Wyrok z 11 lutego 2026, sygn. III AUa 311/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 lutego 2026 r.

Sąd Apelacyjny w P. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak

Protokolant: Beata Tonak

po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. w P. na posiedzeniu niejawnym

sprawy W. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 1 lutego 2024 r. sygn. akt VII U 892/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na rzecz odwołującego W. K. kwotę 270,00 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt złotych) wraz z ustawowymi odsetkami, o których mowa w art. 98 § 1 ^{( 1)} k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

sędzia Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. o znaku (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., po rozpoznaniu wniosku z dnia 1 marca 2022 r., odmówił W. K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ rentowy wskazał, że podstawę faktyczną decyzji stanowiło orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 6 kwietnia 2022 roku stwierdzające, że wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy, przy czym niezdolność do pracy powstała 25 listopada 2021 roku, czyli po upływie 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia w dniu 21 stycznia 2020 roku. Zdaniem organu rentowego skoro niezdolność do pracy nie powstała u odwołującego w ciągu 18 miesięcy od daty ustania zatrudnienia, to w konsekwencji nie ma on prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

W. K. zaskarżył ww. decyzję, z zachowaniem wymaganego trybu i terminu, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. W ramach tzw. wniosków dowodowych odwołujący wniósł m.in. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci decyzji Starosty S. z 22 stycznia 2019 roku i 20 sierpnia 2020 roku celem wykazania daty ustalenia dla niego statusu bezrobotnego oraz granicznych dat pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnych.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o odrzucenie odwołania na podstawie art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c., albowiem odwołujący nie wniósł sprzeciwu od orzeczenia LO ZUS z dnia 6 kwietnia 2022 roku i oparł odwołanie wyłącznie na zarzutach dotyczących ww. orzeczenia LO ZUS. Nadto, strona pozwana wskazała, że treść odwołania wskazuje, że wnioskodawca nie kwestionuje stażu ustalonego przez ZUS – tj. okresów składkowych i nieskładkowych, lecz poddaje w wątpliwość ustaloną przez ZUS datę powstania u niego niezdolności do pracy, co powinien uczynić w ramach sprzeciwu od orzeczenia LO ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł również, że skoro ostatni tytuł do ubezpieczeń społecznych w przypadku wnioskodawcy ustał 21 stycznia 2020 roku, to w rezultacie aby skutecznie nabyć prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy owa niezdolność do pracy powinna powstać u odwołującego w ciągu 18 miesięcy od daty ustania ubezpieczenia.

W piśmie procesowym z 10 sierpnia 2022 roku odwołujący wskazał m.in., że jeżeli w odwołaniu, poza zarzutami odnoszącymi się do orzeczenia LO ZUS, podniesiono również inne zarzuty, to sąd nie może odrzucić odwołania na podstawie art. 477 ^{( 9)} § 3 ^{( 1)} k.p.c., lecz powinien je merytorycznie rozpoznać. Odwołujący zauważył przy tym, że dołączył do swojego odwołania kopie decyzji Starosty S. potwierdzające daty ustalenia i ustania jego statusu jako bezrobotnego, zaś orzekanie o uznaniu go za osobę bezrobotną, czy też o utracie takiego statusu, pozostaje poza kompetencją lekarzy orzeczników. W konsekwencji zatem nie można przyjąć, że odwołanie opierało się wyłącznie na zarzutach dotyczących orzeczenia LO ZUS.

Na rozprawie w dniu 17 maja 2023 roku pełnomocnicy stron zgodnie oświadczyli, że niesporne jest, że odwołujący został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do 31 maja 2023 r.

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2024r. w sprawie VII U 892/22 Sąd Okręgowy w P.:

1) zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 1 marca 2022 roku do 14 lutego 2023 roku,

2) zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego kwotę 180,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

Apelację od powyższego wyroku złożył organ rentowy, zaskarżając wskazane orzeczenie w całości i zarzucając:

1) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że odwołanie od decyzji Oddziału z 29 kwietnia 2022 r. nie dotyczy wyłącznie ustaleń lekarza orzecznika Oddziału zawartych w orzeczeniu z 6 kwietnia 2022 r.,

2) dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem art. 233 § 1 k.p.c., co odnosi się konkretnie do analizy treści odwołania,

3) naruszenie prawa procesowego - art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c. poprzez odstąpienie od odrzucenia odwołania i art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez przyznanie Odwołującemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 marca 2022 r. do 14 lutego 2023 r.

Mając na uwadze sformułowane powyżej zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie odwołania.

W odpowiedzi na apelację odwołujący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Z uwagi na złożenie apelacji po zmianie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dokonanej ustawą z 4 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1469) uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego zostało sporządzone w sposób określony przepisem art. 387 § 2 ¹ k.p.c. w brzmieniu nadanym tą nowelizacją. Sąd Apelacyjny nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie dokonał odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji, a także nie zmienił i nie uzupełnił ustaleń Sądu pierwszej instancji. W tej sytuacji, zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c., wystarczające jest wskazanie, że Sąd Apelacyjny przyjął co do zasady za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji dokonane w sprawie.

Podkreślić należy, że zasadniczym zarzutem apelacji było naruszenie art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c., zaś apelujący kwestionował wyłącznie odstąpienie od odrzucenia odwołania przez Sąd Okręgowy w sytuacji, gdy zdaniem pozwanego odwołanie od decyzji dotyczy wyłącznie kwestionowania ustaleń lekarza orzecznika ZUS zawartych w orzeczeniu z 6 kwietnia 2022 r.

Apelujący nie kwestionował natomiast tego, że odwołujący spełnia przesłanki do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 14 lutego 2023 r., w szczególności, że niezdolność do pracy powstała u wnioskodawcy przed 21 lipca 2021 roku (tj. w ciągu 18 miesięcy od daty ustania ubezpieczenia). Sąd Apelacyjny podzielił w tym zakresie w pełni ustalenia faktyczne i prawne Sądu I instancji.

Odnosząc się zaś do zarzutów apelacji, to wskazać na wstępie należy, że stosownie do treści art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c. sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, jeżeli osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej ZUS i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia.

Powołany przepis art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c. nakazuje zatem odrzucenie odwołania w przypadku niewyczerpania przez stronę dwuinstancyjnego trybu orzecznictwa lekarskiego, a mianowicie niezłożenia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS. Celem tej regulacji jest możliwość ponownego zweryfikowania stanu zdrowia wnioskodawcy przez lekarzy ZUS, a tym samym odniesienia się do jego zarzutów i ewentualnego uwzględnienia jego wniosku w przyszłej decyzji.

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy na etapie wstępnego badania sprawy nie dostrzegł podstaw do zastosowania art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c. i przeprowadził postępowanie dowodowe dopuszczając dowód z opinii biegłych sądowych psychologa i psychiatry. Ostatecznie odwołujący został uznany w przez biegłych za częściowo niezdolnego do pracy, przy czym w ocenie biegłych częściowa niezdolność do pracy powstała u odwołującego w czerwcu 2019 roku (rozpoczęcie leczenia psychiatrycznego), a zatem przed 21 lipca 2021r.

Również organ rentowy odniósł się merytorycznie do wydanej opinii i wskazał, że nie zgłasza zastrzeżeń do opinii biegłych lekarzy sądowych z dnia 7 lipca 2023 r. i oświadczył, że wnosi o wydanie orzeczenia zgodnie z wynikami postępowania dowodowego. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2023 r. pełnomocnik organu rentowego oświadczył, że nie kwestionuje wydanej przez biegłych sądowych opinii, jednakże wniósł o odrzucenie odwołania na podstawie art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c. w związku z brakiem wniesienia przez odwołującego sprzeciwu od orzeczenia LO ZUS z dnia 6 kwietnia 2022 r.

W konsekwencji uprawniony jest wniosek, że organ rentowy wypowiedział się ponownie co do stanu zdrowia odwołującego – jednakże w toku postępowania sądowego – i ocena ta jest dla wnioskodawcy korzystna. Z uwagi na powyższe, a także wobec przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd Okręgowy w całości, odrzucenie na tym etapie postępowania odwołania wnioskodawcy byłoby niecelowe i w istocie sprzeczne z ratio legis przepisu art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c.

Ponadto – co najistotniejsze – zarzuty apelującego w istocie stanowią powtórzenie jego argumentacji prezentowanej przed Sądem I instancji, odnośnie do odrzucenia odwołania na podstawie art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c. , do czego Sąd I instancji odniósł się wyczerpująco w pisemnych motywach wyroku i Sąd Apelacyjny w pełni te ustalenia podziela.

W świetle art. 477 ⁹ § 3 ¹ k.p.c. zaniechanie wniesienia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS nie jest wystarczające do stwierdzenia konieczności odrzucenia odwołania, wszak przepis ten wymaga również oparcia odwołania na zarzutach dotyczących orzeczenia lekarza orzecznika. Zastosowanie koniunkcji łącznej jednoznacznie wskazuje na konieczność kumulatywnego wystąpienia obu tych przesłanek. Zatem dla zastosowania tej normy decydujące znaczenie ma określenie przedmiotu odwołania. Jeżeli bowiem w odwołaniu poza zarzutami odnoszącymi się do orzeczenia lekarza orzecznika ZUS podniesiono także inne zarzuty, to sąd nie może odrzucić odwołania i rozpoznaje je merytorycznie, w tym również w zakresie oceny stanu zdrowia ubezpieczonego w kontekście niezdolności do pracy i ewentualnego okresu jej powstania.

Należy podkreślić, że w odwołaniu W. K. w ramach wniosków dowodowych wniósł m.in. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci decyzji Starosty S. z 22 stycznia 2019 roku i 20 sierpnia 2020 roku celem wykazania daty ustalenia dla niego statusu bezrobotnego oraz granicznych dat pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnych. Nadto również w piśmie procesowym z 10 sierpnia 2022 roku odwołujący przypomniał, że dołączył do swojego odwołania kopie decyzji Starosty S. potwierdzające daty ustalenia i ustania jego statusu jako bezrobotnego, zaś orzekanie o uznania go za osobę bezrobotną, czy też utracie takiego statusu, pozostaje poza kompetencją lekarzy orzeczników. W konsekwencji zatem nie można przyjąć, że odwołanie opierało się wyłącznie na zarzutach dotyczących orzeczenia LO ZUS.

Jak wynika z motywów odwołania, w niniejszej sprawie należało zatem ocenić nie tylko stan zdrowia i datę powstania niezdolności do pracy odwołującego, ale także okoliczności dotyczące stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy, w związku z przysługującym odwołującemu w okresie od 22 stycznia 2019 roku do 1 sierpnia 2020 roku statusem bezrobotnego.

Nie można zatem podzielić argumentacji strony pozwanej, że odwołanie od decyzji z 29 kwietnia 2022 r. dotyczy wyłącznie kwestionowania ustaleń lekarza orzecznika ZUS zawartych w orzeczeniu z 6 kwietnia 2022 r.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu Apelacyjnego, zarzuty apelującego nie mogły zasługiwać na aprobatę, a przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że odwołujący ma prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do wykonywania pracy zarobkowej na okres od 1 marca 2022 roku do 14 lutego 2023 roku, trzeba uznać za prawidłowe i mające odzwierciedlenie w ustalonym stanie faktycznym.

Konkludując, Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. apelację oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej zasądzono od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 270 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spłacie świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

sędzia Wiesława Stachowiak