Wyrok z 3 czerwca 2026, sygn. VI Ca 33/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 czerwca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie VI Wydział Cywilny Rodzinny

w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Magdalena Wygonowska
Protokolant:	sekretarz sądowy Katarzyna Skwiot

po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa małoletniego O. W. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową E. W.

przeciwko A. W.

o podwyższenie alimentów

na skutek apelacji małoletniego powoda i pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Kętrzynie

z dnia 9 grudnia 2025 roku, sygn. akt III RC 28/25

1.  zmienia punkt I. zaskarżonego orzeczenia i oddala powództwo;

2.  uchyla punkt V. zaskarżonego orzeczenia;

3.  oddala apelację małoletniego powoda w całości;

4.  nie obciąża małoletniego powoda kosztami procesu za instancję odwoławczą.

Magdalena Wygonowska

Sygn. akt VI Ca 33/26

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Kętrzynie wyrokiem z dnia 09 grudnia 2025 r. wydanym w sprawie sygn. akt III RC 28/25 podwyższył alimenty od pozwanego A. W. na rzecz małoletniego O. W.do kwoty 1 500 zł miesięcznie, płatne do zachowaniu dotychczasowych warunków i terminów płatności z ustawowymi odsetkami w wypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat poczynając od 01 lipca 2026 r. w miejsce alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Rejonowego w Mrągowie z dnia 18 marca 2021 r. w sprawie sygn. akt III RC 69/20 w kwocie 1 000 zł miesięcznie (punkt I.), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (punkt II.), nie obciążył pozwanego kosztami sądowymi (punkt III.), koszty procesu zniósł wzajemnie (punkt IV.) oraz nadał wyrokowi w punkcie I. rygor natychmiastowej wykonalności (punkt V.).

W uzasadnieniu Sąd powołując się na treść art. 135 kro i art. 138 kro, wskazał, że doszło do zmiany stosunków uzasadniającej zwiększenie wysokości świadczenia alimentacyjnego pozwanego względem małoletniego. Zwrócił uwagę, że pierwszoplanową zmianą jaka nastąpiła od ostatniego orzeczenia w zakresie obowiązku alimentacyjnego pozwanego wobec syna jest zmiana siły nabywczej pieniądza związana z inflacją. Sąd podkreślił jednak, że pozwany poza uiszczaniem rat alimentacyjnych finansuje dodatkowe potrzeby syna. Dalej Sąd podniósł, że sytuacja majątkowa i zarobkowa stron uległa znacznym zmianom. Podniósł, że matka małoletniego aktualnie posiada stale zatrudnienie i dodatkowo otrzymuje alimenty na dwoje dzieci oraz świadczenie wychowawcze 800 +. W odniesieniu do sytuacji pozwanego Sąd podniósł, że aktualnie jego sytuacja zdrowotna uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Tym samym obecnie nie ma możliwości osiągania dochodów. Sąd zwrócił jednak uwagę, że po przejściu operacji i rehabilitacji pozwany będzie mógł podjąć zatrudnienie i uiszczać alimenty w zwiększonej wysokości. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do zwiększenia alimentów o 300% jak tego żądała przedstawicielka ustawowa małoletniego.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziły się obie strony postępowania.

Przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda zaskarżyła przedmiotowy wyrok w części, tj. w zakresie punktu I. i II. zarzucając im naruszenie:

1.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów oraz dokonaniu oceny tej w sposób dowolny i oczywiście wadliwy z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, skutkujący przyjęciem, że pozwany dopiero od lipca 2026 r. może partycypować w kosztach utrzymania syna w podwyższonej wysokości podczas, gdy pozwany jest właścicielem samochodu i mieszkania, które może spieniężyć, art. 233 § 1 k.p.c.,

2.  art. 233 1 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów oraz dokonaniu oceny tej w sposób dowolny i oczywiście wadliwy z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, prowadzące do nieprawidłowego uznania, że otrzymywane przez nią świadczenie 800 + może być przeznaczane przez nią na pokrycie ponad usprawiedliwionych potrzeb syna,

3.  art. 135 § 1 i 2 kro poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do wadliwego rozłożenia ciężaru obowiązku alimentacyjnego między rodziców małoletniego, bez uwzględnienia, że ona w większym stopniu swój obowiązek realizuje w większym zakresie poprzez osobiste starania o jego wychowanie i utrzymanie, stąd pozwany powinien ponosić wyższe koszty jego utrzymania.

W oparciu o powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie zgodnie z wnioskiem, poprzez zasądzenie od pozwanego zapłaty 75% kosztów związanych z zakupem, naprawą, serwisem procesorów implantów oraz procesorów mowy i słuchu małoletniego w terminie 3 dni od daty otrzymania faktury dokumentującej te wydatki wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wskazała, że koszt utrzymania małoletniego jest znaczny przede wszystkim z uwagi na stan jego zdrowia, konieczność obsługi procesorów mowy i słuchu oraz konieczność odbywania turnusów rehabilitacyjnych. Zwróciła uwagę, że ona swój obowiązek alimentacyjny w głównej mierze realizuje poprzez osobiste starania o wychowanie i utrzymanie małoletniego, stąd pozwany powinien ponosić w większym zakresie koszty jego utrzymania. Podkreśliła, że pozwany przez wiele lat pracował za granicą, poza małoletnim nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Nadto jest właścicielem mieszkania oraz samochodu osobowego. Zwróciła uwagę, że małoletni potrzebuje środków na swoje utrzymanie, a obowiązek ich dostarczenia obciąża jego rodziców i brak jest podstaw aby ona ponosiła je większym zakresie.

Uzasadniając swoje stanowisko w odniesieniu do żądania zasądzenia od pozwanego zapłaty 75% kosztów związanych z zakupem, naprawą, serwisem procesorów implantów oraz procesorów mowy i słuchu małoletniego podniosła, że jest to element stałych wydatków na dziecko, który znacznie wpływa na koszt jego utrzymania. W związku zaś z tym, że pozwany nie czyni osobistych starań o wychowanie i utrzymanie małoletniego powinien ponosić go większym zakresie.

Pozwany w odpowiedzi na apelację powodów wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu podniósł, że nie kwestionuje okoliczności, że koszty utrzymania małoletniego powoda niewątpliwie wzrosły i są znaczne. Zwrócił jednak uwagę, że aktualnie, z uwagi na swój stan zdrowia, nie ma możliwości majątkowych i zarobkowych, by łożyć na syna alimenty w podwyższonej wysokości. Podkreślił, że aktualnie robi wszystko co w jego mocy aby powrócić do zdrowia, co pozwoli mu podjąć zatrudnienie.

Odnosząc się do żądania przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda zasądzenia od niego zapłaty 75% kosztów związanych z zakupem, naprawą, serwisem procesorów implantów oraz procesorów mowy i słuchu małoletniego podniósł, że nie jest to wydatek stały, stąd nie można go wyrazić w formie stałej i powtarzalnej kwoty pieniężnej. Nadmienił przy tym, że wobec małoletniego zachodzi konieczność zaopatrzenia go w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie w związku tym istniej możliwość skorzystanie z pomocy finansowej udzielonej przez PEFRON.

Pozwany A. W. zaskarżył przedmiotowy wyrok w części, tj. w jego punktu I. i V. zarzucając im:

1.  naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów w miejsce swobodnej i wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że będzie miał możliwość podjęcia pracy zarobkowej od (...)r., że będzie osiągał wynagrodzenie zbliżone do otrzymywanego wcześniej podczas gdy nie jest wiadome jak przebiegnie planowany zabieg i czy odzyska pełną sprawność,

2.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na nieustaleniu rzeczywistego, prognozowanego czasu trwania jego rekonwalescencji po planowanym zabiegu, na błędnym ustaleniu jego realnych możliwości zarobkowych, na przyjęciu dobrej sytuacji na lokalnym rynku pracy, na domniemaniu wysokości dochodów, jakie jest on w stanie osiągnąć oraz na braku ustalenia pogorszenia się jego sytuacji majątkowej.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że na dzień wyrokowania przez Sąd I instancji pozostawał osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, był osobą niezdolną do pracy, oczekującą na zabieg endoprotezoplastyki biodra, a jego jedyny dochód stanowił zasiłek okresowy z powodu bezrobocia. Zwrócił uwagę, że Sąd I instancji sam zważył, że jego sytuacja materialna od dnia poprzedniego orzeczenia w przedmiocie alimentów uległa pogorszeniu, albowiem nie może on pracować fizycznie, jak to miało miejsce poprzednio. Tym samym Sąd ten niezasadnie uznał, że po rekonwalescencji będzie miał możliwość podjęcia zatrudnienia umożlwiającego mu łożenie na syna alimentów w podwyższonej wysokości, co stanowi niedopuszczalną prognozę, a nie potwierdzony fakt. Dalej podniósł, że nie jest wiadomym, jaki będzie jego stan zdrowia po przebytym zabiegu oraz czy i jakie zatrudnienie będzie w stanie podjąć, a tym samym jakie wynagrodzenie będzie osiągał. Podkreślił, że nie kwestionuje okoliczności, że koszty utrzymania małoletniego niewątpliwie wzrosły ale zwrócił uwagę, że Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę jego możliwości zarobkowe i majątkowe, które aktualnie są bardzo niskie i nie wystarczają mu nawet na zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb.

Przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda w odpowiedzi na apelację pozwanego wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wskazała, że z dokumentacji medycznej pozwanego wynika, że operację i rekonwalescencję przebył w sposób prawidłowo, co wskazuje, że aktualnie stan jego zdrowia uległ znacznej poprawie. Dodała, że pozwany nie posiada orzeczenia, że jest trwale niezdolny do pracy i może podjąć zatrudnienie. Zwróciła uwagę, że pozwany w ogóle nie czyni osobistych starań o wychowanie i utrzymanie syna, stąd powinien w większym zakresie ponosić koszty jego utrzymania. Nadmieniła, że koszty utrzymania małoletniego w ostatnim czasie wrosły z uwagi na fakt diagnozowania go w kierunku ADHD.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja strony powodowej była nieskuteczna. Apelacja pozwanego była zasadna.

Zgodnie z dyspozycją art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie.

Zakres obowiązku alimentacyjnego (rozumianego w myśl art. 128 kro jako obowiązek utrzymania i wychowania dziecka) zależy od zakresu usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej, oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości osoby zobowiązanej – art. 135 § 1 kro. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego - w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego (art. 135 § 2 kro).

Zakres świadczeń alimentacyjnych w myśl art. 135 § 1 kro wyznaczają dwie przesłanki: z jednej strony będą to usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, z drugiej zaś możliwości zarobkowe i majątkowe samego zobowiązanego. Między wymienionymi przesłankami istotnie zachodzi współzależność, wyrażająca się w tym, że usprawiedliwione potrzeby uprawnionego powinny być zaspokojone w takim zakresie, w jakim pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego.

Podnieść należy, że słusznie powołał się Sąd I instancji na treść art. 138 kro, zgodnie z którym, w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków rozumieć należy wszelkie modyfikacje w statusie ekonomicznym stron mające wpływ zarówno na zwiększenie, jak i na zmniejszenie, zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zwiększenie lub zmniejszenie zakresu możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Natomiast w art. 135 § 1 kro ustawodawca wskazał zasadnicze przesłanki, od których zależy zakres obowiązku alimentacyjnego, a jeżeli obowiązek ten ma charakter świadczenia pieniężnego – jego wysokość. Pierwszą przesłankę stanowią usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, zaś drugą pozytywną przesłankę wpływającą na zakres świadczeń alimentacyjnych stanowią majątkowe możliwości zobowiązanego. Określenie takich możliwości wymaga ustalenia wysokości comiesięcznych dochodów, np. z tytułu wynagrodzenia za pracę.

W niniejszej sprawie bezspornym jest istnienie obowiązku alimentacyjnego pozwanego względem małoletniego, zaś kwestią sporną była wysokość tego świadczenia. Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w sytuacji stron wprawdzie doszło do zmiany stosunków, o których mowa w art. 138 kro, a które to uzasadniałyby, jak tego żądał małoletni powód, podwyższenie wysokości obowiązku alimentacyjnego pozwanego, ale sytuacja zdrowotna i majątkowa pozwanego to uniemożliwia. W ślad za Sądem I instancji uznać należy, że wypełniona została dyspozycja art. 138 kro, albowiem ustalenie wysokości alimentów, wyrokiem Sądu Rejonowego w Mrągowie w sprawie III RC 69/20, jest aktualnie nieadekwatne do faktycznych wydatków związanych z utrzymaniem małoletniego dziecka. Bezspornym jest, że małoletni powód ma aktualnie 13 lat, rozwija się intensywnie, uczęszcza do szkoły. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności związku z obustronnym głębokim niedosłuchem. Aktualnie nosi procesory mowy i słuchu, które wymagają serwisowania i wymiany akcesoriów. Poza tym chłopiec z uwagi na swój stan zdrowia uczestniczy w turnusach rehabilitacyjnych. Znajduje się pod opieką wielu lekarzy specjalistów. Nie ulega wątpliwości również, że sam upływ czasu spowodował naturalny wzrost wydatków związanych z zabezpieczeniem podstawowych potrzeb dziecka. Trzeba bowiem zauważyć, że wraz z rozwojem dziecka rosną koszty jego utrzymania związane nie tylko z zakupem wyżywienia, ubrania, obuwia, środków higieny ale i związane z rozwijaniem zainteresowań.

Pozwany nie kwestionował faktu, że koszty małoletniego wzrosły. Podniósł jednak, że aktualnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej podając, że pozostaje bez zatrudnienia z uwagi na stan swojego zdrowia. Sąd Rejonowy, w ocenie Sądu odwoławczego, niewystarczająco wyeksponował sytuację zarobkową i majątkową w jakiej aktualnie znajduje się pozwany, stąd uzupełnił materiał dowodowy o opinię biegłego sądowego z zakresu ortopedii i traumatologii na okoliczność, czy pozwany jest zdolny do wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych przez niego kwalifikacji i doświadczeniem zawodowym, a jeżeli nie jest zdolny do pracy, to czy przewidywany termin niezdolności do pracy jest trwały, czy okresowy, a jeżeli okresowy, to na jaki czas, czy pozwany rokuje odzyskanie zdolności do pracy dotychczas wykonywanej lub po przekwalifikowaniu zawodowym.

Jak wynika z opinii sporządzonej przez biegłego sądowego zakresu ortopedii i traumatologii pozwany od dnia(...) r. do (...)r. jest całkowicie niezdolny do pracy z przyczyn ortopedycznych. Niezdolność ta jest wynikiem zastosowanego leczenia operacyjnego w postaci protezoplastyki stawu biodrowego prawego. W ocenie Sądu teza biegłego o niezdolności pozwanego do pracy pozwala na uznanie, że pozwany już w dacie wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy miał znaczne problemy zdrowotne i był co najmniej ograniczony w możliwości znalezienia zatrudnienia. Sam pozwany wskazywał, że podejmował próby znalezienia zatrudniania, które jednak okazały się bezskuteczne z uwagi na występujące u niego schorzenia. Wskazać w tym miejscu należy, mając na uwadze powyższe, że nie można oczekiwać od pozwanego aby ze szkodą dla swojego zdrowia podejmował zatrudnienie. Jak dalej wynika z wniosków biegłego sądowego pozwany po (...) r. rokuje odzyskanie częściowej zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami i doświadczeniem, a po kolejnych 12 miesiącach od operacji, w przypadku niepowikłanego i prawidłowego usprawniania możliwe jest odzyskanie przez pozwanego zdolności do pracy zgodnie z poziomem kwalifikacji i doświadczeniem w pełni. Niemniej jednak obecnie nie jest możliwe uznanie, że pozwany faktycznie odzyska zdolności zarobkowe, stąd uznać należy, że obecnie nie ma on możliwości majątkowych i zarobkowych, które umożliwiałyby mu łożenie alimentów w podwyższonej wysokości. Zwrócić należy przy tym uwagę, że pozwany pomimo trudnej sytuacji w jakiej się aktualnie znajduje łoży alimenty w dotychczasowej wysokości. Nadto pomimo swojej ciężkiej sytuacji finansowej zwraca matce małoletniego powoda połowę kosztów dojazdów do lekarzy oraz serwisu procesorów słuchu i mowy. Tym samym uznać należy, że nie separuje się od finansowania potrzeb swojego małoletniego syna.

Dalej wskazać należy, że nie można oczekiwać, jak tego chciała przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda, że pozwany powinien sprzedać posiadaną przez siebie nieruchomość lub samochód, by pozyskać środki finansowe na utrzymanie syna. Podkreślenia wymaga, że pozwany jest osobą schorowaną, której należy zapewnić podstawowe warunki egzystencji, w tym możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych oraz zachowanie minimum socjalnego. W tym kontekście należy również zauważyć, że z uwagi na stan zdrowia pozwanego, gdyby rodzice małoletniego nadal prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, ciężar jego bieżącego utrzymania w dalszym ciągu w przeważającym zakresie spoczywałby na matce małoletniego. Podwyższenie alimentów w tej sytuacji tak jak tego oczekuje małoletni powód prowadziłoby do sytuacji, że pozwany nie mógłby spełnić swojego zobowiązania, co prowadziłoby do dalszego jego zadłużania się, co nie może być akceptowane. Trzeba pamiętać , iż zobowiązany do alimentów rodzic winien z dzieckiem podzielić się nawet najmniejszym dochodem nie może jednak dochodzić do sytuacji, że dziecko będzie miało do swojej dyspozycji znacznie większą kwotę niż schorowany i całkowicie niezdolny do pracy ojciec. A do tego w istocie zmierzałoby żądanie powoda.

Sąd Okręgowy nie kwestionuje, że potrzeby małoletniego powoda wzrosły, niemniej jednak same zwiększone potrzeby nie wystarczają do uwzględniania powództwa o podwyższenie alimentów, gdyż górną granicą wysokości alimentów należnych od osoby zobowiązanej są nie tyle określone potrzeby ale przede wszystkim możliwości majątkowe i zarobkowe osoby zobowiązanej to bowiem one w korelacji z potrzebami decydują o wysokości alimentów.

Mając na uwadze powyższe apelację pozwanego należało uznać z usprawiedliwioną w całości, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. co prowadziło do zmiany zaskarżonego wyroku w pkt I i oddalenia powództwa, co z kolei prowadziło do uchylenia punktu V zaskarżonego wyroku.

Z powyższych powodów należało natomiast w całości oddalić apelację przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.

Sędzia Magdalena Wygonowska