W przedmiotowej sprawie biegły prawidłowo ustalił 25 najwyższych iloczynów ustalonych dla czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania spośród 32 badanych obszarów. Takie ustalenie jest zgodne z obowiązującą procedurą i nie budzi zastrzeżeń Sądu.
Mając na względzie powyższe wskazać należy, że Sąd oddalił odwołanie , mimo że biegły przyznał wnioskodawcy 58,2 punktów a (...) 60 punktów, uznając iż różnica wynika z nieznacznie odmiennej oceny tego samego stanu faktycznego a decyzja (...) jest wystarczająco uzasadniona. Nadto, (...) orzekał w składzie kolegialnym, po bezpośrednim badaniu wnioskodawcy a biegły swoją opinię oparł tylko na dokumentach. Jednocześnie zauważyć należy, że odwołujący się wnosząc zastrzeżenia do opinii biegłego sądowego z zakresu pielęgniarstwa, nie podał żadnych rzeczowych argumentów, które mogłyby podważyć wnioski biegłego, a zatem uznać należało, że stanowiły ono wyłącznie nieuzasadnioną polemikę z rzeczowo i merytorycznie uzasadnioną opinią biegłego sądowego.
Odnosząc się natomiast do wniosku odwołującego się o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego okulisty zauważyć trzeba, że biegły sądowy z zakresu pielęgniarstwa w swojej opinii wskazał jednoznacznie, iż w sprawie brak jest potrzeby wydania opinii przez biegłych innych specjalności. Nadto, należy przy tym podkreślić, że niniejsza sprawa nie dotyczy ustalenia stopnia niepełnosprawności, a poziomu potrzeby wsparcia, zaś przy ustalaniu potrzeby wsparcia Sąd bierze pod uwagę adekwatnie do wieku oraz niepełnosprawności fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej, zdolność osoby odwołującej do samodzielnego wykonywania określonych czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania oraz rodzaj i zakres wymaganego wsparcia, z uwzględnieniem czasu niezbędnego do jej wykonywania oraz konieczności wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą, mającą na celu zapewnienie zwiększenia lub utrzymania niezależności osoby niepełnosprawnej. Tym samym, w ocenie Sądu, adekwatnymi specjalnościami biegłych sądowych celem ustalenia poziomu potrzeby wsparcia są te, wymienione w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, tj. fizjoterapeuta, psycholog, pedagog, pedagog specjalny, pracownik socjalny, doradca zawodowy, pielęgniarka albo pielęgniarz. Wymieni biegli są w stanie ocenić zdolność osoby odwołującej do samodzielnego wykonywania określonych czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania oraz rodzaj i zakres wymaganego wsparcia oraz konieczności wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą. Mając powyższe na względzie, na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. Sąd, działając na podstawie art. 235(2) § 1 pkt 5 k.p.c., pominął wnioskowany przez odwołującego się dowód z opinii biegłego sądowego lekarza okulisty jako zmierzający jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.
W konsekwencji powyższych rozważań, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, nie znajdując podstaw prawnych do jego uwzględnienia.
Natomiast w punkcie II. sentencji wyroku, Sąd orzekł o kosztach sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno odwołujący się jak i organ byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia na mocy art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.