Wyrok z 19 grudnia 2023, sygn. I AGa 232/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 grudnia 2023 roku

Sąd Apelacyjny w Łodzi – I Wydział Cywilny

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia SA Jacek Świerczyński

po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 roku w Łodzi

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości (...) Spółki Akcyjnej w upadłości z siedzibą w R.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w K.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi

z dnia 26 lipca 2023 roku, sygn. akt X GC 942/22

I.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1. w ten sposób, że kwotę 193.414,49 (sto dziewięćdziesiąt trzy tysiące czterysta czternaście 49/100) zł obniża do kwoty 176.902,15 (sto siedemdziesiąt sześć tysięcy dziewięćset dwa 15/100) zł, a kwotę 21.030,00 (dwadzieścia jeden tysięcy trzydzieści) zł obniża do kwoty 18.211,81 (osiemnaście tysięcy dwieście jedenaście 81/100) zł, pozostawiając terminy i warunki płatności odsetek ustawowych za opóźnienie bez zmian;

II.  zasadza od Syndyka masy upadłości (...) Spółki Akcyjnej w upadłości z siedzibą w R. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. kwotę 1.000,00 (jeden tysiąc) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnia się orzeczenia, którym je zasadzono, do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I AGa 232/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 lipca 2023 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości (...) Spółki Akcyjnej w upadłości z siedzibą w R. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w K. o zapłatę 204.256,82 zł:

1.  zasądził od (...) Spółki Akcyjnej w K. na rzecz Syndyka Masy Upadłości (...) Spółki Akcyjnej w upadłości z siedzibą w R. kwotę 193.414,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 21.030,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia orzeczenia,

2.  oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

Powyższe orzeczenie poprzedziły ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny w całości podziela i przyjmuje za własne bez potrzeby ich ponownego przytaczania w oparciu o treść art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c.

Z uwagi na zakres zaskarżenia apelacją przez stronę pozwaną istotne dla rozstrzygnięcia sprawy były następujące ustalenia.

Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2020 r., wydanym w sprawie X GC 31/20 z powództwa Syndyk Masy Upadłości (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w R. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w K. Sąd Okręgowy w Łodzi uwzględnił powództwo o zapłatę czynszu za dwa kolejne miesiące (czerwiec i lipiec 2019 r.) po ogłoszeniu upadłości (za dwa wcześniejsze miesiące pozwany dokonał zapłaty powodowi) uznając, iż spełnienie przez pozwanego świadczenia do depozytu sądowego nie wywołało skutku w postaci spełnienia świadczenia, zaś powód jest wierzycielem pozwanego z tytułu czynszu najmu i nie zachodzi spór co do osoby wierzyciela. Wyrok stał się prawomocny od dnia 23 lutego 2021 r. Żadna ze stron jak i interwenient uboczny nie wniosła apelacji.

W dniu 30 marca 2022 r. pozwany dokonał zapłaty za faktury wystawione z tytułu czynszu najmu za okres od czerwca 2019 r. do grudnia 2021 r., natomiast faktury za dalszy okres najmu wystawione do dnia 31 marca 2022 r. płacił z opóźnieniem od kilku do kilkudziesięciu dni.

W dniu 9 maja 2022 r. powód wystawił notę odsetkową naliczając ustawowe odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych w zapłacie poszczególnych faktur na łączną kwotę 204.256,82 złotych, a następnie pismem z dnia 20 maja 2022 r. wezwał do zapłaty.

W oparciu o te ustalania Sąd I instancji zważył, że roszczenie powoda jest uzasadnione prawie w całości. Jedynie w zakresie dwóch pierwszych faktur z noty odsetkowej (za czerwiec i lipiec 2019 r.) w ocenie Sądu powód nieprawidłowo naliczył odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, bowiem w sprawie X GC 31/20, w której dochodził tych należności żądał zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie (z art. 481 § 1 k.c.) i takie też odsetki zostały zasądzone od tych należności w wyroku z dnia 29 grudnia 2020 r. Skoro zatem powód ograniczył co do tych dwóch faktur roszczenie do odsetek za opóźnienie z określonym terminem wymagalności i takie roszczenie zostało objęte prawomocnym wyrokiem, to nie może domagać się od nich odsetek w transakcjach handlowych i od wcześniejszego terminu płatności (zgodnego z terminem wymagalności z faktur). Z tego też względu Sąd wyliczył należne odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie tych dwóch faktur w kwocie 16.512,34 złotych na podstawie art. 481 § 1 k.c. i taką też kwotę zasądził z tego tytułu, oddalając powództwo w pozostałej części (tj. co do różnicy pomiędzy odsetkami ustawowymi za opóźnienie a odsetkami w transakcjach handlowych). Co do pozostałych faktur powód miał prawo naliczyć odsetki w transakcjach handlowych i takie też zostały uwzględnione w zasądzonym roszczeniu. W związku z powyższym Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 193.414,49 złotych i oddalił powództwo w pozostałej części jako niezasadne.

Jednocześnie zgodnie z art. 482 § 2 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, roszczenie powoda co do dalszych odsetek liczonych od dnia wytoczenia powództwa uznać należało także za zasadne.

Przedmiotowy wyrok został zaskarżony apelacją przez stronę pozwaną w części, tj. w zakresie, w którym Sąd I Instancji uwzględnił powództwo i zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 16.512,34 zł oraz zasądził kwotę 21.030,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 1. wyroku).

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść wyroku, tj. art. 366 k.p.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c., polegającą na wydaniu wyroku z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej poprzez błędne, ponowne zasądzenie skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w zapłacie czynszu za okres, który objęty był prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o sygn. akt X GC 31/20 z dnia 29 grudnia 2020 r., w którym to zostały zasądzone, oprócz należności głównej, także odsetki ustawowe za opóźnienie za ten sam okres, od czerwca do lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Łodzi w wyroku z dnia 26 lipca 2023r. nieprawidłowo zasądził drugi raz to samo świadczenie od pozwanej na rzecz powoda, zatem rozstrzygnięcie przez Sąd Okręgowy w Łodzi dotyczące zasądzenia od pozwanej odsetek ustawowych za opóźnienie za ten sam okres nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, bowiem moc wiążąca prawomocnego orzeczenia narzuca wymóg uwzględnienia jego postanowień przez Sąd, strony, a także inne podmioty. Prawomocny wyrok zasądzający świadczenie stwarza powagę rzeczy osądzonej co do ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa, z którego wynika zasądzone roszczenie. W wyroku z dnia 26 lipca 2023 r. niewątpliwie doszło do powtórnego rozstrzygnięcia co do świadczenia, które było objęte przedmiotem sporu rozstrzygniętego wyrokiem Sądu z 29 grudnia 2020 r.

W konkluzji strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w części dotyczącej zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kwoty w wysokości 16.512,34 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty (pkt 1. wyroku) oraz ponowne rozstrzygnięcie o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił:

Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. X GC 31/20 brzmiał:

„zasądza od (...) Spółki Akcyjnej w K. na rzecz Syndyka Masy Upadłości (...) Spółki Akcyjnej w upadłości z siedzibą w R. kwotę 95.844,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi dla kwot:

- 47.922,00 złotych od dnia 26 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty;

- 47.922,00 złotych od dnia 23 lipca 2019 r. do dnia zapłaty;

oraz kwotę 10.193,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.” (kopia wyroku – k. 197).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w całości.

Wprawdzie, zdaniem Sądu II instancji, nie do końca właściwie został postawiony zarzut apelacyjny – jako zarzut procesowy, tym niemniej z uwagi na fakt, że wydane orzeczenie w tym zakresie prowadziło do naruszenia norm prawa materialnego, które to naruszenia Sąd odwoławczy musi brać pod uwagę z urzędu, jeżeli mieszczą się w granicach zaskarżenia, spowodowało to konieczność zmiany zaskarżonego wyroku.

W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu Apelacyjnego nie ulega najmniejszej wątpliwości, że strona powodowa posiada tytuł egzekucyjny w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. X GC 31/20 na odsetki ustawowe za opóźnienie za czynsz za miesiące czerwiec i lipiec 2019 r. (wynika to wprost z treści wyroku). Nawet zatem, jeżeli strona pozwana spełniła te świadczenia główne (czynsz za te dwa miesiące) na rzecz strony powodowej z opóźnieniem, czyli 30 marca 2022 r., za co oczywiście należą się stronie powodowej odsetki od dni wynikających z wyroku do dnia 29 marca 2022 r., to już posiada w tym zakresie tytuł egzekucyjny (a nawet tytuł wykonawczy, który pobrała z Sądu, który stanowi podstawę do wszczęcia egzekucji, jeżeli strona pozwana nie spełni świadczenia dobrowolnie).

Sąd I instancji prawidłowo dostrzegł, że strona powodowa w poprzednim procesie dochodziła odsetek ustawowych za opóźnienie (od tych samych świadczeń - czynsz za miesiące czerwiec i lipiec 2019 roku), a w niniejszym odsetek w transakcjach handlowych, i prawidłowo oddalił powództwo w zakresie różnicy między tymi odsetkami. Wadliwie jednak jego uwadze umknęło, że odsetki ustawowe za opóźnienie w poprzednim wyroku są zasądzone od określonych kwot i określonych dat „do dnia zapłaty”, a zatem powód posiada tytuł egzekucyjny co do tych odsetek (niezależnie od tego, kiedy nastąpiło spełnienie świadczeń głównych przez pozwanego).

W tym miejscu jedynie wyjaśnienia wymaga, że Sąd II instancji formalnie nie odrzucał pozwu co do żądania odsetek ustawowych za opóźnienie, wskazując jako podstawę powagę rzeczy osądzonej (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.), albowiem w istocie strona powodowa nie dochodziła w niniejszym procesie – w tym zakresie – roszczenia tożsamego przedmiotowo z roszczeniem zasądzonym w poprzedniej sprawie. Poprzednio dochodziła bowiem „odsetek ustawowych za opóźnienie”, a obecnie „odsetek w transakcjach handlowych”. Roszczenie zaś w tym zakresie powinno być oddalone przez Sąd Okręgowy w całości, a nie jedynie w zakresie różnicy między tymi odsetkami, jako nie mające podstawy materialno – prawnej (taki też powinien być prawidłowy zarzut apelacji). Oddalone roszczenie o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie (po zmianie wyroku przez Sąd II instancji) mieści się zaś w punkcie 2. wyroku Sądu I instancji „oddalającym powództwo w pozostałym zakresie”.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i obniżył zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę o 16.512,34 zł (stanowiącą skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie od rat czynszowych za miesiące czerwiec i lipiec 2019 roku do dnia 29 marca 2022 r.), czyli zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1. w ten sposób, że kwotę 193.414,49 zł obniżył do kwoty 176.902,15 zł.

Powyższe skutkowało koniecznością zmiany rozstrzygnięcia Sądu I instancji również w zakresie kosztów postępowania przed Sądem Okręgowym, albowiem Sąd I instancji zastosował zasadę odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.), przyjmując, że powód wygrał proces w całości. Tymczasem, w konsekwencji z uwagi na zmianę wyroku strona powodowa wygrała proces w 86,61%, a przegrała w 13,39%, to spowodowało konieczność stosunkowego rozliczenia kosztów między stronami w oparciu o art. 100 k.p.c., a zatem obniżenia kwoty 21.030,00 zł do kwoty 18.211,81 zł.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1 ¹ k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 zd. 1 k.p.c., stosując zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania. Pozwana bowiem wygrała apelację w całości. Skarżąca poniosła koszty postępowania apelacyjnego jedynie w wysokości opłaty sądowej od apelacji w kwocie 1.000,00 zł.