Wyrok z 21 maja 2026, sygn. V U 490/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P.

w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Leżańska

Protokolant: sekretarz sądowy Monika Daras

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 roku w P.

na rozprawie

sprawy z odwołania Ł. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: (...) w R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia (...), znak: (...)

o podleganie ubezpieczeniom społecznym

z udziałem M. M.

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustala, że M. M., jako pracownik u płatnika składek Ł. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: (...) w R. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu od dnia 25 listopada 2024 roku.

Sygn. akt V U 490/25

UZASADNIENIE

Decyzją nr (...) z dnia (...), wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 83 § 1 k.c. oraz art. 300 k.p., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. stwierdził, że M. M. jako pracownik u płatnika składek Ł. K., nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 25 listopada 2024 roku. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że o pozorności zatrudnienia ubezpieczonej w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. świadczą następujące okoliczności:

-płatnik składek przez kilkuletni okres prowadzenia działalności nie szukał i nie potrzebował pracownika na dane stanowisko, natomiast przed zgłoszeniem do ubezpieczenia M. M.oraz podczas jego nieobecności to płatnik składek sam wykonywał i wykonuje pracę;

-ubezpieczony przed zatrudnieniem u płatnika składek nie posiadał tytułu do ubezpieczeń oraz nie był zgłoszony jako osoba poszukująca pracy;

-mimo niewiedzy o umiejętnościach i predyspozycjach do pracy ubezpieczonego, płatnik składek podpisał umowę na czas nieokreślony;

-zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych od 25 listopada 2024 roku wpłynęło do organu rentowego (...), tj. po dniu powstania niezdolności do pracy, a nadto w zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego wskazano inny kod wykonywania zawodu niż przedstawiciel handlowy;

-brak jest zaświadczenia o braku przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia na dane stanowisko;

-brak dokumentacji świadczącej o rzeczywistym wykonywaniu pracy przez ubezpieczonego czy prowadzeniu przez niego jakichkolwiek działań sprzedażowych;

-krótki okres czasu pomiędzy zawarciem umowy a niezdolnością ubezpieczonego do pracy.

W świetle powyższego ZUS stwierdził, że M. M. nie łączył stosunek pracy z płatnikiem składek w rozumieniu art. 22 k.p.

Decyzję tę zaskarżył odwołaniem płatnik składek V. L. (1) wnosząc o jej zmianę, poprzez ustalenie, że M. M., jako pracownik podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia (...). W uzasadnieniu odwołania wskazał, że podjął decyzję o zatrudnieniu ubezpieczonego na czas nieokreślony, gdyż na obecnym rynku pracy ciężko o pracownika, który byłby zaangażowany w długoterminową współpracę. Ubezpieczony na etapie rozmów wykazał się motywacją do pracy, a nadto przed zatrudnieniem został mu polecony, co zminimalizowało ryzyko nietrafnego wyboru. Zakres obowiązków ubezpieczonego został jasno omówiony, do jego zadań miało należeć pozyskiwanie nowych klientów, negocjacje handlowe, prezentacja oferty handlowej z uwzględnieniem doradztwa w zakresie doboru mebli, przygotowywanie ofert handlowych i reprezentowanie firmy. M. M. nie podpisał listy obecności, ponieważ prace wykonywał pod bezpośrednim nadzorem płatnika składek i w obecności innych pracowników. Ubezpieczony na początku zatrudnienia zapoznawał się ze specyfiką pracy, stosowanymi rozwiązaniami, procesem produkcji, stosowanymi materiałami, jak również z dokumentacją dotyczącą wykonanych realizacji.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 roku ubezpieczony przyłączył się do stanowiska płatnika składek.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

Ł. K. prowadzi od 2020 roku działalność gospodarczą w R. pod nazwą (...) (okoliczności bezsporne).

Firma płatnika składek zajmuje się produkcją oraz sprzedażą mebli. Biuro firmy znajduje się w R., przy ul. (...), natomiast warsztat znajduje się w B. (miejscowość pod R.). Produkcja mebli polega na skręcaniu gotowych elementów. Cześć mebli skręcana jest w warsztacie, część u klienta (dowód: zeznania świadka U. B. od min. 00:05:58 do min. do min. 00:11:23, zeznania świadka K. K. od min. 00:20:32 do min.00:26:07- protokół z rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 roku, k.93-96, zeznania płatnika składek od.00:27:40 do min. 00:31:35 protokół z rozprawy z dnia 22 stycznia 2026 roku, k.104-105odwrót-akt sprawy)

W listopadzie 2024 roku płatnik składek zatrudniał pracowników na stanowisku przedstawiciela handlowego U. B., swojego brata K. K., S. B. oraz M. M..

U. B. zatrudniona jest na ½ etatu i pracuje zdalnie. W biurze pojawia się jedynie co 2-3 miesiące po odbiór dokumentów.

S. B. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy na czas nieokreślony (dowód: zeznania świadka U. B. od min. 00:05:58 do min. do min. 00:09:46 , zeznania świadka S. B. od min. 00:31:16 do min. 00:35:09- protokół z rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 roku, k.93-96-akt sprawy)

M. M. przed podjęciem pracy u skarżącego pracował dorywczo, ostatnio wykonywał prace stolarskie u K. K.. Z uwagi na zaprzestanie prowadzenia dzielności gospodarczej, poprzedni pracodawca polecił ubezpieczonego Ł. K.. Płatnik składek po spotkaniu z ubezpieczonym zgodził się zatrudnić go, aby B. B. odciążył go od części obowiązków w firmie m.in. w zastępstwie płatnika wyjeżdżał w niedzielę na rynek (dowód: zeznania płatnika składek Ł. K. od min. 00:39:27 do min. 00:46:42, zeznania B. B. od min. 00:55:01 do min. 00:57:46- protokół z rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 roku, k.93-96-akt sprawy).

W dniu 25 listopada 2024 roku M. M. zawarł umowę o pracę z Ł. K., na podstawie której został zatrudniony na stanowisku przedstawiciela handlowego w pełnym wymiarze czasu pracy, na czas nieokreślony z minimalnym wynagrodzeniem. Do obowiązków ubezpieczonego miało należeć pozyskiwania klientów w zakresie sprzedaży mebli kuchennych oraz prezentacja ekspozycji gotowych zestawów mebli na targach (dowód: umowa o pracę k.14- w aktach ZUS).

Odwołujący w związku z rozpoczęciem pracy został skierowany w dniu 25 listopada 2024 roku na badanie lekarskie. Z uwagi na termin oczekiwania na badania oraz wypadek, który miał miejsce trzy dni po podpisaniu umowy, ubezpieczony nie zdążył wykonać badań, wykonał je dopiero w dniu 5 czerwca 2025 roku. Lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do pracy i wydał zaświadczenie potwierdzające zdolność ubezpieczonego do wykonywania obowiązków do 31 maja 2025 roku na stanowisku przedstawiciel handlowy- praca w okularach (dowód: skierowanie na badania k.9, orzeczenie lekarskie k.51-w aktach sprawy, zeznania M. M. od min. 01:10:21 do min. 01:11:27 protokół z rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 roku, k.93-96-akt sprawy).

Ubezpieczony podpisał w dniu 25 listopada 2024 roku oświadczenie o zapoznaniu się z przepisami zakładowymi i o przeszkoleniu w zakresie BHP i PPOŻ (dowód: oświadczenie k. 50- w aktach sprawy).

Od 25 listopada 2024 roku do 28 listopada 2024 roku B. B. zapoznawał się ze specyfiką działania firmy, jej profilem oraz zakresem swoich obowiązków. Płatnik składek przyuczał go do wykonywania obowiązków: zapoznawał z katalogami mebli, dodatków do mebli, ich wyposażenia, kolorystyką mebli, uczył nazewnictwa poszczególnych elementów. W tym czasie ubezpieczony również zapoznawał się ze standardami szerokości szafek, frontów, wysokości koszy cargo max, przyswajał nazwy systemów oraz zapoznawał się z ofertą producentów mebli. Pozyskanie powyższych informacji przez ubezpieczonego było niezbędne do wykonywania obowiązków pracowniczych, które miały polegać na pozyskaniu klientów, co wiązało się z koniecznością przestawienia klientom szczegółowej oferty. Ubezpieczony przeszedł także stosowne przeszkolenie w zakresie przepisów BHP, które przeprowadził skarżący. Ubezpieczony wykonywał powyższe czynności w obecności i pod nadzorem płatnika składek, codziennie w biurze firmy w R. przy ulicy (...) w godzinach od 8.00 do 16.00 (dowód: zeznania płatnika składek Ł. K. od min. 00:48:01 do min.00:50:38 i od min. 00:51:56 do min00:55:01- protokół z rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 roku, k.93-96-akt sprawy).

Listy płac za miesiące czerwiec i lipiec 2025 roku potwierdzają dokonanie wypłaty wynagrodzenia za pracę ubezpieczonemu (dowód: listy płac, k.52-55-w aktach sprawy)

M. M.w dniu 28 listopada 2024 roku, wykonując prace stolarskie w domu na tarasie, uległ wypadkowi, albowiem przez nieuwagę tnąc piłą deskę, przeciął sobie rękę.

Ubezpieczony w dniach od 28 listopada 2024 roku do 29 listopada 2024 roku przebywał w Klinice (...) z rozpoznaniem złamania głowy policzka podstawowego palca 5 ręki prawej z ubytkiem powierzchni stawowej, uszkodzeniem ścięgna m. FDP/S, stłuczeniem pęczków naczyniowo-nerwowych oraz ranami szarpanymi palców 3-5 w okolicy dłoniowej paliczków środkowych i dalszych. M. M. był niezdolny do pracy od dnia 28 listopada 2024 roku do 28 lutego 2025 roku (dowód: zaświadczenie lekarskie k.19, karta informacyjna k.29-31-w aktach sprawy, dowód: zeznania M. M. od min. 00:58:36 do min. 01:00:51 protokół z rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 roku, k.93-96, zeznania świadka A. M. od min. 00:03:16 do min. 00:09:44 zeznania płatnika składek od min. 00:22:34 do min.00:27:40 protokół z rozprawy z dnia 3 marca 2026 roku, k.117-118-akt sprawy)

Ubezpieczony powrócił do pracy po zwolnieniu lekarskim i jest nadal zatrudniony u płatnika składek. M. M. wykonuje prace 5 dni w tygodniu. Nie ma ustalonych godzin pracy, ale ma obowiązek codziennie być w pracy. Do zadań ubezpieczonego należy głównie pozyskiwania klientów. Nadto jeździ również na giełdę oraz odbiera towar z hurtowni.

M. M. nie dysponuje służbowym samochodem ( dowód: zeznania świadka U. B. od min. 00:18:07 do min. do min. 00:20:32 K. M. od min. 00:26:07 do min. 00:31;:16 protokół z rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 roku, k.93-96, zeznania płatnika składek od min. 00:22:34 do min.00:27:40 protokół z rozprawy z dnia 22 stycznia 2026 roku, k.104-105odwrót-akt sprawy)

Sprawami pracowniczymi w firmie zajmuje się księgowa, która w dniu 29 listopada 2024 roku zgłosiła M. M. do ubezpieczeń społecznych od 25 listopada 2024 roku.

Księgowa zgłasza osoby zatrudnione przez pracodawcę do ZUS w terminie 7 dni od podjęcia zatrudnienia (dowód: zgłoszenie ZUS k.16- w aktach ZUS, zeznania płatnika składek od min. 00:13:27 do min. 00:17:50 protokół z rozprawy z dnia 22 stycznia 2026 roku, k.104-105odweót- pisemne zeznania świadka E. D. k.132-133a-akt sprawy)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił płatnika składek oraz ubezpieczonego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszenia do ubezpieczeń jako pracownika M. M. od 28 listopada 2024 roku i wezwał do złożenia dokumentów i wyjaśnień w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma (dowód: zawiadomieniem o wszczęciu postępowania k.3-4,k.5-6-akt ZUS).

W pisemnych wyjaśnieniach ubezpieczony wskazała, ze został zatrudniony u płatnika składek od 25 listopada 2024 roku na stanowisku przedstawiciela handlowego. W okresie zatrudnienia uczył się o systemach stosowanych przy konstrukcji mebli, ponieważ do jego zadań należała ich sprzedaż. Pracę wykonywał w godzinach 08:00-16:00 w biurze przy ul. M.. Nie podpisywał listy obecności ani listy płac. Wynagrodzenie wypłacane miał w gotówce (dowód: pisemne wyjaśnienia ubezpieczonego, k.13-w aktach ZUS)

W pisemnych wyjaśnieniach płatnik składek wskazał, że M. M. do dnia 28 listopada 2025 roku uczył się pod jego nadzorem, jak sprzedawać meble, w jaki sposób przedstawić ofertę klientom. Wskazał, że ubezpieczony został skierowany na badania lekarskie, jednak nie przedłożył zaświadczenia. Wynagrodzenie zostało wypłacone do rąk własnych. Trakcie przyuczenia do pracy na stanowisku przedstawiciela handlowego ubezpieczony miał kontakt z innymi pracownikami (dowód: wyjaśnienia płatnika k.10, wyjaśnienia ubezpieczonej k.15-w aktach ZUS).

Pismem z dnia 27 lutego organ rentowy zawiadomił M. M. i Ł. K. o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy zgromadzonych w toku postepowania i przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w ciągu 7 dni (dowód: pismo ZUS k.21 k.22- w aktach ZUS).

W dniu (...) ZUS wydał zaskarżoną w sprawie decyzję.

(dowód: decyzja ZUS z dnia (...) k.26-28-w aktach ZUS)

Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zważył, co następuje:

odwołanie zasługuje na uwzględnienie i skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.

W zaskarżonej decyzji organ rentowy jako podstawę prawną ustalenia, że wnioskodawca M. M. nie podlega od 25 listopada 2024 roku ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia przez płatnika składek Ł. K. wskazał przepisy art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 83 § 1 k.c. oraz art. 300 k.p.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy podniósł, że okoliczności sprawy uzasadniają twierdzenie, że podpisanie umowy o pracę oraz zgłoszenie wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych od dnia 25 listopada 2024 roku jako pracownika było czynnościami pozornymi, dokonanymi jedynie w celu uzyskania przez niego pracowniczego tytułu do ubezpieczeń i skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 roku, poz. 497 ze zm.), dalej jako ustawa, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Z kolei art. 13 pkt 1 tej ustawy stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. W świetle powyższych przepisów podstawową przesłanką objęcia ubezpieczeniami społecznymi jest więc posiadanie statusu pracownika. Pracownikiem zostaje się przez nawiązanie stosunku pracy. Jak zaś stanowi przepis art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do podpisania umowy o pracę pomiędzy płatnikiem i ubezpieczonym. Samo podpisanie umowy o pracę, co słusznie wskazuje ZUS, nie jest wystarczające dla objęcia ubezpieczeniami społecznymi, bowiem, jak wynika z brzmienia przytoczonych wyżej przepisów, jedynie rzeczywiste pozostawanie w stosunku pracy, daje podstawę do podlegania tym ubezpieczeniom. Innymi słowy, bycie podmiotem ubezpieczenia związane jest wyłącznie z realizacją podstawowego dla stosunków tego ubezpieczenia warunku wykonywania pracy i, co należy zaakcentować, w ramach stosunku pracy. W świetle tego istotne jest, czy pracownik zawierający umowę o pracę w rzeczywistości wykonywał pracę na warunkach określonych w art. 22 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2011 r., II UK 69/11).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że podstawowe znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy istotnie strony łączył stosunek pracy w rozumieniu art. 22 k.p., ponieważ to jedynie daje prawo do objęcia M. M. ubezpieczeniami społecznymi z tego tytułu. W związku zaś z zakwestionowaniem przez organ rentowy faktu zatrudnienia, to na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że faktycznie świadczył pracę na warunkach określonych w art. 22 k.p. Temu obowiązkowi skarżący sprostał. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw, aby podzielić stanowisko organu rentowego, że umowa o pracę z dnia 25 listopada 2024 roku jest nieważna, gdyż wbrew stanowisku organu rentowego, faktycznie była realizowana, co potwierdził zgromadzony materiał dowodowy.

Dowodami na to wskazującymi są dokumenty w postaci umowy o pracę, skierowanie na badania lekarskie, podpisane oświadczenie o zapoznaniu się z przepisami zakładowymi i o przeszkoleniu w zakresie BHP i PPOŻ karta szkolenia BHP, listy obecności i listy płac za okres czerwiec, lipiec 2025 roku oraz zeznania świadków: U. B., S. B., K. K., K. D. oraz A. M., a także ubezpieczonego i płatnika składek. Dokumenty przedstawione przez strony Sąd ocenił jako wiarygodne, tym bardziej, że ich treść koresponduje z osobowymi środkami dowodowymi, które Sąd uznał za wiarygodne i przekonujące, jako spójne i wzajemnie się uzupełniające. Co prawda, orzeczenie o braku przeciwskazań do wykonywania pracy ubezpieczony otrzymał dopiero w dniu 5 czerwca 2025 roku, jednakże wiarygodnie wyjaśnił, że nastąpiło to, z uwagi na termin oczekiwania na badania oraz wypadek, który miał miejsce trzy dni od podpisania umowy.

Na podstawie zeznań ww. świadków, Sąd ustalił, że do obowiązków M. M.miały należeć prace polegające na pozyskiwaniu klientów dla firmy płatnika, przedstawieniu ofert mebli, wyjazdach na giełdy. Co prawda, skarżący pracował tylko trzy dni, jednak płatnik składek Ł. K. potwierdził fakt wdrażania M. M. do pracy. Płatnik składek wskazał, że w tym czasie przyuczał ubezpieczonego do wykonywania pracy- zapoznawał go z katalogami mebli, ich kolorystyką, nauczał nazewnictwa poszczególnych elementów, zapoznawał go standardami szerokości szafek, frontów, asortymentem dodatków do mebli. Z uwagi na krótki okres zatrudnienia skarżący nie miał możliwości wykonać wszystkich powierzonych mu zadań. Płatnik składek potwierdził również wykonywanie przez ubezpieczonego pracy pod jego kierownictwem, gdyż jak wskazał, M. M. nie podpisywał listy obecności, jednak w ciągu tych trzech dni ubezpieczony przyuczał się do wykonywania pracy pod nadzorem płatnika w biurze firmy.

ZUS wskazał, że płatnik składek nie uzasadnił, czym było podyktowane zatrudnienie pracownika, bowiem przed zatrudnieniem ubezpieczonego to płatnik składek zajmował się wskazanym zakresem prac. Dlatego też, Sąd w pierwszej kolejności rozważył potrzebę po stronie płatnika składek zatrudnienia osoby na stanowisku przedstawiciela handlowego, w pełnym wymiarze czasu pracy na czas nieokreślony, ponieważ jak wskazuje orzecznictwo, w przypadku każdej umowy o pracę, podstawą jej zawarcia może być jedynie uzasadniona potrzeba o charakterze ekonomicznym, znajdująca oparcie w charakterze prowadzonej działalności. Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdzał, że przy ocenie ważności umowy o pracę, racjonalność zatrudnienia, potrzeba zatrudnienia pracownika są przesłankami istotnymi dla tej oceny. Racjonalny pracodawca zatrudnia pracownika dlatego, że potrzebuje w swoim zakładzie pracy siły roboczej. U źródła każdej umowy o pracę leży przyczyna w postaci uzasadnionej przesłankami ekonomiczno - organizacyjnymi konieczności pozyskania pracownika do wykonywania prac zakreślonych przedmiotem działalności gospodarczej pracodawcy. Pracodawca kieruje się własną potrzebą gospodarczą i przy prawidłowym, ważnym stosunku pracy wyłącznie ta potrzeba jest sprawczym czynnikiem zatrudnienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2002r., II UKN 359/99, OSNAPiUS Nr 13, poz. 447; wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 1997r., II UKN 568/97, OSNAPiUS z 1999r. Nr 5, poz. 18 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000r., II UKN 362/99, OSNAPiUS 2001r. Nr 13, poz. 449).

W analizowanej sprawie płatnik składek wykazał, że istniała faktyczna potrzeba zatrudnienia pracownika na stanowisku przedstawiciela handlowego. Nie ma racji ZUS, że o pozorności zatrudnienia świadczy to, że płatnik składek przez kilkuletni okres prowadzenia działalności nie szukał i nie potrzebował pracownika na dane stanowisko, natomiast przed zgłoszeniem do ubezpieczenia M. M. oraz podczas jego nieobecności, to płatnik składek sam wykonywał i wykonuje pracę. Ta kwestia również została wyjaśniona przez płatnika składek. Wskazał on bowiem, że M. M. został mu polecony przez znajomego. Po rozmowie podjął decyzję o zatrudnieniu ubezpieczonego, tym bardziej, że płatnik składek chciał, aby ktoś go odciążył w pracy w takich obowiązkach jak wyjazdy na giełdę. Co prawda płatnik składek zatrudnia inne osoby na stanowisku przedstawiciela handlowego, ale U. B. pracuje na ½ etatu i pracuje zdalnie, natomiast K. K. zajmuje się głównie montażem mebli. Jedynie S. B. zatrudniony jest na cały etat, również na czas nieokreślony, jako przedstawiciel handlowy. Ponadto, nie sposób przeoczyć, że ubezpieczony posiada, wbrew twierdzeniom ZUS, doświadczenie w branży, albowiem wcześniej pracował, co prawda dorywczo, w branży meblowej.

Co istotne, zeznający w sprawie świadkowie potwierdzili, że widzieli ubezpieczonego w pracy. Świadek U. B. wskazała, że widziała go w pracy zarówno przed, jak i po okresie jego nieobecności w pracy. Również świadek K. K. potwierdził, że poznał M. M. już w listopadzie 2024 roku. Podobnie świadek S. B. zeznał, że widział ubezpieczonego po jego zatrudnieniu w firmie płatnika składek. Istotnym jest jednak to, że z zeznań stron i świadka wynika niewątpliwie, że ubezpieczony w spornym okresie wykonywał faktycznie pracę pod kierownictwem płatnika, zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem. Strony są dla siebie osobami obcymi i nie łączą ich żadne relacje rodzinne, czy prywatne. Nie miały zatem podstaw do tego, żeby wprowadzać Sąd w błąd co do wiążącego ich stosunku.

Stanowisku Sądu co do oceny spornego stosunku prawnego, łączącego strony w kontekście skutków, jakie stosunek ten wywoła, nie przeczy również okoliczność, że ubezpieczony przed zatrudnieniem u płatnika składek nie posiadał tytułu do ubezpieczeń oraz nie był zgłoszony jako osoba poszukująca pracy. Brak posiadania przez skarżącego tytułu do ubezpieczeń społecznych, bezpośrednio przed zatrudnieniem u płatnika składek nie może prowadzić do wniosku, że umowa o pracę między stronami została zawarta dla pozoru. Płatnik składek oraz ubezpieczony wskazali bowiem jakie okoliczności wpłynęły na zamiar podjęcia pracy. Ubezpieczony, mimo że bezpośrednio przed podjęciem pracy u płatnika składek nie miał tytułu do ubezpieczeń społecznych, miał prawo poszukiwać zatrudnienia i je podjąć. Tytuł do ubezpieczeń społecznych nie powstaje tylko w przypadku osób, które wykażą się odpowiednio długą, wcześniejszą historią związaną z podleganiem ubezpieczeniom.

Ponadto organ rentowy wskazał, że ubezpieczony w krótkim czasie od nawiązania stosunku pracy stał się niezdolny do pracy. O ile okoliczność ta może spowodować powstanie wątpliwości po stronie organu rentowego, o tyle nie można wywodzić z niej ani pozorności oświadczeń stron stosunku pracy, ani ich nieważności z innych przyczyn, o których była mowa. Na taką nieważność z całą pewnością nie wskazuje niezdolność do pracy zaistniała w krótkim czasie od zawarcia umowy o pracę, gdyż żaden z obowiązujących przepisów nie określa minimalnego okresu, po którym taka sytuacja mogłaby mieć miejsce.

Sąd uznał zatem, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych niezasadne przyjął, że ubezpieczona i płatnik składek nie byli zainteresowani realizowaniem podpisanej umowy o pracę. Organ rentowy, dokonał pobieżnej analizy materiału dowodowego, a poza tym oparł się wyłącznie na powiązaniu dwóch faktów – zawarcia umowy o pracę i niezdolności pracownika do pracy. Pominął natomiast wskazane wcześniej okoliczności, a także dopełnienie przez strony stosunku pracy formalności, jakie wiążą się z zawarciem umowy o pracę. To, że skarżący stał się niezdolny do pracy po trzech dniach wykonywania pracy, było okolicznością nagłą i nieprzewidywalną w chwili podjęcia umowy o pracę.

Organ rentowy pominął również fakt, że po zwolnieniu lekarskim ubezpieczony powrócił do pracy i nadal jest zatrudniony u płatnika składek na stanowisku przedstawiciela handlowego i wykonuje prace, do których był przygotowywany przed okresem zwolnienia.

Co więcej, organ rentowy stwierdził, że o pozorności umowy o pracę świadczy fakt, że zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych ubezpieczonego wpłynęło 29 listopada 2024 roku, a zatem dzień po dniu powstania jego długotrwałej niezdolności do pracy. W tym miejscu podkreślić należy, ze zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, objęcie ubezpieczeniem następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w określonym terminie, tj. w ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. W firmie płatnika zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych dokonuje księgowa K. D.. W pisemnych zeznaniach wskazała, że zgłasza osoby zatrudnione przez pracodawcę do ZUS w terminie 7 dni od podjęcia zatrudnienia. Zatem zgłoszenie M. M. zostało dokonane w ustawowym terminie, a na termin zgłoszenia nie miał wpływu fakt powstania jego niezdolności do pracy.

Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 2012 roku w sprawie II UK 14/12 podkreślił, że jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy, to taką umowę należy potraktować jako zawartą dla pozoru i przez to nie mogącą stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że art. 83 § 1 k.c. określa czynność prawną pozorną jako oświadczenie woli złożone drugiej stronie, które musi być złożone tylko dla pozoru, a jego adresat musi mieć tego świadomość (zgadzać się na dokonanie czynności prawnej dla pozoru), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Złożenie oświadczenia woli dla pozoru oznacza, że osoba oświadczająca wolę w każdym wypadku nie chce, aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy ze składanym przez nią oświadczeniem. Brak zamiaru wywołania skutków prawnych oznacza, że osoba składająca oświadczenie woli albo nie chce w ogóle wywołać żadnych skutków prawnych, albo też chce wywołać inne, niż wynikałyby ze złożonego przez nią oświadczenia woli.

Aby jednak uznać czynność prawną za pozorną występować musi także i taka przesłanka, że adresat oświadczenia woli powinien zgadzać się na złożenie tego oświadczenia jedynie dla pozoru. W wyroku z dnia 5 października 2005 roku w sprawie I UK 32/05 Sąd Najwyższy wskazał, że „wady oświadczenia woli dotykające umowy o pracę, nawet powodujące jej nieważność, nie skutkują w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W tych stosunkach prawną doniosłość ma jedynie zamiar obejścia prawa przez fikcyjne (pozorne) zawarcie umowy, takie, które nie wiąże się ze świadczeniem pracy, a dokonanie zgłoszenia do ubezpieczenia następuje pod pozorem zatrudnienia”.

A zatem w warunkach niniejszej sprawy, kiedy to po zawarciu umowy o pracę (złożeniu oświadczeń woli) pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował, nie można mówić o pozorności złożonych oświadczeń woli zawarcia umowy o pracę. Ubezpieczony świadczył pracę na rzecz płatnika składek i tym samym zostały spełnione warunki do objęcia go ubezpieczeniami społecznymi.

Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł, jak w sentencji wyroku.