Wyrok z 19 maja 2026, sygn. III RC 56/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 maja 2026 r.

Sąd Rejonowy w Szczytnie III Wydział Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodniczący sędzia Jowita Sikorska

Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Ptach

po rozpoznaniu na rozprawie 19 maja 2026 roku w S. sprawy

z powództwa małoletniej Ł. S. reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową E. G.

przeciwko S. T.

o podwyższenie alimentów

I.  podwyższa alimenty od pozwanego S. T. na rzecz małoletniej powódki Ł. S. z kwoty po 550 złotych miesięcznie zasądzonej w wyroku Sądu Rejonowego w Szczytnie z 17 stycznia 2023 w sprawie III RC 173/22 do kwoty po 850 /osiemset pięćdziesiąt/ złotych miesięcznie, płatne z góry do 10 każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniej powódki E. G., poczynając od 1 kwietnia 2026 roku,

II.  w pozostałej części powództwo oddala,

III.  zwalnia pozwanego od kosztów sądowych za I instancję,

IV.  wyrokowi w punkcie I nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

UZASADNIENIE

Przedstawicielka ustawowa małoletniej powódki Ł. S. wniosła o podwyższenie alimentów z kwoty 550 zł miesięcznie orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczytnie z 17 stycznia 2023 r. w sprawie III RC 173/22 do kwoty 1500 zł miesięcznie, płatnych do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniej z góry do 10 każdego miesiąca, poczynając od dnia złożenia pozwu tj. 1 kwietnia 2026 roku.

Nadto wniosła o udzielenie zabezpieczenia zgłoszonego roszczenia na czas trwania postępowania poprzez zobowiązanie pozwanego do uiszczania na rzecz małoletniej Ł. S. kwot po 1500 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu wskazała, iż potrzeby małoletniej zwiększyły się, zwłaszcza w kwestiach kosztów edukacji oraz opieki lekarskiej. Małoletnia jest w trakcie leczenia ortodontycznego. Pozwany nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego w jakikolwiek inny sposób niż płacenie ustalonych alimentów, nie utrzymuje kontaktów z dzieckiem. Przedstawicielka ustawowa nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów utrzymania dziecka z uwagi na zatrudnienie za wynagrodzeniem w kwocie 3529,51 zł.

Pozwany S. T. wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zakwestionował on zwiększenie się potrzeb małoletniej oraz swoje możliwości zarobkowe i majątkowe, które uzasadniają w jego ocenie pozostawienie alimentów na dotychczasowym poziomie. Pozwany utrzymuje się wyłącznie z renty i nie stać go na płacenie alimentów w wyższej wysokości.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Szczytnie z 23 kwietnia 2026 roku na czas trwania postępowania udzielono stronie powodowej zabezpieczenia poprzez zobowiązanie pozwanego do płacenia tytułem alimentów na rzecz małoletniej Ł. S. kwot po 700 zł miesięcznie.

wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia:

Małoletnia Ł. S. pochodzi z nieformalnego związku E. G. S. T..

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczytnie z 17 stycznia 2023 r. w sprawie III RC 173/22 podwyższono alimenty na rzecz małoletniej Ł. S. z kwoty 400 zł do kwoty 550 zł miesięcznie.

Wówczas małoletnia miała trzynaście lat, chodziła do VIII klasy szkoły podstawowej. Małoletnia korzystała z korepetycji z matematyki raz w tygodniu w kwocie 60 złotych. Uczęszczała do ortodonty na wizyty kontrole co 4-6 tygodni, po założeniu w 2020 roku, aparatu, za które płaciła po 200 zł.

Przedstawicielka ustawowa małoletniej była wówczas na zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 931 zł, aktywnie poszukiwała pracy, ojciec zaś był na rencie z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynoszącej 913 zł, zajmował się chorą matką.

Obecnie Ł. S. ma 17 lat, uczęszcza do III klasy liceum o profilu dietetycznym w Zespole Szkół nr (...) w S..

Do standardowych miesięcznych wydatków na rzecz małoletniej zalicza się: żywność ok. 700 zł, zakup odzieży około 500 zł, zakup kosmetyków i środków czystości ok. 300 zł, zakup lekarstw – ok. 200 zł, abonament telefonu komórkowego – 65 zł, wydatki związane ze szkołą – 150 zł, rozrywka – 200 zł.

Małoletnia dobrze się uczy i dlatego zamierza w przyszłości dostać się na studia medyczne, już obecnie korzysta z korepetycji z języka angielskiego 4-5 razy w miesiącu, za każdą lekcję płaci po 75 złotych oraz biologii - 2 razy w miesiącu, po 120 zł każda z nich. Małoletnia dba również o swoje zdrowie i uczęszcza na siłownie zakupując miesięczny karnet za 150 złotych.

Małoletnia do szkoły i na korepetycje dojeżdża głównie komunikacją miejską, zdarza się jednak, że wymaga, aby matka ją podwiozła, co dodatkowo generuje koszty zakupu paliwa.

Ł. S. jest dzieckiem zdrowym, kontynuuje jedynie leczenie ortodontyczne prywatnie w O.. W związku z tym, że ma założony aparat retencyjny musi odbywać co roku jedną lub dwie wizyty, które kosztują po 200 złotych. Zdiagnozowano u niej guza prawego sutka, który w trakcie diagnostyki uległ wchłonięciu. Koszty wykonanych badań wyniosły 450 zł.

Małoletnia mieszka wraz z matką w domu jednorodzinnym w N. zajmując dół nieruchomości, na górze mieszka brat E. G.. Z tego tytułu przedstawicielka ustawowa ponosi koszty utrzymania domu w postaci: prądu – 200 zł za dwa miesiące, wody – 150 zł za dwa miesiące, gazu – 75 zł, śmieci – 40 zł. Dodatkowo matka małoletniej zakupiła opał na zimowy sezon grzewczy w kwocie 3600 zł jak i ponosi koszty ubezpieczenia nieruchomości w kwocie 560 zł za rok i podatek od nieruchomości – 40 złotych.

E. G. - matka małoletniej powódki jest obecnie zatrudniona w (...) w S. z miesięcznym wynagrodzeniem netto w kwocie 3529,62 zł. Nie ma innych źródeł dochodów. W celu utrzymania córki korzysta z pomocy najbliższej rodziny.

S. T. w 2025 roku zawarł związek małżeński i prowadzi z małżonką wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie wspólnie zamieszkują w nieruchomości małżonki pozwanego na ul. (...) w S. wraz z dorosłą, studiującą córką żony. Partnerka pozwanego jest zatrudniona jako wychowawca w (...), zarabia około 5000-6000 zł miesięcznie.

Pozwany utrzymuje się z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 1350,32 zł. Choruje przewlekle na nadciśnienie, cukrzycę, hiperlipidemię, dychawicę oskrzelową, ma też problemy z kręgosłupem, przez co korzysta z zabiegów fizjoterapeutycznych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Z uwagi na swój stan zdrowia ponosi koszty zakupu leków i suplementów w kwocie 500 zł miesięcznie. W przyszłym roku będzie się ubiegał o orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy.

Pozwany sprzedał należące do niego mieszkanie na ul. (...) za 270.000 zł i zakupił lokal w stanie deweloperskim na ul. (...) w S. za 320.000 zł., gdzie po dokonaniu wykończenia wnętrza, zamierza zamieszkać z żoną. Córka zaś żony pozwanego ma otrzymać mieszkanie na ul. (...).

Pozwany nie utrzymuje kontaktów z córką i nie przekazuje dziecku jakichkolwiek kwot czy prezentów poza ustalonymi alimentami.

(dowód: wyrok k. 7, zaświadczenie o dochodach k. 8, przesłuchanie E. G. k. 31v-32, zaświadczenie o dochodach k. 15, zaświadczenia lekarskie k. 16-17, faktura k.19, przesłuchanie S. T. k. 32-32v)

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd oparł się na dokumentach prywatnych przedłożonych przez strony, jak i dołączonych dokumentach urzędowych sporządzonych w przepisanej formie i przez kompetentne organy, tym samym korzystających z domniemania prawdziwości (art. 244 § 1 kpc), w tym zawartych w aktach sprawy III RC 173/22, w celu porównania sytuacji majątkowej i życiowej stron od ostatniego orzeczenia w sprawie o alimenty.

Sąd ustalając podstawę faktyczną rozstrzygnięcia oparł się także na dowodzie z przesłuchania stron: przedstawicielki ustawowej działającej w imieniu małoletniej powódki oraz pozwanego.

Dowód ten został przeprowadzony w celu kompleksowego ustalenia aktualnej sytuacji życiowej i bytowej stron, ich sytuacji majątkowej, usprawiedliwionych potrzeb małoletniej oraz możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego. Przesłuchanie stron pozwoliło na dokonanie bezpośredniej oceny twierdzeń dotyczących zarówno kosztów utrzymania małoletniej, jak i realnych warunków ekonomicznych funkcjonowania każdej ze stron, w tym zakresu ponoszonych wydatków oraz źródeł dochodu pozwanego. Wyjasnienia te, skonfrontowane z pozostałym materiałem dowodowym, umożliwiły dokonanie całościowej oceny zasadności żądania podwyższenia alimentów oraz ustalenie, w jakim zakresie potrzeby małoletniej uległy zwiększeniu w stosunku do stanu poprzedniego i jak kształtują się aktualne możliwości majątkowe i zarobkowe pozwanego. W konsekwencji dowód z przesłuchania stron stanowił istotną podstawę ustaleń faktycznych w sprawie, pozwalając na ocenę aktualnej sytuacji stron przez pryzmat kryteriów określonych w art. 135 § 1 k.r.o.

wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku:

Powództwo jest częściowo uzasadnione.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 138 krio, zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez „zmianę stosunków” należy rozumieć zarówno zwiększenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, jak i zmianę możliwości zarobkowych lub majątkowych zobowiązanego w porównaniu do stanu istniejącego w dacie poprzedniego orzeczenia.

Zgodnie z art. 133 § 1 krio rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zakres świadczeń alimentacyjnych stosownie do art. 135 § 1 krio zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego, przy czym pojęcie „możliwości zarobkowych” obejmuje nie tylko faktycznie osiągane dochody, lecz także dochody, które osoba zobowiązana mogłaby uzyskiwać przy pełnym wykorzystaniu swoich sił i kwalifikacji. Co do zasady jednak ciężar ten powinien obciążać rodziców w porównywalnym zakresie, przy uwzględnieniu osobistych starań każdego z nich o wychowanie dziecka.

W niniejszej sprawie bezsporne było, że od czasu ostatniego orzeczenia regulującego wysokość alimentów upłynął okres około trzech lat. Już sama ta okoliczność – w powiązaniu z naturalnym procesem rozwoju małoletniej – przemawia za koniecznością ponownej oceny zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionej oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.

Małoletnia ma obecnie 17 lat i znajduje się w końcowej fazie edukacji szkolnej, przygotowuje się do egzaminu maturalnego oraz deklaruje zamiar podjęcia studiów wyższych. Okoliczności te powodują wzrost jej usprawiedliwionych potrzeb w rozumieniu art. 135 § 1 k.r.o., w szczególności w zakresie kosztów edukacyjnych, takich jak korepetycje, zajęcia dodatkowe, materiały dydaktyczne oraz inne wydatki związane z przygotowaniem do egzaminów i dalszej nauki. Wraz z wiekiem rosną również ogólne potrzeby życiowe małoletniej, obejmujące zarówno koszty wyżywienia, odzieży, jak i szeroko pojętej partycypacji w życiu społecznym. Matka małoletniej nadal ponosi także koszty związane z okresowymi kontrolami ortodontycznymi z uwagi na założony u dziecka aparat retencyjny.

W niniejszej sprawie matka małoletniej nie tylko samodzielnie sprawuje bieżącą pieczę nad córką, z którą ojciec nie utrzymuje kontaktów, lecz również ponosi codzienny trud związany z jej wychowaniem, opieką oraz zaspokajaniem wszystkich bieżących potrzeb. Jednocześnie matka osiąga dochody wyłącznie z pracy zarobkowej, których wysokość oscyluje w granicach minimalnego wynagrodzenia za pracę. W konsekwencji jej możliwości finansowe są ograniczone, podczas gdy faktyczny ciężar utrzymania i wychowania dziecka spoczywa przede wszystkim na niej.

Okoliczności te uzasadniają zwiększenie udziału ojca w kosztach utrzymania małoletniej poprzez podwyższenie zasądzonych alimentów, tak aby obowiązek alimentacyjny odpowiadał rzeczywistym potrzebom dziecka oraz zasadzie równego uczestnictwa rodziców w kosztach jego utrzymania.

W zakresie możliwości zarobkowych pozwanego Sąd miał na uwadze, że wprawdzie utrzymuje się on z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jednak nie oznacza to całkowitego braku zdolności do podejmowania aktywności zawodowej. Ustalenia sprawy wskazują, że pozwany może podejmować dodatkowe zatrudnienie lub inne formy zarobkowania w zakresie odpowiadającym jego możliwościom zdrowotnym, co powinno być brane pod uwagę przy ocenie jego potencjału dochodowego w rozumieniu art. 135 § 1 k.r.o.

Zgodnie przy tym z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, przy ocenie możliwości zobowiązanego decydują znaczenie mają bowiem nie tylko rzeczywiste dochody, lecz także potencjalne możliwości zarobkowe przy wykorzystaniu posiadanych kwalifikacji i stanu zdrowia.

Dodatkowo Sąd uwzględnił, że pozwany zawarł związek małżeński, a koszty prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego są dzielone z małżonką, co wpływa na realne obciążenie finansowe pozwanego. Nie ma on innych osób na utrzymaniu poza małoletnią córką, co oznacza, że jego obowiązek alimentacyjny nie konkuruje z innymi obowiązkami rodzinnymi o porównywalnym ciężarze.

Istotne znaczenie miała również sytuacja majątkowa pozwanego, który zbył posiadane wcześniej mieszkanie, a uzyskane środki przeznaczył na zakup lokalu mieszkalnego w stanie deweloperskim, który wymaga wykończenia. Okoliczność ta wskazuje, że sytuacja majątkowa pozwanego nie ma charakteru trudnego w stopniu uzasadniającym ograniczenie obowiązku alimentacyjnego, a przeciwnie – pozwany dysponuje aktywami oraz zdolnością do ponoszenia nakładów inwestycyjnych.

Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności, Sąd uznał, że od ostatniego orzeczenia w sprawie o alimenty nastąpiła istotna zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 k.r.o., polegająca zarówno na zwiększeniu usprawiedliwionych potrzeb małoletniej, jak i na utrzymaniu realnych możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego, które uzasadniają podwyższenie dotychczasowej wysokości alimentów do kwoty 850 złotych miesięcznie. Kwota ta jest w ocenie Sądu odpowiednia do możliwości finansowych pozwanego, który wbrew treści żądania nie jest w stanie pokrywać ich w większym zakresie niż określono w orzeczeniu.

Zasądzona kwota zabezpieczy potrzeby małoletniej powódki, wobec czego na podstawie przepisów cytowanych wyżej alimenty zasądzono od 1 kwietnia 2026 roku, tj. od dnia wniesienia przedmiotowego pozwu. W pozostałej części powództwo oddalono uznając, iż koszty utrzymania wspólnej córki ponad zasądzoną kwotę winna ponosić jej matka, albowiem wyższa kwota przekraczałaby możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego.

O kosztach sądowych rzeczono na podstawie art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zwalniając pozwanego od obowiązku ich ponoszenia, bowiem wiązałoby się to z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania siebie.

Na podstawie art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c. orzeczono o rygorze natychmiastowej wykonalności.

Nadto Sąd nie orzekał o kosztach procesu, albowiem takie nie powstały. Powódka nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i zgodnie z art. 96 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych osoba dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a więc powódka była zwolniona z opłaty od pozwu, którą nie obciążono także ostatecznie pozwanego z uwagi na jego sytuację majątkową.