Wyrok - II SA/Bk 10/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku - z dnia 19 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. cudzoziemcy, Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowan. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. I. na czynność Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2025 r. w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oddala skargę. UZASADNIENIEOddalono skargę. cudzoziemcy, Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowan. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. I. na czynność Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2025 r. w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oddala skargę. UZASADNIENIE
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
19 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Przewodniczący
Elżbieta Trykoszko
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.K. I. - obywatel Pakistanu w dniu 30 lipca 2025 r. o godz. 18:45 w rejonie znaku granicznego [...], wraz z 14 innymi osobami, przekroczył nielegalnie granicę państwową z terytorium Republiki Białorusi do Rzeczypospolitej Polskiej. Dwanaście osób dokonało przekroczenia granicy przy pomocy drabiny i oddaliło się w głąb RP. Cudzoziemiec został ujęty w dniu 31 lipca 2025 r. i przewieziony do SP ZOZ w Hajnówce w związku z rozległą raną ciętą lewej dłoni i krwawieniem. Po uzyskaniu poprawy zdrowia w dniu 8 sierpnia 2025 r. cudzoziemca odebrano ze szpitala i przewieziono do Placówki Straży Granicznej w N. Z udziałem tłumacza sporządzono protokół zatrzymania i przesłuchano cudzoziemca. W trakcie przesłuchania cudzoziemiec wyraził wolę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej (vide: pkt 13 protokołu przesłuchania z 8 sierpnia 2025 r.). W związku z powyższym wypełniono kwestionariusz rozpoznania, celem indywidualnej weryfikacji wystąpienia okoliczności wrażliwych. Po stwierdzeniu, że cudzoziemiec nie należy do określonego ustawą katalogu osób (szczególne traktowanie), na podstawie art. 33b ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223 ze zm.; dalej powoływana jako: u.u.o.c.), nie przyjęto od niego wniosku o udzielenie takiej ochrony. O powyższym fakcie poinformowano cudzoziemca przy udziale tłumacza.Następnie decyzją z 9 sierpnia 2025 r. nr 03-108/37/D-ZDP/2025 Komendant Placówki Straży Granicznej w N. zobowiązał cudzoziemca do powrotu, bez określania terminu powrotu, z zakazem ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji. Treść decyzji oraz oświadczenia zostały przetłumaczone przez tłumacza. Cudzoziemiec w tym samym dniu zrzekł się prawa do wniesienia odwołania, składając stosowne oświadczenie. Postanowieniem z 9 sierpnia 2025 r. SR w B. w sprawie [...], cudzoziemiec został umieszczony w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w Białymstoku (dalej: SOdC) do 6 listopada 2025 r. Pobyt cudzoziemca w ośrodku został przedłużony do 4 lutego 2026 r. postanowieniem z 5 listopada 2025 r. SR w B. [...].Cudzoziemiec będąc już w SOdC, w dniu 18 sierpnia 2025 r. w rozmowie z opiekunem powrotowym, zadeklarował chęć ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium RP. W związku z tym został poinformowany, że nie jest uprawniony do złożenia takiego wniosku, ponieważ przekroczył granicę nielegalnie w trakcie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do jego złożenia.K. I., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 17 listopada 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku w zakresie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, trwającą od 8 sierpnia 2025 r. aż do złożenia skargi. Zarzucił naruszenie:- art. 28 ust. 5 u.o.c.o. w zw. z art. 6 dyrektywy proceduralnej, poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz niezarejestrowanie deklaracji złożenia wniosku, pomimo upływu terminów na dokonanie tych czynności;- art. 33b u.o.c.o. w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że możliwe jest nieprzyjęcie wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w czasie trwania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi, podczas gdy na terenie SOdC nie przebiega odcinek granicy między RP a Białorusią, zatem organ nie mógł uchylić się od obowiązku przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na tej podstawie;- art. 28 ust. (w skardze nie wskazano ustępu) zw. z art. 89 ust. 5 u.o.c.o. w zw. z art. 40 Konstytucji RP w zw. z art. 4, 18 i 19 KPP w zw. z art. 3 EKPC, poprzez brak rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkowało brakiem zawieszenia postępowania o zobowiązaniu skarżącego do powrotu i wydaniem w tym postępowaniu decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co naraża skarżącego na wydalenie do państwa, gdzie grożą mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie oraz orzeczenie kary śmierci, podczas gdy organ powinien był niezwłocznie jego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej przyjąć, a w rezultacie doprowadzić do zawieszenia wspomnianego postępowania;- art. 28 ust. (w skardze nie wskazano ustępu) zw. z art. 89 ust. 5 u.o.c.o. w zw. z art. 8 dyrektywy recepcyjnej w zw. z art. 41 Konstytucji RP w zw. z art. 6 KPP w zw. z art. 6 EKPC, poprzez nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie przewidzianym przez przepisy ustawowe, co skutkuje uniemożliwieniem rozpoczęcia biegu terminu maksymalnego okresu pobytu wnioskodawcy o ochronę międzynarodową w ośrodku strzeżonym, a w konsekwencji bezzasadnym przedłużeniem pobytu cudzoziemca w detencji.Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a P.p.s.a.; zobowiązanie organu do przyjęcia i zarejestrowania wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie 3 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący począwszy od 8 sierpnia 2025 r., wyrażał swoją wolę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. W dniu 31 października 2025 r. złożył wniosek do Komendanta POSG o niezwłoczne przyjęcie wniosku oraz dokonanie czynności z art. 30 u.o.c.o. W tym samym dniu cudzoziemiec wniósł także skargę na bezczynność Komendanta POSG do Komendanta Głównego Straży Granicznej na podstawie art. 227 K.p.a. Skarżący został poinformowany, że organ nie przyjmie wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, po przeanalizowaniu sytuacji pobytowej i migracyjnej skarżącego, na podstawie art. 33a i 33b u.o.c.o. Do dnia dzisiejszego wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej cudzoziemca nie został zarejestrowany, czynności z art. 30 u.o.c.o. nie zostały wykonane.W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, bezczynność organu ma charakter oczywisty. Terminy w niniejszym postępowaniu zostały jednoznacznie określone w. art. 28 ust. 5 u.o.c.o. w zw. z art. 6 dyrektywy proceduralnej i nie mają charakteru instrukcyjnego. Niezarejestrowanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w terminie określonym w art. 28 ust. 5 u.o.c.o. stanowi zatem bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie organ nie tylko nie podał przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, lecz otwarcie odmówił przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i dokonania czynności z art. 30 u.o.c.o. Zatem bezczynność ma charakter oczywisty, została potwierdzona przez sam organ, zaś w ugruntowanym orzecznictwie podobne praktyki zostały jednoznacznie ocenione jako niezgodne z obowiązującym prawem.W dalszej kolejności wskazano, że organ nie mógł odmówić przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i dokonania czynności z art. 30 u.o.c.o. w SOdC w oparciu o dyspozycję art. 33 a i b u.o.c.o., gdyż czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP zostało wprowadzone na granicy państwowej z Republiką Białorusi. Tymczasem lokalizacja ośrodka nie stanowi fragmentu odcinka granicy pomiędzy RP a Białorusią. Stąd niezasadne jest nieprzyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i niedokonanie czynności z art. 30 u.o.c.o. w oparciu o treść art. 33a i b u.o.c.o. Wywiedziono przy tym, że stan faktyczny sprawy niniejszej jest odmienny od tego w którym wydano wyrok w sprawie II SA/Bk 1221/25. W sprawie tej oddalono skargę na bezczynność Komendanta Placówki Straży Granicznej w Michałowie, który w swojej właściwości ma odcinek granicy z Białorusią. W przedmiotowym postępowaniu, skarżący swoje wnioski kieruje nie do Komendanta Placówki Straży Granicznej znajdującej się na odcinku granicy, lecz do Komendanta POSG, w którego właściwości znajduje się SOdC. Nadto podstawa zarzutów skargi w sprawie II SA/Bk 1221/25 opierała się na uznaniu art. 33a i b u.o.c.o. za normy niezgodne z normami wyższego rzędu, tj. Konstytucją RP, prawem unijnym, oraz wiążącym prawem międzynarodowym. Istotą niniejszej skargi są zaś zarzuty niezwiązane ze statusem art. 33a i b u.o.c.o., lecz stosowanie kompetencji zawartej w tych normach w sposób niezasadnie rozszerzający.Odnośnie wniosku dotyczącego uznania bezczynności z rażącym naruszeniem prawa powtórzono, że przekroczenie terminu ma charakter oczywisty i znaczny - nawet wziąwszy pod uwagę wyjątkowe wydłużenie terminu na dokonanie czynności z art. 28 i 30 u.o.c.o., z uwagi na masowy napływu cudzoziemców na terytorium RP w celu uzyskania ochrony międzynarodowej. Komendant POSG miał obowiązek zarejestrować wniosek skarżącego najpóźniej w dniu 5 września 2025 r. W związku z powyższym organ znajduje się w zwłoce trwającej ponad 9 tygodni, co w odniesieniu do terminu zakreślonego w art. 28 ust. 5 u.o.c.o. i art. 6 dyrektywy proceduralnej, stanowi znaczne przekroczenie prawnie wiążącego terminu. Co więcej, z uwagi na pisemne przyznanie przez Komendanta POSG, że wniosek skarżącego nie został i nie zostanie przyjęty z uwagi na treść art. 33a i b u.o.c.o., bezczynność organu ma charakter niezaprzeczalny. Ponadto, z uwagi na okoliczność, że wniosek cudzoziemca został złożony na terytorium RP, kilkadziesiąt kilometrów od odcinka granicy na którym obowiązuje czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, bezczynność jest oczywiście pozbawiona jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Samo stwierdzenie, że cudzoziemiec przekroczył granicę polsko-białoruską w trakcie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa o złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie może doprowadzić do rozszerzenia stosowania normy z art. 33a i b u.o.c.o. Ratio legis wprowadzenia tej regulacji stanowi bowiem bardziej rygorystyczna kontrola granicy pomiędzy Polską, a krajem stosującym instrumentalizację migracji (Republiką Białorusi), kompetencje Straży Granicznej są zaś ograniczone do odcinka granicy (vide: uzasadnienie rządowego projekt ustawy o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, druk nr 924, str. 9). Regulacja zawarta w art. 33a i b nie odnosi się do regulacji całościowej polityki migracyjnej, lecz wyłącznie do zaostrzonej kontroli polityki kontroli granic. Gdyby ustawodawca zdecydował się ograniczyć prawo do składania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w stosunku do każdego cudzoziemca przekraczającego kontestowaną granicę, to nie ograniczałby kompetencji organu Straży Granicznej wyłącznie do odcinka granicy, lecz ująłby on wspomnianą kompetencję w sposób szerszy. Nie sposób zatem odnaleźć jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla bezczynności Komendanta POSG. W konsekwencji należy uznać, że bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa.Następnie wywiedziono, że bezczynność organu w zakresie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej prowadzi do znacznego uszczerbku wobec skarżącego oraz ma charakter szczególnie drastycznego naruszenia prawa a zatem zasadne jest przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w trybie art. 154 § 7 P.p.s.a. Zasadność zastosowania tej regulacji w sprawie niniejszej wynika także z tego, że organ celowo unika dokonania czynności materialno-technicznej. Ponadto, zwłoka Komendanta w zakresie przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w sposób poważny narusza prawa człowieka skarżącego, w szczególności zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania oraz prawo do wolności osobistej. Brak przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej uniemożliwia czasowe zawieszenie postępowania o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, co może skutkować naruszeniem zasady non-refoulement. Zarejestrowanie wniosku oraz przeprowadzenie czynności z art. 30 u.o.c.o. prowadzi do obligatoryjnego zawieszenia postępowania o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, zgodnie z dyspozycją art. 305 ustawy o cudzoziemcach. Gdyby Komendant POSG dochował swoich obowiązków wynikających z art. 28 ust. 5 u.o.c.o., to Komendant Placówki Straży Granicznej w N., nie mógłby wydać decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu z 9 sierpnia 2025 r. Samo jej funkcjonowanie stanowi podstawę do przymusowego wydalenia skarżącego do Pakistanu, gdzie grozi mu traktowanie niezgodne z art. 3 EKPC, jak można domniemywać z oświadczeń skarżącego. Brak przyjęcia przedmiotowego wniosku nadto uniemożliwia rozpoczęcie biegu maksymalnego czasu stosowania wobec wnioskodawcy o udzielenie ochrony międzynarodowej detencji administracyjnej. Według art. 89 ust. 5 u.o.c.o. w zw. z art. 8 dyrektywy recepcyjnej, wnioskujący o ochronę międzynarodową może przebywać w SOdC maksymalnie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Póki ten wniosek nie zostanie złożony na urzędowym formularzu, termin pobytu w SOdC jest regulowany w art. 403 ust. 3a ustawy o cudzoziemcach i wynosi 18 miesięcy. Gdyby zatem skarżący formalnie złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej do 5 września 2025 r., zgodnie ze swoim żądaniem, maksymalnie od 5 września zacząłby biec termin na dokonanie czynności w postępowaniu przed Szefem Urzędu ds. Cudzoziemców oraz termin maksymalnego okresu pozbawienia wolności. Obecna detencja skarżącego ma zatem charakter zupełnie arbitralnego wydłużenia jego pobytu w warunkach izolacji. Powyższe stanowi jednoznaczne naruszenie prawa do wolności osobistej, określonego w art. 41 Konstytucji, art. 6 KPP i art. 5 EKPC. Tak drastyczna w skutkach bezczynność Komendanta POSG jednoznacznie uzasadnia zatem przyznanie skarżącemu wnioskowanej sumy pieniężnej, celem rekompensaty za narażenie go na potencjalny niezgodny z prawem refoulement, oraz rekompensaty za bezzasadne pozbawienie wolności w SOdC.Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, że w związku z obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, przedłużonego obecnie do 20 stycznia 2026 r., przedmiotowego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, od obywatela Pakistanu nie można było przyjąć. Decyzję podjęto po gruntownej analizie stanu faktycznego i prawnego cudzoziemca, wykluczeniu zaistnienia przesłanek z art. 33b ust. 2 u.o.c.o., jak również posiadanych przez organ Straży Granicznej ustaleń na okoliczność nielegalnego przekroczenia granicy państwowej z Republiką Białorusi przez skarżącego. Organ podniósł, że nie przyjęcie wniosku nastąpiło na podstawie przepisu ustawy, do której stosowania jest zobowiązany zgodnie z zasadą praworządności. Zastosowanie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, było w pełni zasadne. Organ wskazał, że każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie, a wnioski o udzielenie ochrony od osób spełniających ustawowe przesłanki są przyjmowane niezależnie od obowiązywania ograniczeń. Weryfikacja wystąpienia okoliczności z art. 33b ust. 2 u.o.c.o. jest obowiązkiem Straży Granicznej, która za każdym razem dokonuje indywidualnej oceny przypadku cudzoziemca wnioskującego o ochronę międzynarodową w celu ustalenia, że odmowa przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie będzie go narażać na niebezpieczeństwo opisane w art. 33 ust. 1 Konwencji Genewskiej. Odmowa przyjęcia od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie art. 33b ust. 1 powinna nastąpić w każdym przypadku, gdy właściwy organ Straży Granicznej stwierdzi fakt nielegalnego przekroczenia granicy białorusko-polskiej, nawet jeśli cudzoziemiec wolę złożenia przedmiotowego wniosku wyrazi w innym województwie lub w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Nie można zatem przyjąć, że ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej obowiązuje wyłącznie na linii granicy państwowej. Możliwość nieprzyjęcia wniosku uzależniona jest od tego, czy doszło do nielegalnego przekroczenia granicy państwowej z Republiką Białorusi w warunkach instrumentalizacji migracji, o której mowa jest w art. 2 pkt 6a u.o.c.o. Jeśli zatem przekroczenie ma miejsce na granicy z Republiką Białorusi, należy uznać że mechanizm wprowadzony, w związku z nowelizacją ustawy z 21 lutego 2025 r., ma pełne zastosowanie, a utrzymanie aktualnie obowiązujących ograniczeń ma charakter bezwzględny.Organ podniósł, że w obliczu aktualnej sytuacji oraz prawidłowego realizowania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej czynności służbowych, należy uznać, że odmowa przyjęcia wniosku od skarżącego jest zgodna z celem jakim kierował się ustawodawca wprowadzając możliwość czasowego ograniczenia przyjmowania wniosków o ochronę międzynarodową, tj. przeciwdziałanie instrumentalnemu wykorzystywaniu procedury azylowej w trybie art. 33a ust. 1 u.o.c.o. oraz zapewnienie skutecznej ochrony granicy Rzeczypospolitej Polskiej i minimalizacji zagrożeń dla bezpieczeństwa wewnętrznego kraju oraz innych państwach UE. Głównym celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając mechanizm terytorialnego i czasowego zawieszania prawa do składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej było stworzenie prawnych narzędzi reagowania na sytuacje kryzysowe podczas natężonej presji migracyjnej, która ma obecnie charakter hybrydowy. Ustawodawca zakłada, że w pewnych okolicznościach inne środki nie zapewniają wystarczającej skuteczności, dlatego potrzebne są specjalne regulacje, które mogą być uruchamiane czasowo. Ograniczenie to jest zaprojektowane jako tymczasowe i proporcjonalne, co ma zapewnić równowagę między prawami cudzoziemców a interesem państwa, jakim jest przede wszystkim strzeżenie nienaruszalności granic RP oraz bezpieczeństwa obywateli.Dodatkowo w piśmie procesowym z 13 stycznia 2026 r. organ podniósł, że intencją ustawodawcy nie było uzależnienie możliwości ograniczenia prawa do złożenia wniosku o ochronę od faktu przebywania przez cudzoziemca w określonej odległości od linii granicy. Takie założenie w konsekwencji skutkowałoby tym, że jej pokonanie dawałoby możliwość złożenia wniosku i wskazywałoby na "ułomność" regulacji. Istotą regulacji było ograniczenie przyjmowania wniosków od cudzoziemców przy spełnieniu konkretnych przesłanek, mianowicie: przekroczenie granicy nastąpiło nielegalnie i miało miejsce na odcinku granicy RP objętym czasowym ograniczeniem, w tym przypadku odcinku granicy z Białorusią. Oddalenie się od linii granicy państwowej i przebywanie w strzeżonym ośrodku nie zmienia faktu, że do nielegalnego przekroczenia granicy na odcinku granicy z Białorusią doszło, tj. w czasie i miejscu objętym ograniczeniem. Tym samym, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że fakt jego przebywania w strzeżonym ośrodku wyłącza stosowanie przepisów u.o.c.o. o czasowym zawieszeniu prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Nadto podniesiono, że strona bezpodstawnie wskazuje na dzień 8 sierpnia 2025 r. jako datę początkową bezczynności, gdzie cudzoziemiec nie przebywał jeszcze w strzeżonym ośrodku, więc nie mógł w tym dniu czegokolwiek deklarować organowi, tj. Komendantowi Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku. Nadmieniono, że od dnia wejścia regulacji ograniczających czasowo prawo do złożenia wniosku o udzielenie ochrony do 31 grudnia 2025 r., w 123 przypadkach ubiegania się o ochronę międzynarodową po nielegalnym przekroczeniu granicy państwowej na odcinku granicy z Białorusią odmówiono przyjęcia wniosku, natomiast w 23 przypadkach cudzoziemców zakwalifikowano do grupy osób wskazanych w art. 33b ust. 2 u.o.c.o. i przyjęto od nich wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zdaniem organu, potwierdza to fakt, że SG nie działa bezrefleksyjnie, każdy przypadek jest analizowany indywidualnie i kiedy zachodzą ustawowe przesłanki, pomimo obowiązywania czasowego ograniczenia, wnioski o ochronę międzynarodową są przyjmowane. Do pisma dołączono zapis przebiegu rozmowy skarżącego z opiekunem powrotowym z 18 sierpnia 2025 r. podczas, której została zgłoszona deklaracja ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium RP.Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 9 stycznia 2026 r., skargę pierwotnie zarejestrowaną jako skarga na bezczynność (II SAB/Bk 146/25), zakwalifikowano jako skargę na czynność w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. O powyższym został poinformowany pełnomocnik skarżącego.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.Skarga podlega oddaleniu.Przedmiotem kontroli sądu jest czynność Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku nieprzyjęcia od skarżącego, będącego obywatelem Pakistanu, wniosku o ochronę międzynarodową.W pierwszej kolejności uzasadnić należy ostateczną kwalifikację skargi nie jako skarga na bezczynność lecz jako skarga na czynność z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), czyli skarga na czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt taki (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa. Zdaniem sądu czynność w postaci nieprzyjęcia od cudzoziemca wniosku o ochronę międzynarodową spełnia te kryteria. Podejmowana jest przez organ w sposób władczy w sprawie indywidualnej oraz dotyczy prawa określonego w powszechnie obowiązujących przepisach prawnych. Tożsame stanowisko zajął ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy z 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 poz. 389, dalej: "ustawa nowelizująca") – druk nr 924. Tak też były kwalifikowane skargi przez WSA w Białymstoku w sprawach II SA/Bk 1221/25 (pełnomocnik skarżącego w skardze błędnie przyjmuje, że w sprawie tej przedmiotem skargi była skarga na bezczynność organu), II SA/Bk 1284/25 i II SA/Bk 1285/25.W dalszej kolejności wskazać należy, że sąd przyjął, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność z 18 sierpnia 2025 r. – czyli czynność nieprzyjęcia od skarżącego wniosku o ochronę międzynarodową złożonego w SOdC. W tym dniu wniosek taki został złożony do organu określonego w skardze, tj. do Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej. Pierwotny wniosek o taką ochronę złożony w dniu 8 sierpnia 2025 r. skierowany był do Komendanta Straży Granicznej w N., a więc do organu który nie został oznaczony w skardze.Przechodząc do oceny merytorycznej sąd stwierdza, że organ odmawiając przyjęcia od skarżącego wniosku o ochronę międzynarodową, nie uchybił przepisom ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223 ze zm.; dalej: "u.u.o.c.").Ustawa ta została znowelizowana ustawą z 21 lutego 2025 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 389). Na mocy tej nowelizacji wprowadzono definicję legalną "instrumentalizacji", która oznacza prowadzenie przez państwo graniczące z Rzecząpospolitą Polską lub inny podmiot działań zmierzających do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców wbrew przepisom prawa granicy zewnętrznej w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.), w szczególności z użyciem przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej chroniących tę granicę lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej, mogących skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – art. 2 pkt 6a ustawy.Z powyższej definicji wynika, że na instrumentalizację składają się trzy podstawowe elementy: 1) podmiotowy – wskazanie podmiotu działającego, tj. państwa graniczącego z Polską lub innego podmiotu; 2) przedmiotowy – podjęcie działań zmierzających do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców wbrew przepisom prawa granicy zewnętrznej UE, także z użyciem przemocy wobec polskich funkcjonariuszy państwowych lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej oraz 3) możliwego skutku – destabilizacja sytuacji wewnętrznej w Rzeczypospolitej Polskiej.W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że definicja ta wychodzi poza zakres tego pojęcia zdefiniowany w art. 1 ust. 4 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1359 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie reagowania na sytuacje kryzysowe i sytuacje spowodowane działaniem siły wyższej w dziedzinie migracji i azylu oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/1147 (Dz. Urz. UE L 2024/1359 z 22.05.2024). Podkreślono także, że odwołuje się do systemowego działania państwa trzeciego oraz wskazuje na stosowanie przemocy wobec funkcjonariuszy strzegących granicy, a także na niszczenie infrastruktury granicznej. W ocenie projektodawcy takie podejście, oparte na analizie obecnej sytuacji na granicy z Białorusią, uzasadnia podjęcie dalej idących środków niż te zawarte w Rozporządzeniu 2024/1359.Ustawodawca na mocy przedmiotowej nowelizacji wprowadził także przepisy regulujące tryb i zasady ograniczenia prawa do złożeniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Stosownie do art. 33a ust. 1 u.u.o.c. prawo do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać czasowo ograniczone, w przypadku gdy: 1) ma miejsce instrumentalizacja oraz 2) działania podejmowane w ramach instrumentalizacji stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa oraz 3) wprowadzenie tego ograniczenia jest niezbędne dla wyeliminowania zagrożenia, o którym mowa w pkt 2, a inne środki nie są wystarczające do jego wyeliminowania. Do wprowadzenia ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej konieczne jest spełnienie trzech opisanych powyżej przesłanek łącznie.W art. 33a ust. 2 u.u.o.c. przewidziano pierwotnie, że czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać wprowadzone na okres nie dłuższy niż 60 dni. Aktualnie treść tego przepisu została zmieniona przez art. 4 pkt 2 ustawy z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. z 2026 r., poz. 203). Od 5 marca 2026 r. czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać wprowadzone na okres nie dłuższy niż 120 dni. Zgodnie z ust. 3 art. 33a u.u.o.c. jeżeli pomimo zbliżającego się upływu okresu obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie ustały przyczyny wprowadzenia tego ograniczenia, okres jego obowiązywania może zostać przedłużony, na czas oznaczony, nie dłuższy niż 60 dni, po wyrażeniu przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zgody na to przedłużenie (ust. 3). Czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać zniesione na całym odcinku granicy, na którym jest ono stosowane, albo na części tego odcinka, przed upływem okresu obowiązywania tego ograniczenia, jeżeli ustały przyczyny jego wprowadzenia (ust. 4).Wprowadzenie powyższego ograniczenia odbywa się w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Przewidujący to art. 33a ust. 5 u.u.o.c. wskazuje, że Rada Ministrów może, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, wprowadzić, w drodze rozporządzenia, czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, przedłużyć to ograniczenie albo je znieść, mając na celu potrzebę zapobieżenia destabilizacji sytuacji wewnętrznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz możliwie jak najmniejsze ograniczenie praw cudzoziemców zamierzających ubiegać się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wprowadzając czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, Rada Ministrów, w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 5, określa także okres obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz odcinek granicy, na którym jest ono stosowane (ust. 6). Minister właściwy do spraw wewnętrznych informuje sejmową komisję właściwą do spraw wewnętrznych o złożeniu przez siebie wniosku, o którym mowa w ust. 5, nie później niż następnego dnia po jego złożeniu do Rady Ministrów (ust. 7).Z obowiązującego w dniu podjęcia zaskarżonej czynności rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wynika, że czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 390), przedłuża się z dniem 25 lipca 2025 r., na okres 60 dni, na granicy państwowej z Republiką Białorusi (Dz.U. z 2025 r., poz. 992). W okresie od 18 sierpnia 2025 r. do daty wydania wyroku w sprawie niniejszej okres ten był jeszcze 3 – krotnie przedłużany. Ostatnie przedłużenie nastąpiło na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 16 stycznia 2026 r. (Dz.U. z 2026 r., poz. 58), na podstawie którego czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przedłużono z dniem 21 stycznia na okres 60 dni. Ostatnim rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 marca 2026 r., wydanym już po wydaniu wyroku w sprawie niniejszej, ograniczenie prawa do złożenia tego wniosku przedłużono z dniem 22 marca 2026 r. na kolejny okres 60 dni (Dz. U. z 2026 r., poz. 376).W art. 33b ust. 1 u.u.o.c. ustawodawca przewidział, że w okresie obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej organ Straży Granicznej nie przyjmuje wniosku cudzoziemca o udzielenie takiej ochrony na odcinku granicy, na którym jest stosowane to ograniczenie. Jak jednak stanowi ust. 2, organ Straży Granicznej przyjmuje wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest stosowane ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, od cudzoziemca będącego: 1) małoletnim bez opieki; 2) kobietą ciężarną; 3) osobą, która może wymagać szczególnego traktowania, w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia; 4) osobą, wobec której zachodzą okoliczności, które w ocenie organu Straży Granicznej jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) obywatelem państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium cudzoziemcy przybywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.Jednocześnie art. 33b ust. 3 czyni zastrzeżenie, że do cudzoziemca, wobec którego konieczne było użycie lub zastosowanie środków przymusu bezpośredniego lub użycie broni lub innego uzbrojenia bezpośrednio po tym, jak przekroczył albo usiłował przekroczyć granicę z użyciem przemocy i we współdziałaniu z innymi osobami, przepisu ust. 2 nie stosuje się.Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy sąd uznał, że organ, nie przyjmując od skarżącego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, postąpił zgodnie z treścią art. 33b ust. 1 u.u.o.c. Jak wynika z akt sprawy, na skutek zgłoszenia pierwszego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w dniu 8 sierpnia 2025 r. w Placówce SG w N., sporządzono kwestionariusz rozpoznania na podstawie którego stwierdzono, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 33b ust. 2 u.u.o.c. Kwestionariusz ten został sporządzony na podstawie oświadczenia złożonego przez skarżącego w obecności tłumacza. Nadmienić należy, że kwestionariusz ten został opracowany przy udziale Rzecznika Praw Dziecka i UNHCR i stanowi gwarancję weryfikacji, czy dany cudzoziemiec kwalifikuje się do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zgodnie z art. 33b ust. 2. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie mieścił się w katalogu osób objętych wyłączeniem. W skardze nie podważono oświadczenia skarżącego złożonego w kwestionariuszu rozpoznania w zakresie nie zaliczenia go do grupy wrażliwej. Zasadnie zatem na podstawie art. 33b ust. 1 u.u.o.c. nie przyjęto wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej.Jedyny zarzut merytoryczny skargi dotyczy tego, że regulacje dotyczące czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie mogły być zastosowane w SOdC w Białymstoku, gdyż ośrodek ten nie stanowi fragmentu granicy pomiędzy RP a Białorusią. W ocenie sądu zarzut ten nie podważa skutecznie legalności odmowy przyjęcia wniosku. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Białymstoku wydanym w sprawie II SA/Bk 1221/25, a także pogląd organu wyrażony w piśmie procesowym z 13 stycznia 2026 r. Zgodnie z tym stanowiskiem czasowe zawieszenie prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową ma zastosowanie do sytuacji w której nastąpiło nielegalne przekroczenie granicy na odcinku objętym czasowym ograniczeniem. Bez znaczenia dla zastosowania przedmiotowej regulacji ma następcze oddalenie się od tej granicy i tak jak w sprawie niniejszej aktualne przebywanie w OŚdC.Z protokołu przesłuchania skarżącego w dniu 8 sierpnia 2025 r. wynika, że wyjechał on z Pakistanu około 2 miesiące temu. Wyleciał z Islamabadu do Dubaju, następnie do Duszambadu (stolica Tadżykistanu) i do Rosji, a z Rosji na Białoruś. W Pakistanie w miejscowości S. w agencji pośrednicy pracy i agencji wizowej o nazwie "M.", zawarł umowę wyjazdu do Rosji celem pracy, za co zapłacił 4 tys. dolarów. Kiedy przyjechał na miejsce okazało się, że się, że pracy nie ma. W Rosji we wskazanym miejscu był człowiek o pseudonimie "student" który nazywał się A.K.- Pakistańczyk. Jest on rezydentem w Rosji, który zarządza sprawami przemytu i on wziął od wszystkich po 100 dolarów i wysłał na Białoruś. Razem ze skarżącym były jeszcze 4 osoby, które przyjechały w ten sam sposób i w tym samy celu co on. Nie byli to członkowie jego rodziny, tylko ludzie którzy wykupili taką samą podróż. Do Polski skarżący dostał się po raz pierwszy kilka dni temu, żołnierze kazali mu wejść na drabinę i skoczyć na polską stronę. Paszport skarżącemu został odebrany przez białoruskie służby i z tego, co wie, został przez nich zniszczony.Z powyższego wynika, że przekroczenie granicy było nielegalne, odbyło się w ramach procederu instrumentalizacji migracji i miało miejsce na odcinku granicy z Białorusią, objętym czasowym ograniczeniem prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Przekroczenie granicy w taki sposób, przy jednoczesnym ustaleniu, że skarżący nie należy do grupy wrażliwej z art. 33b ust. 2, uzasadniało odmowę przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na podstawie art. 33b ust. 1 u.u.o.c. W skardze nie podważono okoliczności związanych ze sposobem i miejscem przekroczenia granicy, w tym nie zakwestionowano, że skarżący był uczestnikiem procederu instrumentalizacji migracji.Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a..