Wyrok z 1 czerwca 2026, sygn. VII U 616/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 czerwca 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2026 r. w Warszawie

sprawy (...) Przedsiębiorstwo (...) (...), R. V. (1) spółki jawnej w X.

z udziałem O. B. (1), X. B., F. B. (2), P. R., X. R., P. U., H. B., P. F., R. P. i Agencji Ochrony (...) spółka (...) w X.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń (...) w X.

o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym

na skutek odwołania (...) Przedsiębiorstwo (...) (...), R. V. (1) spółki jawnej w X.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń (...) Oddział w X.

- z dnia 17 stycznia 2024 roku Nr (...)

- z dnia 17 stycznia 2024 roku Nr (...)

- z dnia 17 stycznia 2024 roku Nr (...)

- z dnia 17 stycznia 2024 roku Nr (...)

- z dnia 17 stycznia 2024 roku Nr (...)

- z dnia 7 lutego 2024 roku Nr (...)

- z dnia 7 lutego 2024 roku Nr (...)

- z dnia 7 lutego 2024 roku Nr (...)

- z dnia 7 lutego 2024 roku Nr (...)

1.  umarza postepowanie w stosunku do ubezpieczonego H. B.,

2.  oddala odwołania,

3.  zasądza od odwołującej (...) Przedsiębiorstwo (...) (...), R. V. (1) spółki jawnej w X. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w X. kwotę 3.240,00 zł (trzy tysiące dwieście czterdzieści złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

W dniu 23 lutego 2023 r. (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) spółka jawna z siedzibą w X. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w X. z dnia 17 stycznia 2024 roku Nr (...) dotyczącej ubezpieczonego O. B. (1), którą organ rentowy stwierdził, że ubezpieczony nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 10 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. u płatnika składek (...) sp. j. Jednocześnie organ rentowy ustalił na kwotę 0 zł podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne O. B. (1) za okres od lutego 2020 r. do stycznia 2021 r.

Odwołująca się wniosła o zmianę ww. decyzji poprzez stwierdzenie, że ubezpieczony O. B. (1) w okresie od 10 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek (...) PHU (...), R. V. (2) spółka jawna oraz ustalenie podstaw wymiaru składek zgodnie z deklaracjami składanymi przez płatnika składek. Nadto, skarżąca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu strona odwołująca zaprzeczyła jakoby umowa zlecenia została zawarta dla pozoru, jedynie w celu zmniejszenia kwoty obowiązkowych składek. Przedstawiono także zasady współpracy w ramach konsorcjum odwołującej się ze spółką (...) (odwołanie (...) PHU (...), R. V. (2) spółka jawna od decyzji dotyczącej O. B. (1) – k. k. 3-7 a.s.).

Odwołania o tożsamej treści, jak w sprawie decyzji dotyczącej O. B. (1), spółka (...) sp. j. z siedzibą w X. wniosła również od decyzji ZUS (...) w X. z dnia 17 stycznia 2024 roku o numerach:



(...) – dotyczącej X. B.



(...) – dotyczącej F. B. (2)



(...) – dotyczącej P. R.



(...) – dotyczącej X. R.,

a w dniu 19 marca 2024 r. także odwołania od czterech decyzji ww. organu rentowego z dnia 7 lutego 2024 roku, o następujących numerach:



(...) – dotyczącej R. P.



(...) – dotyczącej H. B.



(...) – dotyczącej P. U.



(...) – dotyczącej P. F.

Odwołująca się wniosła o zmianę ww. decyzji poprzez stwierdzenie, że ww. ubezpieczeni podlegali obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz podlegali obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek (...) PHU (...), R. V. (2) spółka jawna w następujących okresach: X. B. i X. R. w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r., F. B. (2) i P. R. w okresie od 11 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., P. F. od 10 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., P. U. od 15 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r., R. P. od 10 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. i H. B. od 7 października 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.

Ponadto odwołująca się wniosła o ustalenie podstaw wymiaru składek zgodnie z deklaracjami składanymi przez płatnika składek oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika składek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (odwołania (...) od decyzji dotyczącej: X. B. – k. 2-6 akt VII U 617/24, F. B. (2) – k. 2-6 akt VII U 618/24, P. R. – k. 2-6 akt VII U 619/24, X. R. – k. 2-6 akt VII U 620/24, R. P. – k. 3-7 akt VII U 815/24, H. B. – k. 3-7 akt VII U 804/24, P. U. – k. 3-7 akt VII U 797/24, P. F. – k. 3-7 akt VII U 805/24).

W odpowiedziach na odwołania płatnika składek Zakład (...) w X. wniósł o oddalenie odwołań na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. i o zasądzenie od odwołującego się kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w toku kontroli, powiazania biznesowe oraz przepływy finansowe pomiędzy Agencja (...) (...) P. B. i (...) s.j. wskazują, że spółki ukształtowały stan faktyczny w taki sposób, aby obejść przepis ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zawarcie umów z tymi samymi osobami przez obu płatników miało na celu upozorowanie zbiegu tytułów do ubezpieczeń celem obniżenia kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. Agencja Ochrony (...) (...) (...) B. będąca podstawowym zleceniodawcą (m.in. zeznania ubezpieczonych) powinna być płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie od przychodu zyskanego przez ubezpieczonego z tytułu zawartej umowy zlecenia z odwołującym (odpowiedzi ZUS na odwołania decyzji dotyczącej: O. B. (1) – k. 10- 12 akt VII U 616/24, X. B. – k. 9-11 akt VII U 617/24, F. B. (2) – k. 9-11 akt VII U 618/24, P. R. – k. 9-11 akt VII U 619/24, X. R. – k. 9-11 akt VII U 620/24, R. P. – k. 10-12 akt VII U 815/24, H. B. – k. 10-12 akt VII U 804/24, P. U. – k. 10-12 akt VII U 797/24, P. F. – k. 10-12 akt VII U 805/24).

Sąd na podstawie art. 219 k.p.c. połączył, celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, sprawy: VII U 617/24 dotyczącą X. B., VII U 618/24, dotyczącą F. B. (2), VII U 619/24 dotyczącą P. R., VII U 620/24 dotyczącą X. R., VII U 815/24 dotyczącą R. P., VII U 804/24 dotyczącą H. B., VII U 797/24 dotyczącą P. U. i VII U 805/24 dotyczącą P. F. ze sprawą VII U 616/24 dotyczącą O. B. (1) (zarządzenia z dnia 6 czerwca 2025 r. – k. 20 akt VII U 804/24, k. 19 akt VII U 617/24, k. 19 akt VII U 618/24, k. 19 akt VII U 619/24, k. 19 akt VII U 620/24, k. 20 akt VII U 815/24, k. 20 akt VII U 797/24, k. 20 akt VII U 805/24).

Na rozprawie 5 listopada 2025 r. zainteresowana Agencja Ochrony (...) spółka jawna P. B. z siedzibą w X. przychyliła się do stanowiska spółki (...) (k. 158 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Przedsiębiorstwo (...) (...), R. V. (1) sp. j. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego 23 sierpnia 2006 r. pod numerem (...), obecnie z siedzibą przy ul. (...) w X.. Wspólnikami są F. B. (1) i O. T.. Od 9 lipca 2018 r. przedmiotem przeważającej działalności spółki jest m.in. działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa (dane z KRS – k. 9-9v a.s.).

Agencji Ochrony (...) spółka jawna P. B. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego 15 lutego 2002 r. pod numerem (...), obecnie z siedzibą przy ul. (...) w X.. Spółka powstała wskutek przekształcenia spółki cywilnej w jawną na mocy uchwały Zgromadzenia Wspólników z 18 października 2021 r. Wspólnikami są V. B. i I. B.. Od 27 czerwca 2019 r. przedmiotem przeważającej działalności spółki jest m.in. działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa (dane z KRS – k. 104-108 a.s.).

Ww. płatników łączyły liczne umowy konsorcjum. Zgodnie z zawartymi umowami partnerzy tworzyli konsorcja w celu wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie zamówień przez podmioty (zamawiających) wskazane w poszczególnych umowach. Ww. zamówienia dotyczyły kompleksowego wykonania zadań z zakresu ochrony osób, obiektów, mienia czy obsługi parkingów. W przypadku wygrania przetargu do każdej umowy konsorcjum sporządza się porozumienie wykonawcze, w którym określa się procentowy udział oraz koszty przygotowania i złożenia oferty każdego partnera. Po wygraniu przetargu osoby tam pracujące są już przeszkolone na danym obiekcie i inspektorzy rozmawiają z nimi, czy zgadzają się przejść do firmy, która wygrała przetarg. Wtedy podpisują umowy i wypełniają odpowiednie dokumenty (zeznania F. B. (1) – k. 238-240 a.s., zeznania V. B. – k. 240-242 a.s.).

W szczególności (...) i (...) zawarły następujące umowy:

⚫

umowę konsorcjum z 5 listopada 2019 r. (którego liderem był (...)) celem wzięcia udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na wykonanie usługi w zakresie ochrony i monitorowania obiektów Urzędu V. w X. na lata 2019 – 2021,

⚫

umowę konsorcjum z 17 grudnia 2019 r. (którego liderem była spółka (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na wykonanie usługi w zakresie ochrony osób, mienia i obiektów (...) (...) w X.,

⚫

umowę konsorcjum z 3 lutego 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem Agencja (...) S. (...) P. O.) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na udzielenie zamówienia na wykonanie usług w zakresie ochrony fizycznej osób i mienia znajdującego się na nieruchomościach administrowanych przez Zarząd Miasta F.,

⚫

umowę konsorcjum z 5 marca 2020 r., (którego liderami byli (...) i (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie usług w zakresie ochrony i dozoru mienia w obiektach Muzeum (...) w X.,

⚫

umowę konsorcjum z 7 sierpnia 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem spółka (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie zadania w zakresie ochrony obiektów i mienia Narodowego Instytutu (...) - Państwowego Instytutu (...) w X.,

⚫

umowę konsorcjum z 3 września 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem spółka (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie usługi w zakresie kompleksowej całodobowej ochrony osób, obiektów i mienia na terenie Instytutu (...) wraz z obsługą miejsc parkingowych,

⚫

umową konsorcjum z 1 grudnia 2020 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem Biuro Ochrony PHU (...) B. O.) w celu wzięcia udziału w postępowaniu publicznym na wykonanie usługi w zakresie ochrony fizycznej osób i mienia znajdującego na nieruchomościach administrowanych przez Zarząd Mienia miasta stołecznego X.,

⚫

umowę konsorcjum z 24 lutego 2021 r. (którego liderem był (...), a dodatkowym członkiem spółka (...)) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na wykonanie usługi w zakresie ochrony osób i mienia na terenie Ośrodka (...) w X..

⚫

umowę konsorcjum z 13 kwietnia 2021 r. (którego liderem był (...), a dodatkowymi członkami spółki (...) i R. U. F.) w celu wzięcia udziału w postępowaniu na wykonanie usługi w zakresie obsługi parkingów w B. (bezsporne).

Współpracę pomiędzy ww. płatnikami potwierdzają dowody finansowe w postaci faktur VAT, które zostały wystawione za ogólne usługi z zakresu ochrony obiektów w ramach konsorcjum albo za udział w konsorcjum (k. 244-248 tom I akt kontroli).

W dniu 10 stycznia 2020 r. O. B. (1) podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 10 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia O. B. (1) – k. 75 akt kontroli).

W dniu 12 grudnia 2019 r. X. B. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 14,70 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia X. B. - k. 76 akt kontroli).

Następnie, 30 grudnia 2019 r. X. B. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia X. B. – k. 77 akt kontroli).

W dniu 11 stycznia 2021 r. F. B. (2) podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 11 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 18,30 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia F. B. (2) – k. 78 akt kontroli).

W dniu 11 stycznia 2021 r. P. R. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 11 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 18,30 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia P. R. – k. 84 akt kontroli).

W dniu 30 grudnia 2019 r. X. R. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia X. R. – k. 85 akt kontroli).

Następnie, w dniu 12 grudnia 2019 r. X. R. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 14,70 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia X. R. – k. 86 akt kontroli).

W dniu 12 grudnia 2019 r. P. U. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 14,70 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia P. U. – k. 91 akt kontroli).

Następnie, w dniu 30 grudnia 2019 r. P. U. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia P. U. – k. 92 akt kontroli).

W dniu 7 października 2020 r. H. B. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 7 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia H. B. – k. 73 akt kontroli).

Następnie, w dniu 31 grudnia 2020 r. H. B. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 18,30 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia H. B. – k. 74 akt kontroli).

H. B. zmarł w dniu 31 października 2025 r. (dane z PESEL-SAD – k. 143-144 a.s.).

W dniu 10 lipca 2021 r. P. F. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 10 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 18,30 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia P. F. – k. 112 akt kontroli).

W dniu 10 stycznia 2020 r. R. P. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 10 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 17 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia R. P. – k. 62 akt kontroli).

Następnie, w dniu 31 grudnia 2020 r. R. P. podpisał z (...) reprezentowaną przez F. B. (1) kolejną umowę zlecenia, w której zobowiązał się w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. do wykonywania samodzielne bez nadzoru i kierowania ze strony zleceniodawcy prac związanych z ochroną osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym między zleceniodawcą a jego klientami, wykonywania obowiązków ochronnych według grafików służb uzgadnianych w zespole chroniącym konkretny obiekt wykonywana obowiązków ochronnych na terenie obiektów wskazanych przez zleceniodawcę, za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej w kwocie 18,30 zł brutto. W umowie nie sprecyzowano obiektów, na których czynności te miały być wykonywane (umowa zlecenia R. P. – k. 63 akt kontroli).

Z tytułu umów zlecenia z (...) sp. j. ww. zleceniobiorcy byli zgłoszeni tylko do ubezpieczenia zdrowotnego (bezsporne).

Ponadto, ww. ubezpieczeni mieli zawarte również umowy zlecenia lub umowy o pracę z podmiotem Agencja Ochrony (...) (...) P. B., z tytułu których byli zgłoszeni do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego a okres ich obowiązywania pokrywał się okresem obowiązywania umów zlecenia z (...) sp. j. (bezsporne).

W ramach umów zlecenia z Agencją (...) (...) P. B. zleceniobiorcy zobowiązali się do ochrony osób i mienia w obiektach objętych ochroną przez zleceniodawcę, wykonywania obowiązków ochronnych zgodnie z zakresem czynności ustalonym przez zleceniodawcę a jego klientem, zgodnie z planem ochronnym regulaminem ochrony lub instrukcją ochrony, a także zgodnie z grafikiem.

Ww. umowy zlecenia z Agencją (...) (...) P. B. zawarli:



H. B. – umowa zlecenia z dnia 15 września 2017 r. (k. 331 akt kontroli ZUS, aneksy do umowy obowiązujące kolejno od dnia 1 stycznia 2020 r. i od 1 stycznia 2021 r. (k. 335 – 336 akt kontroli ZUS), karta przychodów – k. 302 akt kontroli ZUS);



P. F. – umowa zlecenia z dnia 19 maja 2021 r. (k. 427 akt kontroli ZUS), karta przychodów – k. 429 akt kontroli ZUS);



F. B. (2) – umowa zlecenia z dnia 31 grudnia 2016 r. (k. 292 akt kontroli ZUS) oraz aneksy do umowy wchodzące w życie kolejno z dnem 1 stycznia 2020 r. i 1 stycznia 2021 r. (k. 294 – 295 akt kontroli ZUS), karta przychodów – k. 296 – 297 akt kontroli ZUS);



R. P. – umowa z 31 grudnia 2016 r. (k. 408 akt kontroli ZUS), aneks do umowy wchodzący w życie z dniem 1 stycznia 2021 r. (k. 410 akt kontroli ZUS, karta przychodów – k. 411 - 412 akt kontroli ZUS);



P. R. – umowa zlecenia z dnia 31 grudnia 2016 r. (k. 298 akt kontroli ZUS), aneksy do umowy obowiązujące kolejno od 1 stycznia 2020 r. i 1 stycznia 202 r. (k. 300 – 301 akt kontroli ZUS, karta przychodów – k. 302 akt kontroli ZUS).

Umowy o pracę z Agencją (...) (...) P. B. zawarli:



O. B. (1) – umowa o pracę z dnia 31 grudnia 2019 r. zawarta na czas określony od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Na jej podstawie O. B. (1) został zatrudniony za wynagrodzeniem 2600 zł, jako pracownik ochrony ze wskazaniem, że czynności służbowe polegają na ochronie mienia na obiektach wyznaczonych na terenie województwa (...) (k. 405 akt kontroli ZUS, karta wynagrodzeń – k. 406 – 407 akt kontroli ZUS);



X. B. – umowa o pracę z dnia 29 listopada 2019 r. zawarta na okres próbny od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Na jej podstawie X. B. został zatrudniony jako pracownik ochrony za wynagrodzeniem 2.250 zł, ze wskazaniem, że czynności służbowe polegają na ochronie mienia na obiektach wyznaczonych na terenie województwa (...) (k. 382 akt kontroli ZUS). Kolejną umową z dnia 31 grudnia 2019 r. został zatrudniony w tym samych charakterze na czas określony od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. za wynagrodzeniem 2.600 zł (k. 383 akt kontroli ZUS, karta wynagrodzeń – k. 384 akt kontroli ZUS);



P. U. – umowa o pracę z dnia 29 listopada 2019 r. zawarta na okres próbny od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Na jej podstawie P. U. został zatrudniony jako pracownik ochrony za wynagrodzeniem 2.250 zł, ze wskazaniem, że czynności służbowe polegają na ochronie mienia na obiektach wyznaczonych na terenie województwa (...) (k. 379 akt kontroli ZUS). Kolejną umową z dnia 31 grudnia 2019 r. został zatrudniony w tym samych charakterze na czas określony od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. za wynagrodzeniem 2.600 zł (k. 380 akt kontroli ZUS, karta wynagrodzeń – k. 381 akt kontroli ZUS);



X. R. – umowa o pracę z dnia 29 listopada 2019 r. zawarta na okres próbny od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Na jej podstawie X. R. został zatrudniony jako pracownik ochrony za wynagrodzeniem 2.250 zł, ze wskazaniem, że czynności służbowe polegają na ochronie mienia na obiektach wyznaczonych na terenie województwa (...) (k. 385 akt kontroli ZUS). Kolejną umową z dnia 31 grudnia 2019 r. został zatrudniony w tym samych charakterze na czas określony od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. za wynagrodzeniem 2.600 zł (k. 386 akt kontroli ZUS, karta wynagrodzeń – k. 387 akt kontroli ZUS).

O. B. (1) w ramach umowy o pracę z Agencją (...) (...) B. i w ramach umowy zlecenia z (...) sp. j. wykonywał czynności ochrony na tym samym obiekcie, tj. w Ośrodku (...) przy ul. (...) w X.. W czasie pracy miał przekonanie, że pracuje dla jednego podmiotu, a Agencja Ochrony (...) (...) B. i (...) sp. j. to jedna firma, ponieważ wszystkie dokumentu związane z zawarciem umów podpisywał w jednym miejscu. Nie rozróżniał również czynności wykonywanych w ramach obu umów, ponieważ przez cały czas ochraniał ten sam obiekt (zeznania O. B. (1) – k. 159-161 a.s.).

F. B. (2) miał zawarte umowy zlecenia z Agencją (...) (...) B. i z (...) sp. j., jednak trwał w przekonaniu, że jego zleceniodawcą jest (...) (...) B., ponieważ spółka (...) (...) jako zleceniodawca w ogóle go nie interesowała, nawet nie pamiętał w jakich okolicznościach podpisał z nią umowę zlecenia. Ubrania robocze dostarczała mu spółka (...) (...) B., nigdy nie nosił ubrań z logo (...) (...) (...) Dostał od tej spółki identyfikator, ale nigdy go nie założył. Podpisanie umowy z (...) (...) nastąpiło podczas podpisywania aneksów do umowy zlecenia z (...) (...) P. B.. W ramach realizacji umów zlecenia pracował cały czas na jednym obiekcie przy ulicy (...) w X. (zeznania F. B. (2) – k. 161-162 a.s.).

P. R. identyfikował się jako zleceniobiorca podmiotu (...) (...) P. B. wskazując, że to zawsze z ww. spółką miał zawierane umowy i dla niej pracował jako dowódca zmiany w obiekcie (...). Do zawarcia przez P. R. umowy zlecenia z (...) (...) doszła za pośrednictwem pracownika (...) (...), który kontrolował pracę zleceniobiorców (...) (...) i podczas jednej z takich kontroli przywiózł umowę zlecenia z (...) (...) (...) informując, że mają tylko podpisać dokument. Po zawarciu umowy z (...) (...) (...) praca P. R. nie uległa zmianie, nadal prowadził rejestrację osób przybywających na obiekt i wjeżdżających pojazdów. Odzież służbową dostarczał mu (...), na odzieży widoczny był napis ochrona i emblemat (...), także identyfikator miał z ww. podmiotu. Dysponował także identyfikatorem z (...), ale nie użytkował go (zeznania P. R. – k. 162-163 a.s.).

R. P. w czasie obowiązywania umowy zlecenia z (...) dostał polecenie od dowódcy zmiany o konieczności podpisania umów z (...), których egzemplarze leżały na biurku w miejscu wykonywania zlecenia dla (...). Po podpisaniu umowy z (...) zakres obowiązków R. P. nie uległ żadnej zmianie. Nadal, przez cały czas pracował jako pracownik ochrony na jednym – tym samym, co dotychczas obiekcie tj. Instytut (...) przy ul. (...). Podczas pracy używał odzieży służbowej z logo (...), nie otrzymał od (...) ubrań roboczych ani identyfikatora (zeznania R. P. – k. 163-164 a.s.).

X. R. miał zawarte umowy z obiema spółkami, a podczas czynności służbowych pracował cały czas na jednym obiekcie przy ulicy (...) w X.. Umowy – bez względu, którego podmiotu dotyczyły – przywoził pracownik z (...). Od tej spółki otrzymał także ubranie robocze z jej logo, identyfikatory miał dwa – z logo każdej ze spółek, ale używał tylko identyfikatora z (...). Podczas pracy obowiązywał go jeden grafik na cały miesiąc (zeznania X. R. – k. 235-236 a.s.).

P. F. podczas zatrudnienia w (...), zawarł umowę z (...) i przez cały czas – w ramach obu umów pracował w Instytucie (...) w dniach od poniedziałku do piątku od 6:00 do 18:00 i nie rozgraniczał tego, w których godzinach pracował dla (...), a kiedy dla (...). Cały czas jego praca polega na ustawianiu samochodów na terenie parkingu, udzielaniu informacji pacjentom, którzy przyjeżdżają do szpitala, obchodzie na terenie zewnętrznym, i odbijaniu punktów. Wszystkie umowy podpisywał w siedzibie firmy (...), a kolejne umowy były przywożone na obiekt, gdzie pracował. Pracę wykonywał w strojach patrolowych i nie zmieniał ich w trakcie dyżuru. Miał dwa identyfikatory z (...) i (...), nosił jeden (zeznania P. F. – k. 236-238 a.s.).

P. U. w ramach umów zawartych z obema spółkami ochraniał obiekty przy ulicy (...) (...). Rozróżnienia dokonywał w ten sposób, że obiekt o numerze (...) ochrniała dla (...), a o numerze (...) dla (...). Kolejnym rozróżnieniem dla P. U. było to, że zmieniał identyfikator w zależności od obiektu, ubrania robocze pozostawiał te same. Umowę o pracę z (...) zawarł w biurze spółki, a z (...) były dowożone do podpisu, w czasie wykonywania przez niego pracy na obiekcie (zeznania P. U. – k. 186-187 a.s.).

W obu spółkach pracowali także O. P. (2) i X. X.. Oni rozróżniali pracę w ramach obu podmiotów w ten sposób, że zakładali, że dla (...) pracują od 7:00-22:00 a od 22:00-7:00 dla (...), przy czym przez cały ten czas ochraniali ten sam obiekt. Pracę wykonywali na posterunkach, były one stałe, niezależnie od tego, na której zmianie pracowali. Od rana do wieczora zajmowali się wpuszczaniem pojazdów na obiekt, a wieczorem i nocą robili obchód co dwie godziny. Podczas pracy, bez względu na zmianę, mieli strój służbowy z logo spółki (...). Wszystkie narzędzia do pracy – kasa fiskalna i krótkofalówki dostarczał (...) (zeznania O. P. (1) – k. 231-233 a.s., zeznania X. X. – k. 234-235 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2023 r. przeprowadził u odwołującego kontrolę. Organ rentowy ustalił, że kontrolowany płatnik składek (...) zatrudniał na podstawie umów zlecenia osoby, które jednocześnie miały zawarte umowy o pracę, bądź umowy zlecenia z płatnikiem składek (...). Były to w przeważającej większości czynności związane z ochroną osób i mienia oraz wykonywaniem obowiązków ochronnych. Umowy zlecenia z kontrolowaną firmą (...) były zawierane w okresach pokrywających się z okresem zgłoszenia do ubezpieczeń w (...). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przyjętych w toku kontroli zeznań osób ubezpieczonych organ rentowy ustalił, że ubezpieczeniu świadczyli pracę w zakresie usług ochrony na obiektach wskazanych przez (...). Przesłuchani zleceniobiorcy nie byli w stanie stwierdzić, które czynności były wykonywali w ramach umowy z (...). Pomimo faktu, że sporządzono dwie umowy to zatrudnienie wykonywano w jednym miejscu realizując te same czynności. Niektórzy z przesłuchanych zleceniobiorców w ogóle nie byli świadomi, że mieli zawartą umowę zlecenia z (...) uważali, że są zatrudnieni tylko w (...) (akta kontroli).

Pismem z dnia 25 października 2023 r. organ rentowy zawiadomił ubezpieczonych o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie obowiązku złożenia dokumentów korygujących (zawiadomienia z dnia 25 października 2023 r. – akta kontroli).

Decyzją z 17 stycznia 2024 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w X. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1a i 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 17 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 58 § 1 i 2, art. 83 § 1, art. 353 ^{( 1)} KC w zw. z art. 69 ust. 1, art. 76a ust. 1, art. 81 ust. 1 i 6 oraz art. 85 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 61 § 1, 2 i 3 KPA, stwierdził, że O. B. (1) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 10 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X.. Jednocześnie organ rentowy ustalił na kwotę 0 zł podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne O. B. (1) za okres od lutego 2020 r. do stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu wskazano, że ubezpieczony faktycznie wykonywał czynności jedynie na rzecz zleceniodawcy Agencji Ochrony (...) spółka jawna P. B. z siedzibą w X. i to ten podmiot powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne od całego przychodu, w tym także kwot wynikających z umowy zlecenia z zawartej z (...).

Analogiczne ustalenia i uzasadnienia zawierały decyzje ZUS (...) Oddział w X. z 17 stycznia 2024 r. o numerach:



(...) , którą organ rentowy stwierdził, że X. B. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek na ww. ubezpieczenie za okres od stycznia 2020 r. do listopada 2020 r. powinna wynosić 0 zł;



(...) , którą organ rentowy stwierdził, że F. B. (2) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 11 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek na ww. ubezpieczenie za okres od lutego 2021 r. do grudnia 2021 r. powinna wynosić 0 zł;



(...) , którą organ rentowy stwierdził, że P. R. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 11 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek na ww. ubezpieczenie za okres od lutego 2021 r. do grudnia 2021 r. powinna wynosić 0 zł;



(...) , którą organ rentowy stwierdził, że X. R. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek na ww. ubezpieczenie za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r. powinna wynosić 0 zł;

oraz decyzje z dnia 7 lutego 2024 r. o następujących numerach:



(...) , którą organ rentowy stwierdził, że P. U. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek na ww. ubezpieczenie za okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r. powinna wynosić 0 zł;



(...) , którą organ rentowy stwierdził, że H. B. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 7 października 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek za okres od listopada 2020 r. do maja 2021 r. powinna wynosić 0 zł;



(...) , którą organ rentowy stwierdził, że P. F. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 10 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek na ww. ubezpieczenie za okres od sierpnia 2021 r. do grudnia 2020 r. powinna wynosić 0 zł;



(...), którą organ rentowy stwierdził, że R. P. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 10 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. u płatnika składek (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X., a podstawa wymiaru składek na ww. ubezpieczenie za okres od lutego 2020 r. do grudnia 2021 r. powinna wynosić 0 zł.

Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach kontroli ZUS oraz w aktach sądowych, a także na podstawie zeznań świadków O. P. (1) i X. X., ubezpieczonych: O. B. (1), F. B. (2), P. R., X. R., R. P., H. B., P. U. i P. F., i zainteresowanego oraz osób reprezentujących płatnika i zainteresowanego F. B. (1) i V. B..

Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty znajdujące się w aktach kontroli ZUS oraz w aktach sądowych – w szczególności umowy zlecenia i umowy o pracę, aneksy do tych umów, karty przychodów i karty wynagrodzeń, umowy konsorcjum, dane z KRS oraz faktury VAT dokumentujące współpracę gospodarczą między spółkami. Autentyczność i treść tych dokumentów nie były przedmiotem sporu między stronami, a żadna ze stron nie podnosiła zarzutów co do ich prawdziwości czy rzetelności. Dokumenty te miały jednak dla Sądu znaczenie przede wszystkim jako dowód na to, jaka była formalna, deklarowana treść stosunków prawnych łączących płatników z ubezpieczonymi – nie zaś jako dowód rzeczywistego sposobu wykonywania tych stosunków. W tym zakresie kluczowe znaczenie miały zeznania świadków.

Sąd dał wiarę zeznaniom O. B. (2), P. R., X. R., R. P., H. B., P. U. i P. F. w całości, uznając je za spontaniczne, wzajemnie zgodne i znajdujące potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Zeznania tych osób są zgodne ze sobą w zakresie najbardziej istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, mianowicie: niemożności rozróżnienia przez zleceniobiorców, w ramach którego stosunku prawnego faktycznie w danym momencie świadczyli pracę, stałego wykonywania czynności na jednym i tym samym obiekcie, niezależnie od formalnego tytułu prawnego, otrzymywania odzieży służbowej, identyfikatorów i sprzętu do pracy przede wszystkim lub wyłącznie od (...), okoliczności zawarcia umów z (...), które były dowożone lub podsuwane do podpisu na obiekcie pracy przez przedstawicieli (...), bez odrębnych negocjacji czy odrębnego poinstruowania o zakresie obowiązków.

Zeznania O. P. (1) i X. X. Sąd ocenił z ostrożnością, mimo że – w odróżnieniu od pozostałych świadków – wskazywali oni pewne kryterium rozgraniczenia pracy na rzecz obu. Podział ten miał jednak charakter wyłącznie deklaratywny i sztuczny – świadkowie sami przyznali, że niezależnie od „zmiany” wykonywali identyczne czynności, na tym samym, stałym posterunku, w jednolitym stroju z logo (...) i przy użyciu sprzętu dostarczonego wyłącznie przez tą spółkę. Jednocześnie, nie wskazywali na istnieniem jakiegokolwiek realnego, organizacyjnego przejawu odrębności między tymi podmiotami w zakresie organizacji przez nich pracy. Z tego względu zeznania ww. świadków nie obalają oceny, że umowy z (...) nie odzwierciedlały rzeczywistego, samodzielnego stosunku prawnego, lecz stanowiły wtórną konstrukcję nałożoną na jednolitą w istocie pracę organizowaną przez (...). Jednostkowy i odosobniony charakter tej relacji – w zestawieniu ze zgodnymi zeznaniami ubezpieczonych, którzy żadnego takiego rozróżnienia nie potrafili wskazać – dodatkowo potwierdza, że nie mogą one skutecznie podważyć ustalenia o pozorności umów zlecenia zawartych z (...).

Zeznania F. B. (1) i V. B. Sąd uznał za wiarygodne w zakresie, w jakim opisywały mechanizm funkcjonowania konsorcjów i procedurę przejmowania pracowników po wygranych przetargach – w tej części zeznania te korespondowały z treścią umów konsorcjum i nie były sporne. Sąd nie znalazł podstaw, by odmówić im wiary również w pozostałym zakresie, niemniej zeznania te miały charakter ogólny, odnoszący się do procedur stosowanych w spółkach, nie zaś do konkretnych okoliczności wykonywania pracy przez poszczególnych ubezpieczonych, stąd ich znaczenie dowodowe dla rozstrzygnięcia było drugorzędne względem zeznań samych zleceniobiorców.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie podlegało częściowemu umorzeniu. W toku postępowania ustalono, że ubezpieczony H. B. zmarł w dniu 31 października 2025 r., co potwierdzają dane z rejestru PESEL-SAD znajdujące się w aktach sprawy. Okoliczność ta nastąpiła po wniesieniu odwołania, w toku zawisłego postępowania sądowego. Z uwagi na to, że przedmiotem postępowania było podleganie ubezpieczeniom społecznym przez ww. ubezpieczonego i przedmiot ten ma charakter osobisty. Wobec powyższego, z uwagi na ścisły związek przedmiotu postępowania z osobą zmarłego ubezpieczonego oraz brak możliwości wstąpienia w jego miejsce następców prawnych, postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 355 k.p.c. w zw. z art. 477 ¹¹ k.p.c., co skutkowało jego umorzeniem w stosunku do ubezpieczonego H. B., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

W pozostałym zakresie, tj. co do ubezpieczonych O. B. (1), F. B. (2), X. B., P. R., X. R., R. P., P. U. i P. F. – odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny czy umowy zlecenia zawarte przez płatnika składek (...) sp. j. z ww. ubezpieczonymi rodziły obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, czy też – jak twierdził organ rentowy – stanowiły jedynie czynność prawną zawartą w celu obejścia prawa, która nie mogła wywołać skutku w postaci powstania tytułu do ubezpieczeń. Istota sporu sprowadzała się więc w istocie do rozstrzygnięcia, czy w przypadku ww. ubezpieczonych doszło do rzeczywistego zbiegu tytułów do objęcia ubezpieczeniem, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, czy też do sztucznego, pozornego wykreowania takiego zbiegu wyłącznie w celu zmniejszenia obciążeń składkowych obu płatników: odwołującego się (...) Przedsiębiorstwa (...), R. V. (1) sp. j. z siedzibą w X. i zainteresowanego zainteresowany Agencja (...) spółka jawna P. B. z siedzibą w X..

Organ rentowy wskazywał, że materiał dowodowy zgromadzony w toku kontroli, powiązania biznesowe (liczne umowy konsorcjum) oraz przepływy finansowe pomiędzy ww. spółkami wskazują, że spółki te ukształtowały stan faktyczny w taki sposób, aby obejść przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie organu rentowego zawarcie umów z tymi samymi osobami przez obu płatników miało na celu upozorowanie zbiegu tytułów do ubezpieczeń, celem obniżenia kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. Zdaniem organu rentowego (...) będąca podstawowym, rzeczywistym zleceniodawcą, powinna być płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne od przychodu uzyskanego przez ubezpieczonych z tytułu zawartej z nimi umowy zlecenia.

Odwołująca się spółka (...) zaprzeczyła, jakoby umowy zlecenia zostały zawarte dla pozoru, jedynie w celu zmniejszenia kwoty obowiązkowych składek. Wskazywała, że umowy te miały charakter rzeczywisty i samodzielny, a podstawą współpracy obu spółek były zasady funkcjonowania konsorcjum, w ramach którego każdy z partnerów – po wygraniu przetargu – mógł zawierać własne umowy z osobami świadczącymi pracę na obiektach objętych zamówieniem.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sytuacji zbiegu tytułów do podlegania ubezpieczeniu społecznemu ubezpieczonemu przysługuje możliwość wyboru jednego z tych tytułów. Zbieg tytułów ubezpieczenia występuje, gdy jedna osoba wykonuje kilka rodzajów działalności, z którymi wiąże się obowiązek ubezpieczenia społecznego. Zamiarem ustawodawcy było jednak stosowanie tej instytucji jedynie wówczas, gdy u danej osoby wystąpi rzeczywisty zbieg tytułów do podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie wtedy, gdy ubezpieczony – lub podmioty zawierające z nim umowy – w sposób sztuczny i nienaturalny doprowadzają do wytworzenia takiego zbiegu wyłącznie na użytek skorzystania ze swoistego ustawowego dobrodziejstwa przewidzianego w art. 9 ust. 2 ustawy systemowej. Istotne jest przy tym, aby zatrudnienie w oparciu o każdą z umów miało dla podmiotów je zawierających realny wymiar i znaczenie.

Zasada swobody umów, wyrażona w art. 353 ^{( 1)} k.c., umożliwia stronom ukształtowanie stosunku prawnego według ich uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można natomiast mówić wówczas, gdy pozwala ona na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r., II UK 51/05). Czynność prawna podjęta w celu obejścia ustawy jest – zgodnie z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 ^{( 1)} k.c. – nieważna.

Z materiału dowodowego, w szczególności z zeznań samych ubezpieczonych, jednoznacznie wynika, że osoby te – mimo formalnego zawarcia dwóch odrębnych umów – w rzeczywistości wykonywały jedną i tę samą pracę, na tym samym obiekcie, w ramach jednego systemu organizacyjnego. Ubezpieczeni nie byli w stanie stwierdzić, które czynności wykonywali w ramach umowy z (...), a które w ramach umowy z (...) – zatrudnienie wykonywane było w jednym miejscu, przy realizacji tych samych czynności ochronnych, a identyfikatory i odzież służbowa pochodziły niemal wyłącznie od (...). Umowy z (...) były im dowożone na obiekt lub podsuwane do podpisu przez przedstawicieli (...), bez jakiejkolwiek zmiany zakresu faktycznie wykonywanych czynności, a harmonogram pracy był jeden, niezależny od tego, który podmiot formalnie figurował jako zleceniodawca/pracodawca.

Powyższe okoliczności, w połączeniu z ustalonymi przepływami finansowymi i licznymi umowami konsorcjum łączącymi obu płatników składek, prowadzą do wniosku, że zawarcie umów zlecenia z (...) miało charakter wtórny i instrumentalny względem rzeczywistego stosunku prawnego łączącego ubezpieczonych z (...). Celem takiej konstrukcji nie było nawiązanie odrębnego, samodzielnego stosunku zlecenia, lecz wyłącznie wygenerowanie formalnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego (z wyłączeniem ubezpieczeń społecznych), co pozwalało płatnikom – funkcjonującym faktycznie jako podmioty współpracujące w ramach konsorcjów na rynku usług ochroniarskich – na obniżenie łącznych kosztów składkowych, jakie powstałyby, gdyby całość wynagrodzenia za pracę tych osób była wypłacana i rozliczana przez jeden, rzeczywisty podmiot zatrudniający. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika zatem, że pomimo podpisywania przez wskazane podmioty odrębnych umów w pokrywających się okresach, doszło de facto do powstania jednego stosunku zobowiązaniowego – umowy zlecenia, w ramach której ubezpieczeni świadczyli czynności z zakresu ochrony osób i mienia na rzecz (...).

Podkreślić należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sytuacji, gdy finalnym odbiorcą usługi jest ten sam podmiot, a zleceniobiorca wykonuje czynności w tym samym miejscu i czasie, rozbicie tego zlecenia na dwie umowy, zawierane z dwoma podmiotami, bez jakiegokolwiek logicznego czy ekonomicznie uzasadnionego celu, nie można rozumieć inaczej niż jako działanie w celu obejścia prawa – działanie pozorujące zbieg tytułów do ubezpieczenia społecznego (vide: postanowienie SN z dnia 15 maja 2020 r., III UK 207/19; wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2019 r., I UK 110/18). W wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2019 r. (III AUa 993/18) wskazano, że zredagowanie dwóch umów zlecenia przez podmioty o ścisłym powiązaniu kapitałowym lub organizacyjnym, obejmujących w istocie tożsamy zakres obowiązków, i wskazanie jako tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi tylko jednej z nich, należy traktować jako obejście prawa w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., którego celem jest pozorowanie zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego i obniżenie kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne (vide również: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie III AUa 360/20).

Mając na uwadze całokształt poczynionych ustaleń, Sąd podzielił stanowisko organu rentowego, że umowy zlecenia zawarte z (...) nie odpowiadały rzeczywistej woli stron co do nawiązania samodzielnego stosunku zlecenia, lecz służyły wyłącznie obejściu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe. Sztuczny podział jednego, w istocie jednolitego stosunku zobowiązaniowego na dwie umowy zlecenia, zawierane z dwoma formalnie odrębnymi, lecz faktycznie powiązanymi gospodarczo podmiotami, miał na celu obejście tych przepisów, a w konsekwencji – na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 ¹ k.c. – umowy zlecenia zawarte z (...) należało uznać za nieważne w zakresie, w jakim miały rodzić samodzielny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska odwołującej się, że umowy te miały charakter rzeczywisty i autonomiczny – stanowisko to nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym, a w szczególności w zeznaniach samych ubezpieczonych.

W tym stanie rzeczy organ rentowy prawidłowo uznał – na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1a i 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 17 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – że ubezpieczeni nie podlegali u płatnika składek (...) sp. j. obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu we wskazanych w decyzjach okresach, a podstawa wymiaru składek z tego tytułu wynosiła 0 zł. To spółka (...), będąc rzeczywistym i podstawowym zleceniodawcą, powinna być płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne od przychodów uzyskanych przez ubezpieczonych z tytułu faktycznie wykonywanej umowy zlecenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. odwołania oddalił, orzekając jednocześnie – jak wskazano powyżej – o umorzeniu postępowania w stosunku do ubezpieczonego H. B. na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 477 ¹¹ k.p.c.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c., zasądzając od (...) Przedsiębiorstwo (...) (...) (...), R. V. (1) spółki jawnej w X. na rzecz (...) w X. kwotę 3.240,00 zł (360 zł x 9) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zasądzona kwota została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1935 ze zm.).

Renata Gąsior