Wyrok z 29 maja 2026, sygn. VII Ga 118/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

29 kwietnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Białymstoku VII Wydział Gospodarczy

w składzie: Przewodniczący sędzia Leszek Ciulkin

po rozpoznaniu 29 kwietnia 2026 roku w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku

z 11 lutego 2026 roku, sygn. akt VIII GC 1155/25

I.  Oddala apelację.

II.  Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 450 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się postanowienia o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty.

sędzia Leszek Ciulkin

Sygn. akt VII Ga 118/26

UZASADNIENIE

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotowa sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, zaś Sąd Odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego,

Powód J. K. i wspólnicy spółka jawna w C. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) spółki akcyjnej w W. kwoty 1.549,85 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 6 czerwca 2025 r. do dnia zapłaty, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Białymstoku nakazem zapłaty uwzględnił żądanie pozwu.

Od ww. nakazu zapłaty pozwany złożył sprzeciw, zaskarżając go w całości. Wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Wyrokiem z 11 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygn. akt VIII GC 1151/25 upr zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.549,85 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 6 czerwca 2025 r. do dnia zapłaty, kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę 917,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Apelację od tego wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku wniósł pozwany, zaskarżając go w całości. Zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1, w zw. z art. 354 § 2 w zw. z art. 513 k.c., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. nieograniczenie odpowiedzialności Ubezpieczyciela do wysokość kosztów najmu pojazdu zastępczego, jakie byłyby poniesione, gdyby osoba poszkodowana wykazała chęć i wolę współpracy, tj. wynajęła pojazd zastępczy za pośrednictwem ubezpieczyciela na preferencyjnych warunkach.

W związku z powyższym wniósł o:

1. Zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I, poprzez oddalenie powództwa.

2. Zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie kosztów postępowania, stosownie do wyniku postępowania apelacyjnego.

3. Zasądzenie na rzecz Pozwanego od Powoda kosztów postępowania apelacyjnego, wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego przed sądem II instancji według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuję:

apelacja wywiedziona przez pozwanego jako bezzasadna nie zasługiwała na uwzględnienie, stąd argumentacja w niej zaprezentowana nie mogła prowadzić do wydania rozstrzygnięcia w postulowanym przez apelującego kierunku.

W ocenie Sądu Okręgowego ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w Białymstoku oraz wyciągnięte na ich podstawie wnioski były właściwe. W konsekwencji Sąd II instancji podziela te ustalenia i akceptuje wyprowadzone na ich podstawie wnioski dotyczące zasadności i ustalonej przez Sąd I instancji wysokości dochodzonego roszczenia. Wobec tożsamej oceny, powielanie argumentacji przedstawionej przez Sąd I instancji stało się zbędne.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez apelującego, a mianowicie dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1 w zw. z art. 354 § 2 w zw. z art. 513 k.c. należy wskazać, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie był częściowo bezsporny. Pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności za szkodę, a istota sporu między stronami sprowadzała się praktycznie do ustalenia uzasadnionej wysokości odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego.

Kluczowe dla oceny zarzutów apelacji jest stanowisko zasady pełnego odszkodowania, która obowiązuje w prawie cywilnym. Oznacza to, że należne poszkodowanemu odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości doznanej przez niego szkody i rekompensować mu uszczerbek, jaki dotknął jego prawnie chronione dobra lub interesy. Do ustalenia tej wysokości stosuje się metodę dyferencyjną, polegającą na porównaniu stanu majątkowego poszkodowanego istniejącego przed zdarzeniem wyrządzającym szkodę, oraz tego stanu majątkowego, który powstał wskutek owego zdarzenia (E. Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 10, 2021, art. 361, Nr 22, 25; A. Olejniczak, System Prawa Prywatnego, tom 6, wyd. 3, 2018, art. 361, Nb 169). Na pozwanym dłużniku ciąży obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, ale z zachowaniem rozsądnych proporcji pomiędzy korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika (wyr. SN z 8 września 2004 r., IV CK 672/03).

Zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 34 ust 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Świadczenie ubezpieczyciela winno odpowiadać wysokości doznanej przez poszkodowanego szkody.

Należy zgodzić się z pozwanym, że nie wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym ze zdarzeniem komunikacyjnym mogą być refundowane. Istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2 k.c., art. 362, 826 § 1 k.c., art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych). Na dłużniku ciąży obowiązek zwrotu tylko wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika.

Oznacza to, że na poszkodowanym spoczywa zgodnie z artykułem 362 k.c. obowiązek minimalizacji szkody, ale nie oznacza to, że w każdym przypadku musi skorzystać z oferty pojazdu zastępczego skierowanego do niego przez pozwanego. Nadto, w ocenie Sądu odwoławczego nie można zarzucić poszkodowanemu zwiększenia rozmiarów szkody w sytuacji, kiedy zawarł on umowę najmu pojazdu zastępczego z podmiotem funkcjonującym na rynku, według stawek rynkowych, lokalnie obowiązujących. Obecna sytuacja prawna wymusza na warsztacie, poświęcenie większej uwagi kwestiom najmu pojazdu zastępczego, w tym w szczególności wzięcie na siebie sprawy uświadomienia klientowi przysługujących mu praw oraz wskazania mu różnic pomiędzy ofertą ze strony warsztatu a propozycją składaną przez ubezpieczyciela.

Poszkodowanemu przysługuje możliwość wyboru miejsca najmu pojazdu zastępczego. Wybierając jeden z wielu funkcjonujących na rynku takich podmiotów poszkodowany może kierować się m.in. jego fachowością, rzetelnością i poziomem świadczonych usług. Kosztami ekonomicznie uzasadnionymi, do których zwrotu obowiązany jest ubezpieczyciel są zatem koszty ustalone według stawek którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego podmiot udzielający najmu, pod warunkiem, że nie są one rażąco zawyżone. Jeżeli zatem poniesione przez poszkodowanego koszty wynajmu samochodu odpowiadają cenom stosowanym przez usługodawców na lokalnym rynku i jednocześnie można je zaliczyć do kategorii niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów, ubezpieczyciel nie ma uzasadnionych podstaw do odmowy wypłaty odszkodowania odpowiadającego wspomnianym kosztom. W rezultacie należałoby przyjąć, że odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej za uszkodzenie pojazdu mechanicznego obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty wynajmu pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku.

Od zasady swobodnego wyboru wypożyczalny w trakcie likwidacji szkody z OC istnieje jednak wyjątek. Jeżeli ubezpieczyciel przedstawi poszkodowanemu realną i konkretną propozycję najmu bezkosztowego, wówczas poszkodowany nadal ma prawo wynająć pojazd w wybranej przez siebie wypożyczalni. W takiej sytuacji ubezpieczyciel nie jest jednak zobowiązany do pokrycia różnicy pomiędzy kosztem najmu w wypożyczalni wskazanej przez siebie a wyższym kosztem najmu poniesionym przez poszkodowanego. Poszkodowany zachowuje więc swobodę wyboru, lecz musi liczyć się z tym, że nie wszystkie konsekwencje finansowe tego wyboru będą mu zrekompensowane.

Standardowa informacja przekazana klientowi, dotycząca możliwości zorganizowania wynajmu pojazdu zastępczego oraz jego warunków, nie stanowi oferty najmu w rozumieniu art. 66 § 1 k.c., a ma charakter jedynie informacyjny. Oferta powinna wyrażać stanowczą wolę zawarcia umowy. Oznacza to, że wyrażona w niej propozycja zawarcia umowy powinna być tak sformułowana, że do zawarcia umowy potrzebne jest tylko oświadczenie o jej przyjęciu. Nie ma znaczenia, jak taka propozycja została przez oferenta nazwana. Oferta powinna zawierać istotne postanowienia proponowanej umowy.

Pozwany podnosił, że zaoferował poszkodowanemu zorganizowanie najmu pojazdu zastępczego bez poniesienia jakichkolwiek kosztów z tym związanych. Pomimo to pozwany nie przystał na ową propozycję. Nie przekazał jednak poszkodowanemu dokumentów w postaci regulaminu najmu czy ogólnych warunków najmu, które mogłyby zniwelować rozbieżności pomiędzy informacjami przedstawionymi przez ubezpieczyciela a wypożyczalnią z nim współpracującą.

Powód podejmował rozmowy z wypożyczalniami, zwracał się z zapytaniem o przedstawienie warunków najmu, wzorów umowy czy możliwości zniesienia kar umownych. Uzyskiwał jednak informację, że warunki najmu oraz regulamin nie podlegają zmianie, a sama wypożyczalnia nie jest w stanie potwierdzić gwarancji zapłaty za najem przez Towarzystwo Ubezpieczeń, który według pozwanego miał być bezkosztowy dla poszkodowanego.

Pozwany podczas procesu wskazywał, że mógł zorganizować poszkodowanemu najem pojazdu zastępczego w klasie tożsamej do pojazdu poszkodowanego w stawce 76 zł za dobę wynajmu. Powyższego jednak nie wykazał. Nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdziłyby możliwość wynajmu pojazdu zastępczego w stawce 76 zł za dobę najmu, na tożsamych warunkach jak uczynił to powód tj. pojazdu klasy C z automatyczną skrzynią biegów, ze zniesieniem wkładu własnego, kar umownych i innych kosztów obciążających poszkodowanego.

Przede wszystkim należało dostrzec, że pozwany pomimo przekazania powodowi informacji o obowiązujących warunkach, z których zdaniem pozwanego jednoznacznie wynikał najem pojazdu zastępczego pozbawiony dodatkowych kosztów, powód otrzymał od wskazanej i odpowiedzialnej za najem wypożyczalni warunki, z których wynikały liczne obostrzenia. Pozwany pomija ponadto najistotniejszy fakt, że poszkodowany był zobowiązany do podpisania umowy najmu z konkretną wypożyczalnią, a nie z ubezpieczycielem.

Podczas rozmowy z 13 maja 2025 r. pracownik wypożyczalni (...) S.A. poinformował pracownika powoda, że warunki najmu znajdują się na stronie internetowej wypożyczalni. W mailu z 14 maja 2025 r. pracownik wypożyczalni wskazał, że owe warunki oraz regulamin nie podlegają zmianie, a bez akceptacji przedmiotowych warunków najmu wypożyczalnia nie jest przystąpi do organizacji samochodu zastępczego.

Należy podkreślić, że poszkodowany nie ma obowiązku poszukiwania usługodawcy, który najtaniej oferuje najem pojazdów zastępczych. Skoro bowiem poszkodowany znalazł się w sytuacji przymusowej spowodowanej nie ze swojej winy, lecz przez innego uczestnika ruchu drogowego, to nie można niedogodności wynikających dla niego z takiej sytuacji potęgować dodatkowymi restrykcjami, które pozostają w ewidentnej sprzeczności z regułami kompensacji szkody określonymi przepisami art. 361 i 363 k.c.

Poszkodowany, co nie ulega wątpliwości, posiadał możliwość najmu konkretnego pojazdu zastępczego u powoda w oparciu o jasno sprecyzowane warunki umowy w zakresie limitu kilometrów, kaucji, kar umownych, dodatkowych kosztów, określonej stawki uwzględnionej od ilości dni najmu i innych znaczących dla poszkodowanego zapisów zawartych w tej umowie. Zatem z uwagi na brak sprecyzowanych przez pozwanego warunków najmu przekazanych poszkodowanemu, celem dokonania szczegółowego porównania, poszkodowany nie miał możliwości nawet na późniejszą zmianę pojazdu zastępczego na pochodzący z takiej wypożyczalni.

Należy także zauważyć, że sama propozycja najmu bezgotówkowego budzi poważne wątpliwości. Określenie bezgotówkowy oznacza brak konieczności posługiwania się gotówką przy regulowaniu zobowiązań - płatność może być dokonana np. kartą kredytową lub przelewem bankowym. Pozwany nie wyjaśnia jednak, co dokładnie rozumie pod użytym przez siebie sformułowaniem. Należy podkreślić, że określenie to nie jest synonimem pojęcia bezkosztowy.

Reasumując, to nie ubezpieczyciel, a poszkodowany ostatecznie zawiera umowę najmu pojazdu zastępczego z wypożyczalnią wskazaną przez ubezpieczyciela i ma prawo wiedzieć czy na pewno będzie to dla niego najem bezkosztowy.

Obowiązkiem pozwanego było przedstawienie poszkodowanemu lub jego pełnomocnikowi pełnej i jednoznacznej informacji o warunkach najmu, umożliwiającej zweryfikowanie deklaracji pozwanego dotyczących rzekomo bezkosztowego charakteru najmu. Tymczasem pozwany ograniczył się jedynie do ogólnikowych, korzystnie brzmiących zapewnień, które jednak nie zostały poparte żadnymi konkretnymi danymi ani dokumentami. W rezultacie pozostały one wyłącznie nieweryfikowalnymi deklaracjami, pozbawionymi realnego potwierdzenia.

W tych okolicznościach, Sąd II instancji nie dopatrzył się żadnych podstaw do powzięcia wątpliwości, co do przedłożonych Sądowi dokumentów i dał im wiarę w całości.

Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy podziela w całości wnioski Sądu Rejonowego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej apelacji, niewątpliwie należało przyjąć, że Sąd Rejonowy analizując przedmiotową sprawę pod katem oceny zasadności i wysokości roszczenia powoda, w sposób uprawniony oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Apelujący zaś, nie przedstawił żadnego skutecznego argumentu, który mógłby zachwiać bądź podważyć ocenę dokonaną przez Sąd I instancji. Wobec powyższego, brak było podstaw do zmiany wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd Okręgowy w pkt I apelację pozwanego oddalił jako bezzasadną na mocy art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, obciążając nimi stronę przegrywającą. Na koszty postępowania apelacyjnego poniesione przez powoda, złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 450,00 zł. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego, ustalona została w oparciu o § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokatów przyjmując 50 % stawki minimalnej, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszym postępowaniu.

sędzia Leszek Ciulkin