Wyrok z 21 maja 2026, sygn. III Ca 636/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Beata Majewska-Czajkowska

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. w Ł.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Gminy Ł.

przeciwko W. A.

o zapłatę

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach

z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt II C 933/24

oddala apelację.

SSO Beata Majewska-Czajkowska

Sygn. akt III Ca 636/25

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 kwietnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach zasądził od pozwanej na rzecz powódki 2.622,37 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty oraz 687,95 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 3 lipca 2024 roku do dnia zapłaty (pkt 1). W pozostałym zakresie powództwo oddalił (pkt 2). Zasądzoną w punkcie 1. wyroku kwotę należności głównej wraz z odsetkami skapitalizowanymi na dzień wydania wyroku rozłożył na 12 rat płatnych do 15. dnia każdego następującego po sobie miesiąca, począwszy od miesiąca następnego po miesiącu, w którym uprawomocni się wyrok, ustalając:



wysokość rat od pierwszej do jedenastej na kwoty po 300 zł,



wysokość raty dwunastej na kwotę 324,93 zł

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności każdej z rat, zastrzegając, że brak terminowej spłaty dwóch kolejnych rat spowoduje wymagalność całej należności (pkt 3). Nadto, zasądził od pozwanej na rzecz powódki 1.028,78 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 4).

Rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone ustaleniem, że 1 lutego 1995 roku powódka zawarła z J. A. (2) (wówczas noszącym nazwisko K.) umowę najmu (...) położonego przy (...). Umowa została zawarta na czas nieokreślony. 19 lipca 1999 roku strony zawarły kolejną umowę najmu tego samego lokalu, również na czas nieokreślony. Zgodnie z umową z 19 lipca 199 roku, do zamieszkiwania wraz z najemcą uprawniona była m.in. córka J. A. (2), tj. W. A. (wówczas nosząca nazwisko K.).

Dalej, Sąd Rejonowy ustalił, że pismem z 7 maja 2012 roku powódka wypowiedziała J. A. (1) umowę najmu. J. A. (1) nie opróżnił i nie wydał powódce lokalu po wygaśnięciu umowy, w dalszym ciągu zamieszkując w lokalu, dlatego powódka wniosła pozew o eksmisję, który skutkował wydaniem przez Sąd Rejonowy w Gliwicach wyroku z 12 marca 2013 roku sygn. akt I C 109/13, w którym nakazano m.in. J. A. (1) i W. A. opuszczenie i opróżnienie z rzeczy lokalu mieszkalnego położonego w Ł. przy ul. (...) i wydanie go Gminie Ł.. Jednocześnie Sąd przyznał pozwanym prawo do lokalu socjalnego, a w punkcie 3 wstrzymał wykonanie wyroku w zakresie dotyczącym eksmisji do czasu złożenia pozwanym przez Gminę Ł. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

Nadto, Sąd Rejonowy ustalił, że J. A. (1) zamieszkiwał w lokalu przy ul. (...) do swojej śmierci w 2018 roku. Mniej więcej w tym czasie z lokalu wyprowadzili się wszyscy pozostali lokatorzy, względem których zapadł wyrok eksmisyjny, poza W. A. i jej małoletnim synem I. C.. W. A. z małoletnim synem I. C. zamieszkiwała w lokalu przy ul. (...) do końca 2019 roku – wtedy przeprowadziła się do wynajętego przez nią mieszkania zlokalizowanego przy ul. (...) w Ł.. Sąd Rejonowy ustalił również, że o wyprowadzce pozwana nie poinformowała powódki ani zarządcy nieruchomości, nie zwróciła też kluczy do lokalu. W czasie, gdy pozwana wyprowadzała się z lokalu, to ani w lokalu, ani w przynależnej do niego piwnicy, nie było żadnych wycieków wody. Pozwana została wymeldowana z lokalu przy ul. (...) decyzją Prezydenta Miasta Ł. z 18 listopada 2020 roku nr. SO.(...).2.319.2020.

Następnie, Sąd pierwszej instancji ustalił, że w 2020 roku w nieruchomości położonej przy ul. (...) w Ł. odnotowano ponadnormatywne zużycie wody. W trakcie oględzin stwierdzono, że lokal przy ul. (...) od 2019 roku jest niezamieszkany i został porzucony, nie zdecydowano wówczas jednak o wejściu do lokalu czy też do przynależnej do niego piwnicy, w której znajdował się przynależny do mieszkania licznik wody. W trakcie oględzin nie odnaleziono przyczyny ponadnormatywnego zużycia wody, nie ujawniono żadnej awarii. Stwierdzono jednak, bez żadnej szerszej argumentacji, że skoro pozwana porzuciła lokal, to ją należy obciążyć całą ponadnormatywnie zużytą wodą, stanowiącą różnicę pomiędzy wskazaniem wodomierza głównego, a wodomierzy mieszkaniowych. W dokumencie rozliczenia w konsekwencji przyjęto, że pozwana w okresie od 1 stycznia 2020 roku do 31 grudnia 2020 roku zużyła łącznie ponad 330 m ³ wody i ponad 329 m ³ ścieków.

Nadto, Sąd Rejonowy ustalił, że 19 października 2022 roku (...) sp. z o.o. działając w imieniu i na rzecz Gminy Ł. komisyjnie wszedł do lokalu przy ul. (...). Sporządzono wówczas protokół zdawczo-odbiorczy, w którym nie stwierdzono, aby w mieszkaniu ujawniono awarię wody.

Sąd Rejonowy ustalił również, że Gmina Ł. od czasu uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego aż do chwili obecnej nie zaoferowała pozwanej najmu lokalu socjalnego.

Od 1 września 2019 roku na terenie Gminy Ł. obowiązywała stawka bazowa czynszu za 1 m ² powierzchni użytkowej lokalu socjalnego w wysokości 1,50 zł. Następnie, od 1 kwietnia 2022 roku do końca 2022 roku wynosiła 2 zł. Lokal położony przy ul. (...) ma powierzchnię 61,01m ². Czynsz socjalny za lokal przy ul. (...) wynosił zatem:



od października 2020 roku do marca 2022 roku po stawce 1,50 zł/m ²– 91,52 zł,



od kwietnia 2022 roku do września 2022 roku po stawce 2 zł/m ²– 122,02 zł,



za okres od 1 października 2022 roku do 18 października 2022 roku czyli za 18 dni po stawce 2 zł/m ² – 70,85 zł.

Opłata za wywóz śmieci na terenie Ł. naliczana jest od powierzchni lokalu i pomieszczeń przynależnych i w okresie od października 2020 roku do kwietnia 2021 roku za lokal przy ul. (...) według cennika firmy świadczącej usługi wywozu śmieci na terenie Miasta Ł. wynosiła łącznie 63,80 zł.

Dalej, Sąd Rejonowy ustalił, że pismem z 11 maja 2021 roku powódka wezwała pozwaną do zapłaty zadłużenia powstałego z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w Ł. w kwocie 6.131,12 zł.

Pozwana otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie za pracę równe wynagrodzeniu minimalnemu. Zamieszkuje wraz z partnerem w mieszkaniu, za które płaci miesięcznie 3.000 zł.

Ustalenia te doprowadziły Sąd pierwszej instancji do przekonania o zasadności częściowego uwzględnienia powództwa.

Za materialnoprawną podstawę żądania powódki Sąd Rejonowy uznał art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (dalej: u.o.p.l.). Sąd ten wskazał, że pozwana co prawda wyprowadziła się z lokalu końcem 2019 roku, jednak nie poinformowała o tym fakcie powódki, nie zwróciła kluczy do mieszkania, a w mieszkaniu pozostawiła kilka swoich rzeczy, co uprawniało do przyjęcia, że pozwana bezumownie zajmowała lokal przy ul. (...).

Sąd Rejonowy uznał, że powódka nieprawidłowo, z naruszeniem przepisu art. 18 ust. 3a u.o.p.l., dochodziła od pozwanej odszkodowania w wysokości czynszu obliczonego według stawek obowiązujących dla niesocjalnych lokali mieszkalnych. Sąd Rejonowy wskazał, że pozwanej w wyroku eksmisyjnym przyznano prawo do lokalu socjalnego oraz że powódka nigdy się z obowiązku zaoferowania pozwanej lokalu mieszkalnego nie wywiązała. W ocenie Sądu Rejonowego, powódka ma prawo domagać się od pozwanej odszkodowania w wysokości czynszu, jaki obowiązuje w przypadku najmu lokalu socjalnego.

Sąd Rejonowy uznał roszczenie powódki za zasadne w zakresie opłaty za wywóz śmieci za okres od października 2020 roku do kwietnia 2021 roku.

Z kolei za niewykazane Sąd ten uznał roszczenie o zwrot kosztów związanych ze zużyciem wody w lokalu i odprowadzonymi z niego ściekami. Sąd pierwszej instancji wskazał, że pozwana nie zamieszkiwała w lokalu począwszy od 2019 roku, a zatem „w normalnym trybie” nie zużywała wody i nie odprowadzała ścieków. Skoro tak, to cała woda, jaką pozwana – zdaniem powódki – miała zużyć, wynikać miała z ewentualnej awarii (wycieku). Pozwana tę okoliczność kwestionowała, toteż – w ocenie Sądu Rejonowego - na powódce zgodnie z art. 6 k.c. spoczywał ciężar dowodu, że w lokalu przy ul. (...) lub w piwnicy przynależnej do niego, miał miejsce wyciek wody, generujący zużycie wskazane przez powódkę w rozliczeniu zużycia wody i odprowadzania ścieków. W ocenie Sądu Rejonowego, z przedłożonych przez powódkę dokumentów nie wynika, aby kiedykolwiek jednoznacznie stwierdzono, gdzie miała miejsce awaria wody w budynku przy ul. (...).

Dalej Sąd Rejonowy wskazał, że z notatki służbowej z 19 stycznia 2021 roku wynika, iż powódka miała świadomość, że lokal został przez pozwaną porzucony i nie stało na przeszkodzie, żeby już wówczas powódka dokonała komisyjnego otwarcia lokalu i jednoznacznie sprawdziła, czy w lokalu lub przynależnej od niego piwnicy jest wyciek wody, jak również, jakie zużycie wody pokazuje licznik w piwnicy.

Następnie Sąd Rejonowy uznał, że w sytuacji, gdy całe zużycie wody generowane jest przez ewentualny wyciek i zużyta woda nie jest odprowadzana do kanalizacji to nie ma podstaw do obciążania lokatora jakąkolwiek opłatą za odprowadzanie ścieków.

Nadto, w cenie Sądu Rejonowego nie jest możliwym, aby to właśnie u pozwanej w lokalu lub piwnicy był wyciek wody generujący takie zużycie, jak wskazane przez powódkę w rozliczeniu k. 66, czyli na poziomie 330 m ³ w 2020 roku.

Mając to na względzie, powództwo w zakresie opłat za wodę i kanalizację Sąd Rejonowy oddalił w całości.

Za częściowo zasadny Sąd pierwszej instancji uznał zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia. Sąd ten wskazał, że należności okresowe, obejmujące odszkodowanie w wysokości czynszu najmu, należne za październik, listopad i grudzień 2020 rok, przedawniły się z końcem 2023 roku (pozew wniesiono w lipcu 2024 roku). W ocenie Sądu Rejonowego, za październik, listopad i grudzień powódka mogła domagać się wyłącznie opłat za śmieci (bez czynszu – czynsz się przedawnił).

Za podstawę prawną roszczenia odsetkowego powódki Sąd Rejonowy uznał art. 481 § 1 k.c. Sąd ten wskazał, że powódka, oznaczając datę początkową naliczania odsetek od poszczególnych świadczeń, przyjmowała, że są one obliczone od pierwszego dnia następnego miesiąca po wystąpieniu zaległości, przy czym z uwagi na oddalenie powództwa w znacznym zakresie Sąd musiał należne odsetki przeliczyć ponownie. Dokonując obliczeń Sąd Rejonowy podał, że uwzględnił sytuacje, gdy ostatni dzień miesiąca przypadał w dzień wolny od pracy, przesuwając w takim przypadku termin płatności na najbliższy dzień kalendarzowy, a datę początkową naliczania odsetek – na dzień następny po tej dacie. Uwzględnił Sąd również, że odsetki za 2020 rok częściowo się przedawniły. Z dokonanych przez Sąd Rejonowy obliczeń wynika, że łącznie powódka mogła dochodzić od pozwanej kwoty 3.310,32 zł, w tym 2.622,37 zł odszkodowania (czynsz+śmieci) i 687,95 zł skapitalizowanych odsetek.

Sąd Rejonowy rozłożył zasądzoną na rzecz powódki należność na raty na podstawie art. 320 k.p.c., przy uwzględnieniu wniosku pozwanej i zgody powódki na rozłożenie należności na raty.

O kosztach procesu Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c., stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.

Z kolei o odsetkach ustawowych za opóźnienie orzekł zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Apelację od wydanego w sprawie rozstrzygnięcia złożyła powódka, zaskarżając wyrok w części dotyczącej punktu 2. oraz 4. Zarzuciła naruszenie:



art. 233§1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i zaniechanie rozważenia w sposób wszechstronny materiału dowodowego oraz wybiorczą i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę dowodów, skutkującą – w ocenie apelującej - oparciem orzeczenia na wyselekcjonowanej jego części, a w konsekwencji dokonanie błędnej kwalifikacji prawnej roszczenia,



art. 18 ust.3a ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwą interpretację, podczas gdy – w ocenie apelującej – z przepisu wynika, że obowiązek pokrycia właścicielowi różnicy między wysokością odszkodowania, o której mowa w ust. 3, a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora, ciąży na gminie, co powoduje – zdaniem powódki – że przepis ten ma zastosowanie do najmu lokali komercyjnych, a nie gminnych,



art. 5 k.c. w zw. z art. 18 ust. 3a ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie i błędne – zdaniem powódki – uznanie, że wobec zwlekania Gminy z przedstawieniem pozwanej propozycji zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, powódka nie może wywodzić żadnych profitów, podczas gdy – w ocenie apelującej – brak możliwości domagania się od byłego lokatora pełnej wysokości odszkodowania stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego i naraża powódkę na straty finansowe, podczas gdy właściciel lokalu komercyjnego posiada uprawnienie do domagania się od gminy dodatkowej kwoty odszkodowania ponad czynsz należny jak za lokal socjalny.

Powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 2. poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki 6.221,62 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczanymi od 1 czerwca 2014 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie na swoją rzecz od pozwanej kosztów postępowania za obydwie instancje. Alternatywnie – apelująca domagała się uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej kosztów postępowania za obydwie instancje.

W uzasadnieniu wywodziła, że art. 18 ust.3a ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego nie ma zastosowania w sprawie, zaś brak możliwości domagania się od byłego lokatora odszkodowania w pełnej wysokości stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego i naraża powódkę na straty finansowe.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna.

Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu nie są obarczone błędem i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje zatem wskazane ustalenia za własne.

Skarżąca w apelacji nie wskazała sprzeczności z materiałem dowodowym, natomiast ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy mieści się w granicach zakreślonych przepisem art. 233 § 1 k.p.c., nie została przekroczona granica swobodnej oceny dowodów, a wnioski co do faktów w sposób logiczny wynikają z treści dowodów zgromadzonych w sprawie. Równocześnie Sąd Rejonowy poddał ocenie w sposób kompleksowy i właściwy cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, a skarżąca nie wykazała, aby uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, tymczasem tylko takie uchybienia mogą być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów, nie jest bowiem wystarczające samo przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostawało, że pozwanej przysługuje prawo do lokalu socjalnego, który nie został zaoferowany przez Gminę. Apelująca zakwestionowała natomiast brak możliwości domagania się od pozwanej odszkodowania w wysokości czynszu obliczonego według stawek obowiązujących dla niesocjalnych lokali mieszkalnych.

Nie można przyznać racji podniesionemu w apelacji zarzutowi naruszenia art. 18 ust. 3a Ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, osoby uprawnione do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, jeżeli sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, uiszczają odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać za zajmowany lokal, gdyby lokal ten wchodził w skład mieszkaniowego zasobu gminy, na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu. Obowiązek pokrycia właścicielowi różnicy między wysokością odszkodowania, o której mowa w ust. 3, a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora, ciąży na gminie. Zwrócić należy uwagę, że niniejszy przepis został wprowadzony przez ustawodawcę w celu ochrony uprawnionej do lokalu socjalnego poprzez ograniczenie jej odpowiedzialności do należności, jaką musiałaby zapłacić w przypadku przyznania jej lokalu socjalnego. Obowiązek pokrycia części odszkodowania należnego właścicielowi za bezumowne korzystanie z lokalu został przerzucony na gminę. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że zasadnym byłoby naliczanie odszkodowania w wysokości czynszu obliczonego według stawek obowiązujących dla niesocjalnych lokali mieszkalnych. Uznanie bowiem, że pozwana miałaby płacić za lokal w stawkach wyższych jak za lokale nieasocjalne, niweczyłoby założenie ustawodawcy wynikające z treść art. art. 18 ust. 3a Ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, które ma służyć ochronie osoby, co do której Gmina nie zrealizowała swojego obowiązku dostarczenia lokalu socjalnego. Brak dostarczenia lokalu socjalnego rodzi odpowiedzialność Gminy w stosunku do innych niż Gmina właścicieli lokali i powołane wyżej przepisy nakazują Gminie pokrycie właścicielowi różnicy między wysokością odszkodowania, o której mowa w ust. 3, a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora. Jeśli natomiast lokal należy do Gminy, to Gmina nie jest, z przyczyn oczywistych, obowiązana do pokrycia tej różnicy, bo sama jest właścicielem lokalu. Nie ma natomiast podstaw prawnych, aby mogła żądać od osoby, której lokalu socjalnego nie dostarczyła, pokrycia różnicy w wysokości opłat, o jakie jest stratna Gmina z tego powodu, że nie może wynająć swojego lokalu według wyższych stawek, właściwych dla lokali niesocalnych (por. Dziczek Roman, Komentarz do ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz, wyd. IX, uwaga 3 do art. 18 ustawy).

Podsumowując powyższy wywód stwierdzić należy, iż apelacja powódki nie zawierała zarzutów, mogących podważyć rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego i w konsekwencji podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

SSO Beata Majewska-Czajkowska