sygn. I FSK 1634/24 27 grudnia 2024 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - I FSK 1634/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 grudnia 2024

Teza

Oddalono skargę kasacyjną. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 737/24 o odrzuceniu skargi J. A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję MinistOddalono skargę kasacyjną. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 737/24 o odrzuceniu skargi J. A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Minist

Data orzeczenia 27 grudnia 2024

Sąd Naczelny Sąd Administracyjny

Przewodniczący Hieronim Sęk

Podstawa prawna

art. 306 kpk art. 278 ppsa art. 188 ppsa art. 183 ppsa art. 182 ppsa art. 90 ppsa art. 277 ppsa art. 272 ppsa

Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)

art. 271 ppsa art. 168 ppsa art. 83 ppsa

Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę kasacyjną

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 737/24 o odrzuceniu skargi J. A. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 września 2002 r. Nr PP10-8012-684/02/MBr/JC w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za listopad 1993 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE
1. J. A. (dalej: Strona lub Skarżący) skarga kasacyjną z dnia 11 lipca 2024 r. zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 737/24.2. Przywołanym postanowieniem Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę Strony o wznowienie (z uwagi na wydanie wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. C-442/22) postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02. Stwierdził bowiem, że skarga ta została wniesiona pismem z dnia 21 marca 2024 r., a zatem z uchybieniem pięcioletniego terminu przewidzianego w art. 278 P.p.s.a., przy czym Strona nie był pozbawiona możliwości działania, ani nie była nienależycie reprezentowana przed Sądem, który wydał wyrok z dnia 23 lipca 2004 r.3. W skardze kasacyjnej Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie na podstawie art. 188 P.p.s.a. skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [w Warszawie] na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 września 2002 r. w sprawie utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 11 marca 2002 r. Nadto, wniósł o uchylenie skarżonej decyzji, uchylenie ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 30 czerwca 1999 r. utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Puławach z dnia 15 grudnia 1998 r., która wydana została na błędnych ustaleniach faktycznych, a tym samym z naruszeniem prawa materialnego.Skarżący domagał się także rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym.Sądowi pierwszej instancji Skarżący zarzucił naruszenie:1) błędną wykładnię art. 278 P.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie, że Skarżący nie był pozbawiony możności działania, w sytuacji gdy przez organy i prokuraturę nie był uznawany za pokrzywdzonego, czyli stronę postępowania i nie mógł realizować swych uprawnień, co skutkowało pozbawieniem go możności realnego działania i doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia;2) art. 306 § 1 Kodeksu postępowania karnego przez przyjęcie, że Skarżący nie był stroną postępowania karnego, mimo że był faktycznie pokrzywdzony, co skutkowało pozbawieniem go możliwości realnego działania w celu ochrony swoich praw i doprowadziło do oddalenia skargi.4. Minister Finansów nie skorzystał z prawa do udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.5. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna i podlegała oddaleniu.5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 tego artykułu. Przesłanek takich, na podstawie akt niniejszej sprawy, z urzędu nie odnotowano.5.2. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, mimo że Skarżący domagał się przeprowadzenia rozprawy, bowiem zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Jednocześnie, zdaniem Sądu, w sprawie tej niecelowe było skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 90 § 2 P.p.s.a. i skierowanie sprawy na posiedzenie jawne.5.3. Niezasadny okazał się zarzut błędnej wykładni art. 278 P.p.s.a. z uwagi na przyjęcie, że Skarżący nie był pozbawiony możności działania.5.3.1. W myśl art. 278 P.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.Jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji, termin przewidziany w tym przepisie jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 P.p.s.a.Oznacza to, że nawet gdy skarga o wznowienie postępowania wniesiona zostanie z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i § 3 lub art. 277 P.p.s.a., to i tak będzie podlegała odrzuceniu, gdy stanie się to po upływie terminu przewidzianego w art. 278 P.p.s.a.5.3.2. Wyjątek, o którym mowa w tym ostatnim przepisie, wskazuje, że termin pięcioletni nie obowiązuje, jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji.W sprawie tej nie mieliśmy jednak do czynienia z taką sytuacją. Skarżący żądał bowiem wznowienia postępowania w związku z wydaniem wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 stycznia 2024 r., w sprawie C-442/22, tj. z uwagi na przesłankę przewidzianą w art. 272 § 2a P.p.s.a. (błędnie określonym w skardze o wznowienie jako art. 277 § 1 P.p.s.a.), zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia (zdanie pierwsze).Tym samym wyjątek przewidziany w art. 278 P.p.s.a. w sprawie niniejszej nie zachodził. Strona nie żądała wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a., który przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że Skarżący miał możliwość działania i działał w swojej sprawie o sygn. akt III SA 3051/02, gdyż zaskarżył skargą kasacyjną wyrok wydany w dniu 23 lipca 2004 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Gdyby zatem Skarżący nawet został pozbawiony możliwości działania przed Sądem pierwszej instancji, to już sama nieskuteczna - jak się okazało - próba zaskarżenia tego wyroku oznaczała, że "dowiedział się" o ewentualnym pozbawieniu możliwości działania. Jak zaś stanowi art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skoro skarga o wznowienie postępowania została wniesiona pismem z dnia 21 marca 2024 r., to został przekroczony pięcioletni termin wskazany w art. 278 P.p.s.a.5.3.3. W tym miejscu odnotować jednak należało, że Sąd ten wadliwie ustalił, że wyrok z dnia 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02, uprawomocnił się w dniu 24 sierpnia 2004 r.Chociaż ze względu na upływ czasu akta sprawy o sygn. III SA 3051/02 uległy brakowaniu, Sąd mógł ustalić w serwisie internetowym Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach (wersja niedostępna dla stron postępowania), że w postanowieniu odrzucającym skargę kasacyjną od tamtego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że odpis uzasadnienia wyroku został doręczony Stronie w dniu 19 sierpnia 2004 r. (postanowienie z dnia 29 października 2004 r., sygn. akt III SA 3051/02). Uwzględniając zatem zasady prawomocności formalnej z art. 168 P.p.s.a., w tym także biorąc pod uwagę art. 83 § 2 P.p.s.a. w zakresie liczenia terminów, przyjąć należało, że wyrok w sprawie o sygn. III SA 3051/02 był prawomocny od dnia 21 września 2004 r. Ostatni dzień 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przypadał bowiem w sobotę 18 września 2004 r., a zatem za ostatni dzień tego terminu należało uznać najbliższy dzień roboczy, tj. poniedziałek 20 września 2004 r.Powyższe nie zmienia jednak faktu, że skarga o wznowienie z dnia 21 marca 2024 r. została wniesiona po upływie pięcioletniego terminu wskazanego w art. 278 P.p.s.a., tj. po 20 września 2009 r.Z powyższych względów zarzut naruszenia tego przepisu był niezasadny.5.4. Natomiast całkowicie chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 306 § 1 Kodeksu postępowania karnego oraz argumentacja związana z postępowaniem karnym, której autor skargi kasacyjnej poświęcił prawie całe uzasadnienie tej skargi.Przepis ten - dotyczący zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa w postępowaniu karnym - nie był i nie mógł być stosowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Nie można byłoby więc uznać, że Sąd ten naruszył zawartą w nim normę.5.5. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.. orzekł jak w sentencji.