Wyrok z 14 maja 2026, sygn. I C 2451/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Ewa Tomczyk

Protokolant Dorota Piątek

po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 roku w S.

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. w P.

przeciwko V. B. (2) i V. B. (1)

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanych V. B. (2) i V. B. (1) solidarnie na rzecz powoda (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. w P. kwotę 1.871,31 (jeden tysiąc osiemset siedemdziesiąt jeden 31/100) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 stycznia 2026 r. do dnia zapłaty;

2.  umarza postępowanie o zapłatę kwoty 255.602,42 złotych;

3.  zasądza od powoda (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. w P. solidarnie na rzecz pozwanych V. B. (2) i V. B. (1) kwotę 10.834,00 (dziesięć tysięcy osiemset trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

4.  nadaje wyrokowi w pkt 1 rygor natychmiastowej wykonalności.

Sygn. akt I C 2451/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 23 grudnia 2024 r. strona powodowa (...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w P. wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych V. B. (2) i V. B. (1) kwoty 257.473,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 listopada 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności (...) z dnia 1 września 2008 r.; ewentualnie, gdyby Sąd uznał, iż nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwoty solidarnie -o zasądzenie jej w częściach równych, tj. po 128 736,86 zł od każdego z pozwanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 listopada 2024 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w ramach zawartej w dniu 1 września 2008 roku umowy o kredyt powodowy Bank wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku i udostępnił pozwanym środki pieniężne w kwocie 257.473,73 zł.

W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa podnosząc zarzut spełnienia świadczenia oraz zarzut potrącenia należności dochodzonej pozwem z częścią należności przysługującej pozwanym względem powoda z tytułu nienależnego świadczenia spełnionego przez pozwanych na rzecz powoda w wykonaniu nieważnej umowy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zwrocie tej kwoty w łącznej kwocie 289.282,97 zł oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwani zakwestionowali ważność zawartej przez strony umowy kredytu nie kwestionując jednocześnie prawa powoda do zwrotu na jego rzecz nominalnej kwoty kredytu wypłaconej na podstawie umowy kredytu w przypadku ustalenia nieważności umowy kredytu, jednak czekali na prawomocne ustalenie tej nieważności przez sąd. Pozwani zgłosili do potrącenia przysługujące im od (...) S.A wierzytelności. W pierwszej kolejności pozwani potrącili wierzytelność banku (257.473,73 zł) z ich wierzytelnością z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 43.856,89 zł, następnie z należnością w kwocie 26.478,47 zł z tytułu zwrotu rat kredytowych uiszczonych przez nich w wykonaniu umowy kredytu za okres od 18 kwietnia 2023 r. do dnia 3 czerwca 2024 r. a w pozostałym zakresie z należnością główną w kwocie 218.947,61 zł objętą powództwem w sprawie I C 862/23 obejmującą raty kredytowe uiszczone przez nich w wykonaniu umowy kredytu za okres od dnia zawarcia umowy kredytu do dnia 17 kwietnia 2023 r. Twierdzili, że wierzytelności pozwanych względem powoda (...) S.A na skutek potrącenia:

- w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 218.947,61 zł za okres od dnia 5 czerwca 2023 r. do dnia 7 marca 2025 r., która wynosi 43.856,89 zł uległa umorzeniu w całości,

- należność w kwocie 26.478,47 zł z tytułu zwrotu rat kredytowych uiszczonych przez pozwanych za okres od 18 kwietnia 2023 r. do dnia 3 czerwca 2024 r. uległa umorzeniu w całości,

- wierzytelność z tytułu należności głównej w sprawie I C 862/23 tj. 218.947,61 zł uległa obniżeniu do kwoty 31.809,24 zł (289.282,97 zł - 257.473,73), a wierzytelność przysługująca (...) S.A z tytułu zwrotu kredytu ulega umorzeniu w całości. Zdaniem pozwanych wobec tego, że pozwani spełnili świadczenie objęte powództwem w drodze potrącenia, powództwo winno podlegać oddaleniu. Stosownie do wyniku sprawy powód winien być obciążony kosztami postępowania w całości (k. 107-108).

Pismem z dnia 11 maja 2026 roku strona powodowa cofnęła częściowo powództwo podnosząc , że na skutek dokonanego przez pozwanych potrącenia pozwani częściowo spełnili świadczenie, a co za tym idzie powód cofnął pozew w zakresie:

a) należności głównej w wysokości 255.602,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 listopada 2024 roku do dnia zapłaty;

b) ustawowych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 1871,31 zł za okres od 8 listopada 2024 r. do dnia 26 stycznia 2026 r. i podtrzymała roszczenie o zapłatę kwoty 1871.31 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 stycznia 2026 roku do dnia zapłaty

(k.136 i 137-139).

Na rozprawie w dniu 12 maja 2026 roku pełnomocnik pozwanych uznał powództwo w zakresie kwoty 1871,31 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 27 stycznia 2026 roku oraz wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu kosztów procesu (protokół rozprawy - k. 161 verte).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 1 września 2008 r., strony zawarły umowę kredytu hipotecznego o (...). Treść umowy zawierała liczne odesłania do waluty denominacji, przede wszystkim - kwota kredytu została podana w (...).

Zgodnie z wolą strony pozwanej oraz treścią umowy kredytu, wypłata kredytu nastąpiła w transzach, na rachunek zbywcy nieruchomości prowadzony w walucie PLN po złożeniu przez kredytobiorców dyspozycji wypłaty, w której określili walutę, w której kredyt miał być wypłacony.

Bank wywiązał się z ciążących po jego stronie na podstawie umowy zobowiązań. Po złożeniu przez pozwanych dyspozycji wypłat, w których kredytobiorcy określili walutę wypłaty kredytu, Bank udostępnił środki pieniężne w kwocie 257.473,73 zł.

/dowód: umowa kredytu k. 22-30, zaświadczenie Banku k.94-97/

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie I C 862/23 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny z oprocentowaniem zmiennym nr (...) zawarta dnia 1 września 2008 roku jest nieważna oraz zasądził na rzecz V. B. (2) i V. B. (1) kwotę 218.947,61 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5..6.2023 r. do dnia zapłaty. Apelacja Banku od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 27 stycznia 2026 roku w sprawie (...).

/dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. z 24 stycznia 2024 k.46, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - k.146 wraz z uzasadnieniemk.147-160,/

Pismem z dnia 7 marca 2025 r. (doręczonym stronie powodowej w dniu 12 marca 2025 roku) pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu, w którym jako przysługującą im wierzytelność wskazali kwotę 289.282,97 zł.

/dowód: oświadczenie o potrąceniu wraz z dowodem nadania doręczenia przesyłki k. 111-112/

Powód pismem z dnia 5 maja 2026 r. uznał oświadczenie pozwanych z dnia 7 marca 2025 roku o potrąceniu za skuteczne w części, tj. do kwoty 24.607,16 zł, wskazując, że kredytobiorcy w okresie od 18 kwietnia 2023 roku do dnia 15 maja 2024 roku uiścili na rzecz Banku raty kapitałowo-odsetkowe w kwocie 24.607,16 PLN, a nie jak twierdzą pozwani w kwocie 26.478,47 PLN, co spowodowało, że egzekucja komornicza została zawyżona i po rozliczeniu oświadczenia o potrąceniu kwota pozostała do zapłaty na rzecz kredytobiorców wynosi 29.937,93 PLN, podczas, gdy Bank zapłacił 31.809,24 PLN.

Tym samym pozostała wierzytelność Banku wynosi 1871,31 zł.

/dowód: oświadczenie o potrąceniu wraz z dowodem nadania doręczenia przesyłki k. 111-112, pismo Komornika Sądowego z dnia marca 2026 roku k. 140 verte/

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie powołanych dokumentów związanych z zawarciem umowy kredytu hipotecznego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo było jedynie częściowo uzasadnione.

Podstawę prawną dla rozliczeń stron niewiążącej (nieważnej) umowy kredytu stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu – art. 405 k.c., przy czym w przypadku nieważnej bądź też z innych przyczyn niewiążącej umowy kredytu ma miejsce szczególna postać bezpodstawnego wzbogacenia - nienależne świadczenie (art. 410 § 2 k.c.). Konsekwencją zrealizowania się przesłanek nienależnego świadczenia jest powstanie obowiązku zwrotu wzbogacenia, same zaś postanowienia niewiążącej umowy nie stanowią podstawy prawnej dokonanych świadczeń ani zobowiązania do ich zwrotu i nie mogą być brane pod uwagę.

Jak wynika z okoliczności sprawy w wyniku dokonanego przez pozwanych potrącenia wierzytelność przysługująca powodowi nie została zaspokojona w całości i pozwani uznali powództwo w zakresie ostatecznie podtrzymywanej przez powoda kwoty 1.871,31 zł, którym to uznaniem sąd był związany (art. 213 § 2 k.p.c.).

Podstawę rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w zakresie kwoty 255.602,42 zł stanowiły przepisy art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 4 k.p.c.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. Ponieważ pozwani ulegli tylko co do nieznacznej części roszczenia, strona powodowa została w całości obciążona tymi kosztami. Przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze również standard ochrony konsumenta wynikający z prawa Unii Europejskiej oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnoszącego się do sporów będących następstwem stwierdzenia nieważności umów zawierających nieuczciwe warunki umowne.

I tak w wyroku z dnia 27 listopada 2025 r. wydanym w sprawie C-(...)/(...) (Z.) (...) wskazał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w związku z zasadą skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym pozwalającym na obciążenie konsumenta - występującego w charakterze pozwanego, który przegrał sprawę w ramach powództwa o zwrot pożyczonego kapitału, wytoczonego przez przedsiębiorcę w następstwie stwierdzenia nieważności umowy kredytu ze względu na nieuczciwy charakter zawartych w niej warunków - kosztami postępowania, włącznie z opłatami sądowymi, które z powodu zróżnicowania wprowadzonego przez te uregulowania przy obliczaniu kwoty tych opłat w zależności od tego, czy powód ma status konsumenta, znacznie przewyższają koszty, jakie powinien był ponieść ten konsument, gdyby przegrał sprawę w ramach wytoczonego przez niego powództwa o stwierdzenie nieuczciwego charakteru tych warunków i, w stosownym przypadku, o stwierdzenie nieważności tych warunków i umowy kredytu.

W kolejnym wyroku z dnia 22.01.2026 r. w sprawie C‑902/24 W. Trybunał podkreślił, że krajowe regulacje procesowe oraz sposób ich stosowania nie mogą prowadzić do osłabienia skuteczności ochrony przyznanej konsumentom przez dyrektywę 93/13/EWG. Konsument, który skutecznie zakwestionował nieuczciwe warunki umowne i doprowadził do stwierdzenia nieważności umowy, nie może być zniechęcany do korzystania z przysługujących mu uprawnień poprzez obciążanie go negatywnymi konsekwencjami procesowymi pozostającymi w związku z dochodzeniem przez przedsiębiorcę roszczeń opartych na nieważnej umowie.

Podobnie w wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 F. Trybunał zaakcentował, że zasada skuteczności prawa Unii wymaga zapewnienia konsumentowi rzeczywistej i pełnej ochrony przed skutkami stosowania nieuczciwych warunków umownych. Ochrona ta obejmuje także sferę kosztów postępowania, jeżeli sposób ich rozliczenia mógłby prowadzić do ograniczenia praktycznej skuteczności praw przyznanych konsumentowi przez dyrektywę 93/13.

W realiach niniejszej sprawy powód, będący profesjonalnym uczestnikiem rynku finansowego, wystąpił z roszczeniem wynikającym z rozliczeń związanych z nieważną umową kredytu zawierającą postanowienia uznane za niedozwolone. Pozwani zostali zmuszeni do podjęcia obrony swoich praw i poniesienia kosztów zastępstwa procesowego wyłącznie wskutek decyzji procesowej powoda o wytoczeniu powództwa. Skoro zaś roszczenie to okazało się niezasadne w zasadniczej części, brak jest podstaw do przerzucania na konsumentów ciężaru ekonomicznego prowadzenia procesu.

Przeciwnie, obciążenie pozwanych kosztami postępowania lub ich wzajemne zniesienie prowadziłoby do częściowego pozbawienia ich korzyści wynikających z ochrony przewidzianej w dyrektywie 93/13 oraz mogłoby wywoływać efekt zniechęcający (chilling effect) względem konsumentów dochodzących lub broniących swoich praw w sporach wynikających ze stosowania nieuczciwych warunków umownych. Taki rezultat pozostawałby w sprzeczności zarówno z zasadą skuteczności prawa Unii Europejskiej, jak i z kierunkiem wykładni przedstawionym przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawach C-902/24 oraz C-396/24.

Podstawę rozstrzygnięcia o nadaniu wyrokowi z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności stanowił przepis art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c.

Sędzia SO Ewa Tomczyk